Με εξαφάνιση από τα νερά της Μεσογείου απειλούνται τα περισσότερα είδη μεγάλων ψαριών

Τα περισ­σό­τερα είδη μεγάλων ψαριών, μεταξύ των οποίων οι καρ­χα­ρίες, τα σαλάχια και οι μπα­κα­λιά­ροι, απει­λού­νται με εξα­φά­νιση από τα νερά της Μεσο­γείου, ενώ η κατά­σταση είναι καλύ­τερη στις άλλες ευρω­παϊ­κές θάλασ­σες, σύμφωνα με μια νέα ευρω­παϊκή επι­στη­μο­νική έρευνα με ελλη­νική συμ­με­τοχή.

Τους μεγα­λύ­τε­ρους κιν­δύ­νους αντι­με­τω­πί­ζουν τα ψάρια που είναι μεγα­λύ­τερα από ενάμισι μέτρο. Όσο μεγα­λύ­τερο είναι ένα ψάρι, τόσο πιο “ζόρικα” είναι τα πράγ­ματα γι’ αυτό, σύμφωνα με τη μελέτη. Περίπου τα μισά είδη μεγάλων ψαριών απει­λού­νται με εξα­φά­νιση στην Ευρώπη, ενώ στη Μεσό­γειο σχεδόν όλα. Επι­βε­βαιώ­νο­ντας ευρή­ματα προη­γού­με­νων μελετών, η νέα έρευνα δείχνει ότι το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα επι­κε­ντρώ­νε­ται στη Μεσό­γειο, όπου η υπε­ρα­λί­ευση έχει οδη­γή­σει στην αλό­γι­στη υπε­ρεκ­με­τάλ­λευση και στη στα­διακή εξα­φά­νιση μιας πολύ μεγα­λύ­τε­ρης ανα­λο­γικά βιο­μά­ζας ψαριών από ό,τι στο βορειο­α­να­το­λικό Ατλα­ντικό.

Τα μεγάλα ψάρια είναι πιο ευάλωτα, επειδή ανα­πτύσ­σο­νται με πιο αργό ρυθμό, ωρι­μά­ζουν φθά­νο­ντας στην ανα­πα­ρα­γω­γική ηλικία σε περισ­σό­τερο χρόνο, απο­κτούν λιγό­τε­ρους απο­γό­νους και έρχο­νται αντι­μέ­τωπα με μεγα­λύ­τερη ζήτηση εκ μέρους των κατα­να­λω­τών και των ψαράδων (επαγ­γελ­μα­τιών και ερα­σι­τε­χνών). Οι ευρω­παίοι ερευ­νη­τές, με επι­κε­φα­λής τον Πολ Φερ­νά­ντεζ της Σχολής Βιο­λο­γι­κών Επι­στη­μών του Πανε­πι­στη­μίου του Αμπερ­ντίν της Σκωτίας, που έκαναν τη σχετική δημο­σί­ευση στο περιο­δικό “Nature Ecology & Evolution”, μελέ­τη­σαν τους πλη­θυ­σμούς 1.020 ψαριών δια­φό­ρων μεγεθών γύρω από όλη την Ευρώπη. Από αυτά, τα 67 (ποσοστό σχεδόν 7%) απει­λού­νται με εξα­φά­νιση. Όμως από τα 84 είδη ψαριών με μήκος πάνω από 1,5 μέτρα, τα μισά (ποσοστό 51%) απει­λού­νται με εξα­φά­νιση.

