Η ΕΛΑΣ αντικρούει τα νούμερα της Europol για τις εξαφανίσεις προσφυγόπουλων

«Δεν αντα­πο­κρί­νε­ται στην πραγ­μα­τι­κό­τητα» ο αριθμός των 10.000 ασυ­νό­δευ­των προ­σφυ­γό­που­λων που χάθηκαν στην Ευρώπη, σύμφωνα με την προϊ­στα­μένη επι­τε­λείου του αρχη­γείου της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας, αντι­στρά­τηγο Ζαχα­ρούλα Τσι­ρι­γώτη.

Η κ. Τσι­ρι­γώτη αντι­κρούει τα νούμερα της Europol που είδαν το φως της δημο­σιό­τη­τας και επι­ση­μαί­νει: «Θα πρέπει να γνω­ρί­ζουμε ότι στις βάσεις δεδο­μέ­νων της Σένγκεν και της Interpol έχουμε τις κατα­χω­ρή­σεις των ανή­λι­κων που εξα­φα­νί­ζο­νται. Οι εξα­φα­νί­σεις ανη­λί­κων προ­έρ­χο­νται συχνά από δια­φο­ρές μεταξύ δια­ζευγ­μέ­νων, που σημαί­νει ότι πολλές φορές καταγ­γέλ­λουν στην αστυ­νο­μία απα­γω­γές, εξα­φα­νί­σεις, ενώ είναι κάτι που συμ­βαί­νει μεταξύ δύο χωρι­σμέ­νων γονέων». Στην περί­πτωση που το ίδιο παιδί το πάρει ο άλλος γονέας, τότε αυτό ξανα­κα­τα­χω­ρεί­ται. «Δεν υπάρχει μηχα­νι­σμός ελεγ­κτι­κός στις βάσεις, για να μπο­ρέ­σουμε να απο­φύ­γουμε τις διπλο­εγ­γρα­φές και τρι­πλο­εγ­γρα­φές», εξηγεί η κ. Τσι­ρι­γώτη. Εξάλλου, όπως προ­σθέ­τει, όταν ένας γονέας έχει δηλώσει εξα­φά­νιση του παιδιού του «δεν ενη­με­ρώ­νει ποτέ ότι αυτό το παιδί ξανα­γύ­ρισε».

Όπως εξηγεί η αντι­στρά­τη­γος, αυτή τη στιγμή γίνεται προ­σπά­θεια στο πλαίσιο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης να κατη­γο­ριο­ποι­η­θούν οι λόγοι για τους οποίους εξα­φα­νί­ζο­νται τα ανήλικα παιδιά. «Εφ’ όσον κατη­γο­ριο­ποι­η­θούν αυτά, θα είναι πολύ πιο έυκολο να δούμε και εμείς για ποιο λόγο τα παιδιά είναι εξα­φα­νι­σμένα». Όπως παρα­δέ­χε­ται, πάντως, είναι σαφές ότι «υπάρ­χουν και υπο­θέ­σεις που ένα ανήλικο παιδί το εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται οργα­νω­μένα κυκλώ­ματα». Πολλές φορές, οι δια­κι­νη­τές χρη­σι­μο­ποιούν ανήλικα παιδιά για να οδη­γή­σουν τη βάρκα από την Τουρκία στην Ελλάδα τάζο­ντάς τους ότι δεν θα κατα­βάλ­λουν το χρη­μα­τικό αντί­τιμο που απαι­τούν.

Σε επι­κοι­νω­νία του Αθη­ναϊ­κού Πρα­κτο­ρείου Ειδή­σεων με τη Europol, το τμήμα Δημο­σίων Σχέσεων του ευρω­παϊ­κού οργα­νι­σμού ανα­φέ­ρει ότι ο αριθμός των 10.000 ασυ­νό­δευ­των παιδιών απο­τε­λεί «εκτί­μηση, μια προ­σέγ­γιση που βασί­ζε­ται στις συνει­σφο­ρές και τις πλη­ρο­φο­ρίες που λαμ­βά­νουμε και κατα­χω­ρούμε στη βάση δεδο­μέ­νων μας και οι οποίες έχουν συγκε­ντρω­θεί τους τελευ­ταί­ους 18 έως 24 μήνες». Η εκτί­μηση αυτή ανα­φέ­ρε­ται «σε ασυ­νό­δευτα παιδιά που είχαν κατα­γρα­φεί αρχικά από τις Αρχές των κρατών και στη συνέ­χεια ήταν δύσκολο να εντο­πι­στούν». Ωστόσο, «δεν είναι δια­θέ­σιμη η κατα­νομή του αριθμού ανά χώρα- μέλος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης», κατα­λή­γουν.

