Συμβούλιο της Ευρώπης: Σε οριακό σημείο οι φυλακές στην Ελλάδα

Έντονα επι­κρι­τική για την κατά­σταση στις ελλη­νι­κές φυλακές -υπερβολική αστυ­νο­μική βία, άσχημες συν­θή­κες, συνω­στι­σμός, ελλιπής υγειο­νο­μική περί­θαλψη, βία ανάμεσα στους κρα­του­μέ­νους και απα­ρά­δε­κτες φυλακές ανηλίκων- είναι η νέα έκθεση της Επι­τρο­πής για την Πρόληψη των Βασα­νι­στη­ρίων του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης που δόθηκε στη δημο­σιό­τητα την Τρίτη.

Μέλη της επι­τρο­πής επι­σκέ­φθη­καν αστυ­νο­μικά τμήματα και φυλακές σε όλη την Ελλάδα τον Απρίλιο του 2015 και συνέ­τα­ξαν την έκθεση την οποία έχει στη διάθεσή του «Το Βήμα». Δια­πί­στω­σαν πόσο εκτε­τα­μένο και βαθιά ριζω­μένο είναι το πρό­βλημα της κακο­με­τα­χεί­ρι­σης από αστυ­νο­μι­κούς στην Ελλάδα, ιδίως από τους άντρες της Ομάδας Δέλτα (την οποία κατήρ­γησε ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Προ­στα­σίας του Πολίτη κ. Νίκος Τόσκας τον Οκτώ­βριο, ωστόσο υπάρ­χουν σκέψεις για επα­νερ­γο­ποί­ησή της). Η έκθεση καλεί τις ελλη­νι­κές αρχές να παρα­δε­χθούν το πρό­βλημα και να καταρ­τί­σουν στρα­τη­γική για να το αντι­με­τω­πί­σουν.

Ειδι­κό­τερα για τις φυλακές, τονίζει τον υπερ­πλη­θυ­σμό και τη χρόνια έλλειψη προ­σω­πι­κού. Δια­πι­στώ­νει ότι το ελλη­νικό σωφρο­νι­στικό σύστημα βρί­σκε­ται σε «οριακό σημείο» και ότι οι φυλακές στην Ελλάδα λει­τουρ­γούν πλέον σαν «απο­θή­κες ανθρώ­πων».

Αστυ­νο­μικά τμήματα

Τα μέλη της Επι­τρο­πής για την Πρόληψη των Βασα­νι­στη­ρίων που επι­σκέ­φθη­καν την Ελλάδα δέχθη­καν πλήθος «αξιό­πι­στων καταγ­γε­λιών για υπερ­βο­λική χρήση βίας από αστυ­νο­μι­κούς κατά την προ­σα­γωγή αλλά και ύστερα από αυτήν, μερικές εκ των οποίων υπο­στη­ρί­ζο­νται από ιατρι­κές γνω­μα­τεύ­σεις και άλλα στοι­χεία». Δια­πί­στω­σαν επίσης ότι «η κακο­με­τα­χεί­ριση από αστυ­νο­μι­κούς στα Τμήματα Ασφα­λείας, ιδιαι­τέ­ρως εις βάρος αλλο­δα­πών -μεταξύ άλλων και για την από­σπαση ομολογίας- συνε­χί­ζει να απο­τε­λεί συνήθη πρα­κτική, κυρίως στο Αστυ­νο­μικό Τμήμα Αγίου Παντε­λε­ή­μονα στην Αθήνα και στο Αστυ­νο­μικό Τμήμα Πλα­τείας Δημο­κρα­τίας στη Θεσ­σα­λο­νίκη».

Η Επι­τροπή για την Πρόληψη των Βασα­νι­στη­ρίων συνιστά την «παρα­κο­λού­θηση των συνε­ντεύ­ξεων της αστυ­νο­μίας μέσω κατα­γρα­φής ήχου ή/και εικόνας, την προ­ώ­θηση καταλ­λή­λων δια­δι­κα­σιών διε­ρεύ­νη­σης από την αστυ­νο­μία και την εμπέ­δωση νέας νοο­τρο­πίας στους κόλπους της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας σύμφωνα με την οποία η κακο­με­τα­χεί­ριση συνιστά αντιε­παγ­γελ­μα­τική συμπε­ρι­φορά».

Σχεδόν κανένας από τους κρα­τού­με­νους που συνά­ντη­σαν στην Ελλάδα τα μέλη της Επι­τρο­πής για την Πρόληψη των Βασα­νι­στη­ρίων δεν είχε υπο­βά­λει καταγ­γε­λία για την κακο­με­τα­χεί­ρισή του από αστυ­νο­μι­κούς λόγω του φόβου αντι­ποί­νων ή βαρύ­τε­ρης ποινής. Άλλωστε οι διε­ρευ­νή­σεις τέτοιων καταγ­γε­λιών «συχνά δεν πληρούν τις βασικές απαι­τή­σεις όπως ορί­ζο­νται από το Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο των Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που».

