ΙΟΒΕ: 200.000 επιχειρηματίες διέκοψαν το 2015 δραστηριότητα

Τα απο­τε­λέ­σμα­τα της ετή­σιας έκ­θε­σης με τίτλο: «Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα 2015-2016: Κρί­σι­μη καμπή για την ανα­πτυ­ξια­κή δυ­να­μι­κή του επι­χει­ρη­μα­τι­κού συ­στή­μα­τος», που πραγ­μα­το­ποιεί­ται στο πλαί­σιο της διε­θνούς ερευ­νη­τι­κής κοι­νο­πρα­ξί­ας του Global Entrepreneurship Monitor (GEM), πα­ρου­σιά­στη­καν σή­με­ρα στο πλαί­σιο εκ­δή­λω­σης που διορ­γά­νω­σε το Ίδρυ­μα Οι­κο­νο­μι­κών και Βιο­μη­χα­νι­κών Ερευ­νών (ΙΟΒΕ).

Σύμ­φω­να με τα απο­τε­λέ­σμα­τα της έκ­θε­σης, το πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού ηλι­κί­ας 18-64 που βρί­σκο­νταν το 2015 σε αρ­χι­κά στά­δια επι­χει­ρη­μα­τι­κής ενερ­γο­ποί­η­σης, υπο­χω­ρεί στο 6,7% (πε­ρί­που 450.000 άτομα) ένα­ντι 7,8% (πε­ρί­που 520.000 άτομα) το 2014. Η επί­δο­ση αυτή κι­νεί­ται στα επί­πε­δα του μα­κρο­χρό­νιου μέσου όρου του δεί­κτη στην Ελ­λά­δα, είναι όμως χα­μη­λό­τε­ρη από το μέσο όρο των «χωρών και­νο­το­μί­ας» (8,5%), δη­λα­δή των ανα­πτυγ­μέ­νων χωρών που συμ­με­τέ­χουν στο GEM.

Συ­νυ­πο­λο­γί­ζο­ντας το πολύ υψηλό πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού που είναι κα­θιε­ρω­μέ­νος επι­χει­ρη­μα­τί­ας, δη­λα­δή λει­τουρ­γεί ήδη ένα εγ­χεί­ρη­μα για του­λά­χι­στον 3,5 χρό­νια, και το οποίο το 2015 ξε­περ­νά το 13% (από 12,8% το 2014), τότε προ­κύ­πτει ότι πε­ρί­που το 20% του πλη­θυ­σμού, δη­λα­δή πε­ρί­που 1,33 εκατ. άτομα, έχει κά­ποια σχέση με την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα. Σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση, πρό­κει­ται για την υψη­λό­τε­ρη επί­δο­ση στην Ευ­ρώ­πη και συν­δέ­ε­ται, σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση, με τον υψηλό επί­πε­δο αυ­το­α­πα­σχό­λη­σης που συ­νε­χί­ζει να κυ­ριαρ­χεί στη δομή της ελ­λη­νι­κής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας.

Το 22,3% των επι­χει­ρη­μα­τιών αρ­χι­κών στα­δί­ων (πε­ρί­που 124 χι­λιά­δες άτομα) δη­λώ­νουν επι­χει­ρη­μα­τί­ες ανά­γκης και το 34,4% (πε­ρί­που 155 χι­λιά­δες άτομα) επι­χει­ρη­μα­τί­ες ευ­και­ρί­ας. Η επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα ευ­και­ρί­ας κι­νεί­ται σε πολύ χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα από το μέσο όρο των χωρών και­νο­το­μί­ας (52,2%), ενώ αντί­στοι­χα η επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα ανά­γκης σε υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα (18,9%). Δια­πι­στώ­νε­ται πά­ντως, ότι γε­νι­κά σε χώρες με υφε­σια­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά και υψηλή ανερ­γία των νέων, η διέ­ξο­δος προς την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα συ­νι­στά μια βιο­πο­ρι­στι­κή επι­λο­γή και όχι μια επι­λο­γή αξιο­ποί­η­σης πραγ­μα­τι­κών επι­χει­ρη­μα­τι­κών ευ­και­ριών. Θε­τι­κή εξέ­λι­ξη είναι πά­ντως το γε­γο­νός ότι το 2015 κα­τα­γρά­φε­ται το χα­μη­λό­τε­ρο πο­σο­στό επι­χει­ρη­μα­τιών ανά­γκης από το 2008 που ξε­κί­νη­σε η οι­κο­νο­μι­κή κρίση.

