Στ. Ροδίτης: «Το τουριστικό μας προϊόν είναι γηρασμένο και γεμάτο αγκυλώσεις»

Συ­νέ­ντευ­ξη

στη Μαίρη Φώτη

Με­γά­λες αλή­θειες για το μέλ­λον του VIP του­ρι­σμού στη Ρόδο, κα­τα­θέ­τει σή­με­ρα με συ­νέ­ντευ­ξή του στην «δη­μο­κρα­τι­κή», ο ναυ­τι­λια­κός πρά­κτο­ρας κ. Σταύ­ρος Ρο­δί­της, ο οποί­ος κρού­ει τον κώ­δω­να του κιν­δύ­νου και θέτει τους το­πι­κούς φο­ρείς προ των ευ­θυ­νών τους, μπρο­στά στις με­γά­λες αλ­λα­γές που επέρ­χο­νται και θα κα­θο­ρί­σουν το μέλ­λον της το­πι­κής οι­κο­νο­μί­ας και της μοί­ρας του νη­σιού.

«Το ζή­τη­μα», λέει αφο­πλι­στι­κά ο κ. Στ. Ρο­δί­της, «είναι να γί­νουν οι αλ­λα­γές από εμάς τους ίδιους, τους Ρο­δί­τες, και όχι από αυ­τούς που θα μας τα πά­ρουν όλα επει­δή δεν τολ­μή­σα­με την στιγ­μή που έπρε­πε», θέ­το­ντας το δά­κτυ­λο επί τον τύπον των ήλων. Κάνει απο­λο­γι­σμό της του­ρι­στι­κής σεζόν που ολο­κλη­ρώ­νε­ται, μιλά για τις με­γά­λες προ­κλή­σεις που έχου­με μπρο­στά μας ως προ­ο­ρι­σμός, ανα­φέ­ρε­ται στις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των VIP πε­λα­τών που επι­λέ­γουν τη Ρόδο για τις δια­κο­πές τους αλλά ταυ­τό­χρο­να θίγει τα κακώς κεί­με­να, που αν δεν εκλεί­ψουν θα μας κο­στί­σουν πολύ ακρι­βά.

• Κύριε Ρο­δί­τη, θα ήθελα να ξε­κι­νή­σου­με την συ­νέ­ντευ­ξη από έναν πρώτο απο­λο­γι­σμό της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου, στον τομέα του θα­λάσ­σιου του­ρι­σμού αφού σή­με­ρα κλεί­νου­με αι­σί­ως το πρώτο δε­κα­ή­με­ρο του Σε­πτεμ­βρί­ου.

Δυ­στυ­χώς φέτος ο θα­λάσ­σιος του­ρι­σμός δεν ακο­λού­θη­σε την γε­νι­κό­τε­ρη τάση του του­ρι­στι­κού ρεύ­μα­τος προς την χώρα μας και ει­δι­κό­τε­ρα προς τα νησιά μας.

Στην πε­ριο­χή μας υπήρ­ξε πτώση, η οποία μέχρι στιγ­μής αγ­γί­ζει το 25%.

Δεν υπάρ­χουν όμως συ­γκε­κρι­μέ­να στα­τι­στι­κά στοι­χεία και ως εκ τού­του το πο­σο­στό δί­δε­ται με επι­φύ­λα­ξη.

Ίσως να είναι ακόμη με­γα­λύ­τε­ρο.

• Πού οφεί­λε­ται η πτώση αυτή;

Υπάρ­χουν πολ­λές αι­τί­ες και τις έχω επι­ση­μά­νει και στο πα­ρελ­θόν. Κα­ταρ­χήν υπάρ­χει αδια­φο­ρία από το ελ­λη­νι­κό κρά­τος και σε με­γά­λο βαθμό από τις το­πι­κές αρχές, για την προ­ώ­θη­ση και την ανά­πτυ­ξη του θα­λάσ­σιου του­ρι­σμού στο νησί μας και γε­νι­κό­τε­ρα στην πε­ριο­χή. Επί δε­κα­ε­τί­ες εί­χα­με επα­να­παυ­θεί στην ανά­πτυ­ξη απο­κλει­στι­κά του ξε­νο­δο­χεια­κού του­ρι­σμού και δεν δια­βλέ­πα­με ούτε τις εξε­λί­ξεις αλλά ούτε και τις ευ­και­ρί­ες. Δεν χρειά­ζε­ται να υπεν­θυ­μί­σω την επί δε­κα­ε­τί­ες πε­ρι­πέ­τεια της νέα μα­ρί­νας. Η αλή­θεια είναι δυ­στυ­χώς πικρή. Ο θα­λάσ­σιος του­ρι­σμός έχει τε­ρά­στια προ­βλή­μα­τα υπο­δο­μής, τόσο ορ­γα­νω­μέ­νων θέ­σε­ων όσο και προ­σφε­ρό­με­νων υπη­ρε­σιών. Έχου­με φθά­σει σε ση­μείο να αλ­λά­ξου­με τρεις φορές θέση σε σκά­φος μέσα σε μία ημέρα για διά­φο­ρους λό­γους, από την ασφά­λεια έως την τρο­φο­δο­σία.

