«Θύμα της οικονομικής κρίσης η ελευθερία του Τύπου»

Κατά τη διάρ­κεια της κρί­σης, από το 2010 μέχρι και το 2014, η Ελ­λά­δα υπο­χώ­ρη­σε 21 μο­νά­δες, το πε­ρισ­σό­τε­ρο πα­γκο­σμί­ως, στην έκ­θε­ση του αμε­ρι­κα­νι­κού ορ­γα­νι­σμού Freedom House για την ελευ­θε­ρία του Τύπου. Σε συ­νέ­ντευ­ξή της στην «Κ», η ερευ­νή­τρια για την Ευ­ρώ­πη Ελεν Αγκέ­κιαν απο­δί­δει τη δρα­μα­τι­κή υπο­χώ­ρη­ση της ελευ­θε­ρί­ας του Τύπου στην οι­κο­νο­μι­κή κρίση, που επέ­τει­νε υπάρ­χο­ντα προ­βλή­μα­τα στο πε­ρι­βάλ­λον λει­τουρ­γί­ας των μί­ντια.

Σύμ­φω­να, πά­ντως, με τον υφυ­πουρ­γό Εξω­τε­ρι­κών των Ηνω­μέ­νων Πο­λι­τειών Ντά­γκλας Φραντς, η αμε­ρι­κα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση θε­ω­ρεί το πρό­βλη­μα προ­σω­ρι­νό. Οπως δή­λω­σε ο κ. Φραντς απα­ντώ­ντας σε ερώ­τη­ση της «Κ», «ο ελ­λη­νι­κός λαός και η Ελ­λά­δα περ­νούν την πιο δύ­σκο­λη πε­ρί­ο­δο που μπο­ρεί να φα­ντα­στεί κα­νείς, και πι­στεύω ότι οι πε­ριο­ρι­σμοί και τα προ­βλή­μα­τα της ελευ­θε­ρο­τυ­πί­ας είναι προ­σω­ρι­νή από­κλι­ση. Δεν το βλέ­που­με ως εν­δη­μι­κό πρό­βλη­μα: Το να πει κα­νείς ότι η δη­μο­κρα­τία έχει βα­θιές ρίζες στην Ελ­λά­δα είναι το από­λυ­το σχήμα λι­τό­τη­τας, δεν πι­στεύω λοι­πόν ότι έχου­με κρί­σι­μες ανη­συ­χί­ες. Ανη­συ­χού­με βέ­βαια για κάθε μέρος του κό­σμου όπου υπάρ­χουν πε­ριο­ρι­σμοί στην ελευ­θε­ρο­τυ­πία, αλλά πι­στεύω ότι η Ελ­λά­δα θα το ξε­πε­ρά­σει». Με αφορ­μή τη ση­με­ρι­νή Πα­γκό­σμια Ημέρα Ελευ­θε­ρί­ας του Τύπου, ο βρα­βευ­μέ­νος με Πού­λι­τζερ βε­τε­ρά­νος δη­μο­σιο­γρά­φος εκτί­μη­σε ότι «όλες οι προ­σπά­θειες να πε­ριο­ρι­σθεί η ελεύ­θε­ρη ροή πλη­ρο­φο­ριών και η ελευ­θε­ρία της έκ­φρα­σης δεν είναι ση­μά­δι ισχύ­ος, αλλά ανα­γνώ­ρι­ση αδυ­να­μί­ας».

Σε καλό επί­πε­δο

Με δε­δο­μέ­νες τις σο­βα­ρές προ­κλή­σεις που δια­πι­στώ­νει η έκ­θε­ση για τη δη­μο­σιο­γρα­φία πα­γκο­σμί­ως, η κ. Αγκέ­κιαν ανα­γνω­ρί­ζει ότι η επι­δεί­νω­ση στην Ελ­λά­δα είναι σχε­τι­κή: «Δεν βλέ­που­με στην Ελ­λά­δα μία κυ­βερ­νη­τι­κή επί­θε­ση στην ελευ­θε­ρία του Τύπου, όπως δυ­στυ­χώς πα­ρα­τη­ρού­με στη Ρωσία και αλλού». Οπως λέει, «η Ελ­λά­δα ξε­κί­νη­σε από ένα πολύ καλό επί­πε­δο πριν από πέντε χρό­νια, το 2011 βρι­σκό­ταν στον αριθ­μό 30, που είναι εντός του ορίου των “ελεύ­θε­ρων” χωρών. Ούτε και έχει σή­με­ρα πολύ κακό σκορ, γύρω στο 50 θε­ω­ρεί­ται σε­βα­στό σκορ για τις “με­ρι­κώς ελεύ­θε­ρες” χώρες».

