ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Διπλό κύμα εγκατάλειψης πλήττει την Ελλάδα

news room 9 λεπτά ανάγνωση
455

Διπλό κύμα εγκα­τά­λει­ψης όχι μόνο από Ελληνες αλλά και ξένους πλήττει τη χώρα με τις συνέ­πειες να είναι ήδη ορατές μέσα από τις επί­ση­μες στα­τι­στι­κές: ο πλη­θυ­σμός της Ελλάδας εξα­κο­λου­θεί να μειώ­νε­ται ταχύ­τατα, ενώ η ηλι­κιακή πυρα­μίδα υφί­στα­ται ραγδαία αλλοί­ωση. Οσοι εγκα­τα­λεί­πουν τη χώρα, είτε έχουν ελλη­νικό είτε έχουν ξένο δια­βα­τή­ριο, ανήκουν στις πιο παρα­γω­γι­κές ηλικίες, ενώ –προ­φα­νώς– παίρ­νουν μαζί τους και τα παιδιά τους, με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται για την επόμενη γενιά στη χώρα μας. Από την άλλη, οι ηλι­κιω­μέ­νοι αυξά­νο­νται όχι μόνο ως ποσοστό του πλη­θυ­σμού αλλά και σε απόλυτο αριθμό.

Η αλλοί­ωση του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού, η αύξηση της συντα­ξιο­δο­τι­κής δαπάνης –παρά τις συνε­χείς περι­κο­πές που ψηφί­ζο­νται από την ελλη­νική Βουλή– αλλά και οι μειώ­σεις των κατα­θέ­σεων είναι τρεις μόνο από τις σοβαρές οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις. Ποιες είναι οι πρώτες συνέ­πειες αυτών των παρα­τη­ρή­σεων;

Τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδας δεί­χνουν, για παρά­δειγμα, πως το γεγονός ότι ο αριθμός των κατοί­κων εκτός Ευρω­ζώ­νης έχει μειωθεί κατά 153.143 άτομα στην περίοδο 2009-2016 έχει πλήξει τις κατα­θέ­σεις των ελλη­νι­κών τρα­πε­ζών κατά του­λά­χι­στον 40 δισ. ευρώ. Πώς προ­κύ­πτει αυτό;

Στα μέσα του 2018, οι κατα­θέ­σεις των κατοί­κων με δια­βα­τή­ριο από χώρα εκτός Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, είχαν φτάσει να αντι­στοι­χούν στο 23% των συνο­λι­κών κατα­θέ­σεων στις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες: Τότε ήταν περίπου 205 δισ. ευρώ. Σήμερα, το αντί­στοιχο ποσοστό έχει βυθι­στεί στο 6% με τα κατα­τε­θει­μένα κεφά­λαια των αλλο­δα­πών, κυρίως αλβα­νι­κής κατα­γω­γής, να έχουν υπο­χω­ρή­σει από τα 47 δισ. ευρώ σε λιγό­τερο από 7 δισ. ευρώ.

Τα στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Υπη­ρε­σίας δεί­χνουν ότι η μείωση του ελλη­νι­κού πλη­θυ­σμού δεν οφεί­λε­ται μόνο στο λεγό­μενο brain drain (δηλαδή στη μαζική μετα­νά­στευση Ελλήνων επι­στη­μό­νων με στόχο την ανα­ζή­τηση εργα­σίας εκτός συνόρων) αλλά και στη φυσική μείωση του πλη­θυ­σμού (σ.σ. από το 2011 και μετά οι θάνατοι στην Ελλάδα ξεπερ­νούν τις γεν­νή­σεις, γεγονός που απο­δί­δε­ται στην οικο­νο­μική κρίση).

Βέβαια, απο­δί­δε­ται ξεκά­θαρα και στη φυγή μετα­να­στών οι οποίοι εργά­στη­καν επί χρόνια στην Ελλάδα αλλά απο­χώ­ρη­σαν με το που ξέσπασε η οικο­νο­μική κρίση. Μάλιστα, η φυγή των μετα­να­στών ξεκι­νάει πριν μπούμε καν στην περίοδο των μνη­μο­νίων, φαι­νό­μενο που έχει την εξήγησή του: η κρίση στην οικο­δομή –τομέα στον οποίο απα­σχο­λή­θη­καν κατά κύριο λόγο οι οικο­νο­μι­κοί μετα­νά­στες– προη­γή­θηκε χρονικά της κρίσης των δίδυμων ελλειμ­μά­των (δημο­σιο­νο­μι­κού και τρε­χου­σών συναλ­λα­γών).

