Νέο ασφαλιστικό: Περικοπές 3,5 δισ. ευρώ στις συντάξεις

Ποινές-φωτιά περι­μέ­νουν χιλιά­δες ασφα­λι­σμέ­νους σε ιδιω­τικό και δημόσιο τομέα που θα θελή­σουν να ανοί­ξουν στο άμεσο μέλλον την πόρτα της εξόδου με πρόωρη/μειω­μένη σύνταξη. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες η ποινή, δηλαδή το «πέναλτι» που θα επι­βάλ­λε­ται σε όσους επι­λέ­ξουν να απο­χω­ρή­σουν με μειω­μένη, θα υπο­λο­γί­ζε­ται πλέον με βάση την από­σταση από το νέο όριο πλήρους σύντα­ξης που ισχύει από τη 19η Αυγού­στου 2015.

Επώ­δυ­νες λύσεις για το Ασφα­λι­στικό καλεί­ται να υλο­ποι­ή­σει ως το τέλος του έτους το υπουρ­γείο Εργα­σίας σχε­διά­ζο­ντας την πλήρη ανα­μόρ­φωση του συστή­μα­τος ώστε να κατα­στεί βιώσιμο για τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες, κάτι που απο­τε­λεί δέσμευση της χώρας μας στο πλαίσιο του τρίτου Μνη­μο­νίου. H κυβέρ­νηση πρέπει να περιο­ρί­σει κατά 3,5 δισ. ευρώ τις συντα­ξιο­δο­τι­κές δαπάνες ως το 2018, σύμφωνα με τις μνη­μο­νια­κές δεσμεύ­σεις, γεγονός που την οδηγεί σε δύσκο­λες απο­φά­σεις εντός σφιχτών χρο­νο­δια­γραμ­μά­των.

Ηδη η «επι­τροπή σοφών» που σχε­διά­ζει την «επόμενη ημέρα» για το ασφα­λι­στικό σύστημα φαί­νε­ται να έχει κατα­λή­ξει σε τέσσερα σχέδια ανα­μόρ­φω­σης του συστή­μα­τος, ενώ τις τελικές απο­φά­σεις θα κληθεί να λάβει ο υπουρ­γός Εργα­σίας κ. Γιώργος Κατρού­γκα­λος.

Η καθιέ­ρωση νέου ενιαίου τρόπου υπο­λο­γι­σμού των συντά­ξεων για όλους και οι περαι­τέρω ενο­ποι­ή­σεις των ασφα­λι­στι­κών ταμείων είναι ορι­σμένα από τα μέτρα που έχουν «κλει­δώ­σει», ενώ οι προ­τά­σεις που έχουν επε­ξερ­γα­στεί οι εμπει­ρο­γνώ­μο­νες της επι­τρο­πής περι­λαμ­βά­νουν: τη χορή­γηση στους μελ­λο­ντι­κούς συντα­ξιού­χους μιας εθνικής σύντα­ξης σε όλους που θα χρη­μα­το­δο­τεί­ται από τη γενική φορο­λο­γία· τη χορή­γηση σύντα­ξης μόνο σε όσους πληρούν συγκε­κρι­μένα εισο­δη­μα­τικά – περιου­σιακά κρι­τή­ρια· την ενο­ποί­ηση όλων των Ταμείων – κύριων και επι­κου­ρι­κών – σε ένα και τη χορή­γηση συντά­ξεων με ανώτατο ποσοστό ανα­πλή­ρω­σης εγγυ­η­μένο από το κράτος 50% και 25% από τυχόν προ­γράμ­ματα επαγ­γελ­μα­τι­κής ασφά­λι­σης.

Παρεμ­βά­σεις

Οι αλλαγές στο Ασφα­λι­στικό θα συνο­δευ­τούν από παρεμ­βά­σεις στο σύστημα είσπρα­ξης των εισφο­ρών. Δηλαδή, η είσπραξη των εισφο­ρών θα συν­δε­θεί με τις φορο­λο­γι­κές δηλώ­σεις ώστε να βελ­τιω­θεί η εισπρα­ξι­μό­τητα και να αντι­με­τω­πι­στεί η εισφο­ρο­δια­φυγή.

