ΠΟΥ: Οι πιο φανατικοί καπνιστές της Ευρώπης οι Ελληνες

Μετά την Αυστρα­λία, την Ιρλαν­δία, την Ουγ­γα­ρία και τη Βρε­τα­νία, η Γαλλία υιο­θέ­τησε, από την περα­σμένη Παρα­σκευή το «ουδέ­τερο πακέτο» για τα τσιγάρα και τα άλλα προ­ϊ­ό­ντα καπνού, το πακέτο δηλαδή που δεν φέρει το λογό­τυπο και τα χρώματα της επω­νυ­μίας.

Πρό­κει­ται για ένα μέτρο που αφαιρεί από το πακέτο την ιδιαί­τερη γοητεία τής κάθε επω­νυ­μίας, τη «μονα­δι­κό­τητα» της κάθε μάρκας και στερεί από τον καπνι­στή πολύ από το φαντα­σιακό μέρος της κατα­στρο­φι­κής έξης. Ακόμη περισ­σό­τερο, αντί για ελκυ­στικά εμπο­ρικά σήματα τα πακέτα, φέρουν φρικτές εικόνες με καρ­κι­νώ­ματα και άλλες απο­κρου­στι­κές αλλοιώ­σεις ζωτικών οργάνων ή της εξω­τε­ρι­κής εικόνας καπνι­στών.

Είναι προ­φα­νές ότι το μέτρο δεν αρκεί για να κατα­πο­λε­μη­θεί το κάπνι­σμα που στοι­χί­ζει πέρα από τον πόνο της απώ­λειας αγα­πη­μέ­νων προ­σώ­πων και δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ ετησίως για νοση­λεία των νοσού­ντων, ενώ στερεί από το παγκό­σμιο ΑΕΠ τρι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ σε βάθος χρόνου εξαι­τίας των αμέ­τρη­των πρόωρων απο­δη­μή­σεων από τις αγορές εργα­σίας και την παρα­γωγή του δημιουρ­γι­κού – και επ’ ουδενί ματαίου – τούτου κόσμου.

Δεν αρκεί η κατάρ­γηση των ακρι­βο­πλη­ρω­μέ­νων από τις εται­ρείες λογό­τυ­πων και γραμ­μα­το­σει­ρών από τα προ­ϊ­ό­ντα καπνού για να κατα­πο­λε­μη­θεί ουσια­στικά η χρήση του νόμιμου αυτού ναρ­κω­τι­κού. Δεν αρκεί, όπως δεν ήρκεσε και η σχεδόν πλήρης απα­γό­ρευση των δια­φη­μί­σεων τσι­γά­ρων. Έχει ξεση­κώ­σει, ωστόσο, τις έντονες δια­μαρ­τυ­ρίες των καπνο­βιο­μη­χα­νιών και, εν προ­κει­μένω, των γάλλων καπνο­πω­λών, πράγμα που σημαί­νει ότι συμ­βάλ­λει στον κοινό ανθρω­πι­στικό πρω­τί­στως, αλλά και οικο­νο­μικό σκοπό.

Είναι σαφές ότι ο στόχος του περιο­ρι­σμού του καπνί­σμα­τος επι­τυγ­χά­νε­ται ουσια­στικά μόνο με την αύξηση της τιμής του καπνού και των τσι­γά­ρων. Κάτι που έχει δρο­μο­λο­γή­σει η υπουρ­γός Υγείας της Γαλλίας Μαρισόλ Τουρέν, που θέλει να ανε­βά­σει την τιμή του πακέτου από τα 7 στα 10 ευρώ.

Ακα­τα­νό­ητα πράγ­ματα για τους παρ’ ημίν κρα­τού­ντες κάθε πολι­τι­κής και ιδε­ο­λο­γι­κής από­χρω­σης, που αντι­με­τω­πί­ζουν το κάπνι­σμα σαν… παρη­γο­ριά του πολίτη και εκλο­γι­κού πελάτη τους (παρη­γο­ριά για την απελ­πι­στική δια­κυ­βέρ­νηση που υφί­στα­νται προ­φα­νώς) και ως εκ τούτου φορ­τώ­νουν την κάθε αυξη­σούλα στην τιμή του πακέτου στις τρόικες, τα κουαρ­τέτα, τους θεσμούς και τέλος πάντων στους «ξένους».