Η γυ­ναι­κεία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα αρ­χι­κών στα­δί­ων αυ­ξή­θη­κε σε 6% (πε­ρί­που 210 χι­λιά­δες γυ­ναί­κες) από 5,8% το 2014, ενώ στους άν­δρες μειώ­θη­κε σε 7,5% (πε­ρί­που 250 χι­λιά­δες άν­δρες) από 9,9% το 2014. Για πρώτη φορά από όταν ξε­κί­νη­σε η σχε­τι­κή έρευ­να στην Ελ­λά­δα, οι γυ­ναί­κες απο­τε­λούν το 44% του συ­νό­λου των επι­χει­ρη­μα­τιών αρ­χι­κών στα­δί­ων, το υψη­λό­τε­ρο πο­σο­στό που έχει κα­τα­γρα­φεί, στοι­χείο που ση­μαί­νει ότι το σχε­τι­κό χάσμα στην επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα με­τα­ξύ των δύο φύλων αμ­βλύν­θη­κε.

Ηλι­κια­κά, δύο στους τρεις επι­χει­ρη­μα­τί­ες αρ­χι­κών στα­δί­ων είναι άνω των 35 ετών ενώ το 29,4% είναι 45-54 ετών, σχε­δόν 10% του αντί­στοι­χου πλη­θυ­σμού (8,4% στις χώρες και­νο­το­μί­ας). Σχε­δόν οι δύο στους πέντε επι­χει­ρη­μα­τί­ες (39,6%) έχουν του­λά­χι­στον ένα πτυ­χίο τρι­το­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης, με το 9% μά­λι­στα να έχει κά­ποιου εί­δους με­τα­πτυ­χια­κή ει­δί­κευ­ση. Σχε­δόν 37% όμως είναι απλώς από­φοι­τοι λυ­κεί­ου, πο­σο­στό μά­λι­στα που έχει ενι­σχυ­θεί σε σχέση με το 2014.

Σε κλα­δι­κό επί­πε­δο, το 2015 ση­μειώ­νε­ται εκτί­να­ξη του πο­σο­στού που ασχο­λεί­ται με τον πρω­το­γε­νή τομέα, στο υψη­λό­τε­ρο επί­πε­δο που έχει κα­τα­γρα­φεί ποτέ (12%), και ταυ­τό­χρο­να το υψη­λό­τε­ρο στην Ευ­ρώ­πη. Θε­τι­κά αξιο­λο­γεί­ται η άνο­δος του πο­σο­στού των εγ­χει­ρη­μά­των που αφο­ρούν στη με­τα­ποί­η­ση (21,7%), σε επί­πε­δο υψη­λό­τε­ρο μά­λι­στα από το μέσο όρο των χωρών και­νο­το­μί­ας (19,4%). Το ζη­τού­με­νο ωστό­σο είναι να πε­ριο­ρι­στεί ως ένα βαθμό στα επί­πε­δα των υπό­λοι­πων χωρών το πο­σο­στό των εγ­χει­ρη­μά­των που σχε­τί­ζο­νται με κλά­δους με μι­κρό­τε­ρη συμ­βο­λή στην οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη, κλά­δους δη­λα­δή που είναι πλη­σιέ­στε­ρα στον τε­λι­κό κα­τα­να­λω­τή.

