Καλά… λαδωμένη η «φάμπρικα» διπλωμάτων οδήγησης

«Θα πλη­ρώ­σετε για να το πάρετε ή θα δοκι­μά­σετε την τύχη σας;», 
«Αν δεν πλη­ρώ­σετε, μπορεί και να σας κόψουν, δεν μπορώ να κάνω κάτι για τους εξε­τα­στές», είναι μερικές… κατα­λυ­τι­κές φράσεις που ακούν υπο­ψή­φιοι οδηγοί παρα­μο­νές της «μεγάλης» ή, ορθό­τερα, ακριβής δια­δι­κα­σίας. Το διά ταύτα; Η από­κτηση διπλώ­μα­τος οδή­γη­σης εξα­κο­λου­θεί να βρί­σκε­ται στις υψηλές θέσεις του κατα­λό­γου δια­φθο­ράς στη χώρα μας. Είναι πολλοί οι υπο­ψή­φιοι που έρχο­νται αντι­μέ­τω­ποι με το δίλημμα, κι όσοι κόβο­νται δύο και τρεις φορές στη συνέ­χεια επι­χει­ρούν τη συνη­θι­σμένη πρα­κτική του παρα­δο­σια­κού «λαδώ­μα­τος».

«Πρό­κει­ται για τόσο δια­δε­δο­μένη πρα­κτική που δεν είναι λίγες οι φορές που ο ίδιος ο υπο­ψή­φιος ρωτά πόσα πρέπει να δώσει για να πάρει το δίπλωμα», εκμυ­στη­ρεύ­ε­ται στην «Κ» δάσκα­λος οδή­γη­σης, ο οποίος επι­θυ­μεί (αυτο­νο­ή­τως) να δια­τη­ρή­σει την ανω­νυ­μία του. Μας εξηγεί μάλιστα ότι υπάρχει τρόπος συνεν­νό­η­σης κατά τη διάρ­κεια της πρα­κτι­κής εξέ­τα­σης (πορείας) μεταξύ του δασκά­λου και των εξε­τα­στών, οι οποίοι ενη­με­ρώ­νο­νται με νεύμα από τον πρώτο για το εάν πρέπει να… κάνουν χώρο στην τσέπη τους.

Η δια­με­σο­λά­βηση απο­τε­λεί προ­νό­μιο του δασκά­λου ο οποίος είναι ο γεφυ­ρο­ποιός μεταξύ υπο­ψη­φίου και εξε­τα­στή, ενώ στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις και ο ίδιος παίρνει το «κατιτί» του για τον κόπο του. Γιατί σε περί­πτωση που ο υπο­ψή­φιος «κοπεί» στην πρα­κτική εξέταση, θα ανα­γκα­στεί να κάνει μερικά πρό­σθετα μαθή­ματα με τον δάσκαλο πριν από την επα­νε­ξέ­ταση. Οπότε κάπως πρέπει να «απο­ζη­μιώ­νε­ται» και ο δάσκα­λος για την επι­τυ­χία του υπο­ψη­φίου, από τους εξε­τα­στές.

Το κόστος έως τις εξε­τά­σεις οδή­γη­σης (25 ώρες πρα­κτι­κής εξά­σκη­σης και 21 ώρες θεω­ρη­τι­κής) ανέρ­χε­ται από 400 ευρώ έως 750 ευρώ και αυτό γιατί πλέον οι σχολές οδηγών προ­χω­ρούν σε προ­σφο­ρές προ­κει­μέ­νου να προ­σελ­κύ­σουν τους υπο­ψή­φιους οδηγούς. Σε αυτό το κόστος ωστόσο φαί­νε­ται ότι συχνά προ­στί­θε­ται και αυτό του «λαδώ­μα­τος», το οποίο δια­μορ­φώ­νε­ται μεταξύ 150 ευρώ και 200 ευρώ, ανάλογα με την περί­πτωση και τη γεω­γρα­φική περιοχή. Η Αθήνα, για παρά­δειγμα, είναι πιο ακριβή από τις μικρές πόλεις. Ιδιαί­τερη εντύ­πωση προ­κα­λεί το ότι στις θεω­ρη­τι­κές εξε­τά­σεις «κόβεται» το 50% των υπο­ψη­φίων. Σημειώ­νε­ται ότι οι θεω­ρη­τι­κές εξε­τά­σεις είναι πλέον μηχα­νο­γρα­φη­μέ­νες και διορ­θώ­νο­νται ηλε­κτρο­νικά, με απο­τέ­λε­σμα να δια­σφα­λί­ζε­ται το αδιά­βλητο της δια­δι­κα­σίας. Αντί­στοιχη πρό­βλεψη ωστόσο για την πρα­κτική εξέταση –τη λεγό­μενη πορεία– δεν υπάρχει. Απο­τέ­λε­σμα είναι το ποσοστό επι­τυ­χίας στην πρα­κτική εξέταση να είναι σημα­ντικά υψη­λό­τερο από αυτό της θεω­ρη­τι­κής, όπου δεν παρεμ­βαί­νει… ανθρώ­πινο χέρι.

