«Θηλιά» οι οφειλές 800 εκατ. ευρώ στους δήμους

Απειλή για τους πολίτες οι κατα­σχέ­σεις – Ανάσα ο δια­κα­νο­νι­σμός των χρεών από τέλη, φόρους, παρα­βά­σεις στάθ­μευ­σης, κλήσεις, εισφο­ρές

Η δαμό­κλειος σπάθη των δεσμεύ­σεων απο­δει­κτι­κού φορο­λο­γι­κής ενη­με­ρό­τη­τας, των κατα­σχέ­σεων λογα­ρια­σμών ή ακόμη και ακι­νή­των, με το πρό­γραμμα πλει­στη­ρια­σμών προ των πυλών, επι­κρέ­μα­ται πάνω από τα γκισέ της μνη­μο­νια­κής Ελλάδας. Δεν απειλεί μόνο όσους έχουν χρέη στις τρά­πε­ζες ή στο Δημόσιο (εφορίες, ασφα­λι­στικά ταμεία κ.ά.). Αφορά εκα­τομ­μύ­ρια οφει­λέ­τες, ιδιώτες και επι­χει­ρή­σεις, που χρω­στούν στους δήμους, καθώς ισχύουν και σε αυτούς οι προ­βλέ­ψεις του Κώδικα Είσπρα­ξης Δημο­σίων Εσόδων (ΚΕΔΕ).

Στα οικο­νο­μικά στοι­χεία των Οργα­νι­σμών Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης α’ βαθμού απο­τυ­πώ­νε­ται η δρα­μα­τική εικόνα των βεβαιω­μέ­νων ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών προς τους δήμους. Ξεπερ­νούν, σύμφωνα με υπο­λο­γι­σμούς, τα 800 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ οι ανεί­σπρα­κτες οφειλές των προη­γού­με­νων ετών έως και σήμερα. «Το Βήμα» ανέ­τρεξε στους εφε­τι­νούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς και στα τρι­μη­νιαία απο­λο­γι­στικά στοι­χεία β’ τρι­μή­νου του 2017, για 21 δήμους από τους 325 της χώρας (δήμοι Αθη­ναίων, Χανίων, Αιγάλεω, Αμα­ρου­σίου, Πατρέων, Κορίν­θου, Καλα­μά­τας, Καστο­ριάς, Ρεθύ­μνου, Ηρα­κλείου Αττικής, Κοζάνης, Καρ­δί­τσας, Κομο­τη­νής, Ιωαν­νί­νων, Θεσ­σα­λο­νί­κης, Βόλβης, Θήβας, Παιο­νίας, Περι­στε­ρίου, Ναυ­πλιέων, Χίου). Είναι ενδει­κτικό ότι το ποσό των ανεί­σπρα­κτων απαι­τή­σεών τους από παρελ­θό­ντα οικο­νο­μικά έτη φτάνει περίπου τα 737.000.000 ευρώ! Μπορεί να αντι­λη­φθεί ο καθένας την έκταση του προ­βλή­μα­τος, αν σκεφτεί ότι το αστρο­νο­μικό αυτό ποσό αφορά βεβαιω­μέ­νες οφειλές δημοτών και επι­χει­ρή­σεων μόνο στο 6,5% των δήμων της χώρας…

Απαλ­λαγή από τις προ­σαυ­ξή­σεις

Εξη­γεί­ται έτσι, γιατί θεω­ρή­θηκε ανάσα η νέα ρύθμιση του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών για δια­κα­νο­νι­σμό χρεών, παντός είδους, από τέλη, φόρους, παρα­βά­σεις στάθ­μευ­σης, κλήσεις, εισφο­ρές. Οφει­λέ­τες μπορούν, ανάλογα με τον αριθμό των δόσεων ή την εφάπαξ κατα­βολή του ποσού, να απαλ­λα­γούν έως και κατά 100% από τις προ­σαυ­ξή­σεις, τους τόκους εκπρό­θε­σμης κατα­βο­λής και τα πρό­στιμα. Επίσης, με την κατα­βολή της πρώτης δόσης ανα­στέλ­λε­ται η όποια λήψη ανα­γκα­στι­κών μέτρων. Βέβαια, το ζήτημα είναι τι να πρω­το­πλη­ρώ­σουν, τι να πρω­το­δια­κα­νο­νί­σουν οι Ελληνες που συμπιέ­ζο­νται από τη φοροει­σπρα­κτική τακτική των κυβερ­νή­σεων και την κατ’ εξα­κο­λού­θη­σιν – και προ Μνη­μο­νίου – πολι­τική λιτό­τη­τας.

