«Αν η Τουρκία επιτεθεί σε νησάκι του Αιγαίου και δεν είμαστε έτοιμοι θα το χάσουμε»

Συ­νέ­ντευ­ξη του κα­θη­γη­τή Χ. Για­λου­ρί­δη στο newsbeast.gr – Τι λέει για την έλευ­ση του Τραμπ, το ρόλο της Ρω­σί­ας, τον Ερ­ντο­γάν και τις κι­νή­σεις στη γε­ω­πο­λι­τι­κή σκα­κιέ­ρα

Για όλο το φάσμα των θε­μά­των που αφο­ρούν τις εξε­λί­ξεις στην Τουρ­κία, τις ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις και το Κυ­πρια­κό μί­λη­σε στο newsbeast.gr ο Χρι­στό­δου­λος Για­λου­ρί­δης, Κο­σμή­το­ρας της Σχο­λής Διε­θνών Σπου­δών, Επι­κοι­νω­νί­ας και Πο­λι­τι­σμού του Πα­ντεί­ου Πα­νε­πι­στη­μί­ου.

Του Μα­ρί­νου Γκα­σιά­μη

Με­τα­ξύ άλλων έκανε λόγο για στή­ρι­ξη της Τουρ­κί­ας από τον νέο αμε­ρι­κα­νό πρό­ε­δρο. Ανα­φέρ­θη­κε ωστό­σο σε δύ­σκο­λο μέλ­λον για τον Ερ­ντο­γάν. Δεν απέ­κλει­σε το εν­δε­χό­με­νο εμ­φυ­λί­ου ή και δια­με­λι­σμού της γει­το­νι­κής χώρας. Χα­ρα­κτή­ρι­σε τον Νίκο Κο­τζιά με­γά­λο γνώ­στη των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών θε­μά­των και τό­νι­σε την με­γά­λη ση­μα­σία του άξονα που έχει δη­μιουρ­γή­σει η Αθήνα με το Τελ Αβίβ.

Ολό­κλη­ρη η συ­νέ­ντευ­ξη έχει ως εξής:

– Βλέ­που­με στην Τουρ­κία τον Ρε­τζέπ Ταγίπ Ερ­ντο­γάν να συ­νε­χί­ζει ακά­θε­κτος την προ­σπά­θειά του να αλ­λά­ξει το Σύ­νταγ­μα (σ.σ. της Τουρ­κί­ας) και έτσι να κα­τα­στεί ου­σια­στι­κά από­λυ­τος κυ­ρί­αρ­χος στο πο­λι­τι­κό «παι­χνί­δι» της χώρας αυτής. Πι­στεύ­ε­ται ότι θα υπάρ­ξουν δυ­νά­μεις στο εσω­τε­ρι­κό της Τουρ­κί­ας που μπο­ρεί να αντι­δρά­σουν ή έχει τε­λειώ­σει το «παι­χνί­δι» στο εσω­τε­ρι­κό της Τουρ­κί­ας;

Νο­μί­ζω ότι ο στό­χος του Ερ­ντο­γάν να ελέγ­ξει απο­λύ­τως το «παι­χνί­δι» στο τουρ­κι­κό πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα δεν είναι ιδιαι­τέ­ρως εύ­κο­λος, παρά το γε­γο­νός ότι έχει θέσει εκτός μάχης, εκτός «παι­χνι­διού» τον στρα­τό. Το στρά­τευ­μα το οποίο συ­νή­θως ήταν η δύ­να­μη εκεί­νη που αντι­δρού­σε.

Αλλά κα­νείς δεν μπο­ρεί να προ­βλέ­ψει μετά βε­βαιό­τη­τας ότι στην Τουρ­κία που είναι ένας δύ­σκο­λος και με­γά­λος χώρος, με πολ­λές δυ­νά­μεις, εμ­φα­νής και αφα­νής, ιδιαι­τέ­ρως το Ισλάμ, τα πράγ­μα­τα μπο­ρούν να ελεγ­χθούν απο­λύ­τως. Σε καμιά πε­ρί­πτω­ση.

