ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Αγωνία, απελπισία και οργή της νέας γενιάς στην Ελλάδα-Ερευνα

news room 6 λεπτά ανάγνωση
ερευνα

Λένε ότι ο λαός που ξεχνά την ιστορία του πεθαί­νει. Tι μέλλει γενέ­σθαι σε έναν τόπο όταν οι νέοι του βλέπουν το μέλλον σκο­τεινό; Η μεγάλη πανελ­λα­δική έρευνα που παρου­σιά­ζει η «Κ» είναι, δυστυ­χώς, μια κατα­γραφή αγωνίας, απελ­πι­σίας αλλά και κατα­κραυ­γής για τη συνο­λική κατά­σταση της χώρας. Οι νέοι δεν εμπι­στεύ­ο­νται τους θεσμούς, έχουν πολύ αρνη­τική γνώμη για τη Βουλή, την εκπαί­δευση, τη Δικαιο­σύνη, υπάρχει γενι­κευ­μένη ανα­σφά­λεια, ένα αίσθημα ακύ­ρω­σης κάθε προ­σπά­θειάς τους. Απο­κλει­σμέ­νοι από αγαθά, θεωρούν ότι δια­τρέ­χουν μεγάλο κίνδυνο φτώ­χειας.

«Μια κοι­νω­νία καθο­ρί­ζε­ται από τη δυνα­τό­τητα που έχει να γεννά νέες δημιουρ­γι­κές και δυνα­μι­κές γενιές. Αυτή τη στιγμή, η ελλη­νική κοι­νω­νία και η πολι­τική και πνευ­μα­τική ελίτ της δεί­χνουν να μη συμ­βά­λουν προς αυτή την κατεύ­θυνση», παρα­τη­ρεί στην «Κ» ο καθη­γη­τής Κοι­νω­νιο­λο­γίας στο Παν. Αιγαίου Σωτήρης Χτούρης και κύριος συντο­νι­στής της έρευνας.

 Ειδι­κό­τερα, η έρευνα In4Youth, όπως ονο­μά­ζε­ται, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε σε δείγμα 2.140 νέων ηλικίας 15-34, από όλη την Ελλάδα. Μεταξύ αυτών, μακρο­χρό­νια άνεργοι, άτομα που έχουν τελειώ­σει σπουδές και ψάχνουν για δουλειά, νέοι με σταθερή εργασία, άλλοι με επι­σφαλή εργασία. Επίσης, παράλ­ληλα πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν σε 24 εστια­σμέ­νες ομάδες πρό­σθε­τες συνε­ντεύ­ξεις με νέους και ειδι­κούς στα θέματα εκπαί­δευ­σης και απα­σχό­λη­σης. Η νέα γενιά σκια­γρα­φεί­ται αδρά από τα ακό­λουθα ευρή­ματα:

Τα ευρή­ματα

• Μόνο το 9,7% των νέων ηλικίας 25-29 είναι έγγαμοι, ενώ ακόμα και στις μεγα­λύ­τε­ρες ηλικίες 30-34 ετών το ποσοστό αυτό δεν υπερ­βαί­νει το 36%. Οι περισ­σό­τε­ροι συγκα­τοι­κούν με την οικο­γέ­νεια σε πολύ υψηλά ποσοστά.

• Η προ­στα­σία της οικο­γέ­νειας είναι μεγάλη αλλά ταυ­τό­χρονα απο­τε­λεί και τον εγκλω­βι­σμό των νέων –όπως δείχνει η ποιο­τική έρευνα– σε ένα περι­βάλ­λον χαμηλής δικής τους πρω­το­βου­λίας και μικρής προ­σαρ­μο­γής στις σημε­ρι­νές συν­θή­κες της οικο­νο­μι­κής κρίσης. Σε ποσοστό 73,7% οι νέοι ηλικίας 20-24 συγκα­τοι­κούν με την οικο­γέ­νεια, ενώ στις ηλικίες 25-29 το ποσοστό παρα­μέ­νει εξαι­ρε­τικά υψηλό, 57,6%. Αλλά και οι μεγα­λύ­τε­ρες ηλικίες δεν απο­δε­σμεύ­ο­νται εύκολα από αυτή την προ­στα­σία, αφού το 23,8% των ηλικίας 30-34 συγκα­τοι­κεί με τους γονείς.

