Παίζει πάλι το χαρτί του δημοψηφίσματος

«Εγώ θα κάνω δημο­ψή­φι­σμα για να το κερδίσω» είπε χαμο­γε­λώ­ντας ο Αλέξης Τσίπρας στους συνερ­γά­τες του, όταν στο αερο­πλάνο της επι­στρο­φής από την Κίνα άνοιξε συζή­τηση ακόμη και για την πρόθεση του Ρέντσι να παραι­τη­θεί στην περί­πτωση που δεν επι­κρα­τή­σει η πρότασή του στο ιταλικό δημο­ψή­φι­σμα για το Σύνταγμα.

Ο Πρω­θυ­πουρ­γός ήταν μάλλον σε καλή διάθεση αφού πήρε την πρω­το­βου­λία να συνε­χί­σει την κου­βέ­ντα λέγο­ντας στους γύρω του πως ο ίδιος ο ιταλός πρω­θυ­πουρ­γός τού είχε εξο­μο­λο­γη­θεί πριν από καιρό πως «εάν το χάσω φεύγω, αν το κερδίσω μένω και πάω μπροστά». Εκείνοι με τη σειρά τους σχο­λί­α­σαν πως ο ίδιος με το δημο­ψή­φι­σμα της 5ης Ιουλίου του 2015 άνοιξε τον δρόμο για τη διε­νέρ­γεια δημο­ψη­φι­σμά­των στην Ευρω­παϊκή Ενωση και μάλιστα κάποιος από τους διπλα­νούς του ανέφερε αστειευό­με­νος πως ο Τσίπρας μπροστά στους Κάμερον και Ρέντσι εμφα­νί­ζε­ται ως ο παλαιό­τε­ρος, ως ένας δει­νό­σαυ­ρος, από τους ηγέτες της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης. Η συζή­τηση χαλά­ρωσε τόσο που ο Πρω­θυ­πουρ­γός είπε στους συνο­μι­λη­τές του ότι στο τελευ­ταίο Συμ­βού­λιο Κορυφής, που είχε ακριβώς ως αντι­κεί­μενο το απο­τέ­λε­σμα του βρε­τα­νι­κού δημο­ψη­φί­σμα­τος, η Ανγκελα Μέρκελ είπε στους υπο­λοί­πους πως «Alexis is master».

Από την όλη κου­βέ­ντα που έγινε στα 38.000 πόδια έμεινε πάντως η αίσθηση πως η λογική των δημο­ψη­φι­σμά­των δεν είναι κάτι έξω από την αντί­ληψη του έλληνα Πωθυ­πουρ­γού ως προς τα μέσα που μπορούν να χρη­σι­μο­ποιού­νται από τους πολι­τι­κούς προ­κει­μέ­νου να λαμ­βά­νο­νται μεί­ζο­νες απο­φά­σεις. Σύμφωνα με καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες πηγές, όταν ο Αλέξης Τσίπρας κάλεσε τον Κυριάκο Μητσο­τάκη στο Μαξίμου με αντι­κεί­μενο τις προ­τά­σεις για τις αλλαγές στον εκλο­γικό νόμο και τη συνταγ­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση έγινε συζή­τηση περί δημο­ψη­φι­σμά­των με αιχμή την ορατή δια­φω­νία ΣΥΡΙΖΑ και Νέας Δημο­κρα­τίας σε τρο­πο­ποι­ή­σεις πολλών άρθρων του Συντάγ­μα­τος. Εκεί λοιπόν ο Πρω­θυ­πουρ­γός φέρεται να πρό­τεινε στον αρχηγό της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης να μπουν σε δημο­ψή­φι­σμα τα άρθρα στα οποία υπάρχει από­κλιση μεταξύ των δύο κομ­μά­των, εκείνος όμως δια­φώ­νησε λέγο­ντας ότι οι επό­με­νες εκλογές θα μπο­ρού­σαν να είναι δημο­ψη­φι­σμα­τι­κού χαρα­κτήρα. Γενικώς ο Μητσο­τά­κης εμφα­νί­στηκε με απόλυτο τρόπο αντί­θε­τος στην προ­ο­πτική αλλαγής του εκλο­γι­κού νόμου και ασφαλώς στην πρόταση Τσίπρα για καθιέ­ρωση της απλής ανα­λο­γι­κής. «Αφού θα ήθελες να είναι δημο­ψη­φι­σμα­τι­κού χαρα­κτήρα η επόμενη εκλο­γική ανα­μέ­τρηση γιατί δεν απο­δέ­χε­σαι την απλή ανα­λο­γική; Πώς γίνεται να έχουν τέτοιο χαρα­κτήρα οι εκλογές εάν κάποιος από τους δύο θα έχει πάρει μπόνους 50 εδρών;» είναι μια φράση που απο­δί­δε­ται στον Αλέξη Τσίπρα από ανώτατη κυβερ­νη­τική πηγή.