Μέσα σε επτά χρόνια ο πλη­θυ­σμός μειώ­θηκε κατά 311.000 άτομα

Τα στα­τι­στικά ευρή­ματα είναι ως συνήθως απο­κα­λυ­πτικά και περι­γρά­φουν καλύ­τερα την εικόνα και ως προς αυτό το ζήτημα:

1. Το 2009, ο συνο­λι­κός πλη­θυ­σμός της Ελλάδας εκτι­μή­θηκε από την Ελλη­νική Στα­τι­στική Αρχή στα 11,094 εκα­τομ­μύ­ρια. Οι κάτοι­κοι, με κατα­γωγή εκτός χωρών της Ε.Ε., έφταναν σε 737.856 άτομα. Το 2016, ο πλη­θυ­σμός της Ελλάδας εκτι­μά­ται στα 10,78 εκα­τομ­μύ­ρια άτομα παρου­σιά­ζο­ντας μείωση κατά 311.000 ανθρώ­πους. Από αυτούς, οι 174.790 ήταν ελλη­νι­κής κατα­γω­γής ενώ οι 153.143 προ­έρ­χο­νταν από χώρες εκτός Ευρω­ζώ­νης.

Να σημειω­θεί ότι οι αριθμοί που ανα­φέρ­θη­καν αφορούν σε καθαρή μετα­βολή πλη­θυ­σμού. Δηλαδή, στη διαφορά των ατόμων που εξήλθαν από τη χώρα (ή απε­βί­ω­σαν) από τα άτομα που εισήλ­θαν στην Ελλάδα ή γεν­νή­θη­καν εδώ.

Το μερίδιο των ατόμων κυρίως από τις γει­το­νι­κές χώρες (Αλβανία, Βουλ­γα­ρία) κ.λπ. στον συνο­λικό πλη­θυ­σμό της χώρας έφτανε στο 6,65% το 2009, ενώ το 2016 έχει μειωθεί στο 5,42%. Σήμερα, οι Αλβανοί, Βούλ­γα­ροι κ.λπ. που ζουν στην Ελλάδα έχουν περιο­ρι­στεί στις 584.713 το 2016, όταν το 2009 ήταν 737.856 άτομα.

2. Με βάση τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδας, οι συνο­λι­κές κατα­θέ­σεις νοι­κο­κυ­ριών και επι­χει­ρή­σεων τον Μάιο του 2017 έφταναν στα 119,4 δισ. ευρώ, ποσό που είχε να εμφα­νι­στεί στη στα­τι­στική της ΤτΕ από τα χρόνια της δραχμής. Από αυτά τα 119,4 δισ. ευρώ , οι κατα­θέ­τες με κατα­γωγή χώρα εκτός Ε.Ε. μοι­ρά­ζο­νταν μόλις 6,844 δισ. ευρώ. Συγκρι­τικά με τον Μάιο του 2008, το σύνολο των κατα­θέ­σεων του ιδιω­τι­κού τομέα στην Ελλάδα εμφα­νί­ζει μείωση της τάξεως των 86,1 δισ. ευρώ. Στην ίδια περίοδο οι κατα­θέ­σεις Αλβανών (κυρίως), Βούλ­γα­ρων κ.λπ. συρ­ρι­κνώ­θη­καν κατά 40,6 δισ. ευρώ.

Δηλαδή, το 50% της ζημίας που έγινε στις κατα­θέ­σεις κατά την περίοδο της μεγάλης ύφεσης, οφεί­λε­ται στους ξένους που έφυγαν από την Ελλάδα μαζί με τα χρήματά τους και όχι στους Ελληνες κατα­θέ­τες οι οποίοι είτε ανά­λω­σαν τις απο­τα­μιεύ­σεις τους είτε τις μετέ­φε­ραν στο… στρώμα.

3. Τη μεγάλη φυγή αλλο­δα­πών εργα­ζο­μέ­νων απο­κα­λύ­πτουν και τα στοι­χεία από τις ανα­λυ­τι­κές περιο­δι­κές δηλώ­σεις του ΙΚΑ. Η μεγάλη μείωση παρα­τη­ρεί­ται στην περίοδο 2008-2012 λόγω κατάρ­ρευ­σης της οικο­δο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας.

