ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Λακκί Λέρου: Αντί να είναι μνημείο της UNESCO, αφήνεται στο χρόνο…

news room 4 λεπτά ανάγνωση
678

Μία πόλη που συμπυ­κνώ­νει τη σύγ­χρονη ευρω­παϊκή ιστορία

Ενας τόπος με μοίρα βαριά, μία γωνία της Ελλάδας που συνεχώς υπο­δε­χό­ταν ανθρώ­πους που δεν ήθελαν να βρί­σκο­νται εκεί, μια πόλη με παγκό­σμια μονα­δι­κό­τητα.

Το Λακκί της Λέρου στα Δωδε­κά­νησα είναι ένα μέρος δια­φο­ρε­τικό από οποιο­δή­ποτε άλλο στην Ελλάδα. Οι Ιταλοί κατα­κτη­τές το επέ­λε­ξαν το 1930 για να χτίσουν μία πόλη στις αρχές του ρασιο­να­λι­σμού, που όμοια της δεν υπήρχε αλλού. Κι όμως αυτός ο τόπος που θα έπρεπε να απο­τε­λεί ένα υπαί­θριο μουσείο-στολίδι της Ελλάδας και Μνημείο πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς σε κίνδυνο της UNESCO, έχει παρα­δο­θεί στην εγκα­τά­λειψη και την παρακμή.

Αερο­φω­το­γρα­φία  του Porto Lago

Οι του­ρί­στες που κατα­φτά­νουν στο νησί της Λέρου μένουν άναυδοι μπροστά στην ιστορία του λιμα­νιού της Λέρου και στον αρχι­τε­κτο­νικό του πλούτο. Οι περισ­σό­τε­ροι αδυ­να­τούν να πιστέ­ψουν πώς αντί να έχει μετα­τρα­πεί σε έναν προ­ο­ρι­σμό ιστο­ρίας διάσημο σε όλο τον κόσμο, έχει αφεθεί κυριο­λε­κτικά να καταρ­ρέει.

Οι μεγάλοι δρόμοι, τα κινη­μα­το­θέ­α­τρο, ο Πύργος του Ρολο­γιού, με το κυκλικό αίθριο της Αγοράς, τα δημόσια κτίρια και τα παλα­τσίνα για τους αξιω­μα­τι­κούς, όλα σε μετα­φέ­ρουν στο Porto Lago του ’30, όπως οι Ιταλοί είχαν ονο­μά­σει την πόλη που απο­τε­λούσε ένα ενιαίο αρχι­τε­κτο­νικό σύνολο, μονα­δικό παρά­δειγμα της εποχής.

Η επιλογή του Λακκιού για να χτιστεί αυτή η πόλη δεν ήταν τυχαία. Από το 1912, οι Ιταλοί διά­λε­ξαν αυτόν τον τόπο για να στήσουν την αερο­ναυ­τική τους βάση, καθώς πρό­κει­ται για το μεγα­λύ­τερο φυσικό λιμάνι στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, με ένα πολύ στενό άνοιγμα που λει­τουρ­γούσε ως το απόλυτο πλε­ο­νέ­κτημα.

Φωτο­γρα­φία που απο­τυ­πώ­νει το μέγεθος του λιμα­νιού και το στενό άνοιγμα

Παράλ­ληλα απο­φά­σι­σαν να φτιά­ξουν μια και­νούρ­για πόλη, στα ιταλικά πρότυπα, αλλά με νέα, προ­ω­θη­μένη αρχι­τε­κτο­νικη σύλληψη. Για αυτό τον λόγο επι­λέ­χθηκε ένας νέος ρυθμός, με το όνομα «Διεθνές Στυλ», από τους αρχι­τέ­κτο­νες Α.Bernaditti και R. Petracco και το Λακκί μετο­νο­μά­στηκε σε Porto Lago.

Την παγκό­σμια μονα­δι­κό­τητα αυτού του μέρους ανα­γνώ­ρισε με την πρώτη ματιά η σκη­νο­θέ­της Ιωάννα Ασμενιάδου-Φωκά. Με κατα­γωγή από Θεσ­σα­λο­νίκη βρέθηκε πρώτη φορά στο νησί το 1995, όταν ακόμα ήταν μηχα­νι­κός ηλε­κτρο­νι­κών υπο­λο­γι­στών. «Δεν με προ­σέλ­κυ­σαν τότε τα του­ρι­στικά μέρη, αλλά μαγεύ­τηκα από τη δια­φο­ρε­τι­κό­τητα του Λακκιού» θα ανα­κα­λέ­σει στη μνήμη της μιλώ­ντας στο protothema.gr. Σχεδόν 20 χρόνια αργό­τερα, θα επέ­στρεφε με ζήλο στην αρχική της αυτή αίσθηση για να φτιάξει ένα ντο­κι­μα­ντέρ για την ιστορία και την αρχι­τε­κτο­νική του Porto Lago.

