Νομιμοποίηση αυθαιρέτων και στον καιρό του ΣΥΡΙΖΑ

Ερχεται εντός των επο­μέ­νων ημερών η δέκατη ρύθμιση για τα αυθαί­ρετα, αυτή τη φορά με τη βούλα της κυβέρ­νη­σης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Το ζήτημα παρα­μέ­νει «καυτό» εδώ και περίπου 50 χρόνια. Ηταν το 1968 όταν είχε θεσπι­στεί ο πρώτος νόμος για την τακτο­ποί­ηση αυθαι­ρέ­των, ενώ από το 1977 και μετά διαιω­νί­ζε­ται η κατ’ εξα­κο­λού­θηση νομο­θέ­τηση, συνήθως ατε­λέ­σφορη, τόσο με την εναλ­λαγή των κυβερ­νή­σεων ΝΔ και ΠαΣοΚ όσο και τώρα με την «πρώτη και δεύτερη φορά Αρι­στερά».

Το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας ανα­μέ­νε­ται να κατα­θέ­σει τη σχετική ρύθμιση στο επόμενο νομο­σχέ­διο που θα εισα­χθεί προς ψήφιση στη Βουλή. Απώ­τε­ρος στόχος, πέρα από τον εισπρα­κτικό, είναι να βάλει ένα τέλος στην πολε­ο­δο­μική παρα­νο­μία. Ωστόσο, η ιστορία έχει δείξει ότι μετά από κάθε ρύθμιση νομι­μο­ποί­η­σης εμφα­νί­ζε­ται μια νέα γενιά αυθαι­ρέ­των, με πιο πρό­σφατο και τρα­ντα­χτό το παρά­δειγμα της Μυκόνου, όπου αυθαί­ρε­τες βίλες άρχισαν να… φύονται στο νησί η μία μετά την άλλη «θεμε­λιώ­νο­ντας» πάνω στον νόμο Παπα­κων­στα­ντί­νου (4014/11).

Παρά την προ­ε­κλο­γική ρητο­ρική τόσο του ΣΥΡΙΖΑ όσο και των Οικο­λό­γων Πρα­σί­νων ενάντια στη νομι­μο­ποί­ηση αυθαι­ρέ­των, ο οικο­λό­γος ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος κ. Γιάννης Τσι­ρώ­νης εμφα­νί­ζε­ται να επι­διώ­κει νομο­θε­τική πρό­βλεψη η οποία, όπως υπο­στη­ρί­ζει, θα θέτει φραγ­μούς και αυστηρά κρι­τή­ρια για την υπαγωγή σε αυτήν των παρά­νο­μων κτι­σμά­των.

Η «τακτο­ποί­ηση» αυθαι­ρέ­των θα εξαρ­τά­ται από τη φέρουσα ικα­νό­τητα κάθε περιο­χής και θα υπα­γο­ρεύ­ε­ται από χωρο­τα­ξικά και περι­βαλ­λο­ντικά κρι­τή­ρια. «Δεν μπορεί να έχει την ίδια αντι­με­τώ­πιση εκείνος που έχει 10% υπέρ­βαση της επι­τρε­πό­με­νης δόμησης με εκείνον που την έχει ξεπε­ρά­σει κατά 200% και μάλιστα να πλη­ρώ­νουν περίπου το ίδιο πρό­στιμο. Δεν είναι λογικό η τακτο­ποί­ηση ενός αυθαι­ρέ­του να είναι φθη­νό­τερη από την έκδοση άδειας δόμησης» δηλώνει στο «Βήμα» ο κ. Τσι­ρώ­νης.

Σύμφωνα με τον ανα­πλη­ρωτή υπουργό, η νέα ρύθμιση θα «κου­μπώ­σει» με την πολε­ο­δο­μική και χωρο­τα­ξική μεταρ­ρύθ­μιση που απο­τε­λεί απαί­τηση των δανει­στών αλλά και με τα περι­φε­ρειακά χωρο­τα­ξικά σχέδια (προσ­διο­ρί­ζουν τη διάρ­θρωση του χώρου σε επίπεδο Περι­φέ­ρειας), τα οποία ωστόσο δεν έχουν ολο­κλη­ρω­θεί και βρί­σκο­νται σε εκκρε­μό­τητα εδώ και χρόνια.

«Είναι άλλο μια μικρή υπέρ­βαση στη δόμηση της τάξεως του 10% σε μια αραιο­κα­τοι­κη­μένη περιοχή και άλλο στην πόλη, να έχει κάποιος κολ­λή­σει στη μεσο­τοι­χία του γείτονα και να του στερεί το δικαί­ωμα δόμησης» σημειώ­νει ο κ. Τσι­ρώ­νης, τονί­ζο­ντας ότι σε κάθε περιοχή θα νομι­μο­ποιεί­ται συγκε­κρι­μέ­νος αριθμός αυθαι­ρέ­των, ανάλογα με τα πόσα «αντέχει» με βάση τη φέρουσα ικα­νό­τητα.