Από τον Σεπτέμ­βριο του 2008 μέχρι τον Σεπτέμ­βριο του 2012, ο αριθμός των ασφα­λι­σμέ­νων με δια­βα­τή­ριο εκτός χώρας Ε.Ε. μειώ­θηκε από 286.000 άτομα σε 176.400 άτομα. Τον Σεπτέμ­βριο του 2012 οι αλλο­δα­ποί εργα­ζό­με­νοι στον χώρο της οικο­δο­μής ήταν μόλις 15.927 έναντι 77.420 ατόμων τον αντί­στοιχο μήνα του 2008. Δηλαδή, μέσα σε μια 4ετία χάθηκαν περίπου οι 8 στις 10 θέσεις που κατα­λάμ­βα­ναν αλλο­δα­ποί στον χώρο της οικο­δο­μής.

Μετά το 2012 παρα­τη­ρεί­ται αύξηση στην απα­σχό­ληση αλλο­δα­πών η οποία όμως μπορεί να απο­δο­θεί τόσο στη βελ­τί­ωση που παρα­τη­ρή­θηκε όσον αφορά τον δείκτη της ανερ­γίας όσο και στον φόβο των εργο­δο­τών για το πρό­στιμο των 10.500 ευρώ σε περί­πτωση εντο­πι­σμού ανα­σφά­λι­στης εργα­σίας.

Οι αλλο­δα­ποί που εμφα­νί­ζο­νται σήμερα ως ασφα­λι­σμέ­νοι στα αρχεία του ΙΚΑ ανέρ­χο­νται πλέον σε 233.026 άτομα. Οι 123.000 είναι Αλβανοί (ήταν 153.000 το 2008), οι 18.000 Βούλ­γα­ροι (ήταν 19.500 το 2008) και 14.208 Ρου­μά­νοι (ήταν 13.560 το 2008).

Αυξά­νο­νται οι 65άρηδες και μειώ­νο­νται οι 20άρηδες

Τον δρόμο της μεγάλης φυγής δεν επι­λέ­γουν οι ηλι­κιω­μέ­νοι αλλά οι νέοι που ανα­ζη­τούν μια επαγ­γελ­μα­τική ευκαι­ρία και οι 40άρηδες που ψάχνουν καλύ­τερη τύχη για τους εαυτούς τους και τις οικο­γέ­νειές τους. Ετσι, οι μετα­να­στευ­τι­κές ροές επι­δρούν άμεσα στην ηλι­κιακή πυρα­μίδα της χώρας. Τα συμπε­ρά­σματα από την επε­ξερ­γα­σία των στοι­χείων της ΕΛΣΤΑΤ είναι απο­κα­λυ­πτικά:

1. Ο πλη­θυ­σμός των Ελλήνων μειώ­θηκε την περίοδο 2009-2016 κατά 174.790 άτομα. Ωστόσο, ο αριθμός των ατόμων ηλικίας από νεο­γέν­νητα έως και 44 ετών, συρ­ρι­κνώ­θηκε κατά 520.000 άτομα. Η αρνη­τική μετα­βολή περιο­ρί­στηκε επειδή αυξή­θηκε ο αριθμός των ατόμων ηλικίας άνω των 45 ετών κατά 346.000 άτομα. Ειδικά ο αριθμός των κατοί­κων άνω των 85 ετών, εμφα­νί­ζε­ται να έχει αυξηθεί σε μόλις 7 χρόνια κατά 111.000 άτομα.

2. Ο πλη­θυ­σμός των ξένων (και μάλιστα εξαι­ρου­μέ­νων των υπηκόων χωρών της Ε.Ε.) μειώ­θηκε την περίοδο 2009-2016 κατά 153.140 άτομα. Ο αριθμός των ατόμων ηλικίας έως 44 ετών μειώ­θηκε κατά περίπου 160.000 άτομα. Αξίζει να σημειω­θεί ότι σε αντί­θεση με τους Ελληνες, οι αλλο­δα­ποί που εξα­κο­λου­θούν να ζουν στην Ελλάδα, εξα­κο­λου­θούν να κάνουν παιδιά και μέσα στην κρίση:

Το ισο­ζύ­γιο στους αλλο­δα­πούς για τα άτομα ηλικίας 0-4 ετών εμφα­νί­ζε­ται θετικό κατά 13.023 άτομα. Αντί­θετα, για τους Ελληνες, το ισο­ζύ­γιο στα μωρά ηλικίας έως και 4 ετών, είναι αρνη­τικό στην περίοδο 2009-2016 κατά 81.291 άτομα.