Σύμφωνα με στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας, οι εξα­φα­νί­σεις των ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων στη χώρα μας ανέρ­χο­νται για το 2014 και το 2015 σε 1.481 και οι ανευ­ρέ­σεις σε 385. Οι ανα­ζη­τή­σεις ανέρ­χο­νται σε 1.096. Από αυτά τα νούμερα η πλειο­νό­τητα των ανα­ζη­τή­σεων αφορούν αγόρια (1.080) και μόλις 16 είναι για κορί­τσια. Όπως σημειώ­νε­ται από την Αστυ­νο­μία, οι παρα­πάνω αριθμοί αφορούν σε αριθμό εξα­φα­νί­σεων και ανευ­ρέ­σεων και όχι αριθμό ατόμων που εξα­φα­νί­στη­καν ή βρέ­θη­καν. Λαμ­βά­νο­ντας ως δεδο­μένο ότι κάποια από τα άτομα έχουν εξα­φα­νι­στεί περισ­σό­τε­ρες από μία φορά μέσα στο ίδιο έτος, τότε οι πραγ­μα­τι­κοί αριθμοί των ασυ­νό­δευ­των παιδιών που ανα­ζη­τού­νται είναι τελικά μικρό­τε­ροι.

Όπως ανα­φέ­ρουν εξάλλου πηγές της ΕΛ.ΑΣ., σχεδόν το σύνολο των παιδιών που εξα­φα­νί­ζο­νται αφορά σε ηλικίες μεταξύ 15-18 ετών, ένα μικρό ποσοστό από 10 έως 14 ετών, ενώ είναι πολύ μικρό το νούμερο των παιδιών κάτω των 10 ετών. Ο μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός των ασυ­νό­δευ­των είναι από το Αφγα­νι­στάν και τη Συρία. Οι υπό­λοι­ποι είναι κυρίως από την Αίγυπτο, το Πακι­στάν, το Ιράκ, το Μαρόκο, το Μπα­γκλα­ντές, την Παλαι­στίνη, την Σομαλία, το Σουδάν και την Αλγερία. Οι περισ­σό­τε­ροι εντο­πί­ζο­νται εντός της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας και κυρίως στην Πάτρα, όπου προ­σπα­θούν να δια­φύ­γουν στην Ιταλία. Στο εξω­τε­ρικό, οι περισ­σό­τε­ροι εντο­πι­σμοί έχουν γίνει στην Αυστρία και τη Γερ­μα­νία, χωρίς όμως να είναι δυνατό να προσ­διο­ρι­στεί ο αριθμός τους. Σημειώ­νουν, επίσης, ότι κάποιοι από τους ανή­λι­κους μετά τη διαφυγή τους επι­στρέ­φουν από μόνοι τους στα ιδρύ­ματα φιλο­ξε­νίας, ωστόσο συχνά οι υπεύ­θυ­νοι δε μερι­μνούν να ενη­με­ρώ­σουν σχετικά με την επι­στροφή τους τις υπη­ρε­σίες της ΕΛ.ΑΣ ώστε να παύσουν οι σχε­τι­κές ανα­ζη­τή­σεις τους.

