Ιατρικά λάθη: 98.000 θάνατοι κάθε χρόνο – Στην Ελλάδα… κανένας

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει κανένα επίσημο σύστημα κατα­γρα­φής ιατρι­κού λάθους και γι’ αυτό δεν υπάρ­χουν στοι­χεία για θανά­τους.

«Τα ιατρικά λάθη στις ειδι­κό­τη­τες της χει­ρουρ­γι­κής, της παι­δια­τρι­κής και της παθο­λο­γι­κής στη χώρας μας είναι απο­τέ­λε­σμα πολλών παρα­γό­ντων» σημειώ­νει η επι­στη­μο­νικά υπεύ­θυνη του ευρω­παϊ­κού ερευ­νη­τι­κού προ­γράμ­μα­τος Organisational Culture and Patient Safety, επί­κουρη καθη­γή­τρια του Τμή­μα­τος Ιατρι­κής του ΑΠΘ, Εύχαρις Πανα­γο­πού­λου.

Τα απο­τε­λέ­σματα της ενό­τη­τας «Παρά­γο­ντες πρό­λη­ψης ιατρι­κού λάθους» του προ­γράμ­μα­τος Organisational Culture and Patient Safety, η οποία αφο­ρούσε τον ελλα­δικό χώρο, έδειξαν ότι σε κανένα από τα συμ­με­τέ­χο­ντα νοσο­κο­μεία δεν υπήρχε επίσημο σύστημα κατα­γρα­φής ιατρι­κού λάθους.

Στην ενότητα αυτή μελε­τή­θη­καν συστη­μα­τικά οι παρά­γο­ντες πρό­κλη­σης ιατρι­κών λαθών σε τρεις ειδι­κό­τη­τες, τη χει­ρουρ­γική, την παι­δια­τρική και την παθο­λο­γική και συμ­με­τεί­χαν 325 ειδικοί ιατροί, εργα­ζό­με­νοι στα νοσο­κο­μεία της Ελλάδας.

Σε σχέση με τη συχνό­τητα παρα­τή­ρη­σης ιατρι­κού λάθους, το 47%-51% των ερω­τη­θέ­ντων ανέ­φε­ραν ότι έκαναν του­λά­χι­στον ένα λάθος τον τελευ­ταίο μήνα, ενώ 4%-5% ανέ­φε­ραν ότι τα λάθη ήταν περισ­σό­τερα από τέσσερα.

Επίσης, και στις τρεις ειδι­κό­τη­τες, πρω­τί­στως και με μεγάλη διαφορά στη βαρύ­τητα, τα λάθη ήταν απο­τέ­λε­σμα κακής ή ελλι­πούς ομα­δι­κής συνερ­γα­σίας (teamwork).

Δια­πι­στώ­θηκε ακόμη ότι οι γυναί­κες κάνουν λιγό­τερα λάθη από τους άντρες και οι περισ­σό­τερο έμπει­ροι ιατροί περισ­σό­τερα από τους άπει­ρους.

«Η έρευνα αυτή έγινε για την πρόληψη και την αποφυγή του ιατρι­κού λάθους. Κι όταν λέμε ιατρικό λάθος εννο­ούμε οποιο­δή­ποτε λάθος μπορεί να προ­κα­λέ­σει ή να μην προ­κα­λέ­σει βλάβη στον ασθενή.

Π.χ., η χορή­γηση αναλ­γη­τι­κού σε ασθενή που δεν το χρειά­ζε­ται είναι λάθος, το οποίο όμως μπορεί να μην έχει επί­πτωση στη ζωή του, ενώ η λάθος χορή­γηση αναι­σθη­τι­κού μπορεί να προ­κα­λέ­σει θάνατο. Και στις δύο περι­πτώ­σεις όμως πρό­κει­ται για λάθος» εξήγησε η κ. Πανα­γο­πού­λου.

Τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας δεί­χνουν ότι σε μια εποχή που η ιατρική πράξη γίνεται όλο και πιο πολυ­πα­ρα­γο­ντική, είναι όχι μόνο αντιε­πι­στη­μο­νικό, αλλά και παρά­λογο, ν’ ανα­ζη­τού­νται ευθύνες μόνο σε ένα άτομο.

«Ακόμη και στις περι­πτώ­σεις που υπάρχει δόλος, υπο­χρέ­ωση ενός συστή­μα­τος είναι να έχει μηχα­νι­σμούς κατα­γρα­φής και πρω­τό­κολλα πολ­λα­πλών ελέγχων, κάτι που απου­σιά­ζει από την ελλη­νική πραγ­μα­τι­κό­τητα» ανέφερε η κ. Πανα­γο­πού­λου

Το ευρω­παϊκό ερευ­νη­τικό πρό­γραμμα Organisational Culture and Patient Safety ξεκί­νησε το 2009, με τη συμ­με­τοχή εννέα χωρών (Ελλάδα, Ισπανία, Πορ­το­γα­λία, Αγγλία, Ιρλαν­δία, Γερ­μα­νία, Κροατία, Βουλ­γα­ρία, Τουρκία).

Η ενότητα Παρά­γο­ντες πρό­λη­ψης ιατρι­κού λάθους  αφο­ρούσε μόνο την Ελλάδα και στο πλαίσιό της μελε­τή­θη­καν ατο­μι­κοί (ηλικία, φύλο, προ­ϋ­πη­ρε­σία), δομικοί (ώρες εργα­σίας, ανα­λο­γία περι­στα­τι­κών/προ­σω­πι­κού, παρου­σία συστή­μα­τος κατα­γρα­φής του λάθους) και οργα­νω­σια­κοί παρά­γο­ντες.

Οι τελευ­ταίοι ανα­φέ­ρο­νται στην οργα­νω­σιακή κουλ­τούρα, δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο είναι οργα­νω­μένη και λει­τουρ­γεί μια κλινική, στους τυπι­κούς αλλά κυρίως στους άτυπους κανόνες συνερ­γα­σίας.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι τα τελευ­ταία 20 χρόνια, με αφορμή αρχικά τον θάνατο της 12μηνης Josie King το 2001 στη Βοστόνη των ΗΠΑ και την αυτο­κτο­νία της νοση­λεύ­τριας Kimberly Hiatt, τον Σεπτέμ­βριο του 2014, στο Σιάτλ των ΗΠΑ, στο επι­στη­μο­νικό πεδίο των ανθρώ­πι­νων παρα­γό­ντων στην ιατρική πράξη (Ηuman Factors in Medicine) υπάρχει πληθώρα ερευνών για την πρόληψη και αποφυγή του ιατρι­κού λάθους.

ΑΠΕ – ΜΠΕ