Τρία σενάρια για το νόμισμα

«Οχι» ση­μαί­νει έξο­δος από το ευρώ, λένε οι ευ­ρω­παί­οι ηγέ­τες σε όλους τους τό­νους. «Το “Οχι” δεν είναι συ­νε­πές με την πα­ρα­μο­νή της χώρας στο ευρώ» εξη­γεί ανώ­τα­τος κοι­νο­τι­κός αξιω­μα­τού­χος και προ­σθέ­τει ότι «οι Ευ­ρω­παί­οι ερ­μη­νεύ­ουν το “Οχι” ως όχι στο ευρώ, το θε­ω­ρούν εντε­λώς αντιευ­ρω­παϊ­κό». Ανά­λο­γα λοι­πόν με το απο­τέ­λε­σμα του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος θα δια­μορ­φω­θεί η στάση που θα κρα­τή­σουν οι Ευ­ρω­παί­οι προς τη χώρα και το νό­μι­σμα που τε­λι­κά θα έχει η Ελ­λά­δα στο μέλ­λον. Τρία είναι τα βα­σι­κά πι­θα­νά σε­νά­ρια.

Πα­ρα­μο­νή στο ευρώ

Η επι­λο­γή του «Ναι» θα προ­κα­λέ­σει τη μι­κρό­τε­ρη ανα­τα­ρα­χή στην οι­κο­νο­μία και η χώρα έχει αυ­ξη­μέ­νες πι­θα­νό­τη­τες να επι­στρέ­ψει σύ­ντο­μα στην κα­νο­νι­κό­τη­τα. Οι τρά­πε­ζες μόλις υπο­γρα­φεί συμ­φω­νία θα απο­κτή­σουν και πάλι ρευ­στό­τη­τα από την ΕΚΤ μέσω του έκτα­κτου μη­χα­νι­σμού ELA. Σε πε­ρί­πτω­ση ενός ηχη­ρού «Ναι» που θα οδη­γή­σει στην πα­ραί­τη­ση της ση­με­ρι­νής κυ­βέρ­νη­σης και στη δη­μιουρ­γία υπη­ρε­σια­κής που θα ανα­λά­βει να υπο­γρά­ψει γρή­γο­ρα συμ­φω­νία προ­τού η χώρα οδη­γη­θεί σε εκλο­γές, είναι πολύ πι­θα­νό η νέα συμ­φω­νία να συ­νο­δεύ­ε­ται από κά­ποιο είδος ρύθ­μι­σης του χρέ­ους και ανα­πτυ­ξια­κή βο­ή­θεια. «Το “Ναι” το δίνει ο λαός για να υπάρ­ξει γρή­γο­ρα συμ­φω­νία. Η κυ­βέρ­νη­ση θα πρέ­πει να δια­πραγ­μα­τευ­θεί με το “Ναι” στην πρό­τα­ση των εταί­ρων της 25ης Ιου­νί­ου ή να πα­ραι­τη­θεί» ανα­φέ­ρουν κοι­νο­τι­κές πηγές.

Το διπλό σύ­στη­μα

Σε πε­ρί­πτω­ση ενός ορια­κού «Ναι» που θα οδη­γή­σει σε πα­ρα­τε­τα­μέ­νες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις από την πα­ρού­σα κυ­βέρ­νη­ση, η Ελ­λά­δα θα πα­ρα­μέ­νει στο ευρώ, όμως με κλει­στές τις τρά­πε­ζες και χωρίς χρη­μα­το­δό­τη­ση. Αυτό θα ανα­γκά­σει την κυ­βέρ­νη­ση να εκ­δώ­σει υπο­σχε­τι­κές (IOU) για να πλη­ρώ­σει μι­σθούς και συ­ντά­ξεις και τις υπο­χρε­ώ­σεις της αφού δεν υπάρ­χουν λεφτά στα τα­μεία. Ηδη, δεν κα­τα­βλή­θη­καν όλες οι συ­ντά­ξεις στο σύ­νο­λό τους, άσχε­τα αν αυτό δεν φά­νη­κε εξαι­τί­ας των capital controls.

Τα IOU μπο­ρεί να γί­νο­νται απο­δε­κτά από επι­χει­ρή­σεις, π.χ. σου­περ­μάρ­κετ, βεν­ζι­νά­δι­κα, εμπο­ρι­κά κα­τα­στή­μα­τα, αλλά και επαγ­γελ­μα­τί­ες και να χρη­σι­μο­ποιού­νται για την πλη­ρω­μή υπο­χρε­ώ­σε­ων στο Δη­μό­σιο όπως από­δο­ση ΦΠΑ και άλλων φο­ρο­λο­γι­κών υπο­χρε­ώ­σε­ων. Στα­δια­κά όμως τα ευρώ θα εξα­φα­νι­στούν από την κυ­κλο­φο­ρία, καθώς θα χρη­σι­μο­ποιού­νται ως απο­θε­μα­τι­κό νό­μι­σμα και οι συ­ναλ­λα­γές θα γί­νο­νται όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο σε IOU. Αυτή η κα­τά­στα­ση όμως δεν μπο­ρεί να δια­τη­ρη­θεί για με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα. Τρα­πε­ζι­κές πηγές ανα­φέ­ρουν ότι τα IOU δεν μπο­ρούν να δια­τη­ρη­θούν πάνω από ένα-δύο μήνες χωρίς ση­μα­ντι­κά προ­βλή­μα­τα στην αγορά. Στην κα­λύ­τε­ρη πε­ρί­πτω­ση θα υπάρ­ξει συμ­φω­νία και θα εξαρ­γυ­ρω­θούν σε ευρώ, ενώ στη χει­ρό­τε­ρη που δεν υπάρ­ξει συμ­φω­νία σε δραχ­μές.