• Η κατά­σταση αυτή θα επι­βα­ρύ­νει το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα, αφού δυσχε­ραί­νει την από­κτηση οικο­γέ­νειας. Ετσι, από τα 2.077.234 νέους έως 29 ετών το 1990, ο αριθμός μειώ­θηκε στο 1.635.653 νέους το 2014 και θα περιο­ρι­στεί περαι­τέρω.

• Η πολι­τική απάθεια και η κοι­νω­νική αλλο­τρί­ωση των νέων εμφα­νί­ζο­νται κυρίως ως μια στάση αδια­φο­ρίας προ το πολι­τικό γίγνε­σθαι, τους πολι­τι­κούς και πολι­τι­σμι­κούς θεσμούς και την κοι­νω­νία των πολιτών. Η οικο­γέ­νεια (με 87,4%) και οι φίλοι (71,9%) είναι τα πιο σημα­ντικά για τους νέους 15-34 ετών. Η οικο­γέ­νεια απο­τε­λεί τον μονα­δικό κοι­νω­νικό θεσμό που το σύνολο των νέων εμπι­στεύ­ε­ται. Ακόμα και στο κρίσιμο θέμα της ανα­ζή­τη­σης εργα­σίας, οι δημό­σιοι θεσμοί αντι­με­τω­πί­ζο­νται με δυσπι­στία και από­σταση, ενώ η οικο­γέ­νεια –παρά την έλλειψη σχε­τι­κής γνώσης και κατάλ­λη­λων δικτύων στην αγορά εργα­σίας– παρα­μέ­νει ως το κύριο σημείο ανα­φο­ράς για τους νέους ως προς τη δυνα­τό­τητα εύρεσης και δια­τή­ρη­σης μιας εργα­σίας. Στον αντί­ποδα βρί­σκε­ται η πολι­τική (13%), η εθε­λο­ντική εργασία (16,1%) και η θρη­σκεία (21,8%).

• Οι νέοι πιστεύ­ουν ότι το πολι­τικό προ­σω­πικό της χώρας τούς βλέπει μόνο ως μέσον για τη δια­τή­ρηση της ηγε­μο­νίας του υπάρ­χο­ντος πολι­τι­κού – κομ­μα­τι­κού καθε­στώ­τος, κάτι που προ­κα­λεί δυσπι­στία στους νέους και απα­ξιω­τι­κές και αρνη­τι­κές αξιο­λο­γή­σεις για την ίδια τη δημο­κρα­τία. Η Βουλή συγκε­ντρώ­νει το υψη­λό­τερο ποσοστό δυσφο­ρίας των νέων – το 86,3% δηλώνει καθόλου ή λίγο ικα­νο­ποι­η­μένο από τη λει­τουρ­γία της. Ακο­λου­θούν, η πολι­τική του κράτους για το δημόσιο χρέος και το σύστημα κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης. Από τους άνερ­γους νέους το 41,7% του δείγ­μα­τος δίνει μηδε­νική αξία στον τρόπο που ασκεί­ται η δημο­κρα­τία στην Ελλάδα, αλλά και το ανάλογο ποσοστό των εργα­ζο­μέ­νων και αυτο­α­πα­σχο­λου­μέ­νων που δίνει την ίδια μηδε­νική αξία στη δημο­κρα­τία είναι 35,4%.

«Η απουσία απο­τε­λε­σμα­τι­κής πνευ­μα­τι­κής και δυνα­μι­κής πολι­τι­κής εκπρο­σώ­πη­σης των νέων και συμ­βο­λι­κών μορφών στον πολι­τικό αγώνα περιο­ρί­ζει τις ευκαι­ρίες για την υπε­ρά­σπιση των συμ­φε­ρό­ντων της γενιάς τους. Αντί­θετα, η γενιά που προη­γή­θηκε και που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται ως Γενιά της Μετα­πο­λί­τευ­σης και του Πολυ­τε­χνείου δια­τη­ρεί μέχρι σήμερα τον ηγε­μο­νικό της ρόλο στην πολι­τική σκηνή της χώρας, επι­βάλ­λο­ντας μονο­με­ρώς τα δικά της συμ­φέ­ρο­ντα και ενδια­φέ­ρο­ντα στην απα­σχό­ληση, στα επαγ­γελ­μα­τικά προ­νό­μια, στις συντά­ξεις και στην εκπαί­δευση», παρα­τη­ρεί η έρευνα.