Ο Ερ­ντο­γάν θα έχει δύ­σκο­λο ρόλο στο μέλ­λον, να αντι­με­τω­πί­σει κυ­ρί­ως το Ισλάμ, το οποίο εμ­φα­νί­ζε­ται ως δύ­να­μη ενερ­γού αμ­φι­σβή­τη­σης του δυ­τι­κού πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος και διεκ­δι­κεί την ανα­τρο­πή του.

Και επει­δή δεν έχει δυ­νά­μεις υπο­στή­ρι­ξης πλέον, διότι ακύ­ρω­σε την δύ­να­μη του στρα­τεύ­μα­τος, τα πράγ­μα­τα είναι δύ­σκο­λα για τον Ερ­ντο­γάν.

– Πι­στεύ­ε­τε ότι η έλευ­ση του νέου προ­έ­δρου των ΗΠΑ, Ντό­ναλντ Τραμπ, θα επι­τα­χύ­νει κά­ποιες δια­δι­κα­σί­ες στο εσω­τε­ρι­κό της Τουρ­κί­ας;

Νο­μί­ζω ότι ο Ντό­ναλντ Τραμπ, πε­ρισ­σό­τε­ρο θα αφο­σιω­θεί στην αμε­ρι­κα­νι­κή πο­λι­τι­κή στο Με­σα­να­το­λι­κό. Με την Τουρ­κία θα επι­διώ­ξει να έχει καλές σχέ­σεις. Έχει ούτως ή άλλως μια συ­νερ­γα­σία ευ­ρύ­τε­ρη επι­χει­ρη­μα­τι­κή με τον τουρ­κι­κό χώρο.

Δεν νο­μί­ζω να πα­ρέμ­βουν οι ΗΠΑ για να αλ­λά­ξουν τα πράγ­μα­τα στην Τουρ­κία, ίσως στη­ρί­ξουν την κα­τά­στα­ση που υπάρ­χει σή­με­ρα.

Διότι είναι μια κα­τά­στα­ση που δεν είναι Ισλα­μι­κή, είναι κο­σμοϊ­σλα­μι­κή πε­ρισ­σό­τε­ρο, θα θε­λή­σει να στη­ρί­ξει την Τουρ­κία (σ.σ. ο Τραμπ) για να αντι­με­τω­πί­σει το Ισλάμ που είναι η με­γά­λη απει­λή της πε­ριο­χής.

– Οι ΗΠΑ θα στη­ρί­ξουν την Τουρ­κία παρά αυτή την προ­σέγ­γι­ση που υπάρ­χει με τη Ρωσία;

Η προ­σέγ­γι­ση της Τουρ­κί­ας με την Ρωσία είναι τα­κτι­κής υφής. Δεν νο­μί­ζω ότι είναι στρα­τη­γι­κή προ­σέγ­γι­ση. Η Τουρ­κία είναι εξαι­ρε­τι­κά ευ­έ­λι­κτη χώρα στην δι­πλω­μα­τία. «Παί­ζει» πα­ντού αλλά έχει και ορι­σμέ­νες στα­θε­ρές όπως είναι οι σχέ­σεις της με την Δύση.

Ο Δυ­τι­κός προ­σα­να­το­λι­σμός της Τουρ­κί­ας δεν αλ­λά­ζει. Εξάλ­λου η «Δύση-Ανα­το­λή» δεν υπάρ­χει Ανα­το­λή με την έν­νοια της κομ­μου­νι­στι­κής πλέον προ­ο­πτι­κής. Η Ρωσία είναι μια δύ­να­μη μέσα στο πα­γκό­σμιο σύ­στη­μα. Με­γά­λη δύ­να­μη η οποία διεκ­δι­κεί να έχει τα­κτι­κές συ­νερ­γα­σί­ας και συ­νεν­νό­η­σης όπως είναι με την Τουρ­κία που είναι μια παλιά δύ­να­μη με την οποία είχε μια πα­ρα­δο­σια­κή αντι­πα­λό­τη­τα.