Το ενδια­φέ­ρον είναι ότι η πλειο­νό­τητα όσων χρω­στούν στους δήμους έχουν οφειλές που δεν ξεπερ­νούν τα 300 – 1.000 ευρώ. Αντι­θέ­τως μικρός είναι ο αριθμός των μεγαλο-οφειλετών οι οποίοι όμως κατέ­χουν τη μερίδα του λέοντος με τερά­στια ποσά ο καθένας.

Στις αρμό­διες υπη­ρε­σίες των δήμων όλης της χώρας έχουν πυκνώ­σει τις τελευ­ταίες ημέρες τα αιτή­ματα για δια­κα­νο­νι­σμό ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών, καθώς μετά την ψήφιση της ευνοϊ­κής για τους οφει­λέ­τες ρύθ­μι­σης προ­βλέ­πο­νται ως και 100 δόσεις, η καθεμία εκ των οποίων δεν μπορεί να είναι μικρό­τερη από 20 ευρώ.

«Καθώς υπάρχει χρονικό όριο για τη διευ­θέ­τηση έως το τέλος Νοεμ­βρίου, είναι σημα­ντικό να κινη­το­ποι­η­θούν όλοι ώστε να προ­λά­βουν τις προ­θε­σμίες και τη διευ­θέ­τηση με τις εκατό δόσεις» τονίζει στο «Βήμα» η αντι­δή­μαρ­χος Οικο­νο­μι­κών στον Δήμο Αθη­ναίων κυρία Εύα Κοντο­στα­θά­κου. Περι­γρά­φει περι­πτώ­σεις οφει­λε­τών που ήδη σπεύ­δουν για δια­κα­νο­νι­σμό – «ένας κύριος ήρθε και ενη­με­ρώ­θηκε ότι με τις προ­σαυ­ξή­σεις είχε φτάσει η οφειλή του 7.000 ευρώ. Το αρχικό ποσό ήταν 700 ευρώ και το υπό­λοιπο είναι οι προ­σαυ­ξή­σεις, μια και επρό­κειτο για οφειλή 20ετίας» λέει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Μεγάλη αύξηση από το 2010

Τα πιο πρό­σφατα στοι­χεία δεί­χνουν ότι οι ανεί­σπρα­κτες ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές από το 1997 έως και πέρυσι στον Δήμο Αθη­ναίων είναι 321.000.000 ευρώ! Οπως εξηγεί η κυρία Κοντο­στα­θά­κου, το 90% αφορά μικρο­ποσά, με περίπου 1 εκα­τομ­μύ­ριο οφει­λέ­τες να χρω­στούν έως 300 ευρώ (αντι­στοι­χεί συνο­λικά περίπου σε οφειλές 69.000.000 ευρώ).

Η κυρία Κοντο­στα­θά­κου παρα­τη­ρεί ότι, σύμφωνα με τα στοι­χεία του Δήμου Αθη­ναίων, οι ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές αυξή­θη­καν από το 2010 και μετά, κάτι που δείχνει ότι, εκτός των άλλων, η οικο­νο­μική πολι­τική επη­ρέ­ασε δυσμε­νώς την υπόθεση των οφειλών.

Σημειώ­νε­ται ότι επί του συνόλου των ανεί­σπρα­κτων οφειλών παλαιό­τε­ρων οικο­νο­μι­κών ετών του Δήμου Αθη­ναίων περίπου 19 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ χρω­στούν περί τους 51.000 οφει­λέ­τες – ποσά από 300 έως 500 ευρώ -, 35.000.000 ευρώ χρω­στούν 39.000 οφει­λέ­τες – από 500 έως 2.000 ευρώ -, τα 75.000.000 ευρώ αφορούν περί τους 9.900 οφει­λέ­τες – ποσά από 2.000 έως 50.000 ευρώ -, ενώ 127.000.000 ευρώ είναι οι οφειλές περίπου 600 ατόμων.