Σε άλλα ποιο­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά από την έρευ­να προ­κύ­πτει ο χα­μη­λός βαθ­μός και­νο­το­μί­ας, καθώς το 61% των επι­χει­ρη­μα­τιών αρ­χι­κών στα­δί­ων δη­λώ­νει ότι κα­νέ­νας δυ­νη­τι­κός πε­λά­της δεν θα θε­ω­ρή­σει τα προ­ϊ­ό­ντα-υπη­ρε­σί­ες τους νέα και πρω­το­πο­ρια­κά, ένα­ντι 51,5% κατά μέσο όρο στις χώρες και­νο­το­μί­ας. Μόλις το 12,3% δη­λώ­νουν ότι χρη­σι­μο­ποιούν εντε­λώς νέες τε­χνο­λο­γί­ες. Το 54,3% των επι­χει­ρη­μα­τιών -αυ­ξη­μέ­νο σε σχέση με το 2014- δη­λώ­νει πως πολ­λές επι­χει­ρή­σεις προ­σφέ­ρουν πα­ρό­μοιο προ­ϊ­όν ή υπη­ρε­σία στην αγορά, ει­σέρ­χο­νται δη­λα­δή σε αγο­ρές με ισχυ­ρό αντα­γω­νι­σμό. Μόλις το 2,3% των νέων εγ­χει­ρη­μά­των δια­θέ­τουν δυ­να­μι­κή ανά­πτυ­ξης νέων αγο­ρών (niche markets), πο­σο­στό που κα­τα­τάσ­σει την Ελ­λά­δα προ­τε­λευ­ταία στη σχε­τι­κή κα­τά­τα­ξη.

Σχε­δόν ένας στους τρεις επι­χει­ρη­μα­τί­ες αρ­χι­κών στα­δί­ων δη­λώ­νει ότι πέρα από τους ιδρυ­τές, κα­νείς άλλος δεν θα ερ­γά­ζε­ται στο εγ­χεί­ρη­μα αυτό, του­λά­χι­στον κατά τη στιγ­μή της έναρ­ξης λει­τουρ­γί­ας. Ταυ­τό­χρο­να όμως, ένα 62% δη­λώ­νει ότι θα απα­σχο­λεί 1 έως 5 άτομα, επί­δο­ση που είναι από τις υψη­λό­τε­ρες δια­χρο­νι­κά. Γε­νι­κά, η νέα επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα ανα­πα­ρά­γει τη βα­σι­κή δομή της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας, δη­λα­δή μια οι­κο­νο­μία που βα­σί­ζε­ται στη λει­τουρ­γία πολύ μι­κρών επι­χει­ρή­σε­ων, οι πε­ρισ­σό­τε­ρες εκ των οποί­ων δεν ανα­πτύσ­σο­νται και ως εκ τού­του δεν δη­μιουρ­γούν νέες θέ­σεις ερ­γα­σί­ας.

Ένα θε­τι­κό στοι­χείο που προ­κύ­πτει από την έρευ­να είναι η εξω­στρέ­φεια των νέων εγ­χει­ρη­μά­των, καθώς μόνο ένας στους τρεις δη­λώ­νει ότι απευ­θύ­νε­ται απο­κλει­στι­κά στην εγ­χώ­ρια αγορά, ένα­ντι 39,4% στις χώρες και­νο­το­μί­ας. Μά­λι­στα, πε­ρί­που 23% των επι­χει­ρή­σε­ων δη­λώ­νει ότι πάνω από το ¼ του τζί­ρου τους προ­έρ­χε­ται από πε­λά­τες εξω­τε­ρι­κού, επί­δο­ση που υπερ­τε­ρεί του μέσου όρου των ανα­πτυγ­μέ­νων χωρών (20,2%). Σαφώς μέρος αυτής της θε­τι­κής τάσης σχε­τί­ζε­ται με τον σχε­τι­κά υψηλό αριθ­μό εγ­χει­ρη­μά­των υπη­ρε­σιών κα­τα­λυ­μά­των, που εκ της φύ­σε­ως της δρα­στη­ριό­τη­τας έχουν έναν εξω­στρε­φή χα­ρα­κτή­ρα. Δια­χρο­νι­κά πά­ντως κα­τα­γρά­φε­ται το αι­σιό­δο­ξο γε­γο­νός ότι από το 2012, όταν πάνω από τα μισά νέα εγ­χει­ρή­μα­τα κα­τευ­θύ­νο­νταν απο­κλει­στι­κά στην εγ­χώ­ρια αγορά, πλέον αυτό υπο­χω­ρεί το 2015 στο 33,9%.