Οι προ­τά­σεις παρεμ­βά­σεων που υπάρ­χουν στο τραπέζι περι­λαμ­βά­νουν τα εξής:

1. Θέσπιση ενιαίου μοντέ­λου για τον υπο­λο­γι­σμό των συντά­ξεων των παλαιών ασφα­λι­σμέ­νων προ του 1993. Αφορά περίπου 1,5 εκα­τομ­μύ­ριο ασφα­λι­σμέ­νους που μπήκαν στην αγορά εργα­σίας πριν από το 1993 και σήμερα ακο­λου­θούν δια­φο­ρε­τι­κούς τρόπους προσ­διο­ρι­σμού της σύντα­ξης.

Με δεδο­μένο ότι το νέο σύστημα υπο­λο­γι­σμού θα έχει μετα­βα­τική περίοδο, πριν από την εφαρ­μογή των νέων ρυθ­μί­σεων, εκτι­μά­ται ότι θα «πληγούν» 400.000 άτομα που μπήκαν στην αγορά εργα­σίας από το 1987 ως το 1992.

2. Καθιέ­ρωση χαμη­λό­τε­ρου ποσο­στού ανα­πλή­ρω­σης για τους νέους ασφα­λι­σμέ­νους. Το μέτρο αφορά περίπου 2 εκα­τομ­μύ­ρια άτομα που μπήκαν στην αγορά εργα­σίας μετά την 1η Ιανουα­ρίου 1993.

Οι εργα­ζό­με­νοι θα έχουν «ατο­μι­κούς λογα­ρια­σμούς» και με βάση τα έτη ασφά­λι­σης και το ύψος των εισφο­ρών θα υπο­λο­γί­ζε­ται η σύνταξη. Αυτό πρα­κτικά θα οδη­γή­σει σε μικρό­τε­ρες συντά­ξεις. Σημειώ­νε­ται ότι το ποσοστό ανα­πλή­ρω­σης για τους νέους ασφα­λι­σμέ­νους είναι στο 70%, ενώ στην επι­τροπή σοφών υπάρ­χουν ειση­γή­σεις για περιο­ρι­σμό του στο 50%-55% του συντά­ξι­μου μισθού.

3. Παρεμ­βά­σεις στις ήδη κατα­βαλ­λό­με­νες συντά­ξεις για να περιο­ρι­σθούν τα υφι­στά­μενα ελλείμ­ματα (ως το τέλος του χρόνου το ασφα­λι­στικό σύστημα θα χρεια­στεί επι­πλέον ποσό 540 εκα­τομ­μυ­ρίων). Προ­τεί­νε­ται η εφαρ­μογή της ρήτρας μηδε­νι­κού ελλείμ­μα­τος με αυτό­μα­τες περι­κο­πές ή η ανα­ζή­τηση ισο­δύ­να­μων μέτρων. Και η περι­κοπή των υψηλών συντά­ξεων, με την επιβολή ειδικής εισφο­ράς, από 6% ως 8% ή 10% ως 12% αν εφαρ­μο­στεί από ένα όριο συντά­ξεων και άνω.

4. Εξίσωση των εισφο­ρών όλων των μισθω­τών του δημό­σιου και του ιδιω­τι­κού τομέα με αυτές του ΙΚΑ. Αυτό θα οδη­γή­σει σε μικρό­τε­ρες εισφο­ρές αλλά και σε χαμη­λό­τερη σύνταξη στο μέλλον. Επίσης, καθιέ­ρωση νέου τρόπου υπο­λο­γι­σμού των εισφο­ρών στον ΟΑΕΕ με τη σύνδεση των εισφο­ρών με το εισό­δημα που δηλώ­νουν οι επαγ­γελ­μα­τίες. Αρμόδια για την είσπραξη εισφο­ρών θα είναι η φορο­λο­γική διοί­κηση ως το τέλος του 2017.

5. Αντι­κα­τά­σταση του ΕΚΑΣ με ένα νέο επίδομα στα­διακά από το 2016 (οπότε και θα κοπεί το επίδομα στο 20% των δικαιού­χων) ως και το 2019. Το νέο επίδομα θα χορη­γεί­ται σε όσους πληρούν εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια.