Κατ’ επα­νά­ληψη ο δήμαρ­χος Αθη­ναίων κ. Καμίνης έχει σημειώ­σει ότι από τον Δήμο Αθη­ναίων ούτε έγιναν ούτε γίνο­νται πλει­στη­ρια­σμοί σπιτιών. Εξα­ντλού­νται οι δυνα­τό­τη­τες συνεν­νο­ή­σεων με τους οφει­λέ­τες, όμως προ­γράμ­ματα πλει­στη­ρια­σμών (οι εκκρε­μείς υπο­θέ­σεις πέρυσι στον Δήμο ήταν 116) υφί­στα­νται, μια και τη δια­δι­κα­σία την επι­βάλ­λει η νομο­θε­σία, διότι αλλιώς τίθεται ζήτημα ποι­νι­κών ευθυνών για απιστία στο Δημόσιο. Σημειώ­νε­ται ότι το μέτρο της κατά­σχε­σης ακι­νή­του και πλει­στη­ρια­σμού εφαρ­μό­ζε­ται για οφει­λό­μενα ποσά άνω των 500 ευρώ. Ωστόσο, φρε­νά­ρε­ται η εκτέ­λεση του πλει­στη­ρια­σμού με δια­δι­κα­σίες που προη­γού­νται για να υπάρξει δια­κα­νο­νι­σμός – ειδο­ποι­ή­σεις, αυστη­ρές προει­δο­ποι­ή­σεις, έκθεση κατά­σχε­σης από δικα­στικό επι­με­λητή, δέσμευση ποσού από τρα­πε­ζικό λογα­ρια­σμό. Πρό­σφατα προ­κλή­θηκε σάλος με πρόταση που προ­ω­θούσε ο Δήμος Αθη­ναίων ώστε να ενι­σχυ­θεί η πίεση προς οφει­λέ­τες για να πλη­ρώ­νουν και σε αντί­στιξη να αλλά­ξουν επί τα βελτίω οι όροι για το μέτρο της κατά­σχε­σης ακι­νή­του. Υπήρξαν έντονες αντι­δρά­σεις και απο­σύρ­θηκε η πρόταση γιατί προ­έ­βλεπε το μέτρο της δέσμευ­σης απο­δει­κτι­κού φορο­λο­γι­κής ενη­με­ρό­τη­τας για οφειλή άνω των 150 ευρώ, ενώ η ισχύ­ουσα πρό­βλεψη αφορά οφειλή άνω των 293,47 ευρώ.

Στο «κόκκινο» τα χρέη στην επαρχία

Το ενδια­φέ­ρον είναι έντονο σε όλη την Ελλάδα, καθώς τα βεβαιω­θέ­ντα έσοδα κατά τα παρελ­θό­ντα έτη χτυπούν «κόκκινο» και εντεί­νε­ται το κυνήγι της είσπρα­ξης. Στον Δήμο Θεσ­σα­λο­νί­κης έχουν φτάσει περίπου 140.000.000 ευρώ, στον Δήμο Ηρα­κλείου Αττικής είναι 6.247.423,19 ευρώ, στον Δήμο Αιγάλεω, σύμφωνα με στοι­χεία του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού (β’ τρίμηνο 2017) τα εισπρα­κτέα υπό­λοιπα από βεβαιω­θέ­ντα έσοδα κατά τα παρελ­θό­ντα έτη είναι 10.646.330,78 ευρώ.

Ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει, μεταξύ άλλων, η πορεία δια­μόρ­φω­σης των εισπρα­κτέων υπο­λοί­πων από βεβαιω­θέ­ντα έσοδα κατά τα παρελ­θό­ντα έτη στον Δήμο Χανίων Κρήτης: 35.028.471,50 ευρώ (2013), 41.843.432,19 ευρώ (2014), 40.847.097,20 ευρώ (2015), 40.988.076,36 ευρώ (2016), 41.283.441,17 (2017).

Οι δημο­τι­κές υπη­ρε­σίες κάνουν εκκλή­σεις με καται­γι­στικό ρυθμό προς τους οφει­λέ­τες για δια­κα­νο­νι­σμούς. Οπως λέει στο «Βήμα» ο πρό­ε­δρος της ΚΕΔΕ (Κεντρι­κής Ενωσης Δήμων Ελλάδας) και δήμαρ­χος Αμα­ρου­σίου κ. Γιώργος Πατού­λης, είναι μια διευ­θέ­τηση, μια λύση, που ανα­κου­φί­ζει οφει­λέ­τες και ενι­σχύει και τα ταμεία των ΟΤΑ. Σημειώ­νουμε ότι το ποσό των οφειλών προς τον Δήμο Αμα­ρου­σίου, σύμφωνα με τα τελικά βεβαιω­θέ­ντα (1.1.2017 – 30.6.2017) ανεί­σπρα­κτα κατά τα παλαιό­τερα οικο­νο­μικά έτη, είναι 16.640.981,73 ευρώ.

Από τον Μάρτιο, αιρετοί, όπως ο δήμαρ­χος Πατρέων κ. Κώστας Πελε­τί­δης, ο οποίος έδινε έμφαση ιδιαί­τερα στο πρό­βλημα των μικρο-oφειλετών, είχαν συνα­ντή­σεις με τον υπουργό Εσω­τε­ρι­κών κ. Πάνο Σκουρ­λέτη για το θέμα της ρύθ­μι­σης. Στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2017 του Δήμου Πατρέων, οι «εισπρά­ξεις από δάνεια και απαι­τή­σεις από Παρελ­θό­ντα Οικο­νο­μικά Ετη» ήταν 54.554.000,70 ευρώ (προ ανα­μόρ­φω­σής του). Οι αρμό­διες υπη­ρε­σίες του δήμου είχαν ερευ­νή­σει τα στοι­χεία ώστε να στο­χεύ­σουν στη συγκέ­ντρωση εσόδων από μεγαλο-οφειλέτες – και είχαν εντο­πί­σει ότι ως το 2016 περίπου 460 άτομα είχαν οφειλές ύψους περίπου 30.000.000 ευρώ.

