Οι απόρρητοι διάλογοι στο ΔΝΤ για την Ελλάδα

Επι­στολή που έλαβε από τον Ελληνα πρω­θυ­πουργό, στην οποία δήλωνε ότι δεν θα μπο­ρέ­σει να απο­πλη­ρώ­σει τη δόση προς το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο (ΔΝΤ) της 12ης Μαΐου, απο­κά­λυψε η επι­κε­φα­λής του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, κατά τη διάρ­κεια της συνε­δρί­α­σης του Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λίου του Ταμείου, της περα­σμέ­νης Πέμπτης (14 Μαΐου). Οπως απο­κα­λύ­πτει η «Κ», στην επι­στολή ο Ελληνας πρω­θυ­πουρ­γός δήλωνε ότι θα μπο­ρέ­σει να πλη­ρώ­σει τη δόση των περίπου 750 εκατ. μόνο αν η Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) άρει τους περιο­ρι­σμούς στη ρευ­στό­τητα. Πηγές, που γνω­ρί­ζουν τι διη­μεί­φθη πίσω από τις κλει­στές πόρτες του έκτα­κτου άτυπου Δ.Σ. για την Ελλάδα και το μετα­φέ­ρουν με λεπτο­μέ­ρειες στην «Κ», τονί­ζουν ότι αυτά που κυριάρ­χη­σαν στη δύσκολη αυτή συζή­τηση ήταν δύο θέματα:

Πρώτον, ο κίν­δυ­νος μη απο­πλη­ρω­μής των δόσεων από πλευράς Ελλάδας, δεδο­μέ­νου ότι δεν υπάρχει ακόμη συμ­φω­νία με τους Ευρω­παί­ους εταί­ρους, και δεύ­τε­ρον οι λόγοι για τους οποίους δεν ανα­μέ­νε­ται να υπάρξει και συμ­φω­νία τις επό­με­νες εβδο­μά­δες.

Η «Κ» μετα­φέ­ρει τις λεπτο­μέ­ρειες αυτής της σημα­ντι­κής συνά­ντη­σης, που απο­κρυ­σταλ­λώ­νει τις θέσεις του ΔΝΤ προς τη χώρα.

Οι διά­λο­γοι

Στη συνε­δρί­αση αυτή, ο υπεύ­θυ­νος για το ευρω­παϊκό πρό­γραμμα, Πόουλ Τόμσεν, ήταν αυτός που κυριάρ­χησε. Τα υπό­λοιπα 24 μέλη του Δ.Σ. βασικά άκουγαν και κανένα ευρω­παϊκό μέλος δεν μίλησε εκτός από τον Ελληνα εκπρό­σωπο κ. Θάνο Κατσά­μπα. Ο κ. Τόμσεν, αφού ανα­γνώ­ρισε κάποια πρόοδο όσον αφορά τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, τόνισε ότι οι ελλη­νι­κές αρχές είναι ακόμα μακριά από κάθε συζή­τηση για συγκε­κρι­μένα μέτρα. Ο ίδιος ανέφερε ότι η δια­δι­κα­σία που ακο­λου­θεί η ελλη­νική κυβέρ­νηση εγείρει θέμα ίσης μετα­χεί­ρι­σης της Ελλάδας σε σχέση με άλλες χώρες στο εσω­τε­ρικό του ΔΝΤ. Ο κ. Τόμσεν, σύμφωνα με πηγή, είπε ότι δεν θα υπάρξει εκτα­μί­ευση δόσης από το ΔΝΤ αν δεν ολο­κλη­ρω­θεί η αξιο­λό­γηση από τους θεσμούς, για την οποία εκτί­μησε ότι είναι απα­ραί­τητη η συμ­φω­νία εκπρο­σώ­πων του ΔΝΤ και Ελλήνων υπουρ­γών. Για τον ίδιο, όπως εξήγησε στο συμ­βού­λιο, τέτοια συμ­φω­νία δεν ανα­μέ­νε­ται τις επό­με­νες εβδο­μά­δες.

