ΕΣΕΕ: Μελέτη τριών σεναρίων για τον ενιαίο ΦΠΑ-Οι επιπτώσεις στα νησιά

Η Ελλη­νική Συνο­μο­σπον­δία Εμπο­ρίου και Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας απέ­στειλε στον Πρω­θυ­πουργό κ. Αλέξη Τσίπρα, τον Υπουργό Οικο­νο­μι­κών κ. Γιάνη Βαρου­φάκη και τον Υπουργό Οικο­νο­μίας κ. Γιώργο Σταθάκη, καθώς και σε όλους τους αρμό­διους ανα­πλη­ρω­τές υπουρ­γούς μια μελέτη τριών σενα­ρίων ενιαίου συντε­λε­στή ΦΠΑ, στην προ­σπά­θειά της να διε­ρευ­νή­σει την επί­δραση που θα έχει στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία και στο μέσο κατα­να­λωτή η ριζική ανα­μόρ­φωση του υφι­στά­με­νου πλαι­σίου.

Πιο συγκε­κρι­μένα, παρα­τί­θε­νται οι βασικές αλλαγές που θα επέλ­θουν τόσο στην καθη­με­ρι­νό­τητα χιλιά­δων ελεύ­θε­ρων επαγ­γελ­μα­τιών όσο και στις συνή­θειες του κατα­να­λω­τι­κού κοινού, σύμφωνα με σχετική ανα­κοί­νωση.

Στους πίνακες που έπονται των συμπε­ρα­σμά­των, γίνεται ανάλυση της νέας κατά­στα­σης που θα δια­μορ­φω­θεί κυρίως στους κλάδους του Εμπο­ρίου, του Του­ρι­σμού, της Εστί­α­σης και των Μετα­φο­ρών από τη μετά­ταξη των συντε­λε­στών ΦΠΑ, με βάση τα τρία επι­κρα­τέ­στερα σενάρια των τελευ­ταίων ημερών, ενώ επι­ση­μαί­νο­νται ταυ­τό­χρονα τα οφέλη και οι επι­βα­ρύν­σεις που ανα­μέ­νε­ται να καρ­πω­θούν ή να υπο­στούν οι κατα­να­λω­τές.

Τα βασι­κό­τερα σημεία και συμπε­ρά­σματα της μελέτης του ΙΝΕΜΥ:

1. Τα τρία κυριό­τερα σενάρια μετά­τα­ξης των συντε­λε­στών ΦΠΑ, είναι πρώτο εκείνο του ενιαίου συντε­λε­στή 16% με έναν υπερ­μειω­μένο της τάξεως του 8%, το δεύτερο που προ­βλέ­πει ενιαίο συντε­λε­στή 18% με έναν πολύ χαμηλό που ισο­δυ­να­μεί με 6,5% και το τρίτο με ενιαίο συντε­λε­στή 20% και έναν χαμηλό 10%. Με σημείο ανα­φο­ράς τον κλάδο του εμπο­ρίου, μπορεί στα­τι­στικά τα σενάρια να ισο­δυ­να­μούν με μείωση των φορο­λο­γι­κών εσόδων του κράτους, από την άλλη όμως η πτώση των τιμών ανα­μέ­νε­ται να τονώσει την ιδιαί­τερα χαμηλή κατα­να­λω­τική δαπάνη.

Η μείωση κρα­τι­κών εσόδων ύψους 7,1 δισ. ευρώ (1ο σενάριο), 2,2 δισ. ευρώ (2ο σενάριο) και 3,3 δισ. ευρώ (3ο σενάριο) λόγω μείωσης του ΦΠΑ, εκτι­μά­ται πως θα επι­στρέ­ψουν με πολ­λα­πλα­σια­στικό τρόπο στην αγορά, εξαι­τίας του θετικού αντί­κτυ­που που θα έχει στους κατα­να­λω­τές η πτώση του κόστους προ­μή­θειας προ­ϊ­ό­ντων. Οι θετικές προσ­δο­κίες που θα δημιουρ­γη­θούν θα συμ­βάλ­λουν στην αύξηση της εισπρα­ξι­μό­τη­τας του ΦΠΑ και της ροπής κατα­νά­λω­σης, προσ­δί­δο­ντας ώθηση στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία.

