Από πού εμπνεύστηκαν το σχέδιο που ισοπεδώνει τους Έλληνες οι “σοφοί”

Από το μηδέν θα υπο­λο­γι­στούν οι συντά­ξεις των ήδη συντα­ξιού­χων και πλέον όλες θα κατα­βάλ­λο­νται από ένα υπέρ – ταμείο, με στόχο να υπάρξει εξοι­κο­νό­μηση και να μειω­θούν οι συντά­ξεις, χωρίς να υπάρχει ο κίν­δυ­νος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας.

Το πόρισμα της επι­τρο­πής των 12 σοφών του Γιώργου Κατρού­γκα­λου είναι ξεκά­θαρο και φέρνει δρα­μα­τι­κές αλλαγές για όλους τους Έλληνες, σημα­ντι­κές μειώ­σεις στις συντά­ξεις και ανα­τρο­πές για τους ήδη συντα­ξιού­χους, ενώ αίσθηση προ­κα­λεί ότι το πόρισμα εμπνεύ­στηκε ακόμη και απο χώρες όπως η Τουρκία, η Λετονία, το Κιρ­γι­στάν και η Πολωνία.

Ακόμη και αν δεν υιο­θε­τη­θεί στο σύνολό του – όπως για παρά­δειγμα τα εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια για τη σύνταξη – φέρνει μια νέα εποχή για όλους τους ασφα­λι­σμέ­νους σε συν­δυα­σμό με τις ήδη ψηφι­σμέ­νες ρυθ­μί­σεις για την αύξηση των ορίων ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης και τις ποινές στις πρόωρες συντά­ξεις από τις 19/8/2015.

Σε κάθε περί­πτωση το δεδο­μένο είναι ένα. Το νέο ασφα­λι­στικό θα στη­ρι­χθεί στις προ­τά­σεις που έδωσαν χθες τα μέλη της λεγό­με­νης «επι­τρο­πής σοφών» στον υπουργό Εργα­σίας.

Μέσα στον Νοέμ­βριο ο κ. Κατρού­γκα­λος θα πρέπει να κατα­θέ­σει το νέο νόμο στη Βουλή που θα συν­δια­μορ­φω­θεί με τους δανει­στές.

Το μοντέλο για το νέο ασφα­λι­στικό -έτσι όπως το ειση­γεί­ται η επιτροπή- αλλάζει τον τρόπο υπο­λο­γι­σμού των συντά­ξεων για όσους απο­χω­ρούν από 1ης/9/2015, φέρνει ανα­τρο­πές στον υπο­λο­γι­σμό των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών, ενώ καθιε­ρώ­νει εισο­δη­μα­τικά, περιου­σιακά, ακόμη και οικο­γε­νειακά κρι­τή­ρια για την κατώ­τατη σύνταξη.

Το πόρισμα δεν ήταν ομόφωνο, καθώς πλη­ρο­φο­ρίες λένε πως δύο από τα μέλη της επι­τρο­πής, ο Δημ. Μπούρ­λος και ο Ξεν. Κοντιά­δης, δια­φώ­νη­σαν πλήρως και αρνή­θη­καν να το υπο­γρά­ψουν, καθώς δια­τύ­πω­σαν εναλ­λα­κτι­κές προ­τά­σεις που όμως δεν συμπε­ρι­λή­φθη­καν στη νέα «αρχι­τε­κτο­νική» του συστή­μα­τος.

Η νέα αυτή αρχι­τε­κτο­νική του συστή­μα­τος προ­βλέ­πει την κατα­βολή Εθνικής Σύντα­ξης καλυ­πτό­με­νης από τη γενική φορο­λο­γία και ανα­λο­γι­κής με βάση ατο­μι­κούς λογα­ρια­σμούς για κάθε ασφα­λι­σμένο και νοητή κεφα­λαιο­ποί­ηση (NBG).

Παράλ­ληλα, προ­βλέ­πε­ται η εφαρ­μογή ενιαίων κανόνων και ποσο­στών ανα­πλή­ρω­σης για παλαιούς και νέους ασφα­λι­σμέ­νους, με μεγά­λους χαμέ­νους τους ασφα­λι­σμέ­νους για πρώτη φορά, πριν από το 1993, που θα υπο­στούν σημα­ντι­κές μειώ­σεις συντά­ξεων.