Ως προς τη δια­δι­κα­σία των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων που ακο­λου­θεί­ται τώρα, χαρα­κτη­ρί­στηκε ως κάθε άλλο παρά ιδανική, καθώς παρά την ανά­μειξη του ίδιου του Ελληνα πρω­θυ­πουρ­γού και το γεγονός ότι έχει οριστεί ένας βασικός δια­πραγ­μα­τευ­τής, οι συζη­τή­σεις έχουν γίνει πιο στο­χευ­μέ­νες, αλλά παρα­μέ­νουν προ­βλη­μα­τι­κές. Το γεγονός ότι δεν επι­τρέ­πο­νται, όπως ελέχθη στη συνε­δρί­αση, συνα­ντή­σεις των τεχνι­κών κλι­μα­κίων με υπουρ­γούς αφήνει το κλι­μά­κια «στα τυφλά» σε σχέση με το τι προ­θέ­σεις έχουν οι υπουρ­γοί, αλλά και το κατά πόσον επι­θυ­μούν την ύπαρξη προ­γράμ­μα­τος, τη στιγμή που οι ίδιοι κατα­θέ­τουν νομο­θε­τι­κές προ­τά­σεις αντί­θε­τες με αυτά που συζη­τιού­νται σε τεχνικό επίπεδο στις Βρυ­ξέλ­λες.

Το ασφα­λι­στικό, η μεταρ­ρύθ­μιση του ΦΠΑ και η οπι­σθο­χώ­ρηση στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις στον εργα­σιακό τομέα είναι αυτοί που θεω­ρού­νται από το ΔΝΤ οι κρί­σι­μοι τομείς για την ολο­κλή­ρωση της συμ­φω­νίας. Σύμφωνα με καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες πηγές για το περιε­χό­μενο της συνε­δρί­α­σης, ο κ. Τόμσεν εξήγησε ότι η δια­δι­κα­σία που ακο­λου­θεί το ΔΝΤ δεν μπορεί να αλλάξει και οποιο­δή­ποτε «πακέτο» μέτρων θα πρέπει να δια­σφα­λί­ζει τη βιω­σι­μό­τητα του χρέους. Και παρά τα δημο­σιεύ­ματα που τον παρου­σί­α­ζαν να πιέζει για «κούρεμα» του ελλη­νι­κού χρέους, ο ίδιος ενη­μέ­ρωσε τα υπό­λοιπα μέλη του Δ.Σ. ότι δεν είχε πιέσει τους Ευρω­παί­ους εταί­ρους για μεγάλη ελά­φρυνση χρέους, αλλά είχε τονίσει τη σημασία της βιω­σι­μό­τη­τάς του.

Η προ­ϋ­πό­θεση

Κατά τη διάρ­κεια της συζή­τη­σης τονί­στηκε ότι δεν θα γίνει εκτα­μί­ευση δόσης, αν δεν υπάρξει συμ­φω­νία σε επίπεδο θεσμών και αν το πρό­γραμμα δεν είναι χρη­μα­το­δο­τη­μένο για τους επό­με­νους 12 μήνες. Αυτό, στην περί­πτωση της Ελλάδας, σημαί­νει ότι θα χρεια­στεί συμ­φω­νία για επόμενο πρό­γραμμα, ώστε οι χρη­μα­το­δο­τι­κές ανάγκες της Ελλάδας να είναι καλυμ­μέ­νες για τον επόμενο χρόνο.