Μόλις το 14,2% του πλη­θυ­σμού (ένα­ντι 20% το 2014) δια­βλέ­πει να ανα­δει­κνύ­ο­νται επι­χει­ρη­μα­τι­κές ευ­και­ρί­ες στη χώρα στο επό­με­νο εξά­μη­νο. Πρό­κει­ται για μία από τις χα­μη­λό­τε­ρες επι­δό­σεις σε πα­γκό­σμιο επί­πε­δο, εν­δει­κτι­κό της δυ­σμε­νούς οι­κο­νο­μι­κής συ­γκυ­ρί­ας και της αυ­ξη­μέ­νης αβε­βαιό­τη­τας που κυ­ριάρ­χη­σε στην χώρα το 2015.

Ωστό­σο, το επί­πε­δο της αυ­το­πε­ποί­θη­σης των πο­λι­τών δια­τη­ρεί­ται πάνω από το μέσο όρο των χωρών και­νο­το­μί­ας, καθώς το 46,8% του πλη­θυ­σμού (από 45,6% το 2014), δη­λώ­νει ότι δια­θέ­τει τις ικα­νό­τη­τες, τις γνώ­σεις και την εμπει­ρία για την άσκη­ση επι­χει­ρη­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Πα­ράλ­λη­λα όμως, δια­τη­ρεί­ται σε πολύ υψηλά επί­πε­δα (64,2%), από τις υψη­λό­τε­ρες επι­δό­σεις στον κόσμο, ο φόβος της επι­χει­ρη­μα­τι­κής απο­τυ­χί­ας.

Ένα 61% δη­λώ­νει ότι η επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα απο­τε­λεί καλή επι­λο­γή επαγ­γελ­μα­τι­κής στα­διο­δρο­μί­ας, (58,6% το 2014) και ένα 67,8% (από 66%) δη­λώ­νει ότι οι επι­τυ­χη­μέ­νοι επι­χει­ρη­μα­τί­ες αντι­με­τω­πί­ζο­νται με σε­βα­σμό και κα­τα­ξί­ω­ση στη χώρα, ένα από τα υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά από την έναρ­ξη της κρί­σης. Από την άλλη πλευ­ρά, η Ελ­λά­δα συ­νε­χί­ζει να κα­τα­γρά­φει μία από τις χα­μη­λό­τε­ρες επι­δό­σεις στην Ευ­ρώ­πη στην προ­βο­λή επι­τυ­χη­μέ­νων πε­ρι­πτώ­σε­ων επι­χει­ρη­μα­τιών από τα Μέσα Ενη­μέ­ρω­σης, καθώς μόλις 38% του πλη­θυ­σμού (ένα­ντι 46% το 2014), απα­ντά σε αυτό θε­τι­κά.

