Στον αφρό το λαθρεμπόριο μετά το τσουνάμι των φόρων

Λιγό­τερα έσοδα, περισ­σό­τερο λαθρε­μπό­ριο. Το απο­τέ­λε­σμα κάθε πολι­τι­κής υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης είναι πάντα το ίδιο. Του λόγου το αληθές επι­βε­βαιώ­νουν τα προ ημερών στοι­χεία εκτέ­λε­σης του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού για το τετρά­μηνο Ιανουα­ρίου – Απρι­λίου, που απο­δει­κνύ­ουν πως είχαν δίκιο όσοι προ­έ­βλε­παν, όπως το ΙΟΒΕ, ότι το τσου­νάμι φόρων σε καύσιμα και καπνικά θα φέρει τα ακριβώς αντί­θετα απο­τε­λέ­σματα από εκείνα των εμπνευ­στών του.

Κάτω σε σχέση με πέρυσι κατά 4,1% (26 εκατ. ευρώ) κινού­νται τα έσοδα ΦΠΑ από πετρε­λαιοειδή και λιγό­τε­ρες κατά 6,8% (102 εκατ.) είναι οι εισπρά­ξεις από τον Ειδικό Φόρο Κατα­νά­λω­σης στα ενερ­γειακά προ­ϊ­ό­ντα. Εκεί όμως που υπάρχει κατάρ­ρευση κατά 30,4% (60 εκατ.) είναι στα έσοδα από τον ΦΠΑ στα τσιγάρα συνο­δευό­μενη από βύθιση κατά 21,7% των εισπρά­ξεων από ΕΦΚ στον καπνό (180 εκατ.). Το σύνολο αθροί­ζει μια «τρύπα» 368 εκατ. ευρώ.

ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ. Δύο πράγ­ματα δείχνει η παρα­πάνω εικόνα. Το ένα αφορά τη μείωση της κατα­νά­λω­σης λόγω υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης που ειδικά στα καύσιμα επι­βε­βαιώ­νε­ται από την ίδια την αγορά πετρε­λαιοει­δών. Στοι­χεία των εται­ρειών για το πρώτο τρίμηνο μιλούν για μια συνε­χι­ζό­μενη μείωση στη ζήτηση καυ­σί­μων 5% στις βεν­ζί­νες αλλά και μεγάλη αύξηση κατά 26% στις εξα­γω­γές και πωλή­σεις ναυ­τι­λια­κών καυ­σί­μων (στοι­χεία ΕΛΠΕ) τα οποία όμως δεν δασμο­λο­γού­νται. Το κίνητρο επο­μέ­νως για κάποιον που αγο­ρά­ζει ατελώς ναυ­τι­λιακό πετρέ­λαιο και το διο­χε­τεύει παρά­νομα στην αγορά ως ντίζελ κίνησης είναι μεγάλο, αφού βάζει στην τσέπη του ως καθαρό κέρδος ολό­κληρο τον φόρο.

Αυτό είναι και το δεύτερο στοι­χείο που μαρ­τυ­ρούν τα μειω­μένα φορο­λο­γικά έσοδα, η αύξηση του λαθρε­μπο­ρίου, κίνδυνο που είχε δια­βλέ­ψει το ΙΟΒΕ ήδη από τον περα­σμένο Οκτώ­βριο. Τότε, σε μελέτη που είχε εκπο­νή­σει ενόψει του νέου τσου­νάμι φόρων στα καύσιμα από τον Ιανουά­ριο του 2017, το ΙΟΒΕ μιλούσε για επι­κεί­μενη έξαρση στο λαθρε­μπό­ριο και μείωση της κατα­νά­λω­σης λόγω αύξησης των τιμών που θα φέρουν οι νέοι φόροι. Είχε μάλιστα προ­βλέ­ψει ότι από τα 492 εκατ. ευρώ που προ­βλέ­πει ο φετινός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός ως φορο­λο­γικά έσοδα από καύσιμα, τα 408 εκατ. θα επι­τευ­χθούν, αλλά θα είναι τόσο μεγάλες οι παρά­πλευ­ρες απώ­λειες που θα ακυ­ρώ­σουν τα επι­πλέον αυτά έσοδα. Αν μάλιστα οι αυξή­σεις της φορο­λο­γίας στα καύσιμα, ανοί­ξουν όπως εκτι­μούσε η έρευνα, νέο παρά­θυρο στο λαθρε­μπό­ριο (π.χ. 4% στο ντίζελ και 1% στις βεν­ζί­νες), τότε η ετήσια αύξηση στα έσοδα του Δημο­σίου θα περιο­ρι­στεί στα 277 εκατ. ευρώ τον χρόνο για την τριετία 2017-2019. Τις προει­δο­ποι­ή­σεις από την έρευνα ουδείς έλαβε υπόψιν του ούτε και το γεγονός ότι διευ­ρύν­θη­καν οι απο­στά­σεις μεταξύ των φόρων σε πετρέ­λαιο κίνησης και θέρ­μαν­σης κινη­το­ποί­ησε τον ελεγ­κτικό μηχα­νι­σμό του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών με στόχο τη δια­σφά­λιση των συμ­φε­ρό­ντων του Δημο­σίου και τον περιο­ρι­σμό του λαθρε­μπο­ρίου. Το αντί­θετο συμ­βαί­νει καθώς οι έλεγχοι έχουν σχεδόν στα­μα­τή­σει, με στελέχη του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών να κάνουν εδώ και καιρό λόγο για υπο­στε­λέ­χωση της υπη­ρε­σίας. Σαν να μην έφτανε όμως ότι δεν επαρκεί το προ­σω­πικό για περισ­σό­τε­ρους ελέγ­χους, ούτε τα στοι­χεία εισροών – εκροών που απο­στέλ­λο­νται από τα πρα­τή­ρια ηλε­κτρο­νικά ελέγ­χο­νται, με απο­τέ­λε­σμα ένα σύστημα που κόστισε δεκάδες εκατ. ευρώ στο Δημόσιο να μη λει­τουρ­γεί σήμερα.