Στο σημείο αυτό της συζή­τη­σης ανα­φέρ­θηκε, όμως, ότι αντι­θέ­τως, για να συνε­χι­στεί η χρη­μα­το­δό­τηση της ΕΚΤ, δεν χρειά­ζε­ται συμ­φω­νία των θεσμών, αλλά μόνο «λογικές δια­βε­βαιώ­σεις» ότι οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις θα ολο­κλη­ρω­θούν επι­τυ­χώς. Ετσι, μ’ έναν έμμεσο τρόπο το «μπαλάκι» πέρασε στους Ευρω­παί­ους εταί­ρους, καθώς ανα­φέρ­θηκε ότι αυτοί –σε αντί­θεση με τη δυσκαμ­ψία του Ταμείου– έχουν τη δυνα­τό­τητα να κρίνουν αν υπάρχει αρκετή πρόοδος, που θα οδη­γούσε σε αναί­ρεση των περιο­ρι­σμών της ρευ­στό­τη­τας.

Τώρα, στους τομείς όπου ανα­γνω­ρί­ζε­ται πρόοδος είναι στη μεταρ­ρύθ­μιση του ΦΠΑ, καθώς σημειώ­νε­ται ότι οι ελλη­νι­κές αρχές έχουν την πρόθεση να προ­χω­ρή­σουν σε ενο­ποί­ηση των συντε­λε­στών, κάτι που θα αυξήσει τη φορο­λο­γική βάση και τα έσοδα, στην αυτο­νο­μία της Γενικής Γραμ­μα­τείας Εσόδων, όπου οι ελλη­νι­κές αρχές δεν θα οπι­σθο­χω­ρή­σουν, και στο νομο­θε­τικό πλαίσιο πτω­χεύ­σεων.

Οι τομείς όπου εντο­πί­ζε­ται πρό­βλημα είναι οι ακό­λου­θοι: Στα δημο­σιο­νο­μικά έγινε αναφορά ότι ο στόχος για 3% πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα είναι ξεκά­θαρο ότι δεν θα επι­τευ­χθεί, ενώ είναι αδύ­να­τον να προ­βλε­φθεί το έλλειμμα που θα προ­κύ­ψει. Σύμφωνα με μέλη των τεχνι­κών κλι­μα­κίων, το ακόμα μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα εντο­πί­ζε­ται στο ότι οι ελλη­νι­κές αρχές πιστεύ­ουν ότι μπορούν να επι­τύ­χουν τον στόχο χωρίς να πάρουν έξτρα μέτρα, με άμεσο δημο­σιο­νο­μικό απο­τέ­λε­σμα. Συγ­χρό­νως προ­κα­λεί ανη­συ­χία ότι οι ελλη­νι­κές αρχές βασί­ζο­νται στο απο­τέ­λε­σμα που θα φέρει μια βελ­τί­ωση στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της διοί­κη­σης. Συγκε­κρι­μένη μνεία έγινε για τις ασφα­λι­στι­κές δαπάνες, που είναι οι μόνες που δεν έχουν μειωθεί, ενώ τονί­στηκε ότι σε σχέση με το ΑΕΠ της χώρας έχουν αυξηθεί (καθώς το ΑΕΠ έχει συρ­ρι­κνω­θεί) και βρί­σκο­νται στο 10%, κάτι το οποίο, όπως ανα­φέρ­θηκε, δεν είναι βιώσιμο.

Οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις

Στις διαρ­θρω­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις, αυτό που τονί­στηκε ιδιαί­τερα κατά τη διάρ­κεια της συνε­δρί­α­σης είναι η «σημα­ντική», όπως χαρα­κτη­ρί­στηκε, οπι­σθο­δρό­μηση και κατάρ­γηση μεταρ­ρυθ­μί­σεων που είχαν συμ­φω­νη­θεί στο πρό­γραμμα. Συγ­χρό­νως, στα εργα­σιακά η ελλη­νική κυβέρ­νηση επι­θυ­μεί να επι­στρέ­ψει σε πολι­τι­κές που έχουν συμ­φω­νη­θεί στα μη μισθο­λο­γικά θέματα. Ιδιαί­τερη μνεία έγινε στις επα­να­προ­σλή­ψεις δημό­σιων υπαλ­λή­λων και τονί­στηκε ότι, παρόλο που οι αρχές δεν αντι­τί­θε­νται σε μεταρ­ρυθ­μί­σεις, δεν λένε ποιες μεταρ­ρυθ­μί­σεις θέλουν να κάνουν.