– Οπότε τα όσα έχει πει το τε­λευ­ταίο χρο­νι­κό διά­στη­μα ο κ. Ερ­ντο­γάν για προ­σχώ­ρη­ση στην συ­νερ­γα­σία της «Σαν­γκάη 5» ή την Ευ­ρα­σια­τι­κή Ένωση είναι πε­ρισ­σό­τε­ρο τα­κτι­κι­σμοί πι­στεύ­ε­τε;

Αυτό το κάνει για να ενι­σχύ­σει την θέση του απέ­να­ντι στην Δύση. Είναι ένας προ­σα­να­το­λι­σμός, ο οποί­ος τον βοη­θά­ει και οι­κο­νο­μι­κά και πο­λι­τι­κά, στο εσω­τε­ρι­κό, αλλά αυτό δεν ση­μαί­νει πως απο­μα­κρύ­νε­ται από τον Δυ­τι­κό προ­σα­να­το­λι­σμό της Τουρ­κί­ας που είναι στρα­τη­γι­κός προ­σα­να­το­λι­σμός.

– Διά­φο­ρα δη­μο­σιεύ­μα­τα ει­δι­κά στον αμε­ρι­κα­νι­κό Τύπο που όλα δεί­χνουν πως προ­έρ­χο­νται από «think tank», που κά­νουν λόγο για δια­με­λι­σμό ή ακόμα και εμ­φύ­λιο στην Τουρ­κία θε­ω­ρεί­ται πως ευ­στα­θούν;

Ου­δείς το απο­κλεί­ει αυτό. Ούτε κι εγώ το απο­κλείω με την έν­νοια ακρι­βώς ότι υπάρ­χει το κουρ­δι­κό ζή­τη­μα. Είναι πολύ με­γά­λη υπό­θε­ση. Οι Κούρ­δοι αργά ή γρή­γο­ρα θα απο­κτή­σουν πα­τρί­δα. Ένα κομ­μά­τι της πα­τρί­δας τους πι­θα­νό­τα­τα θα είναι στον τουρ­κι­κό χώρο.

Αν απο­σπα­στεί ένα κομ­μά­τι της τουρ­κι­κής επι­κρά­τειας για τους Κούρ­δους αυτό θα απο­τε­λέ­σει την αρχή ενός ευ­ρύ­τε­ρου, ας το πούμε, δια­με­λι­στι­κού προ­βλή­μα­τος της Τουρ­κί­ας.

Επί­σης το Ισλάμ παί­ζει ένα ρόλο δια­σπα­στι­κό στην Τουρ­κία. Υπάρ­χουν οι κο­σμι­κές δυ­νά­μεις και οι Ισλα­μι­κές δυ­νά­μεις. Αυτές δεν είναι χω­ρι­κά δη­λα­δή γε­ω­γρα­φι­κά το­πο­θε­τη­μέ­νες αλλά θα δη­μιουρ­γή­σουν ένα πρό­βλη­μα εσω­τε­ρι­κής σύ­γκρου­σης στην Τουρ­κία, πολύ με­γά­λο εάν εκ­δη­λω­θούν πε­ρισ­σό­τε­ρο από ότι τώρα.

Επο­μέ­νως το μέλ­λον της Τουρ­κί­ας δεν είναι κα­θό­λου ούτε βέ­βαιο ούτε ορατό, με την έν­νοια να προ­βλέ­ψει κα­νείς τι θα συμ­βεί ακρι­βώς.

Απλά εγώ θα συμ­βού­λευα τις κυ­βερ­νή­σεις μας να είναι εξαι­ρε­τι­κά προ­σε­χτι­κές με βια­σύ­νες να επι­λύ­σουν προ­βλή­μα­τα όπως το Κυ­πρια­κό, με μια Τουρ­κία που δεν είναι ούτε στα­θε­ρή, ούτε έχει σαφή προ­σα­να­το­λι­σμό ή μέλ­λον πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο.

– Όσον αφορά αυτό το μέλ­λον της Τουρ­κί­ας, πι­στεύ­ε­τε πως οι εξε­λί­ξεις στην Συρία και το Βό­ρειο Ιράκ απο­τε­λούν κα­τα­λύ­τη για τις εξε­λί­ξεις στην Τουρ­κία;

Σαφώς! Οι εξε­λί­ξεις στο Βό­ρειο Ιράκ είναι εξε­λί­ξεις που με­τα­φέ­ρο­νται στην Τουρ­κία και ει­δι­κά στη νότια Τουρ­κία και μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σουν κα­τα­λύ­τη. Δεν είναι ακόμα βέ­βαιο ότι μπο­ρεί να συμ­βεί αλλά στο βαθμό που όπως είπα προη­γου­μέ­νως η εσω­τε­ρι­κή δομή συ­νο­χής όπως ήταν το στρά­τευ­μα χά­θη­κε, ακυ­ρώ­θη­κε, τα πράγ­μα­τα στην Τουρ­κία είναι προ­βλέ­ψι­μα και συ­νά­μα απρό­βλε­πτα.