• Η νέα μα­ρί­να δεν βο­ή­θη­σε στην βελ­τί­ω­ση της κα­τά­στα­σης;

Η διοί­κη­ση και οι ερ­γα­ζό­με­νοι στην νέα μα­ρί­να επι­τε­λούν ένα πάρα πολύ ση­μα­ντι­κό έργο και ερ­γά­ζο­νται με αυ­τα­πάρ­νη­ση και ευ­συ­νει­δη­σία αλλά αυτό δεν αρκεί. Η νέα μα­ρί­να δεν έχει εντα­χθεί ακόμη μέσα σε ένα ευ­ρύ­τε­ρο δί­κτυο που έπρε­πε να υπάρ­χει, για την προ­ώ­θη­ση του θα­λάσ­σιου του­ρι­σμού και δεν ευ­θύ­νε­ται η διοί­κη­σή της γι αυτό.

Η νέα μα­ρί­να είναι σχε­δόν απο­κομ­μέ­νη από την υπό­λοι­πη πόλη, και κυ­ρί­ως την Με­σαιω­νι­κή Πόλη, η οποία είναι βα­σι­κός τόπος προ­ο­ρι­σμού των επι­σκε­πτών οι οποί­οι κα­τα­φθά­νουν με σκάφη. Γι’ αυτό όμως δεν ευ­θύ­νε­ται η μα­ρί­να αλλά το γε­γο­νός ότι η ακτή από το εμπο­ρι­κό λι­μά­νι έως την μα­ρί­να είναι μία από τις πλέον υπο­βαθ­μι­σμέ­νες πε­ριο­χές της Ρόδου και σε αρ­κε­τά ση­μεία θυ­μί­ζει βομ­βαρ­δι­σμέ­νο τοπίο της Συ­ρί­ας. Εάν δεν υπάρ­ξει συ­νο­λι­κή πρό­τα­ση ανα­βάθ­μι­σης της πε­ριο­χής η Μα­ρί­να θα θυ­μί­ζει δια­μά­ντι χα­μέ­νο στον βούρ­κο. Αλλά δεν είναι μόνο εκεί τα προ­βλή­μα­τα. Αντί­στοι­χα ζη­τή­μα­τα υφί­στα­νται στο Μαν­δρά­κι και στην Κο­λό­να, τα οποία γνω­ρί­ζε­τε. Η ει­κό­να του Μαν­δρα­κί­ου είναι τρα­γι­κή για ένα νησί σαν την Ρόδο και η Κο­λό­να αδυ­να­τεί πλή­ρως να ικα­νο­ποι­ή­σει την αυ­ξη­μέ­νη ζή­τη­ση. Διώ­χνου­με κόσμο αντί να ανα­ζη­τή­σου­με άμεσα τον τρόπο με τον οποίο θα ικα­νο­ποι­ή­σου­με τους πε­λά­τες του θα­λα­μη­γού του­ρι­σμού.

Αυτή τη στιγ­μή πρέ­πει πάση θυσία να βρε­θεί τρό­πος για την αύ­ξη­ση των θέ­σε­ων στους λι­μέ­νες της Ρόδου. Είναι πολύ με­γα­λύ­τε­ρο το άγχος μας να βρού­με θέση για ένα σκά­φος, παρά για το άν θα έρθει το σκά­φος.

