Υψηλή ανεργία, χαμηλές αμοιβές- Η εργασιακή ζούγκλα διά στόματος ΣΕΒ

Η Ελλάδα είναι η χώρα του ΟΟΣΑ με τα πρωτεία στην ανεργία, με χαμηλές αμοιβές, με υψηλό κίνδυνο φτώ­χειας και υψηλή κατα­πό­νηση όσων εργά­ζο­νται. Ωστόσο, οι εργο­δό­τες υπε­ρα­μύ­νο­νται των αλλαγών στην εργασία και προ­τεί­νουν κοι­νω­νικό διάλογο για νέο θεσμικό πλαίσιο φιλικό προς την ανά­πτυξη της οικο­νο­μίας

Οι νέοι, οι γέροι, οι μητέρες με μικρά παιδιά, τα άτομα με ειδικές ανάγκες και οι μετα­νά­στες, έχουν μικρό­τερο ποσοστό απα­σχό­λη­σης στη Ελλάδα, η οποία κατέχει το θλιβερό πρωτείο της χώρας με το μεγα­λύ­τερο ποσοστό ανερ­γίας στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Επίσης, οι αμοιβές όσων εργά­ζο­νται είναι χαμη­λό­τε­ρες από το μέσο όρο των χωρών του Οργα­νι­σμού και ξεπερ­νούν μόνο τις αντί­στοι­χες αμοιβές των πρώην κομ­μου­νι­στι­κών χωρών, της Τουρ­κίας και της Πορ­το­γα­λίας.

Την δρα­μα­τική κατά­σταση που επι­κρα­τεί στην αγορά εργα­σίας της Ελλάδος τα τελευ­ταία χρόνια, περι­γρά­φει με τα μελα­νό­τερα χρώματα ο ΣΕΒ στο τελευ­ταίο Εβδο­μα­διαίο Δελτίο (02.11.2017) για την οικο­νο­μία και τις επι­χει­ρή­σεις που είναι αφιε­ρω­μένο στην αγορά εργα­σίας.

Μάλιστα ο ΣΕΒ χαρα­κτη­ρί­ζει «απο­γοη­τευ­τική» την κατά­σταση στην ελλη­νική αγορά εργα­σίας και σημειώ­νει ότι οι αλλαγές που υπέστη η χώρα και οδή­γη­σαν σε αυτή την κατά­σταση ήταν «πρω­τό­γνω­ρες », αλλά «σύμ­φω­νες με τις διε­θνείς πρα­κτι­κές». Η οργά­νωση των εργο­δο­τών απο­δί­δει ευθύνες στην «βίαιη δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή» και στην «υπερ­φο­ρο­λό­γιση» του ιδιω­τι­κού τομέα, ενώ υπε­ρα­μύ­νε­ται των αλλαγών στην αγορά εργα­σίας, δηλαδή την προ­ώ­θηση της ευε­λι­ξίας, την μερική απα­σχό­ληση και την μείωση των κατώ­τα­των αμοιβών.

«Χωρίς τις αλλαγές αυτές η ανεργία θα είχε φθάσει σε υψη­λό­τερα ποσοστά του 27% όπου ήταν το 2013, ενώ η ύφεση θα συνε­χι­ζό­ταν με αμεί­ω­τους ρυθμούς», τονίζει ο ΣΕΒ.

Οι βιο­μή­χα­νοι δια­φω­νούν με το αίτημα της ΓΣΕΕ, το οποίο υπο­στη­ρί­ζει το υπουρ­γείο Εργα­σίας για την επα­να­φορά των συμ­βά­σεων και των εργα­σια­κών σχέσεων στο προ του 2012 καθε­στώς, ενώ προ­τεί­νουν την έναρξη κοι­νω­νι­κού δια­λό­γου για την δημιουρ­γία «ενός θεσμι­κού πλαι­σίου στα εργα­σιακά φιλικού προς την ανά­πτυξη της οικο­νο­μίας».

Τα στοι­χεία για την αγορά εργα­σίας

Σύμφωνα με τον ΣΕΒ, η επι­κρα­τούσα κατά­σταση στην ελλη­νική αγορά εργα­σίας, με βάση δείκτες απα­σχό­λη­σης και ποιό­τη­τας συν­θη­κών εργα­σίας, καθώς και δείκτες παροχής ευκαι­ριών σε όλους, είναι μάλλον απο­γοη­τευ­τική.