Προ­βλέ­ψι­μα γιατί μπο­ρεί να συμ­βεί κάτι το οποίο να οδη­γή­σει σε εσω­τε­ρι­κή διά­σπα­ση και απρό­βλε­πτη γιατί κα­νείς δεν ξέρει που θα οδη­γη­θεί αυτό το πράγ­μα.

– Το πο­λι­τι­κό Ισλάμ δεν έχει ακόμα την δύ­να­μη μέσα στην Τουρ­κία να αντι­κα­τα­στή­σει τον στρα­τό;

Νο­μί­ζω όχι ακόμα. Εμ­φα­νί­ζει μια δυ­να­μι­κή που ας πούμε έχει επι­θε­τι­κές δια­στά­σεις και κα­τα­λυ­τι­κές εν­δε­χο­μέ­νως δυ­να­τό­τη­τες αλλά δεν μπο­ρεί να πει κα­νείς με βε­βαιό­τη­τα ότι θα οδη­γή­σει την Τουρ­κία σε διά­σπα­ση, μόνο το Ισλαμ. Πρέ­πει να εκ­δη­λω­θούν και οι εθνι­κές αμ­φι­σβη­τή­σεις, κυ­ρί­ως το κουρ­δι­κό, που μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σουν κα­τα­λύ­τη. Η δη­μιουρ­γία κουρ­δι­κού κρά­τους στην Τουρ­κία μέσα μπο­ρεί να βοη­θή­σει να συμ­βά­λει ώστε και το Ισλαμ να επι­τε­θεί.

– Το τε­λευ­ταίο χρο­νι­κό διά­στη­μα βλέ­που­με μια όξυν­ση στην ρη­το­ρι­κή ει­δι­κά συμ­βού­λων του Ερ­ντο­γάν, ποιος πι­στεύ­ε­τε ότι είναι ο στό­χος;

Εγώ δεν θεωρώ πως αυτό είναι εσω­τε­ρι­κής κα­τα­νά­λω­σης όπως λένε ορι­σμέ­νοι. Είναι ένας τα­κτι­κι­σμός που θέλει να δεί­ξει διε­θνώς ότι αμ­φι­σβη­τεί και τα ελ­λη­νι­κά σύ­νο­ρα και το Κυ­πρια­κό, το οποίο θε­ω­ρεί τουρ­κι­κό χώρο.

Υπάρ­χει τουρ­κι­κός σχε­δια­σμός εφαρ­μο­γής απέ­να­ντι στην Ελ­λά­δα αρχής γε­νο­μέ­νης από την Κύπρο. Η Κύ­προς για του Τούρ­κους είναι κομ­μά­τι του τουρ­κι­κού χώρου. Είναι προ­έ­κτα­ση όπως είχαν πει ήδη από την δε­κα­ε­τία του ’50 και ως τέ­τοια την αντι­λαμ­βά­νο­νται. Δεν αντι­λαμ­βά­νο­νται ότι είναι ελ­λη­νι­κός χώρος, με ελ­λη­νι­κό πο­λι­τι­σμό και τε­ρά­στια πλειο­ψη­φία (σ.σ πλη­θυ­σμια­κή) ελ­λη­νι­κή. Αυτό δεν τους εν­δια­φέ­ρει.

Για αυτό από την Κύπρο ξε­κι­νούν και περ­νούν στο Αι­γαίο το οποίο θέ­λουν στην κα­λύ­τε­ρη πε­ρί­πτω­ση, για εμάς, να το μοι­ρα­στούν. Να το δια­μοι­ρά­σουν.

Ο έλεγ­χος του Αι­γαί­ου είναι με­γά­λη υπό­θε­ση για την Τουρ­κία, διότι συν­δέ­ει τα Στενά (σ.σ Δαρ­δα­νέ­λια-Βό­σπο­ρος) με το Αι­γαίο και απο­κτά πολύ με­γά­λη γε­ω­πο­λι­τι­κή υπε­ρα­ξία.