• Φέτος όμως εί­χα­τε και άλλα προ­βλή­μα­τα…

Είναι αλή­θεια. Όπως γνω­ρί­ζουν οι ανα­γνώ­στες σας, καθώς η «δη­μο­κρα­τι­κή» ανέ­δει­ξε το θέμα, στις αρχές του Ιου­λί­ου υπήρ­ξε μία μάλ­λον αυ­θαί­ρε­τη γνω­μά­τευ­ση και ερ­μη­νεία σχε­τι­κού νόμου από υπη­ρε­σία του Υπουρ­γεί­ου Εμπο­ρι­κής Ναυ­τι­λί­ας, όσον αφορά στον τρόπο διε­ξα­γω­γής ενός τα­ξι­διού εντός της ελ­λη­νι­κής επι­κρα­τεί­ας από συ­γκε­κρι­μέ­νου τύπου επαγ­γελ­μα­τι­κά σκάφη με –μη κοι­νο­τι­κή- ξένη ση­μαία, με απο­τέ­λε­σμα να δη­μιουρ­γη­θεί με­γά­λη ανα­τα­ρα­χή στις κρα­τή­σεις και ου­σια­στι­κά να χαθεί ένας μήνας με σχε­δόν κα­τα­στρο­φι­κές οι­κο­νο­μι­κές συ­νέ­πειες. Ευ­τυ­χώς η ηγε­σία του Υπουρ­γεί­ου έδωσε μία, έστω προ­σω­ρι­νή, λύση η οποία ομα­λο­ποί­η­σε την κα­τά­στα­ση. Αυτή την στιγ­μή γνω­ρί­ζου­με ότι το Υπουρ­γείο εξε­τά­ζει εξ αρχής αυτά τα ζη­τή­μα­τα και ευ­ελ­πι­στού­με ότι σύ­ντο­μα θα υπάρ­ξει ορι­στι­κή λύση. Αυτά συμ­βαί­νουν και τέ­τοια προ­βλή­μα­τα αντι­με­τω­πί­ζο­νται μόνο όταν υπάρ­χουν καλές προ­θέ­σεις.

• Η επέν­δυ­ση στον θα­λάσ­σιο του­ρι­σμό και η ανά­πτυ­ξή του θα μπο­ρού­σε να απο­τε­λέ­σει την αιτία να απο­τι­νά­ξει η Ρόδος την ετι­κέ­τα του «μα­ζι­κού προ­ο­ρι­σμού» και να πε­ριο­ρί­σει το all inclusive;

Οφεί­λου­με να δούμε επι­τέ­λους τα ζη­τή­μα­τα αυτά συ­νο­λι­κό­τε­ρα. Ίσως συ­γκυ­ρια­κά ο του­ρι­σμός να είναι το με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό στο ελ­λη­νι­κό ΑΕΠ. Σί­γου­ρα όμως είναι το «βαρύ χαρτί» στην επα­νά­καμ­ψη της οι­κο­νο­μί­ας και ως εκ τού­του χρειά­ζε­ται πολύ προ­σο­χή. Επέν­δυ­ση στον θα­λάσ­σιο του­ρι­σμό, και όλα τα άλλα να μέ­νουν ίδια, ισο­δυ­να­μεί με μια τρύπα στο νερό.

Πρέ­πει κα­ταρ­χήν να αλ­λά­ξου­με συ­νο­λι­κά ει­κό­να αν θέ­λου­με να προ­σελ­κύ­σου­με τον θα­λα­μη­γό του­ρι­σμό, ο οποί­ος είναι πολύ υψη­λής ει­σο­δη­μα­τι­κής και κοι­νω­νι­κής στάθ­μης.

Δεν είναι δυ­να­τόν να μι­λού­με για V.I.P οδι­κές με­τα­φο­ρές και ο οδη­γός να εμ­φα­νί­ζε­ται λες και πρό­κει­ται να πάει για ψά­ρε­μα. Δεν είναι δυ­να­τόν να επι­κρα­τεί έξω από την Κο­λό­να κυ­κλο­φο­ρια­κό κομ­φού­ζιο που δεν το βρί­σκει κα­νείς αλλού εκτός από υπα­νά­πτυ­κτες χώρες.