ΠΟ­ΡΕΙΑ ΣΤΟ ΧΑΟΣ
Το «Οχι» και το δράμα της δραχ­μής
Ενα «Οχι» νο­μο­τε­λεια­κά θα οδη­γή­σει στη δραχ­μή. Η με­τά­βα­ση θα δη­μιουρ­γή­σει τε­ρά­στια κοι­νω­νι­κή και οι­κο­νο­μι­κή ανα­στά­τω­ση. Κα­νείς δεν μπο­ρεί να προ­βλέ­ψει τις εξε­λί­ξεις. Το πέ­ρα­σμα μπο­ρεί να γίνει στα­δια­κά όπως πε­ρι­γρά­φη­κε πα­ρα­πά­νω, καθώς εκτι­μά­ται ότι για την προ­ε­τοι­μα­σία της με­τά­βα­σης απαι­τεί­ται χρο­νι­κό διά­στη­μα τεσ­σά­ρων έως έξι μηνών. Ολο αυτό το διά­στη­μα οι τρά­πε­ζες θα είναι κλει­στές, οι επι­χει­ρή­σεις δεν θα μπο­ρούν να αντα­πο­κρί­νο­νται στις υπο­χρε­ώ­σεις προς τους ερ­γα­ζο­μέ­νους και οι ελ­λεί­ψεις σε βα­σι­κά είδη ση­μα­ντι­κές.

Το νέο νό­μι­σμα θα ει­σα­χθεί σε μια ισο­τι­μία ως προς το ευρώ που θα προσ­διο­ρι­στεί με βάση τα συ­ναλ­λαγ­μα­τι­κά δια­θέ­σι­μα της χώρας, τα οποία είναι μόλις 5,9 δισ. ευρώ. Στη συ­νέ­χεια όμως θα ακο­λου­θή­σει με­γά­λη υπο­τί­μη­ση καθώς κα­νείς δεν θα θέλει να κρα­τή­σει το νέο νό­μι­σμα και όλοι θα θέ­λουν να το που­λή­σουν, ενώ η Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος δεν θα είναι σε θέση να το στη­ρί­ξει καθώς δεν δια­θέ­τει αρ­κε­τά συ­ναλ­λαγ­μα­τι­κά δια­θέ­σι­μα.

Η υπο­τί­μη­ση θα εξα­σθε­νί­σει την αγο­ρα­στι­κή δύ­να­μη των πο­λι­τών. Για πα­ρά­δειγ­μα, κά­ποιος που αμεί­βε­ται με 1.000 ευρώ τον μήνα και θα παίρ­νει 340.750 δραχ­μές αν η ανταλ­λα­γή γίνει με βάση την ισο­τι­μία που η δραχ­μή μπήκε στο ευρώ, ύστε­ρα από λίγο καιρό με την υπο­τί­μη­ση του νο­μί­σμα­τος οι 340.750 δραχ­μές θα αγο­ρά­ζουν πράγ­μα­τα αξίας 800, 700, 500 ευρώ.

Επι­πλέ­ον, η άνο­δος των τιμών εξαι­τί­ας της αύ­ξη­σης του κό­στους των ει­σα­γό­με­νων πρώ­των υλών (πε­τρέ­λαιο, χη­μι­κά, λά­στι­χα κ.λπ.) και προ­ϊ­ό­ντων (κρέ­α­τα, φάρ­μα­κα κ.λπ.) θα υπο­βαθ­μί­σει ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο την αγο­ρα­στι­κή δύ­να­μη. Για να εξι­σορ­ρο­πη­θεί, θα υπάρ­ξουν πιέ­σεις για αυ­ξή­σεις μι­σθών με δραχ­μές που θα τυ­πώ­νει το κρά­τος. Αυτό θα τρο­φο­δο­τή­σει τον πλη­θω­ρι­σμό και τον φαύλο κύκλο της υπο­τί­μη­σης για την ανά­κτη­ση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της οι­κο­νο­μί­ας.

Οι κα­τα­θέ­σεις, όσες μεί­νουν αφού θα «κου­ρευ­τούν» για την ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­ση των τρα­πε­ζών, θα με­τα­τρα­πούν σε δραχ­μές. Το «κού­ρε­μα» θα γίνει σε ευρώ και το υπό­λοι­πο θα με­τα­τρα­πεί σε δραχ­μές. Αντί­στοι­χα, τα δά­νεια θα με­τα­τρα­πούν σε δραχ­μές. Η άνο­δος του πλη­θω­ρι­σμού θα ευ­νο­ή­σει τους δα­νειο­λή­πτες, όμως ταυ­τό­χρο­να θα επι­βα­ρυν­θούν από τα υψηλά επι­τό­κια τα οποία θα συ­νε­χί­σουν να αυ­ξά­νο­νται σε μια προ­σπά­θεια να συ­γκρα­τη­θεί η ισο­τι­μία και ο πλη­θω­ρι­σμός.

Το ΒΗΜΑ