«Βόμβες» και αγκάθια στην Παιδεία

Νέα εκπαι­δευ­τική μεταρ­ρύθ­μιση, αυτή τη φορά στα σχολεία της χώρας, προ­α­νήγ­γειλε ο πρω­θυ­πουρ­γός κ. Αλέξης Τσίπρας μιλώ­ντας στο πρώτο Υπουρ­γικό Συμ­βού­λιο της νεο­σύ­στα­της κυβέρ­νη­σης. Ο κ. Τσίπρας ζήτησε μια παρέμ­βαση «εμβλη­μα­τική» στον χώρο της πρω­το­βάθ­μιας και δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης, αν και η στρα­τη­γική που έχει ακο­λου­θη­θεί από την προη­γού­μενη κυβέρ­νηση στα ευαί­σθητα θέματα της Παι­δείας κινεί­ται περισ­σό­τερο στο πεδίο των πει­ρα­μα­τι­σμών. Με βάση αυτά, η ιδέα ενός δια­κομ­μα­τι­κού υπουρ­γού μακράς πνοής, αντί να γίνεται πλέον συνεί­δηση όλων των πολι­τι­κών δυνά­μεων, απο­μα­κρύ­νε­ται.

Η προη­γού­μενη ηγεσία του υπουρ­γείου Παι­δείας έβαλε τα «δυνατά» της ώστε να κάνει την εκπαι­δευ­τική εξίσωση εφέτος ακόμη δυσκο­λό­τερη: στη Βουλή περι­μέ­νει για ψήφιση ένα νομοσχέδιο-βόμβα για τη λει­τουρ­γία των ΑΕΙ, το οποίο προ­ω­θή­θηκε χωρίς διάλογο με τα πανε­πι­στή­μια· του­λά­χι­στον 200 δημόσια σχολεία πανελ­λα­δικά παρα­μέ­νουν χωρίς εκπαι­δευ­τι­κούς και τα ιδιω­τικά εκπαι­δευ­τή­ρια βρί­σκο­νται σε καθε­στώς πανικού περι­μέ­νο­ντας την κατάρ­γηση της επι­βο­λής ΦΠΑ 23% στα δίδα­κτρά τους.

Εντυ­πω­σιακό παρα­μέ­νει το ότι οι πρώτες ημέρες της σχο­λι­κής χρονιάς κυλούν ακόμη σε πολλές περι­πτώ­σεις χωρίς εκπαι­δευ­τι­κούς και ο κ. Τρια­ντά­φυλ­λος Οικο­νό­μου από το ΔΣ της Διδα­σκα­λι­κής Ομο­σπον­δίας Ελλάδος (ΔΟΕ) εκτιμά μιλώ­ντας στο «Βήμα» ότι έτσι θα περάσει οπωσ­δή­ποτε και η επόμενη μισή εβδο­μάδα, ενώ το θέμα της κάλυψης κενών σε εκπαι­δευ­τι­κούς θα απο­τε­λεί το κύριο θέμα ενα­σχό­λη­σης της νέας ηγεσίας του υπουρ­γείου του­λά­χι­στον ως τα Χρι­στού­γεννα. Τα μεγα­λύ­τερα προ­βλή­ματα σήμερα υπάρ­χουν σε Νότιο Αιγαίο, Κυκλά­δες και Δωδε­κά­νησα.

Αλαλούμ στα πανε­πι­στή­μια

Ευχά­ρι­στη έκπληξη για την πανε­πι­στη­μιακή κοι­νό­τητα απο­τέ­λεσε ωστόσο η επιλογή του πρώην πρύτανη του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών κ. Θεοδόση Πελε­γρίνη για τη θέση του υφυ­πουρ­γού Παι­δείας, συνα­δέλ­φου και φίλου πολλών εκ των νυν πρυ­τά­νεων. Χαρα­κτη­ρι­στικό όμως είναι ότι όλες τις προη­γού­με­νες ημέρες, όπως λένε καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες πηγές στο «Βήμα», ο πρώην υπουρ­γός κ. Αρι­στεί­δης Μπαλτάς πηγαι­νο­ερ­χό­ταν στο κτίριο του Αμα­ρου­σίου, παρότι δεν χει­ρι­ζό­ταν το χαρ­το­φυ­λά­κιο της Παι­δείας, ενώ έσπευσε να συνα­ντή­σει άμεσα και τον διάδοχό του κ. Νίκο Φίλη για να δια­τυ­πώ­σει το αίτημα να κατα­τε­θεί όπως έχει ήδη συντα­χθεί ο νέος νόμος-πλαίσιο για τα ΑΕΙ. Την απορία έλυσε ο ίδιος ο Πρω­θυ­πουρ­γός στην ομιλία του στο Υπουρ­γικό Συμ­βού­λιο επι­ση­μαί­νο­ντας ότι το νομο­σχέ­διο Μπαλτά θα προ­ω­θη­θεί για ψήφιση άμεσα.