Υπάρ­χουν, ωστόσο, κυβερ­νώ­ντες και λαοί που θα ντρέ­πο­νταν να δρουν και να ζουν στην ευρω­παϊκή χώρα με το ακρι­βό­τερο γάλα και τα φθη­νό­τερα τσιγάρα. Με αφορμή την υιο­θέ­τηση του «ουδέ­τε­ρου πακέτου» η εφη­με­ρίδα «Le Figaro» δημο­σιεύει μια έρευνα για την παγκό­σμια κατα­νά­λωση καπνού και προ­ϊ­ό­ντων αυτού, που επι­χει­ρεί να απα­ντή­σει σε ερω­τή­ματα όπως «ποιες είναι οι πιο αυστη­ρές έναντι του καπνί­σμα­τος χώρες;», «πού πωλού­νται ακρι­βό­τερα τα τσιγάρα;», «πού φορο­λο­γού­νται περισ­σό­τερο;», «ποιες χώρες έχουν τους περισ­σό­τε­ρους καπνι­στές;».

1,1 δισ. τακτι­κοί καπνι­στές στον κόσμο

Το 2013, σύμφωνα με έρευνα του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Υγείας (ΠΟΥ), ο πλη­θυ­σμός των τακτι­κών καπνι­στών ηλικίας άνω των 15 ετών στον πλανήτη έφθανε το 1,1 δισε­κα­τομ­μύ­ριο. Ένας στους πέντε ενη­λί­κους, δηλαδή, κάπνιζε, ανα­φέ­ρει η γαλλική εφη­με­ρίδα.

Το υψη­λό­τερο ποσοστό των καπνι­στών στον κόσμο (54% του πλη­θυ­σμού του) έχει το Κιρι­μπάτι στη Μικρο­νη­σία. Στην Ευρώπη οι Έλληνες είμαστε ασφαλώς και μακράν οι μεγα­λύ­τε­ροι θερια­κλή­δες, με ποσοστό 43,4%.

Μια μικρή παρέν­θεση για να ανα­λύ­σουμε τη λέξη «θερια­κλής» που στη νεο­ελ­λη­νική σημαί­νει μανιώ­δης καπνι­στής, ολίγον γρα­φι­κός και πάντως συμπα­θής. Μόνο αθώα δεν είναι η λέξη όμως, καθώς πρό­κει­ται για αντι­δά­νειο από την τουρ­κική και περσική «tiryaki» που σημαί­νει «οπιο­μα­νής» και tiryak που σημαί­νει «όπιο» και προ­έρ­χε­ται από την αρχαία ελλη­νική θηριακή, θηλυκό του θηρια­κός, εξ ου και το νεο­ελ­λη­νικό θηρίο ή θεριό. Θηρίο, δηλαδή, οι Πέρσες και οι Τούρκοι απο­κα­λού­σαν το όπιο που «έτρωγε» όποιον έμπλεκε μαζί του. Κλείνει η παρέν­θεση.

Δεύ­τε­ροι, μετά τους Έλληνες, θύματα του σύγ­χρο­νου Μινώ­ταυ­ρου είναι οι Ρώσοι, με ποσοστό καπνι­στών 39,5%. Στους αντί­πο­δες, σε ό,τι αφορά την Ευρώπη, οι Ισλαν­δοί και οι Δανοί καπνί­ζουν σε ποσοστά 17,5% και 18,9% αντι­στοί­χως. Στις ΗΠΑ το ποσοστό είχε περιο­ρι­στεί στο 18,1% το 2013 και υπο­λο­γί­ζε­ται ότι έπεσε στο 17,2% το 2015 και ότι θα πέσει στο 13,5% το 2025.