Τα στοι­χεία του ΟΟΣΑ, δεί­χνουν ότι η Ελλάδα σήμερα, είναι η χώρα το μεγα­λύ­τερο ποσοστό ανερ­γίας στις χώρες του Οργα­νι­σμού (21,6% το β’ τρίμηνο του 2017). Συγκε­κρι­μένα:

• Από τους ανθρώ­πους σε εργά­σιμη ηλικία 15-64 ετών, σε σχέση με τις χώρες του ΟΟΣΑ όπου 2 στους 3 εργά­ζο­νται (66,4%), στην Ελλάδα μόνο οι μισοί περίπου εργά­ζο­νται (50,8% το 2015, 53% το 2017), ή το 47,7% το 2015 εάν όλοι είχαν πλήρη απα­σχό­ληση.
• Oι εργα­ζό­με­νοι αμεί­βο­νται με 10,2 δολάρια ΗΠΑ την ώρα, όταν ο μέσος όρος ΟΟΣΑ είναι 16,5 δολάρια/ώρα, ενώ σε χώρες όπως η Τουρκία (5,6 δολάρια/ώρα), η Ρωσία (4,1 δολάρια/ώρα), η Πορ­το­γα­λία (8,6 δολάρια/ώρα), καθώς και πρώην κομ­μου­νι­στι­κές χώρες, οι αμοιβές των εργα­ζο­μέ­νων είναι χαμη­λό­τε­ρες.
• Όταν οι εργα­ζό­με­νοι μένουν άνεργοι, χάνουν το 32% του εισο­δή­μα­τος τους, όταν ο μέσος όρος ΟΟΣΑ είναι 6,5%.
• Το 64,4% των εργα­ζο­μέ­νων είναι κατα­πο­νη­μέ­νοι (δου­λεύ­ουν πολύ με λίγα μέσα) και το 11,2% δου­λεύει πάνω από 60 ώρες εβδο­μα­διαίως, με μόνη την Τουρκία να είναι σε χει­ρό­τερη κατά­σταση (76,2% κατα­πο­νη­μέ­νοι με το 23,3% πάνω από 60 ώρες εβδο­μα­διαίως).
• Το 16,1% των εργα­ζο­μέ­νων αμεί­βο­νται με κάτω του 50% του δια­μέ­σου δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος των νοι­κο­κυ­ριών, με μέσο όρο ΟΟΣΑ 10,6%, όταν το εισο­δη­μα­τικό όριο όσων αντι­με­τω­πί­ζουν κίνδυνο φτώ­χειας ορί­ζε­ται στο 60% του διά­με­σου εισο­δή­μα­τος.
• Οι γυναί­κες αμεί­βο­νται για την ίδια δουλειά λιγό­τερο από τους άνδρες, με τη διαφορά στις αμοιβές να ανέρ­χε­ται σε 51,7% της αμοιβής των ανδρών, με μόνο την Κορέα, την Ιαπωνία και το Μεξικό να έχουν μεγα­λύ­τε­ρες δια­φο­ρές, όταν στη Σκαν­δι­να­βία η διαφορά στις αμοιβές μεταξύ των δύο φύλων περιο­ρί­ζε­ται στο 20-25%.
• Οι νέοι, οι γέροι, οι μητέρες με μικρά παιδιά, τα άτομα με ειδικές ανάγκες και οι μετα­νά­στες, έχουν μικρό­τερο ποσοστό απα­σχό­λη­σης, με τη διαφορά κατά μέσο όρο να ανέρ­χε­ται σε 38,1% του ποσο­στού απα­σχό­λη­σης της πιο απα­σχο­λή­σι­μης ομάδας του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού (άνδρες 18-55 ετών). Μόνο στο Μεξικό (41,4%) και την Τουρκία (47,6%), τα ποσοστά είναι υψη­λό­τερα, με μέσο όρο ΟΟΣΑ 25,4%.

Ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει η ανάλυση του ΣΕΒ για το πώς φθάσαμε σε αυτήν την κατά­σταση. Στο δελτίο της οργά­νω­σης τονί­ζο­νται τα εξής:

«Η ελλη­νική αγορά εργα­σίας υφί­στα­ται τις αλλαγές στους κανόνες που θεσπί­στη­καν κάτω από έκτα­κτες κατα­στά­σεις (κρίση δημό­σιου χρέους, ύφεση), με πρω­τό­γνω­ρες για την Ελλάδα, αν και σύμ­φω­νες σε μεγάλο βαθμό με διε­θνείς πρα­κτι­κές, διευ­θε­τή­σεις στην αγορά εργα­σίας. Σε καμία, όμως, περί­πτωση, η σχετικά κακή εικόνα στην αγορά εργα­σίας δεν σχε­τί­ζε­ται με το νέο αυτό θεσμικό πλαίσιο.

Μάλιστα συγκρί­νο­ντας τα στοι­χεία αυτά με αντί­στοιχα δεδο­μένα πριν την κρίση βλέ­πουμε ότι, εκτός της υψηλής ανερ­γίας και της εκτι­μώ­με­νης απώ­λειας εισο­δή­μα­τος που οφεί­λο­νται στην μακρά διάρ­κεια της ύφεσης, όλοι οι υπό­λοι­ποι διαρ­θρω­τι­κοί δείκτες δεν εμφα­νί­ζουν παρά οριακές μετα­βο­λές.

Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο λει­τουρ­γίας της αγοράς εργα­σίας, αν μη τι άλλο, βοήθησε στην εξο­μά­λυνση των αδιε­ξό­δων της ανερ­γίας που προ­κά­λεσε στην ιδιω­τική οικο­νο­μία η βίαιη δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι ήταν επιλογή στα δια­δο­χικά προ­γράμ­ματα η προ­σαρ­μογή να γίνει κυρίως μέσω της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης, που μειώνει τις ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις και την ιδιω­τική απα­σχό­ληση. Η επιλογή αυτή έγινε σε μια προ­σπά­θεια απο­φυ­γής μείωσης του μεγέ­θους του κράτους, με πρό­γραμμα και σχέδιο ώστε να αυξηθεί η παρα­γω­γι­κό­τητα παροχής υπη­ρε­σιών υγείας, εκπαί­δευ­σης και κοι­νω­νι­κής προ­στα­σίας από το δημόσιο, που παρα­μέ­νει σε χαμηλό επίπεδο παρά τα αλλε­πάλ­ληλα σχέδια ανα­διορ­γά­νω­σής του που έχουμε δει να παρου­σιά­ζο­νται κατά τη διάρ­κεια των μνη­μο­νίων.

Χωρίς τη μερική απα­σχό­ληση και τη μείωση του κατώ­τα­του μισθού, καθώς και τη μεγα­λύ­τερη ευε­λι­ξία στον καθο­ρι­σμό των μισθών σε επι­χει­ρη­σιακό επίπεδο, η ανεργία θα ήταν σήμερα σε ακόμη υψη­λό­τερα επίπεδα από το υψηλό 27% του 2013, ενώ η ύφεση θα συνε­χι­ζό­ταν με αμεί­ω­τους ρυθμούς.

Συνεπώς, όσοι ζητούν επα­να­φορά πρα­κτι­κών στις εργα­σια­κές σχέσεις που επι­κρα­τού­σαν πριν την κρίση, μετά την ολο­κλή­ρωση των Μνη­μο­νίων τον Αύγου­στο του 2018, πρέπει να συνει­δη­το­ποι­ή­σουν ότι αυτή δεν πρό­κει­ται να επι­φέ­ρει και βελ­τί­ωση της κατά­στα­σης των εργα­ζο­μέ­νων στην αγορά εργα­σίας.

Αντι­θέ­τως, μια τέτοια επι­στροφή στο παρελ­θόν, θα σημα­το­δο­τή­σει το τέλος της όποιας ανά­καμ­ψης, και της συνα­κό­λου­θης αύξησης της απα­σχό­λη­σης, και, την απαρχή νέων περι­πε­τειών για το μέλλον της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και εργα­σίας. Επείγει, συνεπώς να συμ­φω­νη­θεί μέσω του κοι­νω­νι­κού δια­λό­γου ένα νέο, φιλικό προς την ανά­πτυξη, θεσμικό πλαίσιο στα εργα­σιακά».

Κώστας Παπαδής