Σύμφωνα με μέλη της επι­τρο­πής που συνέ­τα­ξαν τις προ­τά­σεις, οι αλλαγές που δρο­μο­λο­γού­νται περι­λαμ­βά­νουν:

-Υπολογισμό όλων των νέων συντά­ξεων βάσει του χρόνου πλη­ρω­μής εισφο­ρών με επι­το­κιακή ανα­προ­σαρ­μογή και μείωση του ποσο­στού ανα­πλή­ρω­σης, δηλαδή του ποσο­στού του μισθού που θα παίρ­νουν οι ασφα­λι­σμέ­νοι από τη σύνταξή τους, στο 50% με 55%. Η ανα­πλή­ρωση αυτή θα ισχύσει για όλους τους ασφα­λι­σμέ­νους που θα συντα­ξιο­δο­τη­θούν από 1ης/9/2015 και μετά.

-Ανακαθορισμός των κατα­βαλ­λό­με­νων συντά­ξεων μέχρι το 2009. Εξε­τά­ζε­ται να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ένας ειδικός ανα­λο­γι­κός συντε­λε­στής που θα δείχνει το ποσοστό ανα­πλή­ρω­σης μιας σύντα­ξης το 2009 και το ποσοστό που έχει πέσει σήμερα μετά τις μειώ­σεις του Μνη­μο­νίου. Αν είναι κάτω από 50% ή 55%, δεν θα έχει άλλη περι­κοπή, ενώ τα ποσά άνω του 55% θα κοπούν. Η σύγκριση του παλιού με το νέο ποσοστό ανα­πλή­ρω­σης θα φέρει μειώ­σεις σε όλους τους συντα­ξιού­χους, με απο­δο­χές από 700 ευρώ και πάνω.

Για την ώρα σε διά­ψευση του ενδε­χό­με­νου εισα­γω­γής εισο­δη­μα­τι­κών κρι­τη­ρίων στην απονομή των συντά­ξεων, προέβη στη Βουλή ο υπουρ­γός Εργα­σίας, Γιώργος Κατρού­γκα­λος, επα­να­λαμ­βά­νο­ντας ότι η πρόταση της Επι­τρο­πής Σοφών δεν απο­τε­λεί την τελική πρόταση της κυβέρ­νη­σης, αλλά την έναρξη δημό­σιου δια­λό­γου για το ασφα­λι­στικό.

Σε παρέμ­βασή του στη συζή­τηση του νομο­σχε­δίου για τα προ­α­παι­τού­μενα της νέας δανεια­κής σύμ­βα­σης, ο υπουρ­γός Εργα­σίας ανέφερε πως το ασφα­λι­στικό σύστημα θα είναι ένα «δημόσιο ανα­δια­νε­μη­τικό σύστημα», που θα φρο­ντί­ζει και θα προ­στα­τεύει τους πλέον αδύ­να­μους και δεν θα έχει κεφα­λαιο­ποι­η­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά.

Από πού εμπνεύ­στη­καν οι 12 σοφοί

Οι προ­τά­σεις της Επι­τρο­πής Σοφών στο ασφα­λι­στικό οδηγούν σε ενο­ποι­ή­σεις ταμείων.

Ειδι­κό­τερα προ­τεί­νε­ται:

-Ή να δημιουρ­γη­θεί ένα ταμείο μαμούθ για δημό­σιους και ιδιω­τι­κούς υπαλ­λή­λους, για αγρότες και ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες

-Ή να δημιουρ­γη­θούν τρία υπέρ ταμεία ένα ταμείο για εργα­ζό­με­νους σε δημόσιο και ιδιω­τικό τομέα, ένα ταμείο για ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες, δηλαδή για­τρούς, μηχα­νι­κούς, δικη­γό­ρους, εμπό­ρους, βιο­τέ­χνες και ένα ταμείο για τους αγρότες.

Το 31 σελίδων κείμενο του πορί­σμα­τος της Επι­τρο­πής Σοφών για το ασφα­λι­στικό περι­γρά­φει τις βασικές προ­τά­σεις για τη ριζική αλλαγή του συστή­μα­τος κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης και προ­τεί­νει τη δημιουρ­γία ατο­μι­κού κου­μπαρά για κάθε έναν ασφα­λι­σμένο στον οποίο θα συγκε­ντρώ­νο­νται οι ατο­μι­κές εισφο­ρές.