2. Η μείωση των τιμών σε συν­δυα­σμό με την ενδυ­νά­μωση και τον εκσυγ­χρο­νι­σμό της φορο­λο­γι­κής διοί­κη­σης (ηλε­κτρο­νι­κές δια­σταυ­ρώ­σεις των δηλω­θέ­ντων στοι­χείων, λογι­σμικά ανί­χνευ­σης και πάταξης της φορο­δια­φυ­γής ιδίως στο ΦΠΑ, η δια­σύν­δεση των ταμεια­κών με τη ΓΓΠΣ κ.α.) εκτι­μά­ται πως θα συντε­λέ­σει ουσιω­δώς στην εξα­σθέ­νιση του κινή­τρου της φορο­δια­φυ­γής και στην εμπέ­δωση της στοι­χειώ­δους φορο­λο­γι­κής συνεί­δη­σης που πρέπει να δια­κρί­νει το σύνολο των υπό­χρεων φυσικών προ­σώ­πων. Η τόνωση των κρα­τι­κών φορο­λο­γι­κών εσόδων σε συν­δυα­σμό με την αυξη­τική τάση της ιδιω­τι­κής κατα­νά­λω­σης στην διάρ­κεια του 2015, μπορεί να απε­γκλω­βί­σει την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία από την κατά­σταση στην οποία έχει περιέλ­θει.

3. Παρόλα αυτά, με βάση τους φόβους μας, η ενδε­χό­μενη κατάρ­γηση του ειδικού καθε­στώ­τος ΦΠΑ στα νησιά θα απο­τε­λέ­σει ένα βαρύ χτύπημα για τη νησιω­τική Ελλάδα και την εθνική οικο­νο­μία εν γένει. Πιο συγκε­κρι­μένα, η μετά­ταξη των υφι­στά­με­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ από 5%, 9% και 16% στα επίπεδα του ενιαίου συντε­λε­στή 18% ως 20%, θα επι­φέ­ρει μία άνευ προη­γου­μέ­νου αύξηση του επι­πέ­δου των τιμών σε σειρά προ­ϊ­ό­ντων, καθι­στώ­ντας τη μόνιμη δια­βί­ωση των νησιω­τών στους τόπους κατα­γω­γής τους ασύμ­φορη. Πρέπει να γίνει κατα­νοητό πως ο μειω­μέ­νος ΦΠΑ δεν θεσπί­στηκε ούτε με βάση χαρι­στικά αλλά ούτε και επι­λε­κτικά κρι­τή­ρια, αλλά αντι­σταθ­μί­ζει τα έξοδα που κατα­βάλ­λο­νται για τη μετα­φορά προ­ϊ­ό­ντων από και προς την ηπει­ρω­τική χώρα, το κοινώς γνωστό ως «θαλάσ­σιο μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο». Κατά γενική παρα­δοχή η οικο­νο­μική δομή των κοι­νω­νιών αυτών, βρί­σκε­ται σε αντα­γω­νι­στικό μειο­νέ­κτημα σε σχέση με άλλες περιο­χές της χώρας, εξαι­τίας του υψηλού κόστους μετα­φο­ράς, ενώ τα διά­σπαρτα νησιά του Αιγαίου είναι απόλυτα εξαρ­τη­μένα από τις μετα­φο­ρές των προ­ϊ­ό­ντων σε αυτά.

4. Ο εμπο­ρι­κός κόσμος έχοντας βιώσει περισ­σό­τερο από οποιον­δή­ποτε άλλο επαγ­γελ­μα­τικό κλάδο τα τελευ­ταία χρόνια τις δυσμε­νέ­στα­τες συνέ­πειες από τις αλλε­πάλ­λη­λες αυξή­σεις των συντε­λε­στών ΦΠΑ, εν καιρώ μάλιστα κρίσης και οικο­νο­μι­κής δυσπρα­γίας, τάσ­σε­ται ανα­φαν­δόν ενα­ντίον οποιο­δή­ποτε εισπρα­κτι­κού μέτρου έμμεσης φορο­λο­γίας, που πλήττει ορι­ζο­ντίως και χωρίς καμία διά­κριση το σύνολο των πολιτών. Με βάση τα παρα­πάνω, τόσο η επι­κεί­μενη αύξηση του συντε­λε­στή ΦΠΑ όσο και η επιβολή πρό­σθε­των τελών δια­μο­νής στον κλάδο του Του­ρι­σμού (από 6,5% για τα κατα­λύ­ματα στο 9%, στο 10% ή ακόμη και στο 18%) σε συν­δυα­σμό με πιθανές ανα­τι­μή­σεις που θα προ­κύ­ψουν στο χώρο της Εστί­α­σης (υπαγωγή στον ενιαίο συντε­λε­στή 18% ή στο 20%), θα οδη­γή­σουν στην απε­μπό­ληση πλη­θώ­ρας αντα­γω­νι­στι­κών πλε­ο­νε­κτη­μά­των και στην ασύμ­με­τρη επι­βά­ρυνση του μέσου κατα­να­λωτή.