Δεν είναι δυ­να­τόν η κάθε γωνία να είναι κα­τει­λημ­μέ­νη από επαί­τες. Δεν είναι δυ­να­τόν οι σερ­βι­τό­ροι να μην γνω­ρί­ζουν στοι­χειω­δώς μία ξένη γλώσ­σα. Ξέ­ρε­τε, όλα αυτά είναι γνω­στά και χι­λιοει­πω­μέ­να, όμως τα το­νί­ζω για τον εξής λόγο: Για κά­ποιους από τους επι­σκέ­πτες του νη­σιού ίσως όλα αυτά να είναι γρα­φι­κά και να απο­τε­λούν στοι­χεία της ει­κό­νας του «Νότου». Όμως για τους πε­λά­τες του θα­λα­μη­γού του­ρι­σμού απο­τε­λούν και ση­μεία σύ­γκρι­σης με άλλες πό­λεις όπως της Κρο­α­τί­ας, της Τουρ­κί­ας, της Ιτα­λί­ας, της Γαλ­λί­ας ή της Μάλ­τας, όπου αυτές οι ει­κό­νες είναι ανύ­παρ­κτες. Κατά συ­νέ­πεια στην range list του θα­λα­μη­γού του­ρι­σμού η Ρόδος υπο­βαθ­μί­ζε­ται.

Επι­πλέ­ον δεν γί­νε­ται από τους δε­κά­δες χώ­ρους αρ­χαιο­λο­γι­κού και ιστο­ρι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος στην Με­σαιω­νι­κή Πόλη το 90% να είναι κλει­στό λόγω έλ­λει­ψης πόρων. Άν δεν ανοί­ξουν, πού θα βρε­θούν οι πόροι;

Από ΄κει και πέρα πρέ­πει να συλ­λά­βου­με το εξής. Η Ρόδος δεν είναι Μύ­κο­νος. Έχει το δικό της στίγ­μα και τον δικό της αέρα. Στους πε­λά­τες του θα­λα­μη­γού του­ρι­σμού της Ρόδου υπάρ­χουν άλλες προ­τε­ραιό­τη­τες και άλλες ανά­γκες. Τα λι­μά­νια της Ρόδου είναι καθ΄ εαυτά το με­γά­λο συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα, αλλά χρειά­ζο­νται ανα­βάθ­μι­ση και ανά­δει­ξη και για αυτά χρειά­ζο­νται άλλες γεν­ναί­ες απο­φά­σεις όπως η ορι­στι­κή πε­ζο­δρό­μη­ση με­γά­λου μέ­ρους της πα­ρα­λια­κής ζώνης, ολο­κλή­ρω­ση των έργων στον φάρο του Αγίου Νι­κο­λά­ου, ορι­στι­κή επί­λυ­ση του προ­βλή­μα­τος που λέ­γε­ται Μαν­δρά­κι και άλλα πολλά.

Όπως κα­τα­λα­βαί­νε­τε όλα αυτά τα έργα δεν θα συμ­βά­λουν μόνο στην ανά­πτυ­ξη του θα­λάσ­σιου του­ρι­σμού αλλά γε­νι­κό­τε­ρα στην ανα­βάθ­μι­ση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος, το οποίο είναι όντως γη­ρα­σμέ­νο.

• Αυτά αφο­ρούν κυ­ρί­ως την Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση. Το κρά­τος δεν μπο­ρεί να βοη­θή­σει και αυτό από την πλευ­ρά του;

Το κρά­τος οφεί­λει να κα­τα­νο­ή­σει ότι οι ιδιο­κτή­τες επαγ­γελ­μα­τι­κών σκα­φών, ιδιώ­τες ή εται­ρεί­ες, Έλ­λη­νες ή ξένοι, δεν είναι ούτε πει­ρα­τές ούτε σαλ­τα­δό­ροι. Είναι αλή­θεια ότι σε με­γά­λο βαθμό επι­κρά­τη­σε στον χώρο αυτό τα προη­γού­με­να χρό­νια ανο­μία και πα­ρα­νο­μία. Αυτό όμως ήταν το απο­τέ­λε­σμα μίας πο­λυ­δαί­δα­λης και ελ­λι­πούς νο­μο­θε­σί­ας καθώς και της πα­ντε­λούς έλ­λει­ψης στοι­χειω­δών ελέγ­χων. Νο­μί­ζω ότι αυτό έχει αλ­λά­ξει προς το κα­λύ­τε­ρο. Όμως αυτή τη στιγ­μή, το κρά­τος οφεί­λει να ενι­σχύ­σει τον θα­λα­μη­γό του­ρι­σμό πο­λυ­ε­πί­πε­δα όπως σε θέ­μα­τα εκ­παί­δευ­σης και επι­μόρ­φω­σης ακόμη και σε πα­νε­πι­στη­μια­κό επί­πε­δο, σε θέ­μα­τα νο­μο­θε­σί­ας, με απλο­ποί­η­ση κά­ποιων δια­δι­κα­σιών, όπως της από­κτη­σης της ελ­λη­νι­κής ση­μαί­ας, σε θέ­μα­τα φο­ρο­λό­γη­σης των εται­ρειών αλλά και των πλοιο­κτη­τών, σε ζη­τή­μα­τα εναρ­μό­νι­σης της πο­λι­τι­κής των λι­με­νι­κών τελών στα δια­φο­ρε­τι­κά λι­μά­νια κτλ.