Οι άνδρες καπνί­ζουν περισ­σό­τερο από τις γυναί­κες

Σε παγκό­σμιο επίπεδο ο αριθμός των καπνι­στών είναι συντρι­πτικά υψη­λό­τε­ρος από εκείνον των γυναι­κών: 950 εκα­τομ­μύ­ρια είναι οι άνδρες τακτι­κοί καπνι­στές και μόνο 177 εκα­τομ­μύ­ρια οι γυναί­κες. Στις χώρες, βεβαίως, όπου υπάρχει ισότητα των δύο φύλων τα ποσοστά είναι πολύ κοντά – αίσθηση προ­κα­λεί η παρα­τή­ρηση του ΠΟΥ ότι εσχάτως στη Σουηδία οι γυναί­κες καπνί­στριες ξεπέ­ρα­σαν τους άνδρες καπνι­στές!

Αυτό όμως συνέβη επειδή μειώ­θηκε ταχύ­τερα ο αριθμός των ανδρών καπνι­στών από τον αριθμό των γυναι­κών και εν πάση περι­πτώ­σει τα ποσοστά των καπνι­στών είναι εν γένει πολύ χαμηλά στην προηγ­μένη σκαν­δι­να­βική κοι­νω­νία.

6 εκα­τομ­μύ­ρια θάνατοι ετησίως στον κόσμο από το κάπνι­σμα

Κάθε έξι δευ­τε­ρό­λε­πτα ένας άνθρω­πος πεθαί­νει στον κόσμο από μια ασθέ­νεια που συν­δέ­ε­ται με το κάπνι­σμα, σημειώ­νει ο ΠΟΥ. Κάθε χρόνο περίπου 6 εκατ. θάνατοι απο­δί­δο­νται στη συνή­θεια αυτή.

Αν δεν τεθούν σε εφαρ­μογή δρα­στικά μέτρα για την κατα­πο­λέ­μηση του καπνί­σμα­τος, ο Οργα­νι­σμός υπο­λο­γί­ζει ότι ως το 2030 οι θάνατοι από την «παγκό­σμια επι­δη­μία», όπως τη χαρα­κτη­ρί­ζει, θα φθάσουν στα 8 εκα­τομ­μύ­ρια. Κυρίως λόγω αύξησης του πλη­θυ­σμού στις ανα­πτυσ­σό­με­νες χώρες, διότι στη Δύση είναι από δύσκολο ως απίθανο να επα­νέλ­θει η «μόδα» του καπνί­σμα­τος – εκτός και αν καταρ­ρεύ­σει ο καπι­τα­λι­σμός και γίνει παγκό­σμια «μόδα» η πολι­τική των μνη­μο­νίων και ως εκ τούτου πολ­λα­πλα­σια­στούν οι εμφα­νί­ζο­ντες αυτο­κα­τα­στρο­φι­κές τάσεις, θα προ­σθέ­ταμε.

Διότι οι «κόφτες» των δημο­σίων δαπανών για να επι­φέ­ρουν και το κόψιμο του καπνί­σμα­τος πρέπει να συν­δυα­στούν και με άλλα φορο­λο­γικά μέτρα, όπως θα φανεί στη συνέ­χεια της έρευνας.