Εισφο­ρές – παροχές

Σύμφωνα με τις δεσμεύ­σεις του Μνη­μο­νίου για το Ασφα­λι­στικό, η κυβέρ­νηση θα πρέπει να εφαρ­μό­σει επι­πλέον ως το τέλος του έτους τα εξής:

Στε­νό­τερη σύνδεση εισφο­ρών – παροχών. Πλήρη ενο­ποί­ηση των συντα­ξιο­δο­τι­κών ταμείων και κατάρ­γηση σε τρία έτη της χρη­μα­το­δό­τη­σης από κρα­τι­κούς πόρους. Η ενο­ποί­ηση θα στη­ρι­χθεί στη δομή και στην οργά­νωση του ΙΚΑ με κεντρικό μητρώο και ενιαίες υπη­ρε­σίες.

Κατάρ­γηση έμμεσων φόρων υπέρ συντά­ξεων και αντι­στάθ­μιση είτε με μείωση παροχών είτε με αύξηση εισφο­ρών.

Ανα­λο­γική και στα­διακή εναρ­μό­νιση των παροχών ΟΓΑ με τα υπό­λοιπα Ταμεία.

Επι­πλέον 10% ποινή στην ισχύ­ουσα (6% ανά έτος) για πρόωρες συντα­ξιο­δο­τή­σεις. Δημιουρ­γία κοινού συνόλου κεφα­λαίων.

Οι πρώτες περι­κο­πές

Μειώ­σεις στις χαμηλές συντά­ξεις και αύξηση 6% στις εισφο­ρές

Μειώ­σεις στο ποσό της σύντα­ξης ισό­πο­σες με το ύψος της βασικής – μη αντα­πο­δο­τι­κής σύντα­ξης (που επι­χο­ρη­γεί ο κρα­τι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός) θα υπο­στούν οι συντα­ξιού­χοι που υπέ­βα­λαν αίτηση από την 1η Ιανουα­ρίου 2015 και εντεύ­θεν και δεν έχουν συμπλη­ρώ­σει το 67ο έτος της ηλικίας. Η σύνταξή τους θα είναι ανάλογη των ετών που ασφα­λί­στη­καν, των εισφο­ρών που πλή­ρω­σαν και των μέσων απο­δο­χών τους. Η ρύθμιση περι­λαμ­βά­νε­ται στη διευ­κρι­νι­στική εγκύ­κλιο του υπουρ­γείου Εργα­σίας με την οποία υλο­ποιεί­ται ο νόμος 4336/2015 (τρίτο Μνη­μό­νιο).

Το τμήμα της κρατικά χρη­μα­το­δο­τού­με­νης σύντα­ξης θα επα­νέρ­χε­ται μετά τη συμπλή­ρωση του 67ου έτους της ηλικίας. Η ρύθμιση αυτή θα προ­κα­λέ­σει σημα­ντική μείωση σε όσους συντα­ξιο­δο­τού­νται πριν από το γενικό όριο συντα­ξιο­δό­τη­σης (67ο έτος). Πλήττει κυρίως τις ανα­πη­ρι­κές και τις συντά­ξεις χηρείας. Επίσης:

Περί­θαλψη

Αυξά­νο­νται ανα­δρο­μικά από 1.7.2015 οι εισφο­ρές για την υγειο­νο­μική περί­θαλψη όλων των φορέων κύριας ασφά­λι­σης και δια­μορ­φώ­νο­νται σε 6% που παρα­κρα­τεί­ται από την κύρια σύνταξη. Επι­βάλ­λε­ται εισφορά 6% υπέρ υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης και στις κατα­βαλ­λό­με­νες επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις.

Περι­κό­πτε­ται η κατώ­τερη σύνταξη για όλους τους νέους συντα­ξιού­χους και από 486 ευρώ μηνιαίως δια­μορ­φώ­νε­ται σε 390 ευρώ, λόγω του νέου τρόπου υπο­λο­γι­σμού της. Η κατώ­τατη σύνταξη «παγώνει» στα εφετινά επίπεδα ως το 2021.