Ένας έλληνας επι­στή­μο­νας, ο Πάρις Βασι­λα­κό­που­λος του Κοινού Ερευ­νη­τι­κού Κέντρου (Joint Research Centre-JRC) της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής και του Ελλη­νι­κού Κέντρου Θαλασ­σίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), αξιο­λό­γησε τις εξε­λί­ξεις στα νερά της Μεσο­γείου. Από ελλη­νι­κής πλευράς συμ­με­τεί­χαν επίσης οι ερευ­νη­τές Χρήστος Μαρα­βέ­λιας (ΕΛΚΕΘΕ και Ευρω­παϊκή Επι­τροπή) και Κώστας Παπα­κων­στα­ντί­νου. Η “ετυ­μη­γο­ρία” τους είναι άκρως ανη­συ­χη­τική: από τα 39 είδη μεγάλων ψαριών της Μεσο­γείου, των οποίων εκτι­μή­θη­καν τα ιχθυα­πο­θέ­ματά τους, ούτε ένα δεν κρίθηκε βιώσιμο. Πολύ σοβαρή κρί­νε­ται η κατά­σταση για τον μπα­κα­λιάρο, τα εννέα από τα 12 είδη του οποίου υφί­στα­νται ρυθμούς εκμε­τάλ­λευ­σης που είναι του­λά­χι­στον πεντα­πλά­σιοι από τους ρυθμούς που κρί­νο­νται βιώ­σι­μοι.

Οι επι­στή­μο­νες επι­σή­μα­ναν ότι η Μεσό­γειος, ως ημί­κλει­στη θάλασσα σε αντί­θεση με τον ανοιχτό Ατλα­ντικό ωκεανό, αντι­με­τω­πί­ζει πολ­λα­πλούς παρά­γο­ντες περι­βαλ­λο­ντι­κού στρες, από την αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας λόγω της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και την οξίνιση των υδάτων λόγω αύξησης του διο­ξει­δίου του άνθρακα στα νερά της έως την παρά­κτια ρύπανση και την κατα­στροφή των οικο­συ­στη­μά­των της. Σε όλα αυτά έρχεται να προ­στε­θεί η παρα­δο­σιακά πιο “χαλαρή” αλιευ­τική δια­χεί­ριση και επι­τή­ρηση που υπήρχε ανέ­κα­θεν στη Μεσό­γειο.

Η μελέτη ανα­φέ­ρει ότι ενώ τα περισ­σό­τερα εμπο­ρικά ψάρια της Ευρώπης δεν απει­λού­νται με εξα­φά­νιση ακόμη, δεν ισχύει το ίδιο για τα περισ­σό­τερα από τα μεγάλα ψάρια, ιδίως της Μεσο­γείου. Εκτός από τους καρ­χα­ρίες, τα σαλάχια και τους μπα­κα­λιά­ρους, υπό σοβαρή απειλή βρί­σκο­νται οι οξύρ­ρυγ­χοι και άλλα συγ­γε­νικά είδη της οικο­γέ­νειας των οξυρ­ρυγ­χι­δών, η διπτέ­ρυγη μου­ρούνα, o ροφός, ο ιππό­γλωσ­σος, ο ατλα­ντι­κός σολομός κ.α.

Όπως είπε ο Βασι­λα­κό­που­λος, “η μελέτη ανα­δει­κνύει τη σοβαρή υπε­ρα­λί­ευση στη Μεσό­γειο, σε αντί­θεση με τη βελ­τιω­μένη εικόνα στο βορειο­α­να­το­λικό Ατλα­ντικό. Ενώ στον τελευ­ταίο έχουν τεθεί όρια για τις ψαριές και έχουν επι­βλη­θεί αυστη­ροί κανόνες επι­τή­ρη­σης της αλιείας, στη Μεσό­γειο υπάρχει ένας μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός αλιευ­τι­κών σκαφών που χρη­σι­μο­ποιούν πολ­λα­πλό αλιευ­τικό εξο­πλι­σμό, ενώ σε μεγάλο βαθμό δεν υπάρ­χουν αντί­στοιχα όρια στις ψαριές και η επι­τή­ρηση των αλιέων είναι ανε­παρ­κής”.

Η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή υιο­θέ­τησε πρό­σφατα τη νέα αλιευ­τική στρα­τη­γική MEDFISH4EVER (“Ψάρια στη Μεσό­γειο για πάντα”), σε μια προ­σπά­θεια να βελ­τιώ­σει την κατά­σταση των πλη­θυ­σμών των ψαριών στα ύδατα της Μεσο­γείου. Αλλά ασφαλώς, όπως επι­ση­μαί­νουν και οι επι­στή­μο­νες, χρειά­ζο­νται περισ­σό­τερα μέτρα, ιδίως για τα μεγάλα ψάρια που είναι σημα­ντικά από οικο­λο­γική άποψη.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