Εκπτώ­σεις για τους μη έχοντες

Η νέα νομο­θε­σία για τα αυθαί­ρετα που ετοι­μά­ζει η κυβέρ­νηση θα είχε ήδη εισα­χθεί προς συζή­τηση στη Βουλή αν δεν είχε «κολ­λή­σει» σε μια διάταξη που αφορά την ελά­φρυνση των προ­στί­μων για τους μη έχοντες. Οπως ανα­φέ­ρει ο κ. Τσι­ρώ­νης, επι­θυ­μία της κυβέρ­νη­σης είναι να δώσει ένα κοι­νω­νικό πρόσημο στη ρύθμιση και να υπάρξει δια­φο­ρο­ποί­ηση στα πρό­στιμα για όσους ιδιο­κτή­τες δεν έχουν ακόμη υπαχθεί στον 4178/13 (η προ­θε­σμία υπα­γω­γής λήγει στις 8 Φεβρουα­ρίου) διότι δεν είχαν την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα.

Ωστόσο, από τα επι­τε­λεία των υπουρ­γείων Περι­βάλ­λο­ντος και Οικο­νο­μι­κών ανα­ζη­τεί­ται ο τρόπος που θα γίνει η διά­κριση ώστε να μη δημιουρ­γεί­ται αθέμιτη εύνοια για μια κατη­γο­ρία πολιτών και να μην ακυ­ρω­θεί η ρύθμιση από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ) ως αντι­συ­νταγ­μα­τική.

Με τον χρόνο να πιέζει, αν δεν βρεθούν εγκαί­ρως τα κρι­τή­ρια για την ασφαλή κατα­γραφή της περιου­σίας και των εισο­δη­μά­των για τους «μη έχοντες», η νέα ρύθμιση θα κατα­τε­θεί χωρίς την ευνοϊκή διάταξη, η οποία, όπως υπο­γραμ­μί­ζει ο κ. Τσι­ρώ­νης, θα περι­λη­φθεί σε μια επόμενη τρο­πο­λο­γία.

Υψη­λό­τερα πρό­στιμα για τους έχοντες

Σε αυτή την περί­πτωση, σύμφωνα με τον ανα­πλη­ρωτή υπουργό Περι­βάλ­λο­ντος, στην τρο­πο­λο­γία που θα κατα­τε­θεί άμεσα θα προ­βλέ­πε­ται παρά­ταση της προ­θε­σμίας νομι­μο­ποί­η­σης αυθαι­ρέ­των με αρχικά κλι­μα­κωτή επι­βά­ρυνση στα πρό­στιμα για τις νέες υπα­γω­γές.

Για τους αυθαι­ρε­τού­χους που δεν αντι­με­τω­πί­ζουν οικο­νο­μικά προ­βλή­ματα και οι οποίοι δεν σπεύ­σουν να τα νομι­μο­ποι­ή­σουν πριν από τις 8 Φεβρουα­ρίου, όπως σημειώ­νει ο κ. Τσι­ρώ­νης, «τα πρό­στιμα θα αυξη­θούν». Πάντως διευ­κρι­νί­ζει ότι από τις νέες ρυθ­μί­σεις δεν θα θιγούν όσοι ιδιο­κτή­τες έχουν ήδη υπο­βά­λει σχετικό φάκελο.

Ως σήμερα, σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία του Τεχνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος (ΤΕΕ), 941.470 αυθαί­ρετα έχουν υπαχθεί στους δύο τελευ­ταί­ους νόμους τακτο­ποί­η­σης. Οι εισπρά­ξεις από παρά­βολα και πρό­στιμα φτάνουν το 1,5 δισ. ευρώ, ενώ απο­μέ­νουν να εισπρα­χθούν άλλα 1,8 δισ.

40 χρόνια νόμοι «τακτο­ποί­η­σης»

Ο ανα­γκα­στι­κός νόμος 410/1968 προ­έ­βλεπε την εξαί­ρεση από την κατε­δά­φιση όλων των αυθαί­ρε­των κατα­σκευών εντός σχεδίου πόλεως. Περίπου δέκα χρόνια αργό­τερα ακο­λου­θεί ο Ν. 720/1977, ο οποίος επίσης έδινε δυνα­τό­τητα γενικής εξαί­ρε­σης από την κατε­δά­φιση, αλλά αυτή τη φορά όχι μόνο εντός αλλά και εκτός σχεδίου πόλεως (εξαι­ρού­νταν αυθαί­ρετα σε αιγιαλό και δασικές εκτά­σεις). Η ρύθμιση κρίθηκε αντι­συ­νταγ­μα­τική το 1980.

Ακο­λού­θησε ο νόμος 1337/1983 που έθετε σε νέες βάσεις το πολε­ο­δο­μικό δίκαιο, ο οποίος συμπλη­ρώ­θηκε από τον 1521/1985 με τη δυνα­τό­τητα εξαί­ρε­σης από την κατε­δά­φιση και νέων κατα­σκευών με μικρές παρα­βά­σεις. Ωστόσο το ΣτΕ περιό­ρισε την ισχύ της ρύθ­μι­σης στα αυθαί­ρετα που είχαν ανε­γερ­θεί πριν από το 1983.

Το ανώτατο ακυ­ρω­τικό δικα­στή­ριο ακύρωσε και τους νόμους που ακο­λού­θη­σαν τη δεκα­ε­τία του 2000 (Ν. 3044/2002 και 3775/2009). Ωστόσο έκρινε ως συνταγ­μα­τικό τον νόμο Μπιρ­μπίλη (3840/2010) για τους ημι­υ­παί­θριους, ο οποίος «τακτο­ποιούσε» παρα­νο­μίες εντός του νόμιμου περι­γράμ­μα­τος των κτιρίων. Ακο­λού­θη­σαν ο Ν. 4014/11, ο οποίος ακυ­ρώ­θηκε από το ΣτΕ, και ο εν ισχύ 4178/13.

To BHMA