Ενταξη στον νέο τρόπο υπο­λο­γι­σμού της σύντα­ξης που καθιέ­ρωσε ο νόμος Λοβέρ­δου – Κου­τρου­μάνη (Ν. 3863/2010) όσων η συντα­ξιο­δό­τηση λόγω γήρατος ή ανα­πη­ρίας αρχίζει από την 1η Ιανουα­ρίου 2015 και μετά, ανε­ξαρ­τή­τως από το αν το δικαί­ωμα συντα­ξιο­δό­τη­σης είχε θεμε­λιω­θεί νωρί­τερα ή όχι. Αυτό σημαί­νει ότι τμήμα της σύντα­ξης που αντι­στοι­χεί στον χρόνο ασφά­λι­σής τους ως τις 31.12.2010 υπο­λο­γί­ζε­ται με τον παλαιό τρόπο. Και το τμήμα που αντι­στοι­χεί στον χρόνο ασφά­λι­σής τους από 1.1.2011 ως την ημε­ρο­μη­νία συντα­ξιο­δό­τη­σής τους με τον νέο τρόπο (εγγυ­η­μένη από το κράτος μόνο η βασική σύνταξη 360 ευρώ και αντα­πο­δο­τική σύνταξη με χαμη­λό­τερα ποσοστά ανα­πλή­ρω­σης).

Αύξηση ορίων για 35ετία και μητέρες

Την πεπα­τη­μένη των προη­γου­μέ­νων ακο­λου­θεί και το τρίτο Μνη­μό­νιο

Ανα­τρο­πές στα όρια συντα­ξιο­δό­τη­σης 400.000 εργα­ζο­μέ­νων σε Δημόσιο, ιδιω­τικό τομέα, ΔΕΚΟ και τρά­πε­ζες που συντα­ξιο­δο­τού­νται με δια­τά­ξεις 35ετίας και θα απο­χω­ρού­σαν τα επόμενα πέντε χρόνια επέρ­χο­νται με τον νόμο 4336/2015 που ψηφί­στηκε τον προη­γού­μενο Αύγου­στο.

Το νέο καθε­στώς, πέραν της αύξησης των ορίων στις περι­πτώ­σεις 35ετίας, προ­βλέ­πει τη στα­διακή κατάρ­γηση των πρόωρων συντα­ξιο­δο­τή­σεων (όπως των μητέρων ανη­λί­κων κ.ά.) με την αύξηση των ορίων ηλικίας που ίσχυαν μέχρι πρό­τι­νος έτσι ώστε την 1η Ιανουα­ρίου 2022 κανείς να μην απο­χω­ρεί πριν από το 62ο έτος της ηλικίας του.

Ο στόχος του νέου νόμου είναι η καθιέ­ρωση για όλους τους ασφα­λι­σμέ­νους από το 2022 των ορίων ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης στο 62ο έτος της ηλικίας με 40 έτη ή 12.000 ημέρες ασφά­λι­σης και στο 67ο έτος της ηλικίας με κατ’ ελά­χι­στον 4.500 ημέρες ή 15 έτη ασφά­λι­σης. Για μειω­μένη σύνταξη λόγω γήρατος το όριο ηλικίας τίθεται στο 62ο έτος της ηλικίας με 4.500 ημέρες ή 15 χρόνια ασφά­λι­σης.

Μετα­βα­τικό στάδιο

Ως και το 2022 ο νόμος προ­βλέ­πει ένα μετα­βα­τικό στάδιο κατά το οποίο τα όρια ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης θα αυξά­νο­νται βαθ­μιαία, είτε πρό­κει­ται για την πλήρη είτε για τη μειω­μένη σύνταξη.

Η στα­διακή αύξηση αρχίζει από τη δημο­σί­ευση του νόμου και γίνεται με τον εξής τρόπο:

Πρώτον, στις περι­πτώ­σεις 35ετίας τίθεται ως όριο ηλικίας το 58ο έτος, από το οποίο ξεκινά να προ­στί­θε­ται ο επι­πλέον χρόνος ώσπου να συμπλη­ρω­θεί το 62ο έτος της ηλικίας. Αυτό εφόσον η θεμε­λί­ωση δικαιώ­μα­τος προ­βλέ­πε­ται με τη συμπλή­ρωση του­λά­χι­στον 35 ετών ασφά­λι­σης.

Δεύ­τε­ρον, σε κάθε άλλη περί­πτωση λαμ­βά­νε­ται ως όριο ηλικίας το 55ο έτος και προ­στί­θε­ται ο επι­πλέον χρόνος.