Πέραν τού­των όμως το κρά­τος οφεί­λει να ενι­σχύ­σει και την ναυ­πή­γη­ση νέων πα­ρα­δο­σια­κών κι όχι μόνο σκα­φών. Ούτε τα χέρια, ούτε η τε­χνο­γνω­σία, ούτε η ναυ­το­σύ­νη μας λεί­πουν. Λεί­πει όμως η βού­λη­ση και τα κί­νη­τρα. Και αυτό πρέ­πει να αλ­λά­ξει κα­ταρ­χήν τόσο ως προς την χρη­μα­το­δό­τη­ση όσο και στο πλαί­σιο της τε­χνι­κής εκ­παί­δευ­σης. Δυ­στυ­χώς δεν έγινε ακόμη κα­τα­νοη­τό πόσο χρυ­σο­φό­ρος είναι, όχι μόνο ο κλά­δος της εκ­με­τάλ­λευ­σης αλλά και της κα­τα­σκευ­ής και συ­ντή­ρη­σης.

Προ­σω­πι­κά όμως πι­στεύω ότι, το κλει­δί βρί­σκε­ται στην το­πι­κή κοι­νω­νία μας. Οφεί­λου­με άμεσα να απο­φα­σί­σου­με ποιες μορ­φές του­ρι­σμού πρέ­πει να ανα­πτύ­ξου­με και πώς. Η προ­σέλ­κυ­ση του μα­ζι­κού του­ρι­σμού δεν δύ­να­ται να ανα­τρα­πεί και δεν πρέ­πει να ανα­τρα­πεί, όποια μορφή και αν έχει αυτός. Το all inclusive είναι με­γά­λο ζή­τη­μα αλλά πρέ­πει να στα­μα­τή­σει και η δαι­μο­νο­ποί­η­σή του.

Πρέ­πει να δη­μιουρ­γή­σου­με δί­κτυα τα οποία σή­με­ρα είναι ανύ­παρ­κτα κυ­ρί­ως ανά­με­σα στον θα­λα­μη­γό και τον εναλ­λα­κτι­κό του­ρι­σμό και πε­ρι­ή­γη­ση. Πρέ­πει να δη­μιουρ­γή­σου­με μία δια­φο­ρε­τι­κή αντί­λη­ψη για την φι­λο­ξε­νία, για τον του­ρι­σμό. Δυ­στυ­χώς σε με­γά­λο βαθμό πα­ρα­μέ­νου­με δέ­σμιοι της δε­κα­ε­τί­ας του ΄70 και του ΄80. Για αυτό υπο­στη­ρί­ζω ότι το του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν μας είναι γη­ρα­σμέ­νο και γε­μά­το αγκυ­λώ­σεις. Και αυτό επη­ρε­ά­ζει ιδιαί­τε­ρα τον θα­λα­μη­γό του­ρι­σμό.

• Γνω­ρί­ζω, ότι μέσω του γρα­φεί­ου σας –και όχι μόνο- ήρθαν στη Ρόδο, celebrities, ηθο­ποιοί, πα­ρου­σια­στές, αθλη­τές, πρό­σω­πα διε­θνούς εμ­βέ­λειας. Αυτό ση­μαί­νει ότι υπάρ­χουν προ­ο­πτι­κές, ότι μπο­ρού­με ως προ­ο­ρι­σμός να κά­νου­με την δια­φο­ρά. Τι φταί­ει όμως που πα­ρα­μέ­νου­με στά­σι­μοι;