Με δεδο­μέ­νες αυτές τις μετα­βο­λές, το μερίδιο των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών στον συνο­λικό πλη­θυ­σμό, αυξή­θηκε από το 18,77% το 2009, στο 21,26% το 2017. Αντί­θετα, το μερίδιο των νέων ηλικίας έως 19 ετών περιο­ρί­στηκε από το 20,05% στο 19,4%. Μεγάλη είναι η μείωση στα άτομα ηλικίας 20-40 ετών. Από το 28,84% περιο­ρί­στηκε στο 24,74%.

Κάπως, έτσι, εννο­εί­ται ότι δια­μορ­φώ­νο­νται οι ηλι­κια­κές κατη­γο­ρίες και στο κομμάτι των μετα­να­στών. Γεγονός το οποίο έχει τρι­συ­πό­στατο αντί­κτυπο στις τρα­πε­ζι­κές κατα­θέ­σεις των οικο­νο­μι­κών μετα­να­στών στην Ελλάδα ιδιαί­τερα μετά την επιβολή των capital controls. Με την εξα­φά­νιση των μετρη­τών από την αγορά και συνεπώς και του «μαύρου» χρή­μα­τος, οι κατα­θέ­σεις των κατοί­κων εκτός Ζώνης Ευρώ, στους οποίους περι­λαμ­βά­νο­νται και οι οικο­νο­μι­κοί μετα­νά­στες από την Αλβανία, αυξή­θη­καν κατά 25% μέσα σε μια διετία. Προη­γή­θηκε όμως μαζική φυγή κεφα­λαίων από τους τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς αυτής της κατη­γο­ρίας κατά το πρώτο εξάμηνο του 2015.

Παράλ­ληλα, όμως, ορι­σμέ­νες ξένες τρά­πε­ζες και κυρίως η τουρ­κική Ziraat Bankasi, είδαν τα μερίδιά τους επί των συνο­λι­κών κατα­θέ­σεων στις ελλη­νι­κές περιο­χές που δρα­στη­ριο­ποιού­νται να ανε­βαί­νουν σημα­ντικά. Σε τέτοιο σημείο δε που πηγές των ελλη­νι­κών συστη­μι­κών τρα­πε­ζών προσ­διο­ρί­ζουν πλέον την εν λόγω τράπεζα ως βασικό αντα­γω­νι­στή τους σε περιο­χές όπου οι μου­σουλ­μά­νοι –όχι οι Ελληνες μου­σουλ­μά­νοι– απο­τε­λούν αξιό­λογο ποσοστό στον συνο­λικό πλη­θυ­σμό. Η ελκυ­στι­κό­τητά της ως κατα­θε­τι­κού προ­ο­ρι­σμού φέρεται να έχει επε­κτα­θεί τα τελευ­ταία δυο χρόνια, ανα­φέ­ρουν οι ίδιες πηγές, επειδή πολλοί μετα­νά­στες τη βλέπουν ως «γέφυρα» προς τρά­πε­ζες της πατρί­δας τους.

Πώς κάνουν «φτερά» από τη χώρα τα χρήματα των αλλο­δα­πών μέσω του δικτύου Hawala

Παρά­τυ­πες και εξω­θε­σμι­κές μορφές κατα­θέ­σεων και εξα­γω­γής κεφα­λαίων, όπως οι παρα­τρά­πε­ζες της Μέσης Ανα­το­λής, γνω­ρί­ζουν μεγάλη άνθηση. Πρό­κει­ται για τις λεγό­με­νες Hawala. Ενα δαι­δα­λώ­δες αλλά και παμπά­λαιο παγκό­σμιο δίκτυο μετα­φο­ράς κεφα­λαίων, που δια­φεύ­γει κάθε έλεγχο και λει­τουρ­γεί ανε­ξάρ­τητα από όλα τα συμ­βα­τικά τρα­πε­ζικά δίκτυα.