Στον τομέα των ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων, η αναφορά στη συνε­δρί­αση ήταν σύντομη, καθώς δεν έχουν καθαρή εικόνα για το τι συμ­βαί­νει, εξαι­τίας των πολλών και αντι­κρουό­με­νων δημο­σιευ­μά­των και δηλώ­σεων. Ανα­φέρ­θηκε, ωστόσο, ότι στον τομέα αυτό απέτυχε και η προη­γού­μενη κυβέρ­νηση, γι’ αυτό και δεν υπάρχει ιδιαί­τερη οπι­σθο­δρό­μηση.

Η μη πληρωμή

Στο θέμα με το οποίο ξεκί­νησε και η συνε­δρί­αση –στην πιθα­νό­τητα αδυ­να­μίας απο­πλη­ρω­μής δόσης– συμ­φω­νή­θηκε ότι σε περί­πτωση που κάτι τέτοιο συμβεί, το διοι­κη­τικό συμ­βού­λιο θα ειδο­ποι­η­θεί την ίδια μέρα και ανα­φέρ­θη­καν τα βήματα που θα ακο­λου­θη­θούν. Πρώτα, το προ­σω­πικό του ΔΝΤ θα πρέπει να κατα­λά­βει ποιες είναι οι προ­θέ­σεις της κυβέρ­νη­σης και μετά να δει τις νομικές συνέ­πειες μιας τέτοιας χρε­ο­κο­πίας αλλά και τη μετα­κύ­λιση του κιν­δύ­νου χρε­ο­κο­πίας (cross default spillover) στα ομόλογα του ESM και PSI. Ανα­φέρ­θηκε ότι είναι ασαφές ακόμα πώς θα αντι­δρά­σει η ΕΚΤ, αν η Ελλάδα χρε­ο­κο­πή­σει, στα δάνειά της προς το ΔΝΤ και αν υπάρξει αδυ­να­μία πλη­ρω­μής στην ΕΚΤ, δεν είναι ξεκά­θαρο πώς η ΕΚΤ θα συνε­χί­σει να στη­ρί­ζει τις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες.

Ο Ελληνας εκπρό­σω­πος είπε ότι αν οι τεχνο­κρά­τες είχαν περισ­σό­τερο χρόνο στη διάθεσή τους για να πείσουν τους Ελληνες πολι­τι­κούς, τότε μία λύση θα βρι­σκό­ταν, αλλά ξεκα­θά­ρισε ότι ο χρόνος λει­τουρ­γεί ενα­ντίον της Ελλάδας και πρέπει να επι­τα­χυν­θούν οι δια­δι­κα­σίες.

Ο εκπρό­σω­πος ΗΠΑ

Ενδια­φέ­ρον έχει η τοπο­θέ­τηση του Αμε­ρι­κα­νού εκπρο­σώ­που στο ΔΝΤ. Ανα­ρω­τή­θηκε αν υπάρχει στα «σκαριά» κάποιο πρό­γραμμα που θα ταί­ριαζε στις ελλη­νι­κές αρχές, υπο­νο­ώ­ντας αν υπάρχει έτοιμη μία πρόταση σε μορφή τελε­σί­γρα­φου (take it or leave it), όπως είχε απο­κα­λύ­ψει η «Κ» την προη­γού­μενη Κυριακή ότι συζη­τούν στις Βρυ­ξέλ­λες. Αυτό που έγινε ξεκά­θαρο είναι ότι χρειά­ζο­νται περισ­σό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες και πιο συγκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις από τις ελλη­νι­κές αρχές.

Καθη­με­ρινή