Αν και ο τερ­μα­τι­σμός της κρά­τη­σης παρά­τυ­πων μετα­να­στών στα αστυ­νο­μικά τμήματα βελ­τί­ωσε την κατά­σταση, οι συν­θή­κες κρά­τη­σης ήταν στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις κακές λόγω της εμφα­νούς απου­σίας συν­θη­κών υγιει­νής και της ελλι­πούς συντή­ρη­σης.

Φυλακές

Ο υπερ­πλη­θυ­σμός και η έλλειψη προ­σω­πι­κού εντεί­νουν τα υπό­λοιπα πολύ σοβαρά προ­βλή­ματα που πλήτ­τουν τις ελλη­νι­κές φυλακές, κυρίως την ανε­παρκή ιατρική περί­θαλψη. Τα μέλη της Επι­τρο­πής για την Πρόληψη των Βασα­νι­στη­ρίων δια­πί­στω­σαν ότι «υφί­στα­νται σοβα­ρό­τατα ζητή­ματα που αφορούν το δικαί­ωμα στη ζωή βάσει του Άρθρου 2 της Ευρω­παϊ­κής Σύμ­βα­σης γα τα Δικαιώ­ματα του Ανθρώ­που, δεδο­μέ­νου ότι αδύ­να­μοι κρα­τού­με­νοι δεν τυγ­χά­νουν καμιάς προ­σο­χής και, σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, αφή­νο­νται απλώς να πεθά­νουν».

Παρά το γεγονός ότι έχει επι­τευ­χθεί «αισθητή μείωση του πλήθους των κρα­του­μέ­νων», χρειά­ζο­νται επι­πλέον προ­σπά­θειες για να βρεθούν εναλ­λα­κτι­κές λύσεις αντί του εγκλει­σμού στις φυλακές.

Στις ελλη­νι­κές φυλακές δεν δια­πι­στώ­θηκε πρό­βλημα κακο­με­τα­χεί­ρι­σης των κρα­του­μέ­νων από τους σωφρο­νι­στι­κούς υπαλ­λή­λους, αλλά μεγάλο πρό­βλημα βίας και εκφο­βι­σμού μεταξύ των κρα­του­μέ­νων. «Το φαι­νό­μενο ήταν ιδιαί­τερα έντονο στη Φυλακή Ανδρών Κορυ­δαλ­λού όπου πτέ­ρυ­γες που φιλο­ξε­νούν 350 έως 400 κρα­του­μέ­νους επο­πτεύ­ο­νται από έναν ή δύο μόνο φύλακες – κατά­σταση που θα μπο­ρούσε να παρο­μοια­σθεί με καζάνι που σιγο­βρά­ζει και το οποίο εκρή­γνυ­ται βίαια κάθε λίγους μήνες. Έχει έρθει το πλήρωμα του χρόνου για τις ελλη­νι­κές αρχές, να ανα­γνω­ρί­σουν τη σοβα­ρό­τητα του προ­βλή­μα­τος και να δράσουν δυνα­μικά».

«Οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σης στις φυλακές που επι­σκε­φθή­καμε ήταν στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις κάκι­στες και οι δια­τά­ξεις του Σωφρο­νι­στι­κού Κώδικα του 1999 όσον αφορά τα πρότυπα για τους χώρους δια­βί­ω­σης και την εξα­σφά­λιση ασφα­λούς περι­βάλ­λο­ντος σε κάθε κρα­τού­μενο απλού­στατα δεν εφαρ­μό­ζο­νται. Σε μερικές περι­πτώ­σεις, και κυρίως στο Νοσο­κο­μείο Κρα­του­μέ­νων Κορυ­δαλ­λού και στη Φυλακή Ναυ­πλίου, οι συν­θή­κες που επι­κρα­τούν άνετα θα μπο­ρού­σαν να χαρα­κτη­ρι­σθούν ως απάν­θρωπη και εξευ­τε­λι­στική μετα­χεί­ριση» ανα­φέ­ρει η έκθεση.

Η Επι­τροπή για την Πρόληψη των Βασα­νι­στη­ρίων εκφρά­ζει την ιδιαί­τερη ανη­συ­χία της διότι δεν έχει σημειω­θεί καμία πρόοδος στην παροχή υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης στις φυλακές. «Κατά τη διάρ­κεια της επί­σκε­ψης του 2015, η κατά­σταση στο Νοσο­κο­μείο Κρα­του­μέ­νων Κορυ­δαλ­λού ήταν τόσο ακραία, κυρίως ο υπερ­πλη­θυ­σμός, οι κάκι­στες συν­θή­κες υγιει­νής και η υπο­στε­λέ­χωση, που η εγκα­τά­σταση θα μπο­ρούσε να παρο­μοια­σθεί με αποθήκη για άρρω­στους κρα­του­μέ­νους που εν συνε­χεία αφή­νο­νται στην τύχη τους χωρίς να τους παρέ­χε­ται η απα­ραί­τητη φρο­ντίδα».

Το ΒΗΜΑ