Συγκε­κρι­μένα, στην Αθήνα εκτι­μά­ται ότι παίρ­νουν το δίπλωμα σχεδόν οκτώ υπο­ψή­φιοι στους δέκα, ενώ ο αντί­στοι­χος δείκτης στην περι­φέ­ρεια αγγίζει ακόμη και το 95%. Τα παρα­πάνω στοι­χεία κατα­δει­κνύ­ουν ότι στις μικρό­τε­ρες πόλεις, όπου όλοι γνω­ρί­ζο­νται μεταξύ τους, η προ­σω­πική σχέση μεταξύ εξε­τα­στών και υπο­ψη­φίων «διευ­κο­λύ­νει» την από­κτηση διπλώ­μα­τος.

Κάθε επι­τροπή που συγκρο­τεί­ται για τη διε­νέρ­γεια των εξε­τά­σεων υπο­ψή­φιων οδηγών απο­τε­λεί­ται από δύο εξε­τα­στές και τον εκπαι­δευτή, που ανα­λαμ­βά­νουν την εξέταση πέντε υπο­ψη­φίων. Συνο­λικά στη χώρα δρα­στη­ριο­ποιού­νται 1.150 εξε­τα­στές και σε μηνιαία βάση συστή­νο­νται 4.000 επι­τρο­πές. Τα ετήσια έσοδα ανέρ­χο­νται σε περίπου 40 εκατ. ευρώ, που ανα­λο­γούν στα παρά­βολα αλλά και στον κατα­βαλ­λό­μενο φόρο. Σημειώ­νε­ται ότι η πλειο­νό­τητα των εξε­τα­στών είναι υπάλ­λη­λοι της εκά­στοτε περι­φέ­ρειας και μικρή μερίδα αυτών προ­έρ­χε­ται από τις υπη­ρε­σίες Μετα­φο­ρών και Επι­κοι­νω­νιών. Οι εξε­τα­στές δια­τη­ρούν την υπο­χρέ­ωση συμ­με­το­χής σε του­λά­χι­στον έξι εξε­τά­σεις μηνιαίως, οι οποίες διε­ξά­γο­νται εκτός ωραρίου τους.

Ακριβώς αυτό το στοι­χείο είναι που προ­κά­λεσε χάος στις εξε­τά­σεις για χορή­γηση διπλώ­μα­τος οδή­γη­σης, οι οποίες δεν διε­ξά­γο­νταν επί μήνες λόγω δια­μαρ­τυ­ρίας των εξε­τα­στών. Οι εξε­τα­στές δια­μαρ­τύ­ρο­νταν για την κατάρ­γηση επι­δό­μα­τος που λάμ­βα­ναν (240 ευρώ μηνιαίως) μετά την ψήφιση νόμου (4354) που καταρ­γούσε τη δυνα­τό­τητα κατα­βο­λής οποιασ­δή­ποτε πρό­σθε­της αμοιβής στους δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους από την 1η Ιανουα­ρίου 2016.