Επίσης, σε μου­σουλ­μά­νους οικο­νο­μι­κούς και όχι μόνο μετα­νά­στες που έχουν έρθει στην Ελλάδα τα τελευ­ταία χρόνια, η τάση που παρα­τη­ρεί­ται είναι σαφής και εστιά­ζε­ται στη στροφή και στην τουρ­κική τράπεζα Ziraat, η οποία λει­τουρ­γεί ως «γέφυρα» για τις πατρί­δες τους στη Μέση Ανατολή. Πλη­ρο­φο­ρίες μιλούν για σοβα­ρό­τατη διείσ­δυση στις αγορές που έχει παρου­σία. Η Ziraat δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην Ελλάδα με τα κατα­στή­ματα που δια­τη­ρεί στην Αθήνα, στην Κομο­τηνή, στην Ξάνθη και στη Ρόδο.

Εκτός τρα­πε­ζών

Ενα άλλο κομμάτι των εν Ελλάδι ξένων οικο­νο­μι­κών μετα­να­στών που προ­έρ­χε­ται κυρίως από χώρες, όπως το Αφγα­νι­στάν, το Πακι­στάν αλλά και το Μπαν­γκλα­ντές εξα­κο­λου­θεί να λει­τουρ­γεί εν πολλοίς εκτός τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος. Κάτι που του το επι­τρέ­πουν και η μικρή αξία των εσόδων που έχει –και κατα­φέρ­νει έτσι ακόμα και τώρα να τα εισπράτ­τει σε μετρητά– αλλά και η παρα­δο­σιακή δομή των κοι­νω­νιών του. Ο λόγος για τις Hawala. Πώς δου­λεύει το δίκτυο αυτό; Βασί­ζε­ται ουσια­στικά σε ένα εκτε­νέ­στατο διεθνές πλέγμα ανε­ξάρ­τη­των brokers (ή hawaladars ή «χρη­μα­τι­στών») και στην τιμή και αξιο­πι­στία τους. Αγρα­φους κανόνες τιμής –και επι­πτώ­σεων– που επι­βάλ­λουν την απα­ραί­τητη αξιο­πι­στία.

Ο broker λόγου χάριν στο Αφγα­νι­στάν δέχεται κατά­θεση από πατέρα μετα­νά­στη στην Ελλάδα και του δίνει ένα password. Ο πατέρας επι­κοι­νω­νεί το password αυτό στο γιο του στην Ελλάδα και αυτός με τη σειρά του επι­σκέ­πτε­ται τον εδώ συνερ­γα­ζό­μενο broker, ο οποίος αφού λάβει το κατάλ­ληλο password (που του έχει επι­κοι­νω­νή­σει ο ομό­λο­γός του στο Αφγα­νι­στάν) κατα­βά­λει σε μετρητά το ανα­λο­γούν ποσό. Με τον ίδιο τρόπο ο εδώ εργα­ζό­με­νος αλλο­δα­πός μπορεί να στείλει χρήματα στην οικο­γέ­νειά του ή σε όποιον χρω­στάει στο εξω­τε­ρικό. Στην πράξη τα χρήματα αυτά δεν περνούν ποτέ τα σύνορα παρά μόνον κατά τις εκά­στοτε ομι­χλώ­δεις συνα­ντή­σεις εκκα­θά­ρι­σης μεταξύ των brokers που γίνο­νται όμως σε άγνωστα σημεία του πλανήτη…

Παρά­νομα ανταλ­λα­κτή­ρια

Στην Αθήνα έχουν εντο­πι­στεί μέλη του δικτύου της Hawala τα τελευ­ταία χρόνια. Φέρο­νται να χρη­σι­μο­ποιού­σαν ως βιτρίνα παρά­νομα ανταλ­λα­κτή­ρια συναλ­λάγ­μα­τος ή κατα­στή­ματα ανταλ­λα­γής μετα­χει­ρι­σμέ­νων ηλε­κτρο­νι­κών συσκευών κινητής τηλε­φω­νίας. Με βάση στοι­χεία των ελλη­νι­κών διω­κτι­κών αρχών που συλ­λέ­χθη­καν από την εξάρ­θρωση ορι­σμέ­νων τέτοιων ανταλ­λα­κτη­ρίων, τα ποσά που δια­κι­νού­νται, πάντοτε σε μετρητά, εκτι­μά­ται ότι προ­σμε­τρού­νται σε πολλές δεκάδες ή και εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Μόνο σε μια τέτοια περί­πτωση προ διετίας ανα­κα­λύ­φθη­καν μετα­φο­ρές κεφα­λαίων προς το εξω­τε­ρικό της τάξεως των 4,5 εκατ. ευρώ.

Καθη­με­ρινή

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.