Ως ένα κεντρικό συμπέ­ρα­σμα που εξά­γε­ται από τις ανα­λύ­σεις της έρευνας In4Youth είναι ότι το νέο φαι­νό­μενο της κοι­νω­νι­κής απο­δό­μη­σης της σημε­ρι­νής γενιάς καθο­ρί­ζει τη δια­μόρ­φωση του κοι­νω­νι­κού μέλ­λο­ντος των νέων αλλά και της χώρας. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι το αίσθημα ακύ­ρω­σης της ύπαρξής τους, που εκφρά­ζουν έντονα πολλοί νέοι που συμ­με­τεί­χαν στις Εστια­σμέ­νες Ομάδες και συνε­ντεύ­ξεις της έρευνας, όπως ένα νέο ζευγάρι μηχα­νι­κών από τη Θεσ­σα­λο­νίκη που ζει πλέον μια νομα­δική επαγ­γελ­μα­τική ζωή ανάμεσα σε Ελλάδα, Γερ­μα­νία και ΗΠΑ. «Δεν θα μας πείραζε καθόλου αν στην Ελλάδα μάς ενέ­γρα­φαν στο ληξιαρ­χείο ως “νεκρούς”. Δεν περι­μέ­νουμε τίποτα από αυτή τη χώρα. Το να είμαστε ζωντα­νοί γι’ αυτούς μάς δημιουρ­γεί μόνο προ­βλή­ματα επι­βί­ω­σης», δήλωσαν.

Μορ­φω­μέ­νοι οι περισ­σό­τε­ροι, αλλά άνεργοι

Την τελευ­ταία δεκα­πε­ντα­ε­τία αυξή­θη­καν τα εκπαι­δευ­τικά εφόδια των νέων. Το 2000 το 43% είχε πτυχίο (από τεχνική σχολή έως και διδα­κτο­ρικό), ενώ το 2014 το ποσοστό ήταν 51%. Μάλιστα, η πλειο­νό­τητα των νέων θεωρούν ότι οι επαγ­γελ­μα­τι­κές δεξιό­τη­τές τους για την εργασία που επι­θυ­μούν είναι απλώς «αρκετά κατάλ­λη­λες», με τους νεό­τε­ρους να είναι περισ­σό­τερο σίγου­ροι. Το 49,4% των ατόμων 25-29 ετών δήλωσε ότι οι δεξιό­τη­τές τους είναι πολύ ή απο­λύ­τως κατάλ­λη­λες, έναντι 38,8% των νέων 30-34 που έχουν την ίδια πεποί­θηση.

Ωστόσο, εν μέσω κρίσης, τα δομικά προ­βλή­ματα στην ελλη­νική οικο­νο­μία επι­δει­νώ­θη­καν, ενώ σαρώ­θη­καν οι στα­θε­ρές. Ετσι οι νέοι αντι­με­τω­πί­ζουν μεγάλες δυσκο­λίες στην ανά­πτυξη νέας οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, επι­χεί­ρη­σης ή ελεύ­θε­ρου επαγ­γέλ­μα­τος. Σε αυτό συμ­βάλ­λουν η γρα­φειο­κρα­τία αλλά και η μεγάλη δυσπι­στία και η απο­γο­ή­τευση προς το πολι­τικό πελα­τειακό σύστημα.

Συγκε­κρι­μένα, οι νέοι που ανήκουν σε χαμηλές εισο­δη­μα­τι­κές ομάδες, παρά τις μεγάλες προ­σπά­θειές τους να βελ­τιώ­σουν το εκπαι­δευ­τικό τους επίπεδο, βλέπουν να εκμη­δε­νί­ζο­νται οι δυνα­τό­τη­τές τους να πετύ­χουν οτι­δή­ποτε ως εργα­ζό­με­νοι ή ως επαγ­γελ­μα­τίες. Στα εσπε­ρινά σχολεία και επαγ­γελ­μα­τικά λύκεια, όπου φοιτούν παιδιά οικο­γε­νειών χαμηλού οικο­νο­μι­κού επι­πέ­δου, αλλά και σε νέους που σπου­δά­ζουν, κυριαρ­χούσε η αίσθηση του απο­κλει­σμού από την οικο­νο­μία και την πρω­τεύ­ουσα αγορά εργα­σίας.