Οσο για το αν η επι­δεί­νω­ση είναι πολύ σο­βα­ρή, όπως λέει «η Ελ­λά­δα δεν μπο­ρεί βέ­βαια να συ­γκρι­θεί με τη Συρία, το Ιράν τη Βό­ρεια Κορέα ή ακόμη και την Ου­κρα­νία, όπου οι απει­λές είναι πιο άμε­σες, υπάρ­χει φυ­σι­κός κίν­δυ­νος… αλλά η ουσία είναι ότι υπο­χώ­ρη­σε και στις τρεις κα­τη­γο­ρί­ες που αξιο­λο­γού­με: το πο­λι­τι­κό, οι­κο­νο­μι­κό και νο­μι­κό πλαί­σιο». Η ερευ­νή­τρια σπεύ­δει να διευ­κρι­νί­σει ότι το Freedom House δεν αξιο­λο­γεί τη δη­μο­κρα­τι­κό­τη­τα των κυ­βερ­νή­σε­ων, αλλά το μι­ντια­κό πε­ρι­βάλ­λον.

Οπως λέει όμως, «αυτό που έχου­με δει στην Ελ­λά­δα, και είναι το πλέον πο­λύ­πλο­κο, είναι πο­λι­τι­κή πίεση από την κυ­βέρ­νη­ση και τα κόμ­μα­τα προς δη­μό­σια και ιδιω­τι­κά μέσα».

Μη­νύ­σεις

Ερω­τώ­με­νη από την «Κ», η επι­κε­φα­λής της έρευ­νας Τζέ­νι­φερ Ντά­ναμ εκτί­μη­σε ότι «τα προ­βλή­μα­τα στο πε­ρι­βάλ­λον των Μέσων Μα­ζι­κής Ενη­μέ­ρω­σης εντά­θη­καν από την κρίση». Πώς απο­τυ­πώ­νε­ται αυτό; Οπως λέει η κ. Αγκέ­κιαν, «με­τρά­με πόση επιρ­ροή έχει η κυ­βέρ­νη­ση σε δια­δι­κα­σί­ες που θα έπρε­πε να είναι τε­λεί­ως ανε­ξάρ­τη­τες από πο­λι­τι­κά συμ­φέ­ρο­ντα, ιδιαί­τε­ρα καθώς πολ­λές από αυτές τις σχέ­σεις δεν είναι δια­φα­νείς. Είναι κάτι που υπήρ­χε για καιρό και συ­νυ­πο­λο­γί­ζα­με στην αξιο­λό­γη­σή μας, και ένας τέ­τοιος πα­ρά­γο­ντας επι­βα­ρύ­νει πε­ρισ­σό­τε­ρο την ανε­ξαρ­τη­σία του Τύπου λόγω του ότι η οι­κο­νο­μι­κή κρίση πε­ριο­ρί­ζει τους πό­ρους των ΜΜΕ».

Τέλος, το­νί­ζει ότι συ­νε­χί­σθη­καν οι μη­νύ­σεις για δυ­σφή­μη­ση, «κάτι που πα­ρα­τη­ρού­με σε πολ­λές δυ­τι­κές χώρες αλλά ιδιαι­τέ­ρως στα Βαλ­κά­νια». Ση­μειώ­νει ακόμη τις απει­λές ενα­ντί­ον δη­μο­σιο­γρά­φων, π.χ. από τη Χρυσή Αυγή, οι οποί­ες «δεν είναι μεν τόσο απτές όσο σε άλλες βαλ­κα­νι­κές χώρες, αλλά το γε­γο­νός ότι ένας δη­μο­σιο­γρά­φος θα πρέ­πει να σκε­φτεί διπλά προ­τού γρά­ψει κάτι διότι φο­βά­ται για την ασφά­λειά του είναι ανη­συ­χη­τι­κό, ιδιαί­τε­ρα καθώς οι εφη­με­ρί­δες έχουν λι­γό­τε­ρους πό­ρους για να τους υπο­στη­ρί­ξουν και καθώς κά­ποιες από τις μη­νύ­σεις διεκ­δι­κούν τε­ρά­στιες απο­ζη­μιώ­σεις».

Οι απο­λύ­σεις και το κλεί­σι­μο επι­χει­ρή­σε­ων του κλά­δου λόγω των οι­κο­νο­μι­κών προ­βλη­μά­των, εξάλ­λου, θε­ω­ρεί ότι πε­ριο­ρί­ζουν την επι­κοι­νω­νία των δια­φο­ρε­τι­κών από­ψε­ων.

Κα­θη­με­ρι­νή