Ενι­σχύ­ο­νται παγκο­σμίως οι αντι­κα­πνι­στι­κές εκστρα­τείες

Για την ώρα πάντως, παρά την παγκό­σμια οικο­νο­μική κρίση, τα τελευ­ταία χρόνια όλο και περισ­σό­τε­ρες κυβερ­νή­σεις υιο­θε­τούν αντι­κα­πνι­στι­κές πολι­τι­κές. Από το 2012 και εντεύ­θεν 15 χώρες, μεταξύ των οποίων η Χιλή, η Τζα­μάικα, η Μαδα­γα­σκάρη, το Σου­ρι­νάμ, ακόμη και η ακο­λου­θούσα την Ελλάδα σε θερια­κλή­δες Ρωσία, έχουν απα­γο­ρεύ­σει το κάπνι­σμα σε όλους τους δημό­σιους χώρους και στους χώρους εργα­σίας. Ετσι, οι «αυστη­ρές χώρες», όπως τις χαρα­κτη­ρί­ζει ο ΠΟΥ, σε ό,τι αφορά το κάπνι­σμα, έφθασαν τις 49. Εξυ­πα­κού­ε­ται ότι επί της ουσίας οι χώρες είναι 48, καθώς στην Ελλάδα (και) οι αντι­κα­πνι­στι­κοί νόμοι ψηφί­ζο­νται αλλά δεν εφαρ­μό­ζο­νται.

Οσο πιο ακριβά τόσο πιο απα­γο­ρευ­τικά

Μια αύξηση της τιμής ενός πακέτου τσι­γά­ρων κατά 10% επι­φέ­ρει μείωση της κατα­νά­λω­σης καπνού από 2,5% ως 5% στις ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες και κατά 2% ως 8% στις ανα­πτυσ­σό­με­νες και υπα­νά­πτυ­κτες, σημειώ­νουν οι ερευ­νη­τές. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό το παρά­δειγμα των ΗΠΑ, όπου η τιμή του πακέτου έχει ακρι­βύ­νει κατά… 350% την 25ετία από το 1990 ως το 2014. Την περίοδο αυτή ο αριθμός των τσι­γά­ρων που καπνί­ζουν οι Αμε­ρι­κα­νοί έχει περιο­ρι­στεί κατά το ήμισυ!

Κατά τον ΠΟΥ η αύξηση της φορο­λό­γη­σης των προ­ϊ­ό­ντων καπνού είναι «ένα από τα απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα και λιγό­τερο δαπα­νηρά μέσα για να περιο­ρι­στεί το κάπνι­σμα». Ο Οργα­νι­σμός ανα­φέ­ρει ως παρά­δειγμα την Τουρκία, όπου την τελευ­ταία 10ετία οι φόροι στον καπνό αυξή­θη­καν προ­ο­δευ­τικά από το 58% στο 65% και οι τιμές των πακέτων τρι­πλα­σιά­στη­καν.

Το απο­τέ­λε­σμα ήταν τα έσοδα από τη φορο­λό­γηση του καπνού να διπλα­σια­στούν το διά­στημα 2005-2011, ενώ το διά­στημα 2008-2012 οι πωλή­σεις τσι­γά­ρων μειώ­θη­καν κατά 12% και το ποσοστό των καπνι­στών υπο­χώ­ρησε από το 31,2% στο 27,1%. Καθ’ όλη τη διάρ­κεια της δεκα­ε­τίας, θα προ­σθέ­ταμε, η δημο­τι­κό­τητα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν ουδόλως επη­ρε­ά­στηκε από την αδιαμ­φι­σβή­τητη δυσα­ρέ­σκεια των tiryaki τούρκων ψηφο­φό­ρων. Ο τούρκος πρό­ε­δρος παρα­μέ­νει ο από­λυ­τος κυρί­αρ­χος στην πολι­τική σκηνή της χώρας του – και είναι βέβαιο ότι έχει επι­βά­λει την απα­γό­ρευση του καπνί­σμα­τος στο τουρ­κικό Κοι­νο­βού­λιο.

Δεν είναι όμως μόνο η Τουρκία που υιο­θε­τεί αληθινή και ειλι­κρινή αντι­κα­πνι­στική πολι­τική. Από το 2012 ως το 2014 το ποσοστό των χωρών με συντε­λε­στές φορο­λό­γη­σης του καπνού πάνω από 75% αυξή­θηκε από το 7% στο 10%. Στην ομάδα των πρω­τα­θλη­τριών της φορο­λό­γη­σης του καπνού μπήκαν το φτωχό Μπα­γκλα­ντές, το μακρινό Κιρι­μπάτι και οι πλού­σιες Σεϋ­χέλ­λες, αλλά και οι διόλου ευκα­τά­στα­τες «γει­τό­νισ­σες» Βοσνία και Ρου­μα­νία!