Από την άλλη, στην έρευνα περι­γρά­φε­ται μία νέα μορφή σκληρής κοι­νω­νι­κής ανι­σό­τη­τας που συν­δέ­ε­ται με τη δομή της κατα­κερ­μα­τι­σμέ­νης αγοράς εργα­σίας. Ετσι, σε ένα μέρος της αγοράς εργα­σίας κυριαρ­χεί η ανα­σφά­λεια, ή άτυπη και χαμη­λό­μι­σθη ή και απλή­ρωτη εργασία και εκεί απω­θού­νται ολοένα και περισ­σό­τερο οι νέοι, ακόμα και αυτοί που προ­έρ­χο­νται από τη μεσαία τάξη.

Λόγω της κρίσης, αυξή­θηκε δρα­μα­τικά η μερική απα­σχό­ληση στους νέους. Ενδει­κτικά, στις ηλικίες 25-34 το ποσοστό ήταν 9,7% το 2000, 13,5% το 2010 και 24,4% το 2014. Ετσι, η αύξηση της προ­σω­ρι­νής και μερικής απα­σχό­λη­σης, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της ακού­σιας μερικής απα­σχό­λη­σης συχνά μαζί με τη στα­σι­μό­τητα των μισθών, έχει αυξήσει τον αριθμό των ατόμων με χαμηλές ετήσιες απο­λα­βές, ιδίως μεταξύ των γυναι­κών και των νέων. Η φτώχεια των εργα­ζο­μέ­νων σχε­τί­ζε­ται, επίσης, με τα χαμηλά ποσοστά εργα­σίας ανά οικο­γέ­νεια, δηλαδή οι ενή­λι­κες της οικο­γέ­νειας δεν εργά­ζο­νται αρκετά για να έχουν τα προς το ζην για ολό­κληρο το νοι­κο­κυ­ριό. Αγαμοι γονείς, οικο­γέ­νειες με έναν γονέα που δεν εργά­ζο­νται σε πλήρες ωράριο, καθώς και οικο­γέ­νειες με έναν μισθωτό αντι­με­τω­πί­ζουν τον μεγα­λύ­τερο κίνδυνο της φτώ­χειας. Ετσι, με βάση τα στοι­χεία της έρευνας βλέ­πουμε ότι οι άνεργοι νέοι κατα­γρά­φουν υψηλό κίνδυνο φτώ­χειας (33%), ενώ ιδιαί­τερα υψηλό είναι και το αντί­στοιχο ποσοστό (27%) για τους μη οικο­νο­μικά ενερ­γούς νέους. Σημα­ντι­κό­τε­ροι παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου φτώ­χειας, φαι­νό­μενο που μελε­τή­θηκε από τον διευ­θυ­ντή Ερευνών του ΕΚΚΕ Διονύση Μπα­λούρδο, είναι η μικρή ηλικία, το φύλο και άλλοι δημο­γρα­φι­κοί παρά­γο­ντες (π.χ. νέοι δια­ζευγ­μέ­νοι), η χαμηλή εκπαί­δευση και το μέγεθος του νοι­κο­κυ­ριού.

Στον αντί­ποδα, στον δημόσιο τομέα και στις μεγάλες επι­χει­ρή­σεις οι εργα­ζό­με­νοι δια­τη­ρούν επαγ­γελ­μα­τικά προ­νό­μια, συν­δι­κα­λι­στικά δικαιώ­ματα και σχετικά μόνιμες θέσεις εργα­σίας που τους ακο­λου­θούν συχνά και στην πρόωρη (αδι­καιο­λό­γητη) σύνταξη.

Στην έρευνα μετεί­χαν –πλην των κ. Χτούρη και Μπα­λούρ­δου– οι Χρι­στό­δου­λος Μπέλλας (αναπλ. καθη­γη­τής Παν. Αιγαίου), Γιώργος Στα­λί­δης (αναπλ. καθη­γη­τής ΑΤΕΙ Θεσ­σα­λο­νί­κης), η μετα­δι­δα­κτο­ρική ερευ­νή­τρια Στέλλα Καλο­γε­ρο­πού­λου και οι υπο­ψή­φιοι διδά­κτο­ρες Μάλαμα Ρενταρή, Φλώρα Τζε­λέ­πο­γλου, Κατε­ρίνα Απο­στο­λί­δου, Ναταλία Σπυ­ρο­πού­λου και η Ανα­στα­σία Ζήση (αναπλ. καθη­γή­τρια Παν. Αιγαίου) ως συνερ­γα­ζό­μενη εμπει­ρο­γνώ­μο­νας.

Καθη­με­ρινή

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.