Συμπέ­ρα­σμα; Ουδείς μπορεί να δια­βε­βαιώ­σει ότι ο Αλέξης Τσίπρας έχει εγκα­τα­λεί­ψει την προ­ο­πτική των δημο­ψη­φι­σμά­των ή να υπο­στη­ρί­ξει ότι όταν η Ολγα Γερο­βα­σίλη άφηνε ανοιχτό αυτό το ενδε­χό­μενο σε ό,τι αφορά τη συνταγ­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση πετούσε απλώς ένα πυρο­τέ­χνημα για να αλλάξει την ατζέντα. Αλλωστε, όπως ο ίδιος είπε πρό­σφατα σε συνερ­γά­τες του, ο ελλη­νι­κός λαός «θέλει τα δημο­ψη­φί­σματα» και επι­θυ­μεί μεγάλες τομές, όπως για παρά­δειγμα την ανά­δειξη του Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας από τον λαό. Ο Τσίπρας εμφα­νί­ζε­ται να έχει κατα­λή­ξει σ’ αυτήν την πρόταση και δείχνει πως το μόνο που τον απα­σχο­λεί επ’ αυτού είναι το ποιες αρμο­διό­τη­τες θα έχει ο Πρό­ε­δρος που θα εκλέ­γε­ται από τον λαό. Γι’ αυτό και επι­ση­μαί­νει πως «σ’ αυτό το θέμα χρειά­ζε­ται πολύ σοβαρή συζή­τηση».

  Ούτως ή άλλως, ο Αλέξης Τσίπρας εμφα­νί­ζε­ται απο­φα­σι­σμέ­νος να κάνει σχεδόν τα πάντα για να απο­τρέ­ψει τη γρήγορη επι­στροφή στην ατζέντα γύρω από την οικο­νο­μία και τις μνη­μο­νια­κές υπο­χρε­ώ­σεις. Τις επό­με­νες ημέρες θα ψηφι­στεί ο εκλο­γι­κός νόμος και όπως ο ίδιος έχει πει σ’ έναν κλειστό πυρήνα συνερ­γα­τών του η καθιέ­ρωση της απλής ανα­λο­γι­κής είναι μια κατά­σταση win win για την κυβέρ­νησή του. Ο Τσίπρας θεωρεί ότι η κυβέρ­νηση δεν θα βγει χαμένη από την ψήφιση της απλής ανα­λο­γι­κής, ακόμη κι αν αυτό συμβεί μόνο με τις ψήφους της συγκυ­βέρ­νη­σης χωρίς να έχουν συγκε­ντρω­θεί οι απαι­τού­με­νες 200 ψήφοι που θα επέ­τρε­παν την εφαρ­μογή της στις επό­με­νες κάλπες. Ποντά­ρει στην εκτί­μηση πως ακόμη και αν η ΝΔ κερ­δί­σει τις εκλογές – όποτε γίνουν – ούτε και εκείνη θα μπο­ρέ­σει να πάρει 200 ψήφους για να αλλάξει τον εκλο­γικό νόμο, δηλαδή για να ακυ­ρώ­σει την απλή ανα­λο­γική της κυβέρ­νη­σης ΣΥΡΙΖΑ επα­να­φέ­ρο­ντας το μπόνους για το πρώτο κόμμα. Επο­μέ­νως πιστεύει ότι αργά ή γρήγορα κάποια από τις επό­με­νες εκλο­γι­κές ανα­με­τρή­σεις θα γίνει με το εκλο­γικό σύστημα που καθιέ­ρωσε η κυβέρ­νηση ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή την απλή ανα­λο­γική που ευνοεί αν όχι επι­βάλ­λει τις κυβερ­νη­τι­κές συνερ­γα­σίες. Κοινώς το σχέδιό του είναι να δια­τη­ρή­σει τον ΣΥΡΙΖΑ ως ένα κυβερ­νη­τικό κόμμα που θα μπο­ρούσε να παρα­μεί­νει στην εξουσία ακόμη και στην περί­πτωση που τερ­μα­τί­σει δεύτερο στις κάλπες. «Κάποιος θα μπο­ρούσε να μας κατη­γο­ρή­σει εάν δεν φέρναμε την απλή ανα­λο­γική, την οποία συζη­τάμε στην Αρι­στερά για 40 χρόνια. Οχι γιατί τη φέρ­νουμε, και μάλιστα σε χρόνο απο­κομ­μένο από τις εκλογές» επα­να­λαμ­βά­νει στους συνο­μι­λη­τές του.

ΑΝΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ. Στο πλαίσιο δια­μόρ­φω­σης μιας νέας ατζέ­ντας ο Τσίπρας θέλει να συντη­ρεί­ται και το θέμα του κυβερ­νη­τι­κού ανα­σχη­μα­τι­σμού. Ο Πρω­θυ­πουρ­γός δεν θα κάνει μέσα στο καλο­καίρι αλλαγές στο κυβερ­νη­τικό σχήμα, όμως πιστεύει ότι το φθι­νό­πωρο είναι μια καλή περί­ο­δος για να γίνει ένα λίφτινγκ στην κυβέρ­νησή του. Κάθε φορά που ρωτάται για τον ανα­σχη­μα­τι­σμό απαντά πως χρειά­ζο­νται κάποιες αλλαγές και αφήνει να αιω­ρού­νται ερω­τη­μα­τικά γύρω από το εύρος της ανα­δό­μη­σης που θα επι­χει­ρή­σει. Την τελευ­ταία φορά που μίλησε με συνερ­γά­τες του – όχι στον στενό πυρήνα – γι’ αυτό το θέμα δεν εμφα­νί­στηκε πρό­θυ­μος να ενσω­μα­τώ­σει στην κυβέρ­νηση πολλούς τεχνο­κρά­τες ή πολι­τι­κούς που δεν ανήκουν στον πυρήνα της Αρι­στε­ράς. «Γιατί είναι καλύ­τε­ροι;» διε­ρω­τή­θηκε. Ομως σχο­λί­ασε πως υπάρ­χουν περι­πτώ­σεις όπως ο Γιάννης Μου­ζά­λας που δεν προ­έρ­χο­νται από το κλειστό κομ­μα­τικό περι­βάλ­λον και είναι ιδιαί­τερα απο­τε­λε­σμα­τι­κοί. Ολα δεί­χνουν πάντως πως είναι θέμα χρόνου η συνερ­γα­σία με τον Φώτη Κουβέλη. «Ναι, θα συμπο­ρευ­τούμε» λέει ο Πρω­θυ­πουρ­γός χωρίς να απο­κλείει την ενσω­μά­τωση της Κίνησης Κουβέλη στον ΣΥΡΙΖΑ σε κάποια φάση που θα επι­σφρα­γι­στεί η συνερ­γα­σία τους. Αυτό πιθα­νό­τατα θα γίνει γύρω στον Οκτώ­βριο, όταν θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί και το Συνέ­δριο του ΣΥΡΙΖΑ.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Ο Οκτώ­βριος είναι ένας κομ­βι­κός μήνας για την κυβέρ­νηση. Το Μαξίμου βιά­ζε­ται, και δεν το κρύβει, μέσα στον δεύτερο μήνα του φθι­νο­πώ­ρου να κλείσει και τη δεύτερη αξιο­λό­γηση. Η παρα­τε­τα­μένη δια­πραγ­μά­τευση οκτώ μηνών για την πρώτη αξιο­λό­γηση έχει δημιουρ­γή­σει αντα­να­κλα­στικά αυτο­συ­ντή­ρη­σης στην κυβέρ­νηση που θέλει να ξεμπερ­δεύει με τις μνη­μο­νια­κές υπο­χρε­ώ­σεις, απο­φεύ­γο­ντας τη φθορά που υπέστη από τον περα­σμένο Σεπτέμ­βριο έως τον Μάιο στις ατέ­λειω­τες δια­βου­λεύ­σεις με τους τροϊ­κα­νούς. «Να πάμε μπροστά, να τρέ­ξουμε» είναι το μότο του Αλέξη Τσίπρα που επι­ση­μαί­νει ότι επί­τη­δες η κυβέρ­νηση έβαλε στην αρχή τα δύσκολα μέτρα του Μνη­μο­νίου ώστε να έχει χρόνο να ισορ­ρο­πή­σει την κατά­σταση και να ανα­πνεύ­σει. Ακόμη όμως και αν ο κάβος για τα εργα­σιακά απο­δει­χθεί πιο εύκολος απ’ όσο φαί­νε­ται, η κυβέρ­νηση θα πρέπει να εξα­σφα­λί­σει μια πιο σαφή απόφαση για το χρέος για να κοι­τά­ξει μπροστά. Οι Ευρω­παίοι όμως φαί­νε­ται ότι δυσκο­λεύ­ο­νται να δώσουν στην ελλη­νική κυβέρ­νηση μια τέτοια προ­ο­πτική. «Να ολο­κλη­ρω­θεί το πρό­γραμμα το 2018 και βλέ­πουμε» είπε πρό­σφατα σε δημο­σιο­γρά­φους στη Χάγη ο Γερούν Ντεϊ­σελ­μπλούμ αρνού­με­νος να πάρει μέρος σε οποια­δή­ποτε συζή­τηση για χρέος και μείωση των πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­των. «Εμείς τον στόχο του 3,5% για το 2018 θα τον πετύ­χουμε» σχο­λιά­ζει με πείσμα ο Αλέξης Τσίπρας, συμπλη­ρώ­νο­ντας ωστόσο πως «όλα τα άλλα που θέλουν και για την επόμενη δεκα­ε­τία για την Ελλάδα να πιάνει πλε­ο­νά­σματα της τάξης του 3,5% δεν είναι σοβαρά». Για τον ίδιο ο στόχος πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­των ύψους 1,5%-2% θα ήταν εφικτός.

