Την εποχή της Μελισσάνθης

Επέ­τειος της απε­λευ­θέ­ρω­σης της Αθήνας από τους Γερ­μα­νούς κατα­κτη­τές χθες και ανοίγει ξανά η συζή­τηση γιατί έχει ανα­κη­ρυ­χθεί εθνική γιορτή η επέ­τειος της εισόδου της Ελλάδας στον Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο, η 28η Οκτω­βρίου, και όχι η 12η Οκτω­βρίου, που συμ­βο­λικά θα μπο­ρούσε να θεω­ρη­θεί μέρα εξόδου της απ’ αυτόν .

Με αφορμή αυτή την ημέρα που κατά πως λέει ο Ρίτσος «…Bούιζε η πολι­τεία. Bούιζε ο κόσμος. Bούιζε κι η καρδιά του ανθρώ­που, σαν ένα ζήτω…»  δεν θα μπο­ρούσα να βρω καλύ­τερο επε­τειακό. Γιατί μια Μελισ­σάνθη πεθαί­νει μέσα μου κάθε μέρα.Κι ο κόσμος μας δεν πάει να γίνει καλύ­τε­ρος…

«Λίγο μετά τον πόλεμο είδα σε μια εφη­με­ρίδα -κίτρινη την θυμάμαι, σαν όλες τις εφημερίδες- μια είδηση χαμένη στις πολλές, από τη κατε­στραμ­μένη Γερ­μά­νια. Έγραφε για μια γυναίκα που ο πόλεμος της είχε αρπάξει όλους τους δικούς της. Κι έρημη καθώς ήταν, για να επι­ζή­σει, που­λούσε ερωτα μες στο ερει­πω­μένο υγρό λιμάνι του Αμβούρ­γου.

Ένα βράδυ, καθώς τρι­γύ­ριζε μέσα στους σκο­τει­νούς δρόμους του λιμα­νιού γνω­ρί­ζει ένα στρα­τιώτη, νέο παιδί κι άρρωστο σχεδόν, που επέ­στρεφε απ’ την αιχ­μα­λω­σία. Πήγαν να κάνουν ερωτα σ’ ένα φτηνό ξενο­δο­χείο. Κι εκεί, πάνω στο κρεβάτι, από το αφύ­λα­χτο που κρέ­μο­νταν στο λαιμό του, τον ανα­γνώ­ρισε … Ήταν ο γιος της. Τρέχει έξαλλος αυτός και πνί­γε­ται στα κρύα νερά του λιμα­νιού, κι εκείνη, που το μυαλό της σάλεψε, από­μεινε τρελή ν’ αποζητά το γιο της στο λιμάνι.

Εδώ τελειώ­νει η είδηση. Πως μου ‘ρθε το όνομα της Μελισ­σάν­θης μέσα μου ξαφνικά; Μια γυάλινη ηρωίδα του μεσο­πο­λέ­μου να παίρνει έτσι αυθαί­ρετα την όψη μια τρελής μητέρας, ερω­μέ­νης και αδελφής, μέσα στα ερείπια μιας κατε­στραμ­μέ­νης πόλης. Η ιστορία αυτή άφησε μέσα μου μια ταραχή ως τώρα που τελεί­ωσα την εποχή της Μελισ­σάν­θης, χωρίς να ξέρω αν τέλειωσα και με το πρόσωπό της.

Χρονικό ενός καιρού οι πρώτες μέρες της απε­λευ­θέ­ρω­σης, με ανε­ξί­τη­λες βιο­γρα­φι­κές εικόνες.. Και εικόνες άπειρες από κατε­στραμ­μένα σπίτια σαν χέρια αιχμηρά που να ζητάν ελε­η­μο­σύ­νες από τον ουρανό. Και μάνες να γυρεύ­ουν τα παιδιά τους πάνω στις καμένες στέγες με ένα πλήθος που να κραυ­γά­ζει έξαλα και αλλο­πρό­σαλλα συν­θή­ματα. Μέσα στον αλα­λαγμό ρωτού­σαμε και ψάχναμε να βρούμε την Μελισ­σάνθη, σύμβολο ιδα­νι­κών αλλο­τι­νών καιρών. Μα η Μελισ­σάνθη δεν βρι­σκό­ταν πουθενά…Η Μελισ­σάνθη από­μεινε τρελή να απο­ζη­τάει μοι­ρο­λο­γώ­ντας τον πνιγ­μένο γιό της. Πώς βρέθηκε εκείνες της μέρες στην Αθήνα, δεν έγινε γνωστό . Όλοι ρωτού­σαν να την βρουν μαζί με αυτούς και εγώ, γνω­ρί­ζο­ντας πως ίσως να βρι­σκό­ταν κάπου εκεί ανάμεσα μας. Μάθαμε τέλος πως συνά­ντησε τυχαία δια­δη­λω­τές, πως την ποδο­πά­τη­σαν και της σπάσανε τα κόκαλα. Έτσι στην γη πεσμένη και νεκρή την βρήκαν περα­στι­κοί και δίχως προ­σευχή την θάψαν βια­στικά για να πρό­λα­βαν τη βραδινή παρέ­λαση για την απε­λευ­θέ­ρωση.

Μια απε­λευ­θέ­ρωση που έκρυβε μέσα της έναν θανα­τερό συμ­βι­βα­σμό, την βία και την ενοχή, την προ­δο­σία και την χωρίς για­τρειά τραυ­μα­τι­σμένη ελευ­θε­ρία. Μια απε­λευ­θέ­ρωση που δεν πρόλαβε να γίνει λαϊκή. Την κατέ­γρα­ψαν με ευκολία εθνική και την γιορ­τά­ζουν στα Δημαρ­χεία και τις Νομαρ­χίες. Η εποχή της Μελισ­σάν­θης τελεί­ωσε. Σήμερα ζω για πάντα τον χαμό της. Και ο κόσμος δεν πάει να γίνει καλύ­τε­ρος. Με όλα αυτά δεν θέλω να δώσω ιστο­ρι­κές δια­στά­σεις στην Μελισ­σάνθη και στην εποχή της. Επιθυμώ να κατα­γράψω μόνο, την προ­σω­πική μου περι­πέ­τεια και συμ­με­τοχή στην πρό­σφατη ιστορία του κόσμου, έτσι όπως την έζησα μέσα από το σπίτι μου και μέσα από την πόλη που εξα­κο­λουθώ να ζω.» Μάνος Χατζι­δά­κις