5. Πιο ανα­λυ­τικά και με βάση τα στοι­χεία που περι­λαμ­βά­νο­νται στους πίνακες που ακο­λου­θούν, η υιο­θέ­τηση συντε­λε­στή ΦΠΑ 9% στον κλάδο του Του­ρι­σμού θα επι­φέ­ρει επι­βά­ρυνση στον κλάδο και αύξηση των φορο­λο­γι­κών εσόδων κατά 88,6 εκ. ευρώ, ενώ η μετά­ταξη του εν λόγω φόρου στο 10% ισο­δυ­να­μεί με αύξηση των υφι­στά­με­νων εσόδων κατά 124 εκ. ευρώ. Βεβαίως στο απευ­κταίο σενάριο που απο­φα­σι­στεί ενιαίος συντε­λε­στής ΦΠΑ 18% σε Του­ρι­σμό και Εστίαση τα έσοδα του Κράτους μπορεί να εκτο­ξεύ­ο­νται στα 638 εκ. ευρώ και στα περίπου 1,13 δις ευρώ αντί­στοιχα, το πλήγμα όμως που θα υποστεί η κατα­να­λω­τική δαπάνη και η αγορά θα είναι πολύ σοβαρή. Για το χώρο της Εστί­α­σης όμως υπάρχει ένα ακόμη χει­ρό­τερο σενάριο, το οποίο προ­βλέ­πει την υπαγωγή των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών του κλάδου στον ενιαίο συντε­λε­στή 20%, με τις επι­βα­ρύν­σεις των κατα­να­λω­τών να ανέρ­χο­νται στα 438 εκ. ευρώ και τις κατα­στρο­φι­κές συνέ­πειες στην κατα­να­λω­τική δαπάνη και στην απα­σχό­ληση να είναι ανυ­πο­λό­γι­στες.

6. Η δυσχε­ρής θέση στην οποία θα επέλ­θουν τα ασθε­νέ­στερα οικο­νο­μι­κώς νοι­κο­κυ­ριά επι­τεί­νε­ται, μεταξύ άλλων από την αναρ­ρί­χηση του συντε­λε­στή ΦΠΑ για την πλειο­νό­τητα της κατη­γο­ρίας των τρο­φί­μων από το 13% στο 18% ή ακόμα και 20%. Ο δείκτης της συγκε­κρι­μέ­νης ομάδας προ­ϊ­ό­ντων (δια­τροφή και μη αλκο­ο­λούχα ποτά) σε αντί­θεση με τις έντονα απο­πλη­θω­ρι­στι­κές πιέσεις που σημειώ­νο­νται στην ελλη­νική οικο­νο­μία τα δύο τελευ­ταία έτη συνε­χί­ζει την ανοδική του πορεία το τρέχον έτος, ελέω κυρίως της ανε­λα­στι­κό­τη­τας που εμφα­νί­ζει η συγκε­κρι­μένη δαπάνη. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του σχε­τι­κού πίνακα του 2ου σενα­ρίου, τα φορο­λο­γικά έσοδα του ΦΠΑ στον κλάδο του Εμπο­ρίου θα αυξη­θούν κατά 1,7 δις στη συγκε­κρι­μένη περί­πτωση. Ας ελπί­σουμε πως τα σενάρια θέσπι­σης ενός χαμηλού συντε­λε­στή ΦΠΑ στα επίπεδα του 10%, στον οποίο θα εμπί­πτουν μεταξύ άλλων και ο υπο­κλά­δος των τρο­φί­μων, εν τέλει θα ευο­δω­θούν και θα προσ­δώ­σουν την ανα­γκαία τόνωση στην αγορά και την οικο­νο­μική ελά­φρυνση περίπου 1 δις ευρώ στους τελι­κούς κατα­να­λω­τές σύμφωνα με το 3ο σενάριο.