Ολα αυτά ενώ πέντε πανε­πι­στή­μια προ­ε­τοι­μά­ζο­νται για νέες πρυ­τα­νι­κές εκλογές (και ένα ακόμη, της Πάτρας, όπου έχουν εκπέσει ύστερα από προ­σφυ­γές οι πρώην πρυ­τα­νι­κές αρχές του), χωρίς να ξέρουν ποιον νόμο να εφαρ­μό­σουν. Αυτή τη στιγμή ισχύει ο νόμος-πλαίσιο που είχε ψηφι­σθεί με τερά­στια πλειο­ψη­φία από τη Βουλή επί υπουρ­γίας της κυρίας Αννας Δια­μα­ντο­πού­λου. Οι ηγεσίες των πανε­πι­στη­μίων των οποίων οι θητείες έληγαν το καλο­καίρι έχουν πάρει τρίμηνη παρά­ταση και ανα­μέ­νουν τις δια­δι­κα­σίες που πρέπει να ακο­λου­θή­σουν.

Στην εκλογή πρυ­τά­νεων ο νόμος Μπαλτά επα­νέ­φερε την εμπλοκή των φοι­τη­τών και κατ’ επέ­κταση την ενί­σχυση των φοι­τη­τι­κών παρα­τά­ξεων, με όλες τις παρε­νέρ­γειες που είχε αυτό σε ζητή­ματα «πελα­τεια­κών σχέσεων» και δια­πλο­κής στο εσω­τε­ρικό των πανε­πι­στη­μίων. Περι­λαμ­βά­νει δε διάταξη ίδια με εκείνη για την οποία είχε κατη­γο­ρη­θεί από τον ΣΥΡΙΖΑ η κυρία Δια­μα­ντο­πού­λου: παύει στο μέσον της θητείας τις εκλεγ­μέ­νες διοι­κή­σεις. Η αιτιο­λο­γία που έχει εκφρα­στεί είναι ότι οι ηγεσίες των ΑΕΙ δεν είχαν εκλεγεί δημο­κρα­τικά.

Από την πλευρά των πανε­πι­στη­μίων, όπως λέει ο προ­ε­δρεύων της Συνόδου Πρυ­τά­νεων, πρύ­τα­νης του Πολυ­τε­χνείου Κρήτης κ. Βασίλης Διγα­λά­κης, τις επό­με­νες ημέρες θα συνα­ντη­θούν οι επι­κε­φα­λής των ΑΕΙ για να εκλέ­ξουν νέα διοί­κηση και στη συνέ­χεια να καλέ­σουν και επίσημα στη συνά­ντησή τους τον νέο υπουργό Παι­δείας.

Διά­λο­γος κατόπιν εορτής

Η έναρξη δια­λό­γου για τα θέματα λει­τουρ­γίας και διοί­κη­σης των ΑΕΙ είναι ανα­γκαία περισ­σό­τερο από ποτέ, κάτι που άλλωστε υπο­σχέ­θηκε ήδη ο νέος υπουρ­γός κ. Φίλης στην ομιλία κατά την ανάληψη των καθη­κό­ντων του, αλλά καθώς φαί­νε­ται θα γίνει… μετά την ψήφιση του νέου νόμου. Τη νέα ηγεσία βοηθάει ωστόσο το ότι δεν υπάρ­χουν μνη­μο­νια­κές υπο­χρε­ώ­σεις στην Παιδεία (και σίγουρα όχι οικο­νο­μι­κές), πλην θεσμι­κών δια­τά­ξεων που έχουν να κάνουν με τον χαρα­κτη­ρι­σμό και την κατά­ταξη των ΙΕΚ.