13 δολάρια το πακέτο στην Τζα­μάικα!

Θεω­ρώ­ντας ως νόμισμα υπο­λο­γι­σμού το αμε­ρι­κα­νικό δολάριο και σταθ­μί­ζο­ντας την αγο­ρα­στική δύναμη κάθε χώρας, η μέση τιμή πώλησης του πακέτου των 20 τσι­γά­ρων είναι 3,51 δολάρια παγκο­σμίως – περίπου όσο κοστί­ζει στην Ελλάδα δηλαδή. Στις ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες, όμως, η τιμή σκαρ­φα­λώ­νει στα 5,53 δολάρια.

Τα ακρι­βό­τερα τσιγάρα πωλού­νται (προς 13 δολάρια το πακέτο!) στην Τζα­μάικα. Ακο­λου­θούν η Σιγκα­πούρη, όπου το πακέτο κοστί­ζει 12,3 δολάρια, στις θέσεις 5, 6 και 7 βρί­σκο­νται η Ιρλαν­δία, η Βρε­τα­νία και η Αυστρα­λία όπου το πακέτο κοστί­ζει περίπου 11 δολάρια, ενώ στη Γαλλία κοστί­ζει 7,76 δολάρια.

Πέφτει η παγκό­σμια κατα­νά­λωση καπνού

Η αντι­κα­πνι­στική πολι­τική των κυβερ­νή­σεων ολό­κλη­ρου του πλανήτη – με τις γνωστές εξαι­ρέ­σεις εκείνων που διοι­κούν «ανά­δελ­φους λαούς» – απέφερε απο­τε­λέ­σματα. Παρά την αύξηση του παγκό­σμιου πλη­θυ­σμού το διά­στημα 2007-2013, το ποσοστό των καπνι­στών παγκο­σμίως υπο­χώ­ρησε από το 23% στο 21%. Εδώ θα παρα­τη­ρούσε, βέβαια, κάποιος ότι ο σπου­δαιό­τε­ρος, ίσως, λόγος για τον οποίο το κάπνι­σμα μειώ­νε­ται παγκο­σμίως είναι επειδή οι καπνι­στές έχουν περιέλ­θει κατά κάποιον τρόπο σε ανυ­πο­λη­ψία.

Η πλήρης και απόλυτη απα­γό­ρευση της άμεσης και έμμεσης δια­φή­μι­σης του καπνού και των προ­ϊ­ό­ντων του σε πάμπολ­λες χώρες του πλανήτη και ασφαλώς η διακοπή της κρυφής χρη­μα­το­δό­τη­σης έγκυρων ερευ­νη­τι­κών Ινστι­τού­των και επι­στη­μό­νων από τις καπνο­βιο­μη­χα­νίες προ­κει­μέ­νου να κρύβουν τις δολο­φο­νι­κές ιδιό­τη­τες του καπνί­σμα­τος έχουν πλήξει καίρια τη γοητεία και την αίγλη του καπνί­σμα­τος και των καπνι­στών.

Στη συνεί­δηση των Δυτικών η συνή­θεια του καπνί­σμα­τος συν­δέ­ε­ται με τους φτωχούς και τους αμόρ­φω­τους. Και αυτή είναι η αισιο­δο­ξό­τερη εξέλιξη και μονα­δική ελπίδα για τον περιο­ρι­σμό του καπνί­σμα­τος και στην Ελλάδα, διότι παρ’ ημίν, ως γνωστόν, οι μόδες αλλά­ζουν με καθυ­στέ­ρηση μιας δεκα­ε­τίας ή και εικο­σα­ε­τίας. Υπομονή λοιπόν. Καλή τύχη και καλή έξοδο από τα θερια­κλή­δικα (καθότι κατα­θλι­πτικά) μνη­μό­νια…

Τα ΝΕΑ