Κοι­τάξ­τε, όσο ο του­ρι­σμός μας είναι πα­ρα­λία, ολί­γον πε­ρι­ή­γη­ση στην Με­σαιω­νι­κή Πόλη, καμιά επί­σκε­ψη στην Λίνδο και τα λοιπά γνω­στά, πα­ρα­μέ­νου­με πίσω. Σή­με­ρα χρεια­ζό­μα­στε στο­χευ­μέ­νο του­ρι­σμό, ει­δι­κές ομά­δες επι­σκε­πτών που θα γνω­ρί­σουν τις κα­τα­δυ­τι­κές ευ­και­ρί­ες του νη­σιού, την γα­στρο­νο­μία μας, τα εκ­κλη­σια­στι­κά μας μνη­μεία, τον βο­τα­νι­κό θη­σαυ­ρό μας, τα δα­σι­κά και ορει­νά μο­νο­πά­τια μας, τα κρα­σιά μας και το μέλι μας, τα πα­νε­πι­στη­μια­κά μας τμή­μα­τα που πρέ­πει να ορ­γα­νώ­σουν ει­δι­κά θε­ρι­νά τμή­μα­τα, την γνω­ρι­μία με την γλώσ­σα μας, τον ορυ­κτό πλού­το μας.

Μας το ζη­τούν οι ίδιοι οι πε­λά­τες μας κιι αδυ­να­τού­με να αντα­πο­κρι­θού­με. Θα σας δώσω ένα απλό πα­ρά­δειγ­μα. Οι πε­λά­τες του θα­λα­μη­γού του­ρι­σμού δι­ψούν κυ­ριο­λε­κτι­κά να γνω­ρί­σουν τον τόπο και την κουλ­τού­ρα μας, τον πο­λι­τι­σμό μας. Όμως δε τους προ­σφέ­ρε­ται καμία άλλη ευ­και­ρία από αυτήν του «μα­ζι­κού» του­ρί­στα. Σαφώς και έχουν γίνει πολ­λές κι­νή­σεις στα τε­λευ­ταία χρό­νια από τον ιδιω­τι­κό τομέα, αλλά υπάρ­χει τε­ρά­στιο πρό­βλη­μα συ­ντο­νι­σμού, αυτό που απο­κά­λε­σα «δη­μιουρ­γία δι­κτύ­ων». Θεωρώ ότι αυτό είναι λι­γό­τε­ρο πρό­βλη­μα της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης και πε­ρισ­σό­τε­ρο του Επι­με­λη­τη­ρί­ου. Για πα­ρά­δειγ­μα, δεν γί­νε­ται να μην υπάρ­χουν σε εμ­φα­νή ση­μεία της πόλης μίνι εκ­θε­τή­ρια των το­πι­κών μας προ­ϊ­ό­ντων κι από την άλλη δεν γί­νε­ται οι κα­τά­λο­γοι στα εστια­τό­ρια να μην έχουν ει­δι­κό έν­θε­το για τα το­πι­κά μας φα­γη­τά και τα ντό­πια κρα­σιά, δεν γί­νε­ται μετά το φα­γη­τό να μην τους κερ­νά­με και ένα ντό­πιο γλυκό ή ένα με­λε­κού­νι τέλος πά­ντων. Γι΄ αυτό μι­λά­με για μία εκ βά­θρων ανα­συ­γκρό­τη­ση της «του­ρι­στι­κής» μας αντί­λη­ψης.

Θα επα­να­λά­βω ότι ο θα­λα­μη­γός του­ρι­σμός είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα σε σπαρ­γα­νι­κή μορφή στην Ρόδο σε σχέση με τις δυ­να­τό­τη­τές της. Και ο θα­λα­μη­γός του­ρι­σμός είναι μία πολύ ση­μα­ντι­κή οι­κο­νο­μι­κή δύ­να­μη και έχει ισχυ­ρό οι­κο­νο­μι­κό πολ­λα­πλα­σια­στή στην αγορά. Ένας πε­λά­της θα­λα­μη­γού ίσως κα­τα­να­λώ­σει χρη­μα­τι­κά τόσα όσα τριά­ντα ή και πε­ρισ­σό­τε­ροι «μα­ζι­κοί» του­ρί­στες. Για να αυ­ξη­θεί όμως ο αριθ­μός τους και κατά συ­νέ­πεια και η ρευ­στό­τη­τα στην αγορά, πρέ­πει σύ­ντο­μα να γί­νουν οι με­τα­βο­λές που προ­α­νέ­φε­ρα.

• Πι­στεύ­ε­τε ότι αυτό είναι εφι­κτό;

Οι αλ­λα­γές αυτές θα γί­νουν θέ­λου­με δεν θέ­λου­με. Το ζή­τη­μα είναι να γί­νουν από εμάς τους ίδιους, τους Ρο­δί­τες, και όχι από αυ­τούς που θα μας τα πά­ρουν όλα επει­δή δεν τολ­μή­σα­με την στιγ­μή που έπρε­πε.