Μεταξύ άλλων, μία από τις βασικές ανα­τρο­πές αφορά στην εγγυ­η­μένη, βασική σύνταξη που δεν έχει καθο­ρι­στεί καθώς σύμφωνα με την πρόταση των Σοφών, που θα απο­νέ­με­ται θα συν­δέ­ε­ται με την περιου­σία, δηλαδή θα συνυ­πο­λο­γί­ζο­νται εισο­δή­ματα από ενοίκια, μερί­σματα, επεν­δύ­σεις και κατα­θέ­σεις – εισο­δή­ματα, που θα μειώ­νουν τη σύνταξη και ατομικά και οικο­γε­νειακά. Πάντως ο υπουρ­γός Εργα­σίας διέ­ψευσε ότι θα ισχύουν εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια.

Ως εκ τούτου, η κατώ­τατη εθνική σύνταξη θα είναι εγγυ­η­μένη μόνο για τους φτωχούς καθώς όσο μεγα­λύ­τερο είναι το εισό­δημα, τόσο μικρό­τερη θα είναι η βασική σύνταξη, η οποία μπορεί να κατα­λή­γει και σε μηδέν ευρώ.

Όπως ανα­φέ­ρε­ται στο πόρισμα οι 12 σοφοί μελέ­τη­σαν όσα ισχύουν σε άλλες χώρες, όμως φαί­νε­ται ότι επι­κε­ντρώ­θη­καν σε χώρες με συγκε­κρι­μένη κατεύ­θυνση για να οδη­γη­θούν στο πόρισμά τους. Δηλαδή στη Σουηδία που σταθµίζει τα δεδοµένα µακροζωΐας και τη νοητή κεφα­λαιο­ποί­ηση, αλλά και χώρες όπως το Κιρ­γι­στάν και την Πολωνία. Βέβαια αυτές οι χώρες έκαναν τις αλλαγές προ 20ετίας και σαφώς προ κρίσης.

Όπως ανα­φέ­ρε­ται στο πόρισμα: «Την ανάγκη άµεσων µεταρρυθµίσεων συνει­δη­το­ποί­η­σαν αρκετές αναπτυγµένες χώρες, µε πρω­το­πόρο τη Σουηδία. Αυτή προ­χώ­ρησε στο σχεδιασµό ενός βιώσιµου συντα­ξιο­δο­τι­κού συστήµατος που σταθµίζει τα δεδοµένα µακροζωΐας και προ­στα­σίας των δικαιωµάτων κάθε γενεάς».

Εκτός από τη Σουηδία το σύστηµα καθορισµένων εισφο­ρών µε νοητή κεφα­λαιο­ποί­ηση υιο­θε­τή­θηκε και από άλλες χώρες, όπως η Ιταλία (1995), η Λετονία (1996), το Κιρ­γι­στάν (1997) και Πολωνία (1999).

Πρό­κει­ται για παραλ­λαγή του συστήµατος καθορισµένων εισφο­ρών που χρησιµοποιεί την αναδιανεµητική µέθοδο χρηµατοδότησης.

Οι παροχές δεν υπο­λο­γί­ζο­νται από µαθηµατικό τύπο που βασί­ζε­ται στο ύψος της µισθοδοσίας και στα έτη εργα­σίας, αλλά στο κεφά­λαιο που έχει συσ­σω­ρευ­θεί στο λογαριασµό του εργαζοµένου κατά τη χρονική στιγµή της απο­χώ­ρη­σης από την εργασία. Τα κεφά­λαια που συσ­σω­ρεύ­ο­νται από τις κρα­τή­σεις µισθοδοσίας χρησιµοποιούνται για να χρηµατοδοτήσουν τωρι­νούς συντα­ξιού­χους. ∆ηµιουργείται όµως και ένας νοητός ατοµικός λογαριασµός για κάθε εργαζόµενο. Ο λογαριασµός αυτός πιστώ­νε­ται χωρίς όµως να γίνεται πραγµατική κατά­θεση των εισφο­ρών (συµπεριλαµβανοµένων και των εργο­δο­τι­κών εισφο­ρών), οι οποίες όπως προ­α­να­φέρ­θηκε χρησιµοποιούνται για την πληρωµή των ήδη συνταξιοδοτηµένων. Όταν φθάσει η ώρα συντα­ξιο­δό­τη­σης των εργαζοµένων, τότε οι παροχές (συντά­ξεις) τους συν­δέ­ο­νται άµεσα µε το ποσό των νοητών λογαριασµών, το οποίο µετατρέπεται σε ράντα (ισόβια σύνταξη), ανάλογα µε το προσδόκιµο ζωής κατά τη συντα­ξιο­δό­τηση.