«Η Αστυ­νο­μία δίνει στοι­χεία με βάση τις δηλώ­σεις εξα­φά­νι­σης. Είναι γεγονός ότι κάποιοι στην πορεία εντο­πί­ζο­νται και δε δια­γρά­φο­νται από τη λίστα», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και ο Χρήστος Δημό­που­λος, συντο­νι­στής της Υπη­ρε­σίας Δια­χεί­ρι­σης Αιτη­μά­των Στέ­γα­σης Αιτού­ντων Άσυλο και Ασυ­νό­δευ­των Ανη­λί­κων του Εθνικού Κέντρου Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύης, τη δομή που ανα­λαμ­βά­νει την ανα­ζή­τηση θέσεων σε ξενώνες για την τοπο­θέ­τηση των ανη­λί­κων.

Ωστόσο, ο ίδιος ανα­φέ­ρε­ται και σε προ­βλή­ματα που υπήρξαν στην κατα­γραφή των προ­σφυ­γό­που­λων, και τα οποία έχουν ως απο­τέ­λε­σμα να μην υπάρχει σαφής εικόνα και για τον αριθμό των παιδιών που χάνο­νται. Τα προ­βλή­ματα αυτά συνί­στα­νται στο μεγάλο αριθμό των προ­σφυ­γι­κών ροών, στην αδυ­να­μία ηλι­κια­κής εξα­κρί­βω­σης, καθώς «όλες οι μεθο­δο­λο­γίες δίνουν από­κλιση συν δύο χρόνια ή πλην δύο χρόνια», καθώς και στις δυσκο­λίες ταυ­το­ποί­η­σης των ασυ­νό­δευ­των, όταν υπάρ­χουν άτομα που δηλώ­νουν συγ­γε­νείς «αλλά δεν ξέρουμε αν είναι». Σύμφωνα με τα στοι­χεία του ΕΚΚΑ, το 2015 υπήρξαν 2.248 αιτή­ματα στέ­γα­σης ασυ­νό­δευ­των, ενώ το 2014 τα αντί­στοιχα αιτή­ματα ήταν 2.390. Και σε αυτή την περί­πτωση ο αριθμός δεν αντι­στοι­χεί σε παιδιά, αλλά σε αιτή­ματα, αν και όπως διευ­κρι­νί­ζει ο κ. Δημό­που­λος η από­κλιση της αντι­στοι­χίας αιτημάτων- παιδιών είναι κάτω από 3%.

Για τον Εθνικό Ειση­γητή κατά της Εμπο­ρίας Ανθρώ­πων, Ηρακλή Μοσκώφ, «ο χαρα­κτη­ρι­σμός “εξα­φα­νι­σμένα” είναι βαρύς. Πρό­κει­ται για “μη εγγε­γραμ­μένα”, γιατί στην ουσία δεν έχουν κατα­γρα­φεί σωστά». Όπως επι­ση­μαί­νει, εξάλλου, ο κ. Μοσκώφ, τελικά δεν έχει σημασία το νούμερο των παιδιών που χάνο­νται. «Αυτό που προ­σπα­θούμε να κάνουμε είναι να έχουμε μάτια παντού, να διευ­ρύ­νουμε τον κύκλο των ανθρώ­πων που εκπαι­δεύ­ο­νται, ακόμα και στα μέσα μαζικής μετα­φο­ράς και τα λιμάνια, ώστε να ανα­γνω­ρί­ζουν τα ασυ­νό­δευτα παιδιά ή τους ενή­λι­κες που υφί­στα­νται εκμε­τάλ­λευση».