Τον περα­σμένο Μάιο οι εξε­τα­στές απο­φά­σι­σαν να από­σχουν από τα καθή­κο­ντά τους, καθώς δεν υλο­ποι­ή­θηκε η δια­βε­βαί­ωση ότι θα βρι­σκό­ταν τρόπος να τους κατα­βλη­θεί το επίδομα. Το επίδομα αυτό το λάμ­βα­ναν οι εξε­τα­στές των υπο­ψή­φιων οδηγών για τη διε­ξα­γωγή των εξε­τά­σεων οδή­γη­σης εκτός του ωραρίου τους. Τελικώς η κυβέρ­νηση απο­φά­σισε την παρά­ταση χορή­γη­σης του επι­δό­μα­τος μέχρι το τέλος του 2017, οπότε και προ­γραμ­μα­τί­ζει την αλλαγή του τρόπου διε­ξα­γω­γής των εξε­τά­σεων.

Το γεγονός ότι το «λάδωμα» δίνει και παίρνει στις εξε­τά­σεις οδή­γη­σης, βασι­σμένο σε μια «ομερτά», δεν σημαί­νει σε καμία περί­πτωση ότι δεν υπάρ­χουν πλεί­στες περι­πτώ­σεις υπο­ψη­φίων, δασκά­λων και εξε­τα­στών που ολο­κλη­ρώ­νουν επι­τυ­χώς τη δια­δι­κα­σία μέσω της νόμιμης οδού. Το υπουρ­γείο Υπο­δο­μών από την πλευρά του, σχο­λιά­ζο­ντας τις καταγ­γε­λίες για δια­φθορά, περιο­ρί­στηκε στο να τονίσει στην «Κ» ότι το νέο σύστημα εξέ­τα­σης που προ­ε­τοι­μά­ζε­ται θα εξα­σφα­λί­ζει το αδιά­βλητο της δια­δι­κα­σίας.

Πέραν της ανα­γκαιό­τη­τας αλλαγής του τρόπου εξέ­τα­σης των υπο­ψη­φίων οδηγών που απο­τε­λεί το πρώτο βήμα γνω­ρι­μίας με την οδηγική συμπε­ρι­φορά, ο εξορ­θο­λο­γι­σμός των προ­βλέ­ψεων του ΚΟΚ απο­τε­λεί μια δεδο­μένη ανάγκη.

Το υπουρ­γείο Υπο­δο­μών διά στό­μα­τος του υφυ­πουρ­γού Μετα­φο­ρών Ν. Μαυ­ρα­γάνη είχε προ­τεί­νει την επιβολή βιω­μα­τι­κών ποινών (κοι­νω­νική εργασία) για τους παρα­βά­τες του ΚΟΚ που προ­κα­λούν σοβαρά τροχαία ατυ­χή­ματα. Μεταξύ αυτών περι­λαμ­βά­νε­ται η απα­σχό­ληση σε νοση­λευ­τικά ιδρύ­ματα, ώστε να έρθει ο παρα­βά­της σε επαφή με τις συνέ­πειες των πράξεών του, όπως επι­σή­μανε ο ειση­γη­τής της πρό­τα­σης, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι οι βιω­μα­τι­κές ποινές έχουν απο­δει­χθεί ιδιαί­τερα απο­τε­λε­σμα­τι­κές στο εξω­τε­ρικό. Στις βασικές αλλαγές περι­λαμ­βά­νε­ται η ανα­προ­σαρ­μογή των ανω­τά­των ορίων ταχύ­τη­τας στους δρόμους ταχείας κυκλο­φο­ρίας όπου σήμερα υπάρ­χουν χαμηλά όρια (δεν ξεπερ­νούν τα 120 χλμ./ώρα). Μεταξύ των προ­τά­σεων που παρα­τέ­θη­καν ήταν και μία, ακραία για τα έως τώρα δεδο­μένα, η οποία προ­βλέ­πει την προ­σαρ­μογή των προ­στί­μων ανάλογα με το εισό­δημα του παρα­βάτη. Πρό­κει­ται για πρόταση η οποία, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, πέφτει στο κενό και δεν θα απο­τυ­πω­θεί στο τελικό κείμενο του νομο­σχε­δίου.

Καθη­με­ρινή