Το πόρισμα προ­τεί­νει ένα υπέρ ταμείο. Όπως ανα­φέ­ρει συγ­χω­νεύ­σεις παρα­τη­ρού­νται τελευ­ταία σε πολλές χώρες, όπως το Ηνωµένο Βασί­λειο (1990, 1999), η Κροατία (1998, 1999), η Ρουµανία (2001), η Τουρκία (2006), η Ολλαν­δία (2006), η Σουηδία (2010), η Ιταλία 2012, η ∆ανία (2012), η Γαλλία (2014) και άλλες. \

Άλλοτε πρό­κει­ται για συγ­χώ­νευση φορέων, άλλοτε για ενο­ποί­ηση προϋπολογισµών µε ξεχω­ρι­στά κεφά­λαια, άλλοτε για ενο­ποί­ηση συναφών

διοι­κη­τι­κών υπη­ρε­σιών και άλλοτε για συνέρ­γειες µε µη συνα­φείς µονάδες για την αξιο­ποί­ηση οικονοµιών κλίµακος.

Σε κάποια σχήµατα, όπως αυτά της Σου­η­δίας και της Πολω­νίας, υπάρχει πρό­βλεψη για τη δηµιουργία αποθεµατικών κεφα­λαίων.

Για τα ποσοστά ανα­πλή­ρω­σης στη Λετονία, µια εκτίµηση είναι ότι η νέα σύνταξη θα ανα­πλη­ρώ­σει το 50% των απο­δο­χών προ-φόρου και το 75% µετά-φόρου. Σε κάποιες χώρες, αναµένεται τα ποσοστά ανα­πλή­ρω­σης να µειωθούν µε την πάροδο του χρόνου.

Όλες οι χώρες µε σχήµατα NDC, εκτός της Ιταλίας, έχουν εφαρµόσει ένα τύπο ελά­χι­στης σύντα­ξης. Οι παροχές αυτές χρηµατοδοτούνται από τα έσοδα του γενικού προϋπολογισµού και προ­ο­ρί­ζο­νται για την εξα­σφά­λιση µιας ελά­χι­στης συντα­ξιο­δο­τι­κής παροχής στους χαµηλόµισθους εργαζοµένους.

Στην Ιταλία, σύµφωνα µε τη µεταρρύθµιση Dini (σύστηµα ΝDC), δεν υπάρχει ελά­χι­στη σύνταξη. Προ­βλέ­πε­ται ένα χρηµατικό βοήθηµα σε όσους έχουν ηλικία άνω των 65 ετών και πληρούν συγκεκριµένα κρι­τή­ρια.

Στη Σουηδία, η πλήρης ελά­χι­στη σύνταξη εξα­σφα­λί­ζει εισόδηµα ισοδύναµο µε το ένα τρίτο του µέσου µισθού.

Τα σχήµατα νοητής κεφα­λαιο­ποί­η­σης είναι σχεδιασµένα έτσι ώστε να ευνοούν όσους παραµένουν στην εργασία για περισ­σό­τερα χρόνια και να «τιµωρούν» όσους απο­χω­ρούν νωρί­τερα από την εργασία. Στην Ιταλία, για παράδειγµα, το ποσοστό ανα­πλή­ρω­σης (62%) είναι το ίδιο στο νέο σύστηµα (ανα­θε­ώ­ρηση Dini) όπως και στο παλαιό (ανα­θε­ώ­ρηση Amato) στην ηλικία τω 62 ετών µε 37 χρόνια εισφο­ρών. Το ποσοστό

ανα­πλή­ρω­σης όµως για όσους παραµείνουν στην εργασία µέχρι την ηλικία των 65 ετών (µε 40 χρόνια εισφο­ρών) από 66% στην ανα­θε­ώ­ρηση

Amato γίνεται 74% στην ανα­θε­ώ­ρηση Dini (νέο σύστηµα). Κατά τον ίδιο τρόπο, όσον αφορά την «πρόωρη» συντα­ξιο­δό­τηση, δηλαδή στην ηλικία των 57 ετών και 35 χρόνια εισφο­ρών, το ποσοστό ανα­πλή­ρω­σης είναι χαµηλότερο στο νέο σύστηµα (50% έναντι 59%).

newsbeast.gr