Τα προ­βλή­ματα της συλ­λο­γής δεδο­μέ­νων για τα ασυ­νό­δευτα παιδιά προ­σφύ­γων και μετα­να­στών εντο­πί­ζει και η Ντελφίν Μοράλις, γενική γραμ­μα­τέας της Ευρω­παϊ­κής Ομο­σπον­δίας για εξα­φα­νι­σμένα παιδιά και παιδιά που έχουν υποστεί σεξουα­λική εκμε­τάλ­λευση «Missing Children Europe». Όπως υπο­γραμ­μί­ζει «ένας σημα­ντι­κός αριθμός παιδιών δεν κατα­γρά­φο­νται κατά την άφιξή τους και κάποιες φορές αυτό οφεί­λε­ται στο ότι απο­φεύ­γουν την κατα­γραφή. Επίσης, η αναφορά της εξα­φά­νι­σης συχνά υστερεί. Σε κάποιες περι­πτώ­σεις τα παιδιά εξα­φα­νί­ζο­νται σε πολύ σύντομο χρονικό διά­στημα, πριν συγκε­ντρω­θούν οι απα­ραί­τη­τες πλη­ρο­φο­ρίες. Σε άλλες περι­πτώ­σεις, οι υπεύ­θυ­νοι δεν έχουν τον απα­ραί­τητο εξο­πλι­σμό ή την πλη­ρο­φό­ρηση για να κάνουν τις απα­ραί­τη­τες δια­δι­κα­σίες ανα­φο­ράς». Για το λόγο αυτό, όπως ανα­φέ­ρε­ται σε πρό­σφατη έκθεση του δικτύου, ο αριθμός των χαμένων ασυ­νό­δευ­των παιδιών θα μπο­ρούσε να είναι και πολύ μεγα­λύ­τε­ρος από τα 10.000 της Europol.

Στη συγκε­κρι­μένη έκθεση οι αρχές και οι εργα­ζό­με­νοι χωρών επτά χωρών της Ε.Ε. που συμ­με­τεί­χαν στην έρευνα (μεταξύ των οποίων και από την Ελλάδα) έκαναν λόγο για ανε­παρ­κείς δια­δι­κα­σίες να χει­ρι­στούν τις περι­πτώ­σεις των εξα­φα­νι­σμέ­νων ασυ­νό­δευ­των παιδιών και έλλειψη σαφή­νειας για τις αρμο­διό­τη­τες της κάθε υπη­ρε­σίας που ασχο­λεί­ται με το θέμα. Επίσης, δια­μαρ­τυ­ρή­θη­καν σε κάποιες περι­πτώ­σεις για δια­φο­ρε­τι­κές μεθό­δους συλ­λο­γής δεδο­μέ­νων στη χώρα τους και στην Ευρώπη, που κάνουν την ανταλ­λαγή πλη­ρο­φο­ριών δύσκολη και ανα­πο­τε­λε­σμα­τική. Πολλοί μάλιστα παρα­δέ­χτη­καν ότι μια σωστή αξιο­λό­γηση των κιν­δύ­νων που αντι­με­τω­πί­ζουν τα ασυ­νό­δευτα παιδιά γίνεται σπάνια με απο­τέ­λε­σμα να εκτί­θε­νται τα παιδιά σε εκμε­τάλ­λευση και εμπορία ανθρώ­πων.

Μπορεί η πλήρης εικόνα των εξα­φα­νί­σεων να παρα­μέ­νει άγνωστη, λόγω όλων των παρα­πάνω, ωστόσο σύμφωνα με την ίδια έκθεση σε κάποιες χώρες της Ευρώπης ακόμα και το 50% των ασυ­νό­δευ­των παιδιών χάνο­νται από χώρους υπο­δο­χής. Για παρά­δειγμα, στη Μεγάλη Βρε­τα­νία, η Βρε­τα­νική Μονάδα Ελέγχου Ασύλου (British Asylum Screening Unit) ανέφερε ότι το 60% των ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων που φιλο­ξε­νού­νται στα κέντρα κοι­νω­νι­κής φρο­ντί­δας της χώρας χάνο­νται και δεν ξανα­βρί­σκο­νται. Στη Σουηδία η πόλη του Τρέ­λε­μποργκ ανέφερε ότι 1.000 ασυ­νό­δευτα παιδιά από τα 1.900 που έφτασαν τον Σεπτέμ­βριο του 2015 είχαν εξα­φα­νι­στεί. Στη Γερ­μα­νία την 1η Ιανουα­ρίου 2016 η Ομο­σπον­διακή Αστυ­νο­μία (ΒΚΑ) είπε ότι 4.749 ασυ­νό­δευτα παιδιά θεω­ρού­νται εξα­φα­νι­σμένα.