Πάντως ο νέος νόμος για τα ΑΕΙ έχει συνα­ντή­σει αντι­δρά­σεις και στο εσω­τε­ρικό της κυβερ­νη­τι­κής πλειο­ψη­φίας. Σε πρό­σφατο άρθρο του στο δια­δι­κτυακό περιο­δικό «Χρόνος» ο καθη­γη­τής Πανε­πι­στη­μίου κ. Κώστας Γαβρό­γλου, το όνομα του οποίου ακού­στηκε πολύ έντονα τις τελευ­ταίες ημέρες για τη θέση του νέου υπουρ­γού Παι­δείας, ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά ότι οι αλλαγές που έπρεπε να γίνουν στους νόμους των προη­γού­με­νων ετών «δια­τυ­πώ­θη­καν σε ένα μακρο­σκε­λέ­στατο, πολι­τικά αντι­φα­τικό και νομο­τε­χνικά ανε­παρ­κές κείμενο. (…) Οι προ­τει­νό­με­νες όμως ρυθ­μί­σεις επα­νέ­φε­ραν το μοντέλο του πανε­πι­στη­μίου της δεκα­ε­τίας του 1980 που θεμε­λί­ωσε ο νόμος 1268 του ΠαΣοΚ. (…) Ταυ­το­χρό­νως στο προ­τει­νό­μενο νομο­σχέ­διο είχαν “παρει­σφρή­σει” ορι­σμέ­νες άκρως συντε­χνια­κές ρυθ­μί­σεις, όπως και άλλες που έρχο­νταν σε αντί­θεση με τις δια­κη­ρυγ­μέ­νες μας αρχές» τονίζει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Νέος νόμος

Η ελπίδα στην έρευνα

Θεμε­λιω­μένο και πλήρες ριζο­σπα­στι­κών ιδεών για τη στήριξη της έρευνας στα ΑΕΙ και των νέων επι­στη­μό­νων που απο­φοι­τούν ετησίως απο­τε­λεί το κομμάτι του νέου νόμου για την έρευνα. Με στόχο τη στήριξή της, ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Ερευνας και πρώην επι­κε­φα­λής του επι­τυ­χη­μέ­νου Ιδρύ­μα­τος Τεχνο­λο­γίας και Ερευνας (ΙΤΕ) της Κρήτης κ. Κώστας Φωτάκης σχε­διά­ζει τη δημιουρ­γία ενός ταμείου για την έρευνα και την και­νο­το­μία στην Ελλάδα, το οποίο θα χρη­μα­το­δο­τεί­ται από κρα­τι­κές αλλά και ιδιω­τι­κές πηγές, όπως ανα­φέ­ρει και σε πρό­σφατη συνέ­ντευξή του στο περιο­δικό «Nature».

«Το να έχεις τη δυνα­τό­τητα να πλη­ρώ­σεις έναν μισθό και να προ­σφέ­ρεις ένα περι­βάλ­λον ελκυ­στικό σε έναν νέο ερευ­νητή, έναν νέο επι­στή­μονα, είναι ακριβώς αυτό που χρεια­ζό­μα­στε» ανα­φέ­ρει μιλώ­ντας στο «Βήμα». «Στόχος μας είναι η μάθηση, η γνώση και έρευνα, να γίνει πρό­σθε­τος πυλώνας ανά­πτυ­ξης της χώρας δίπλα στον πρω­το­γενή τομέα» συμπλη­ρώ­νει.

Κατά τον τρόπο αυτόν η έρευνα μπορεί να φέρει κεφά­λαια στα ελλη­νικά πανε­πι­στή­μια αλλά και στη χώρα.

Σε πρώτη φάση, όπως ανα­φέ­ρει ο κ. Φωτάκης, μπορούν να απε­λευ­θε­ρω­θούν κεφά­λαια για την έρευνα μέσω των κον­δυ­λίων της ΕΕ για τα ερευ­νη­τικά προ­γράμ­ματα. Δύο θα είναι οι πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης του υπό σύσταση ταμείου: οι πόροι του ΕΣΠΑ (κοι­νο­τικά κον­δύ­λια που όμως πλέον γίνο­νται δημόσια) και οι πόροι από την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων (ΕΤΕπ). Μέσω αυτών μπορούν να προ­σφέ­ρο­νται υπο­τρο­φίες σε νέους επεν­δυ­τές, χαμη­λό­τοκα δάνεια, συμ­με­τοχή στην έρευνα και ιδιωτών επεν­δυ­τών.

ΒΗΜΑ