Σαν φυσικό φαινόμενο…

Η κρίση, αν είχε φωνή, θα έλεγε: «Θα σ΄ ακο­λουθώ παντού, θα ζω κάτω από τη δική σου στέγη, θα παρα­μορ­φώνω τα όνειρά σου». Ομως η φωνή αυτή έτσι όπως πάμε κιν­δυ­νεύει να μη μας ξενίζει. Να γίνει μια γνώριμη και ανη­συ­χη­τικά οικεία φωνή. Η «κρι­σιο­λο­γία», οι λόγοι που αφειδώς και ακα­τά­παυ­στα αρθρώ­νο­νται γύρω από την κρίση, εξοι­κειώ­νουν αλλά και οδηγούν στη φυσι­κο­ποί­ησή της. Η κρίση τείνει να πάρει τις δια­στά­σεις ενός φυσικού φαι­νο­μέ­νου, κάτι με το οποίο καλού­μεθα να ζήσουμε, όπως ο αέρας που ανα­πνέ­ουμε, το νερό που πίνουμε (…) Ακούω και θυμώνω με όλες αυτές τις κατα­χρη­στι­κές γενι­κεύ­σεις, τις ηθι­κο­πλα­στι­κές και αδίκως ενο­χο­ποι­η­τι­κές: «όλοι φταίμε», «να ανα­λο­γι­στούμε όλοι τις ευθύνες μας». Διαφωνώ κάθετα. Δεν φταίμε όλοι. Αν όλοι είναι φταί­χτες. Δεν υπάρχει φταί­χτης. Αν όλοι είναι ένοχοι, ο ένοχος έχει ασυλία. Οχι, δεν χρειά­ζο­νται ασυλίες. Δεν έχουν θέση οι άγονες ενο­χο­ποι­ή­σεις. Η έμφοβη ζωή δεν μπορεί να είναι το ζητού­μενο. Ακόμα λιγό­τερο η έμφοβη ενοχική ζωή. Ο φόβος και η ενοχή είναι ό,τι καλύ­τερο για την άρση της διεκ­δί­κη­σης μιας εξόδου από μια κρίση που ο μέσος πολίτης δεν τη συλ­λο­γί­στηκε, δεν την κατα­σκεύ­ασε, δεν άντλησε οφέλη από αυτήν και καλεί­ται τώρα να υποστεί τις αντιαν­θρώ­πι­νες συνέ­πειές της και μάλιστα αγόγ­γυ­στα (…) Από τις ιστο­ρίες της ζού­γκλας, ο εξά­χρο­νος Σεντ Εξιπερί ζωγρά­φισε το πρώτο του σχέδιο. Ενας βόας που είχε κατα­πιεί έναν ελέ­φα­ντα. Εμοιαζε με καπέλο. «Ενα καπέλο», ανα­φώ­νη­σαν οι μεγάλοι. Ο μικρός πρί­γκι­πας μόνο κατά­λαβε ότι δεν ήταν καπέλο, αλλά βόας που είχε κατα­πιεί έναν ελέ­φα­ντα! Ως αντί­δοτο εξα­κο­λου­θεί να υπάρχει το επι­νοη­τικό βλέμμα του απεί­θαρ­χου ευφά­ντα­στου πλά­σμα­τος που κρύ­βουμε μέσα μας και η ελπίδα της τέχνης που ως παρά­θυρο στο χάος δεν προ­δί­δει ποτέ. «Μας δεί­χνουν ένα καπέλο; Θέλω να δω αυτό που έχει μέσα, τον βόα που έχει κατα­πιεί έναν ελέ­φα­ντα και προ­σπα­θεί να τον χωνέψει». Δεν θέλω να μείνω στην οφθαλ­μα­πάτη του καπέλου. (Από­σπα­σμα από άρθρο της Φωτει­νής Τσα­λί­κο­γλου, καθη­γή­τριας στο Τμήμα Ψυχο­λο­γίας του Παντείου Πανε­πι­στη­μίου.)