Παρά την οι­κο­νο­μι­κή κρίση που έχει επη­ρε­ά­σει δυ­σμε­νώς τις συν­θή­κες χρη­μα­το­δό­τη­σης της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, τα τε­λευ­ταία χρό­νια πυ­κνώ­νει η διά­θε­ση σύγ­χρο­νων ερ­γα­λεί­ων χρη­μα­το­δό­τη­σης για την τό­νω­ση της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας. Έτσι, εκτός από τις πα­ρα­δο­σια­κές πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης ενός εγ­χει­ρή­μα­τος (τρά­πε­ζες, αυ­το­χρη­μα­το­δό­τη­ση, οι­κο­γε­νεια­κός δα­νει­σμός), έχουν ανα­πτυ­χθεί πλέον και άλλοι μη­χα­νι­σμοί όπως τα κε­φά­λαια επι­χει­ρη­μα­τι­κών συμ­με­το­χών, ο peer-to -peer δα­νει­σμός, το crowdfunding, η μι­κρο­χρη­μα­το­δό­τη­ση, αλλά και άλλοι πιο εξει­δι­κευ­μέ­νοι μη­χα­νι­σμοί δα­νει­σμού.

Με βάση την έρευ­να του GEM στην Ελ­λά­δα κατά το 2015, τα μισά νέα εγ­χει­ρή­μα­τα που ξε­κί­νη­σαν απαι­τού­σαν ένα κε­φά­λαιο πάνω από 30.000 ευρώ, ποσό που είναι σχε­δόν δι­πλά­σιο από τον ευ­ρω­παϊ­κό μέσο (16.400 ευρώ), αλλά υψη­λό­τε­ρο ακόμα και σε σύ­γκρι­ση με τις χώρες υψη­λού ει­σο­δή­μα­τος (24.000 ευρώ). Μά­λι­στα, ακόμα και οι επι­χει­ρη­μα­τί­ες ανά­γκης χρειά­ζο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρους χρη­μα­τι­κούς πό­ρους για να ξε­κι­νή­σουν μια επι­χεί­ρη­ση σε σχέση με λοι­πούς Ευ­ρω­παί­ους επι­χει­ρη­μα­τί­ες ανά­γκης (25.500 ευρώ ένα­ντι 21.000 ευρώ στις χώρες και­νο­το­μί­ας). Ανά­λο­γη είναι η ει­κό­να και για τις έντο­να εξω­στρε­φείς νέες επι­χει­ρή­σεις, καθώς απαι­τεί­ται αρ­κε­τά υψηλό αρ­χι­κό κε­φά­λαιο (πε­ρί­που 66.000 ευρώ), δι­πλά­σιο της υπό­λοι­πης Ευ­ρώ­πης (32.000 ευρώ).

Για τη χρη­μα­το­δό­τη­ση των νέων επι­χει­ρη­μα­τι­κών εγ­χει­ρη­μά­των αξιο­ποιού­νται διά­φο­ρες πηγές. Ει­δι­κά το 2015, πι­θα­νόν λόγω και της ωρί­μαν­σης αρ­κε­τών διαρ­θρω­τι­κών πόρων τύπου ΕΣΠΑ, το 44% δη­λώ­νει ότι αξιο­ποί­η­σε κά­ποια δη­μό­σια χρη­μα­το­δό­τη­ση ή επι­δό­τη­ση στο πλαί­σιο κυ­βερ­νη­τι­κού προ­γράμ­μα­τος, ένα­ντι μόλις 24% στην Ευ­ρώ­πη. Προ­φα­νώς ο ρόλος της οι­κο­γέ­νειας είναι επί­σης ση­μα­ντι­κός, καθώς το 35% αξιο­ποί­η­σε την πηγή αυτή (ένα­ντι 24% στις χώρες και­νο­το­μί­ας). Παρά την πο­λυ­συλ­λε­κτι­κό­τη­τα πηγών χρη­μα­το­δό­τη­σης όμως, ο νέος επι­χει­ρη­μα­τί­ας χρειά­στη­κε να κα­τα­βά­λει πε­ρί­που τα 3/4 της συ­νο­λι­κής επέν­δυ­σης από ίδια κε­φά­λαια (απο­τα­μί­ευ­ση, φίλοι, οι­κο­γέ­νεια) ένα­ντι αντί­στοι­χου όμως πε­ρί­που πο­σο­στού (71%) και στις χώρες και­νο­το­μί­ας. Τέλος ένα 7,6% των επι­χει­ρη­μα­τιών αρ­χι­κών στα­δί­ων έλαβε χρη­μα­το­δό­τη­ση από άτυ­πους επεν­δυ­τές, όσο πε­ρί­που κατά μέσο όρο και τις άλλες χώρες και­νο­το­μί­ας (6,5% στην Ευ­ρώ­πη).