ΤΟ ΧΡΕΟΣ. Σε ό,τι αφορά το χρέος φαί­νε­ται πως ο Πρω­θυ­πουρ­γός θα επι­διώ­ξει να αξιο­ποι­ή­σει τη διά­σταση απόψεων που κατα­γρά­φε­ται στη Γερ­μα­νία, με τον Σόιμπλε να μη θέλει να ακούσει κου­βέ­ντα και τον Γκά­μπριελ – σύμφωνα με το Μαξίμου – να θεωρεί ότι πρέπει να γίνει εξει­δί­κευση των μέτρων για το χρέος και μάλιστα πριν από τις γερ­μα­νι­κές εκλογές.

Το θέμα του ελλη­νι­κού δημο­σίου χρέους φαί­νε­ται πως απα­σχό­λησε και τις συζη­τή­σεις που είχαν Τσίπρας και Γκά­μπριελ στην Αθήνα, με την ελλη­νική πλευρά να υπο­στη­ρί­ζει μάλιστα πως στο πρόσωπο του γερ­μα­νού αντι­κα­γκε­λα­ρίου βρήκε έναν νέο σύμμαχο που θα στη­ρί­ξει τις επι­διώ­ξεις της σε ευρω­παϊκό επίπεδο. Ο αρχηγός του SPD κάλεσε μάλιστα τον Αλέξη Τσίπρα να μιλήσει στο συνέ­δριο του κόμ­μα­τός του τον ερχό­μενο Νοέμ­βριο στη Γερ­μα­νία.

Σε γενικές γραμμές ο Αλέξης Τσίπρας επι­μέ­νει να βλέπει το ποτήρι της κυβερ­νη­τι­κής του θητείας μισο­γε­μάτο. Πιστεύει ότι η καθη­με­ρι­νό­τητα των πολιτών θα βελ­τιω­θεί σιγά σιγά και ότι ο κόσμος δεν έχει γυρίσει την πλάτη στον ΣΥΡΙΖΑ. «Εχουμε κοι­νω­νι­κές πληγές και τις επου­λώ­νουμε» λέει στους συνο­μι­λη­τές του. Και προ­σθέ­τει: «Ο κόσμος είδε ότι φθάσαμε στον γκρεμό, όμως κανείς δεν ήθελε να πέσουμε». Σ’ αυτήν την εκτί­μηση στη­ρί­ζε­ται και μία ακόμη φράση που απο­δί­δε­ται στον ίδιο: «Ο κόσμος πιστεύει ότι δεν είμαστε λαμόγια».

TA NEA