Αλλη­λο­κα­τη­γο­ρού­νται για αδρά­νεια και για… ρου­σφέ­τια

Τόσο σε αντι­πα­ρα­θέ­σεις δημο­τι­κών παρα­γό­ντων στα δημο­τικά συμ­βού­λια όσο και σε δια­ξι­φι­σμούς μεταξύ δια­φο­ρε­τι­κών παρα­τά­ξεων σε συν­δι­κα­λι­στι­κές συνε­δριά­σεις των οργάνων της αυτο­διοί­κη­σης, η… καμένη γη των προη­γού­με­νων ετών, με επί­κε­ντρο τις ανεί­σπρα­κτες οφειλές, απο­τε­λεί μόνιμη επωδό.

Παράλ­ληλα, υπάρ­χουν αιχμές για κακο­δια­χεί­ριση, για δια­χει­ρι­στική ανι­κα­νό­τητα, για αδρά­νεια που οδη­γούσε σε χαμένα έσοδα για τους δήμους, ενίοτε, όπως λένε στελέχη με πείρα στα αυτο­διοι­κη­τικά, για να μη δυσα­ρε­στού­νται οι ψηφο­φό­ροι. Σήμερα πάντως το μείζον είναι η οικο­νο­μική δυσπρα­γία για τους πολίτες και η ασφυξία για τους δήμους, που εισπράτ­τουν ως διπλό μήνυμα από τους εκπρο­σώ­πους των δανει­στών, στο πλαίσιο των μνη­μο­νίων: ή ενί­σχυση της εισπρα­κτι­κής ικα­νό­τη­τας ή επιβολή άμεσα ανα­γκα­στι­κών μέτρων για οφειλές. Παράλ­ληλα, έχουν μπει στο μικρο­σκό­πιο οι προ­ϋ­πο­λο­γι­σμοί και το ισο­ζύ­γιο εσόδων – δαπανών. Προ πεντα­ε­τίας ξεκί­νησε η διε­νέρ­γεια από το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο δημο­σιο­νο­μι­κού ελέγχου στα έσοδα των ΟΤΑ, με στόχο την απο­τροπή της απώ­λειας εσόδων λόγω της μη έγκαι­ρης είσπρα­ξής τους. Στην έκθεση του ελεγ­κτι­κού συνε­δρίου του 2015 σημειώ­νε­ται ότι σε ελέγ­χους που ολο­κλη­ρώ­θη­καν σε 75 δήμους (στοι­χεία Δεκεμ­βρίου 2012) δια­πι­στώ­θη­καν δυσκο­λίες για εντο­πι­σμό «δια­φυ­γό­ντων εσόδων», ενώ εντο­πί­στηκε «υπερ­βο­λική υστέ­ρηση είσπρα­ξης βεβαιω­θέ­ντων: Βεβαιω­θέ­ντα και ανεί­σπρα­κτα για χρονικό διά­στημα μεγα­λύ­τερο του έτους». Επίσης, οι ελεγ­κτές τόνισαν ότι σε αρκε­τούς δήμους δια­πι­στώ­θηκε αδυ­να­μία προσ­διο­ρι­σμού των απαι­τή­σεων που έχουν παρα­γρα­φεί ή πρέπει να δια­γρα­φούν για οποιον­δή­ποτε λόγο (π.χ. δια­γραφή χρεών οφει­λε­τών που έχουν απο­βιώ­σει, είναι αγνώ­στου δια­μο­νής κ.λπ.), «με απο­τέ­λε­σμα στις περι­πτώ­σεις αυτές να μην είναι δυνατόν να προσ­διο­ρι­στεί η δυνα­τό­τητα είσπρα­ξης των εγγε­γραμ­μέ­νων εσόδων».

Πρό­σφατα στη Βουλή έγινε αναφορά στη μελέτη του ΙΟΒΕ (Ιούνιος 2017) για τα οικο­νο­μικά των καλ­λι­κρα­τι­κών δήμων. Ο βου­λευ­τής του Ποτα­μιού κ. Σπύρος Δανέλ­λης σημεί­ωσε ότι, σύμφωνα με την έρευνα, «εκατόν τριάντα επτά καλ­λι­κρα­τι­κοί δήμοι που συγκε­ντρώ­νουν το 31% του πλη­θυ­σμού της χώρας έχουν ελλι­πείς ισο­λο­γι­σμούς», ενώ «μόνο ένας στους δέκα δήμους κατά­φερε να έχει λει­τουρ­γικά έσοδα υψη­λό­τερα από τα λει­τουρ­γικά του έξοδα».