Για την καλύ­τερη δια­χεί­ριση των ασυ­νό­δευ­των παιδιών το υπουρ­γείο Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής προχωρά στη σύσταση σχε­τι­κής επι­τρο­πής, τα μέλη της οποίας απο­τε­λού­νται από τα υπουρ­γεία Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής, Δικαιο­σύ­νης, Υγείας και Προ­στα­σίας του Πολίτη, το ΕΚΚΑ, την Ύπατη Αρμο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες, τη UNICEF και μη κυβερ­νη­τι­κές οργα­νώ­σεις με εμπει­ρία στην προ­στα­σία παιδιών. Η επι­τροπή ανα­μέ­νε­ται να συστα­θεί μέχρι το τέλος Μαρτίου.

Όπως ανα­φέ­ρει στέ­λε­χος του υπουρ­γείου Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής, σε αυτή τη φάση γίνεται διε­ρεύ­νηση της επάρ­κειας των δομών για τα ασυ­νό­δευτα παιδιά και της στε­λέ­χω­σής τους, ενώ θα γίνει προ­σπά­θεια οι δομές αυτές να γίνουν περισ­σό­τερο φιλικές απέ­να­ντι στα παιδιά και να καμ­φθούν οι δυσκο­λίες, ώστε να είναι πιο απο­τε­λε­σμα­τική η προ­στα­σία των ασυ­νό­δευ­των παιδιών, αλλά και των παιδιών με οικο­γέ­νειες. Επίσης, θα εκσυγ­χρο­νι­στεί το θεσμικό πλαίσιο για την προ­στα­σία των παιδιών. Εξάλλου, με κοινή υπουρ­γική απόφαση που υπέ­γρα­ψαν ο υπουρ­γός Υγείας, Ανδρέας Ξανθός, και ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής, Γιάννης Μου­ζά­λας, ρυθ­μί­στηκε η δια­δι­κα­σία προσ­διο­ρι­σμού της ηλικίας των ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων.

Σύμφωνα με την απόφαση, όταν δημιουρ­γεί­ται αμφι­βο­λία για την ηλικία του αιτού­ντα διεθνή προ­στα­σία θα είναι δυνατή η παρα­πο­μπή του σε αρμόδια δομή του Δημό­σιου Συστή­μα­τος Υγείας και θα λαμ­βά­νο­νται υπόψη μακρο­σκο­πικά χαρα­κτη­ρι­στικά (ύψος, βάρος, φωνή) και θα γίνεται αξιο­λό­γηση από τον ψυχο­λόγο και τον κοι­νω­νικό λει­τουργό. Εφόσον και πάλι η αμφι­βο­λία δεν αίρεται, ο αιτών θα θεω­ρεί­ται ανή­λι­κος.

Ως όπλο κατά της εμπο­ρίας των ασυ­νό­δευ­των παιδιών ανα­μέ­νε­ται να λει­τουρ­γή­σουν τα μηχα­νή­ματα βιο­με­τρι­κής ταυ­το­ποί­η­σης παιδιών που θα τοπο­θε­τη­θούν σε hotspots, όπως εξηγεί ο πρό­ε­δρος του «Χαμό­γε­λου του Παιδιού», Κώστας Γιαν­νό­που­λος. Τα μηχα­νή­ματα αυτά, ανα­κοί­νωσε, ότι θα προ­μη­θευ­τεί το υπουρ­γείο Εθνικής Άμυνας. Θα τοπο­θε­τη­θούν σε ειδι­κούς χώρους για ασυ­νό­δευτα παιδιά μέσα στα κέντρα κατα­γρα­φής, ενώ την επο­πτεία των χώρων αυτών θα ανα­λά­βει το «Χαμό­γελο του Παιδιού». «Με τα μηχα­νή­ματα αυτά θα εντο­πί­ζε­ται η πραγ­μα­τική ταυ­τό­τητα των παιδιών και αυτό ανα­μέ­νε­ται να απο­τε­λέ­σει όπλο κατά της εμπο­ρίας ανθρώ­πων και να μειω­θούν οι περι­πτώ­σεις όπως εμφα­νί­ζο­νται ως συγ­γε­νείς παιδιών χωρίς να είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τητα», εξηγεί ο κ. Γιαν­νό­που­λος.

newsbeast.gr