Και όμως, δύο χρόνια πριν η κυβέρ­νηση διά του τότε ανα­πλη­ρωτή υπ. Οικο­νο­μι­κών Δημήτρη Μάρδα υπο­σχό­ταν ότι θα εισπρά­ξει ένα δισε­κα­τομ­μύ­ριο ευρώ από την κατα­πο­λέ­μηση του λαθρε­μπο­ρίου. Τελικά, όχι μόνο δεν εισέ­πραξε τίποτα, αλλά κατέ­ληξε να βάζει φόρους κοντά 500 εκατ. ευρώ στα καύσιμα που όχι μόνο δεν θα εισπρα­χθούν αλλά φέρνουν αντι­στρό­φως ανάλογα απο­τε­λέ­σματα.

Η νέα μάλιστα παρά­ταση της ολο­κλή­ρω­σης του συστή­μα­τος εισροών – εκροών που ανα­κοί­νωσε προ ημερών η Ανε­ξάρ­τητη Αρχή Δημο­σίων Εσόδων στρώνει το έδαφος για ένα περι­βάλ­λον πλήρους ασυλίας στο λαθρε­μπό­ριο του­λά­χι­στον μέχρι το τέλος του 2018. Δίχως να είναι σαφής ο λόγος, το επι­χει­ρη­σιακό σχέδιο της αρμό­διας αρχής που δημο­σιεύ­τηκε την περα­σμένη εβδο­μάδα σε ΦΕΚ προ­βλέ­πει ότι το σύστημα ανά­λυ­σης και αξιο­ποί­η­σης δεδο­μέ­νων παρα­κο­λού­θη­σης του συστή­μα­τος εισροών – εκροών στα καύσιμα θα ολο­κλη­ρω­θεί μέχρι τις 31/12/2018. Σε απλά ελλη­νικά, αυτό σημαί­νει ότι ένα σύστημα που έχουν εγκα­τα­στή­σει τα πρα­τή­ρια σε όλη τη χώρα από τα τέλη του 2014 και για το οποίο έχουν δαπα­νη­θεί συνο­λικά (δημό­σιοι και ιδιω­τι­κοί πόροι) περί τα 150 εκατ. ευρώ, δεν πρό­κει­ται να λει­τουρ­γή­σει πριν από τους πρώτους μήνες του 2019.

ΚΑΠΝΟΣ ΤΑ ΕΣΟΔΑ. Στα καπνικά η εικόνα είναι ακόμη χει­ρό­τερη. Τα στοι­χεία του πρώτου τρι­μή­νου μιλούν για απώλεια συνο­λι­κών φόρων (ΕΦΚ και ΦΠΑ) για τα δημόσια ταμεία 150 εκατ. ευρώ συγκρι­τικά με το ίδιο διά­στημα πέρυσι (-29,5%). Ανά μήνα, πρω­τα­θλη­τής ανα­δει­κνύ­ε­ται ο Φεβρουά­ριος με λιγό­τερα κατά… 174 εκατ. ευρώ έσοδα συγκρι­τικά με τον ίδιο μήνα πέρυσι (-80%), ενώ ο Μάρτιος έκλεισε με απώ­λειες 92 εκατ. ευρώ (22%).

Και εδώ το ΙΟΒΕ είχε προει­δο­ποι­ή­σει ότι οι νέοι φόροι στα τσιγάρα θα φέρουν μαθη­μα­τικά πτώση εσόδων, και εκτί­ναξη του λαθρε­μπο­ρίου. Εκτι­μούσε μάλιστα ότι η υστέ­ρηση από τον στόχο για φορο­λο­γικά έσοδα καπνού το 2017 (3,1 δισ. ευρώ) θα ξεπε­ρά­σει τα 100 εκατ. δίχως να συνυ­πο­λο­γί­ζε­ται η ζημιά από την στροφή των κατα­να­λω­τών στα παρά­νομα τσιγάρα και καπνικά εξαι­τίας της αύξησης των τιμών στα νόμιμα προ­ϊ­ό­ντα.

Στο υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών φαί­νε­ται ότι απλώς παρα­κο­λου­θούν τις εξε­λί­ξεις αφή­νο­ντας τα φαι­νό­μενα διό­γκω­σης του λαθρε­μπο­ρίου να μεγε­θύ­νο­νται εις βάρος των νοι­κο­κυ­ριών και του υγιούς αντα­γω­νι­σμού. Δεν εξη­γεί­ται δια­φο­ρε­τικά το γεγονός ότι δεν διε­νερ­γού­νται έλεγχοι ή ότι η χρήση των μηχα­νι­σμών πάταξης του λαθρε­μπο­ρίου στα καύσιμα παρα­πέ­μπε­ται για άλλη μια φορά στο μέλλον.