7. Η θέσπιση ενιαίου συντε­λε­στή ΦΠΑ στα επίπεδα του 18% ή του 20% ανα­μέ­νε­ται πως θα επη­ρε­ά­σει και τις τιμές των οδικών και ακτο­πλοϊ­κών μετα­φο­ρών. Μπορεί βεβαίως το κόστος μετα­φο­ράς των εμπο­ρευ­μά­των να συρ­ρι­κνω­θεί, η αύξηση όμως του ΦΠΑ από το 13% στο 18% ή στο 20% στα εισι­τή­ρια είναι σχεδόν σίγουρο πως θα επι­βα­ρύ­νει το επι­βα­τικό κοινό (επι­βά­ρυνση κατα­να­λω­τών κατά 140 εκ. ευρώ και 292 εκ. ευρώ αντί­στοιχα με βάση τα στοι­χεία που παρα­τί­θε­νται στους πίνακες που ακο­λου­θούν), προ­κα­λώ­ντας μείωση της ζήτησης, εξα­νε­μί­ζο­ντας με αυτόν τον τρόπο οποια­δή­ποτε επι­πρό­σθετα κρατικά φορο­λο­γικά έσοδα.

Δήλωση Προ­έ­δρου ΕΣΕΕ κ. Βασίλη Κορκίδη για τον ενιαίο συντε­λε­στή ΦΠΑ:

«…Ως γνωστόν, τις τελευ­ταίες ημέρες γίνεται λόγος για εφαρ­μογή ΦΠΑ δύο συντε­λε­στών, ενός χαμηλού για τα τρόφιμα, τα φάρμακα και τα βιβλία και ενός ενιαίου για όλα τα υπό­λοιπα προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες.

Σύμφωνα με τα πιθανά σενάρια εξε­τά­ζε­ται ένας ενιαίος συντε­λε­στής από 18% έως 20% και ένας χαμηλός συντε­λε­στής 8%-10%. Ανα­φο­ρικά με παλαιό­τε­ρες σκέψεις αλλαγών στο καθε­στώς ΦΠΑ και όπως είχε υπο­λο­γι­στεί από το 2014, η επί­πτωση εφαρ­μο­γής ενός ενιαίου συντε­λε­στή ΦΠΑ 18% και αντί­στοι­χου χαμηλού στο 9% θα οδη­γούσε σε αύξηση του τιμα­ρίθ­μου μεταξύ 2,4% έως 2,6% και περίπου 4,5% στη δια­τροφή. Ωστόσο, όπως γνω­ρί­ζουμε σε κάθε μετα­βολή φόρων η αγορά, λόγω “ακι­νη­σίας”, συνήθως απορ­ροφά οριακές αυξή­σεις.

Τα τρία δια­φο­ρε­τικά σενάρια μας δίνουν μία πρώτη προ­σέγ­γιση, αλλά με σχετική από­κλιση σε βασι­κούς κλάδους κατα­νά­λω­σης, εφόσον δεν γνω­ρί­ζουμε ανα­λυ­τικά τις αλλαγές στις κατη­γο­ρίες αγαθών και υπη­ρε­σιών. Θα πρέπει λοιπόν να περι­μέ­νουμε τη τελική δια­μόρ­φωση της πρό­τα­σης, ώστε να μετρή­σουμε ακριβώς και να τοπο­θε­τη­θούμε συγκε­κρι­μένα.

Στο πλαίσιο αυτό, δεν είμαστε αρνη­τι­κοί σε ένα ενιαίο συντε­λε­στή ΦΠΑ χαμη­λό­τερο του σημε­ρι­νού 23%, που θα συνο­δεύ­ε­ται βεβαίως με ένα πολύ χαμηλό συντε­λε­στή. Ωστόσο, μας απα­σχο­λεί ιδιαί­τερα τι θα επι­φέ­ρει ο ενιαίος συντε­λε­στής στο ειδικό καθε­στώς ΦΠΑ της νησιω­τι­κής Ελλάδας καθώς και στα είδη πρώτης ανάγκης. Το ΙΝΕΜΥ της ΕΣΕΕ θα επι­και­ρο­ποιεί συνεχώς και πολύ προ­σε­κτικά τη σχετική μελέτη, για όλους τους κλάδους του εμπο­ρίου, της δια­τρο­φής και των υπη­ρε­σιών, καθώς και των χερ­σαίων και θαλάσ­σιων μετα­φο­ρών…”

ΑΠΕ-ΜΠΕ