Η ζωή της μετά την πρώτη εκείνη επί­σκεψη στη Λέρο, πήρε άλλη τροπή. Σπού­δασε σκη­νο­θε­σία, έγινε διευ­θύ­ντρια παρα­γω­γής, ασχο­λή­θηκε με την τηλε­ό­ραση και τον κινη­μα­το­γράφο. Το 2013 βρέθηκε σε συνερ­γα­σία με την ΕΡΤ για να κάνει ντο­κι­μα­ντέρ σε 6 αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους. Ωστόσο, λίγες ημέρες πριν αρχίσει τα γυρί­σματα, η δημόσια τηλε­ό­ραση έκλεισε. Τότε η κ. Ασμε­νιά­δου έμεινε χωρίς δουλειά, αλλά με ένα συνερ­γείο γεμάτο όρεξη να δημιουρ­γή­σει. «Τότε ήταν που σκέ­φτηκα να μην αφήσω την ευκαι­ρία. Απο­φά­σισα να έρθω στη Λέρο και να κάνω ένα ντο­κι­μα­ντέρ για την αρχι­τε­κτο­νική του Λακκιού. Είχα στο μυαλό μου δουλειά ενός μήνα, ήταν όμως τέτοια η πολυ­πλο­κό­τητα και η ιστορία του τόπου που έφτασα να εργά­ζο­μαι με πάθος και ένταση επί τέσσερα ολό­κληρα χρόνια!».

Το δημο­τικό σχολείο

Το απο­τέ­λε­σμα ήταν το ντο­κι­μα­ντέρ «Portolago – Φαντά­σματα στο Αιγαίο», που έτυχε θερμής υπο­δο­χής στο Φεστι­βάλ Ντο­κι­μα­ντέρ Θεσ­σα­λο­νί­κης και πρό­σφατα προ­βλή­θηκε στο «σπίτι» του, το κινη­μα­το­θέ­α­τρο του Λακκιού, σε κλίμα μεγάλης συγκί­νη­σης.

Όπως όμως σε πολλές ιστο­ρίες υπάρ­χουν και οι θλι­βε­ρές πτυχές, έτσι και εδώ προ­κα­λεί του­λά­χι­στον μελαγ­χο­λία, αν όχι οργή, η εγκα­τά­λειψη που γνω­ρί­ζει αυτή η πόλη. Κανείς δεν είχε όραμα να ανα­βιώ­σει την ιστορία και να μετα­τρέ­ψει το Λακκί σε μία παγκό­σμια ψηφίδα μνήμης, αντί­θετα, κτήρια μονα­δικά στον κόσμο στέ­κο­νται μισο­γκρε­μι­σμένα, με παρα­πήγ­ματα και μοντέρ­νες νεο­ελ­λη­νι­κές κατα­σκευές να προ­βάλ­λουν ανάμεσα, βιά­ζο­ντας το τοπίο, τις μνήμες και την αισθη­τική.

(Φωτο­γρα­φία: Ανα­στά­σης Αγάθος)

«Δεν πρό­κει­ται για κάτι απλό. Η αρχι­τε­κτο­νική είναι η αφορμή για την ιστορία. Στο Λακκί βρί­σκε­ται συμπυ­κνω­μένη όλη η σύγ­χρονη ευρω­παϊκή ιστορία. Ηταν συνει­δητή μου επιλογή στο ντο­κι­μα­ντέρ να βάλω Αγγλους, Ελληνες, Ιταλούς και Γερ­μα­νούς να μιλούν στη γλώσσα τους. Το ίδιο κτήριο ξανά και ξανα χρη­σι­μο­ποιού­νταν για δια­φο­ρε­τι­κούς σκοπούς και ανάγκες και η κατα­γραφή που επι­χει­ρή­σαμε απο­δει­κνύει  πόσο δεν ξέρουμε την ιστορία του Β’ Παγκό­σμιου Πολέμου. Η αδια­φο­ρία και των κατοί­κων, αλλά ιδίως των ιθυ­νό­ντων είναι σοκα­ρι­στική, καθώς όχι μόνο αδια­φο­ρούν για τα αρι­στουρ­γή­ματα του Λακκιού, αλλά τα κακο­ποιούν. Αυτό που προ­σπά­θησα να κάνω με τη δουλειά μου ήταν να κερδίσω το ενδια­φέ­ρον της UNESCO για να μπει η πόλη στα Μνημεία σε κίνδυνο» εξο­μο­λο­γεί­ται η κ. Ασμενιάδου-Φωκά.

Το αίθριο στην αγορά

Και μπορεί το υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού και η Πολι­τεία ακόμα να μην έχουν δείξει το παρα­μι­κρό ενδια­φέ­ρον για αυτό τον ιστο­ρικό τόπο, ωστόσο διεθνώς υπάρχει ενδια­φέ­ρον για την ιδιαί­τερη ιστορία του Λακκιού. Διεθνή φεστι­βάλ έχουν ενδια­φερ­θεί για το ντο­κι­μα­ντέρ, σε τουρ­κικό περιο­δικό δημο­σιο­γρά­φος του έχει πλέξει το εγκώμιο, ενώ ιταλικά πανε­πι­στή­μια και μουσεία έχουν απευ­θύ­νει πρό­σκληση στη δημιουργό.

«Τι παρά­ξενη η μοίρα αυτού του τόπου. Πάντα έρχο­νταν στο Λακκί, άνθρω­ποι δεν ήθελαν να βρί­σκο­νται εδώ» λέει στο­χα­στικά η κ. Ασμε­νιά­δου. Και τελικά άνθρω­ποι ξένοι που βρέ­θη­καν στο νησί της Λέρου εξ ανάγκης δημιούρ­γη­σαν κάτι μονα­δικό, κάτι που ανέ­δειξε μία επίσης ξένη για τη Λέρο σκη­νο­θέ­της, για να το αφήνει η Πολι­τεία να κατα­στρέ­φε­ται μέρα τη μέρα, υπο­κύ­πτο­ντας στο αμεί­λι­κτο πέρασμα του χρόνου.


(Φωτο­γρα­φίες: Ανα­στά­σης Αγάθος)

protothema.gr-Ματίνα Νταλ­λαρή

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.