Ση­μειώ­νε­ται ότι το ΙΟΒΕ, στο πλαί­σιο του GEM, διε­νερ­γεί μία επι­πλέ­ον έρευ­να πε­δί­ου, σε εθνι­κούς εμπει­ρο­γνώ­μο­νες, ει­δι­κούς σε διά­φο­ρες δια­στά­σεις του επι­χει­ρη­μα­τι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος σε κάθε χώρα. Με βάση τα απο­τε­λέ­σμα­τα της έρευ­νας του 2015, το επι­χει­ρη­μα­τι­κό πε­ρι­βάλ­λον στη χώρα πα­ρα­μέ­νει δυ­σμε­νέ­στε­ρο σε σύ­γκρι­ση με τις πε­ρισ­σό­τε­ρες ευ­ρω­παι­κές χώρες και­νο­το­μί­ας σε αρ­κε­τές δια­στά­σεις του. Η χα­μη­λή δυ­να­μι­κή της ελ­λη­νι­κής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας ερ­μη­νεύ­ε­ται σε ένα βαθμό από τις επι­πτώ­σεις της κρί­σης, κυ­ρί­ως όμως οφεί­λε­ται σε δο­μι­κές/διαρ­θρω­τι­κές αδυ­να­μί­ες της χώρας ανα­φο­ρι­κά με τη γρα­φειο­κρα­τία, το αστα­θές φο­ρο­λο­γι­κό πλαί­σιο, αλλά και τη μη δια­θε­σι­μό­τη­τα ή μη απο­τε­λε­σμα­τι­κή λει­τουρ­γία μη­χα­νι­σμών προ­ώ­θη­σης και υπο­στή­ρι­ξης της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας.

Τα βα­σι­κά εμπό­δια επι­χει­ρη­μα­τι­κής δρα­στη­ριο­ποί­η­σης στην Ελ­λά­δα σε ση­μα­ντι­κό βαθμό εκ­πο­ρεύ­ο­νται από την έλ­λει­ψη ενός ευ­ρύ­τε­ρου πλαι­σί­ου εθνι­κών πο­λι­τι­κών για την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα. Ση­μα­ντι­κά προ­σκόμ­μα­τα στην επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα τί­θε­νται ακόμα από τη δυ­σκο­λία πρό­σβα­σης σε χρη­μα­το­δό­τη­ση, τα υψηλά εμπό­δια ει­σό­δου στην αγορά, αλλά και την επι­κρα­τού­σα κουλ­τού­ρα για θέ­μα­τα επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας που είναι μάλ­λον αμ­φί­ση­μη. Εξαί­ρε­ση, στη γε­νι­κή δυ­σμε­νή ει­κό­να απο­τε­λεί ο το­μέ­ας της με­τα­δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης, τα ζη­τή­μα­τα πρό­σβα­σης των νέων σε επι­στη­μο­νι­κή/τε­χνο­λο­γι­κή γνώση και στην υπο­στή­ρι­ξη των επι­χει­ρη­μα­τι­κών εγ­χει­ρη­μά­των που βα­σί­ζο­νται σε υψηλή τε­χνο­λο­γία, αλλά και στην πρό­σβα­ση σε υλι­κές υπο­δο­μές, όπου οι επι­δό­σεις της Ελ­λά­δας το 2015 συ­γκλί­νουν με το μέσο όρο των χωρών και­νο­το­μί­ας.

.cnn.gr