Ποιοι θίγο­νται: Από την αύξηση των ορίων ηλικίας επη­ρε­ά­ζο­νται οι μητέρες ανη­λί­κων στο ΙΚΑ που ως την ψήφιση του νόμου είχαν κατο­χυ­ρώ­σει δικαί­ωμα με 5.500 ένσημα και ανήλικο αλλά δεν είχαν συμπλη­ρώ­σει το όριο ηλικίας. Θίγο­νται επίσης οι μητέρες ανη­λί­κων στα πρώην ειδικά ταμεία (ΔΕΚΟ και τρά­πε­ζες) που είχαν συμπλη­ρώ­σει 25ετία ως 31.12.2010 και μπο­ρού­σαν να απο­χω­ρή­σουν στα 50 με πλήρη σύνταξη, όπως και οι μητέρες ανη­λί­κων που είχαν συμπλη­ρώ­σει 25ετία ως 31.12.2011 και 31.12.2012 και κατο­χύ­ρω­σαν δικαί­ωμα για σύνταξη από τα 52 ή τα 55 με πλήρη και τα 50 ή τα 55 με μειω­μένη αντί­στοιχα. Στις περι­πτώ­σεις αυτές το όριο εξόδου αυξά­νε­ται από 6 μήνες ως 15 χρόνια.

Προ­σαυ­ξή­σεις

Θίγο­νται επίσης οι ασφα­λι­σμέ­νοι που έχουν κατο­χυ­ρώ­σει δικαί­ωμα, δηλαδή έχουν συμπλη­ρώ­σει τον απαι­τού­μενο χρόνο ασφά­λι­σης (ως το τέλος του 2012), αλλά ανα­μέ­νουν να συμπλη­ρώ­σουν το όριο ηλικίας, όπως μητέρες ανη­λί­κων, άνδρες σε ειδικά ταμεία (ΔΕΚΟ – τρά­πε­ζες) με 25ετία, εργα­ζό­με­νοι με 35ετία. Αυτές άλλωστε είναι οι κατη­γο­ρίες που δεν είχαν υπαχθεί στον γενικό κανόνα της μειω­μέ­νης σύντα­ξης από τα 62 έτη και της πλήρους σύντα­ξης με 12.000 ένσημα στα 62 έτη και με 4.500 ένσημα στα 67 έτη.

35ετία χωρίς όριο ηλικίας: Για όσους είχαν δικαί­ωμα συντα­ξιο­δό­τη­σης με 35ετία ανε­ξαρ­τή­τως ορίου τίθεται ως όριο από τώρα η ηλικία των 58 ετών που θα προ­σαυ­ξά­νε­ται κατ’ έτος ως τα 62. Το μέτρο θίγει κατη­γο­ρίες ασφα­λι­σμέ­νων πριν από το 1983 και το 1993.

Δεν θίγο­νται: Εξαι­ρού­νται και δια­τη­ρούν το υφι­στά­μενο καθε­στώς οι υπα­γό­με­νοι σε βαρέα και ανθυ­γιεινά επαγ­γέλ­ματα, καθώς και οι μητέρες και οι χήροι πατέρες ανί­κα­νων για κάθε βιο­πο­ρι­στική εργασία τέκνων.

Οσοι έχουν θεμε­λιω­μένα συντα­ξιο­δο­τικά δικαιώ­ματα (ως τη δημο­σί­ευση του νόμου 14.8.2015), δηλαδή όσοι συμπλή­ρω­σαν τις προϋποθέ­σεις του απαι­τού­με­νου χρόνου ασφά­λι­σης και ορίου ηλικίας (όπως προ­βλέ­πο­νται σε κάθε περί­πτωση), δεν θίγο­νται και δύνα­νται να ασκή­σουν τα δικαιώ­ματά τους οπο­τε­δή­ποτε. Επο­μέ­νως, όσοι ασφα­λι­σμέ­νοι έχουν θεμε­λιώ­σει συντα­ξιο­δο­τικό δικαί­ωμα πριν από τη δημο­σί­ευση του νόμου, ακόμη και αν δεν έχουν ακόμη συντα­ξιο­δο­τη­θεί, θα συντα­ξιο­δο­τη­θούν με τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που ίσχυαν πριν από τη δημο­σί­ευση του νόμου.

BHMA