«Η δουλεμπορική βιομηχανία που έζησα»

Στα τέσσερα χρόνια που διαρκεί ο συρια­κός εμφύ­λιος, δεκάδες χιλιά­δες Σύροι πρό­σφυ­γες έχουν συρ­ρεύ­σει στη Μερσίνα. Η κοι­νό­τητά τους στο μεσο­γειακό αυτό λιμάνι της νοτιο­α­να­το­λι­κής Τουρ­κίας φτάνει αισίως σήμερα τα 200.000-350.000 μέλη. Αρκετά επι­χει­ρούν μία νέα αρχή στην πολυ­τά­ραχη ζωή τους. Πάρα πολλοί ωστόσο σπεύ­δουν εκεί ανα­ζη­τώ­ντας απλά ένα εφαλ­τή­ριο στο ταξίδι της από­γνω­σης και συνάμα της ελπίδας για ένα καλύ­τερο αύριο στην ανα­πτυγ­μένη Ευρώπη, κατά προ­τί­μηση στη βόρεια και μέσω Ιταλίας…

«Πριν ήταν η Σμύρνη και η Αλι­καρ­νασ­σός, τώρα όμως είναι η Μερσίνα που λει­τουρ­γεί ως κόμβος στη δια­κί­νηση προ­σφύ­γων», παρα­τη­ρεί στη Hürriyet η Φούλια Μεμι­σό­γλου, ερευ­νή­τρια στο Πανε­πι­στή­μιο Τσου­κού­ροβα των Αδάνων. Ενας από τους βασι­κούς λόγους αυτής της αλλαγής, επι­ση­μαί­νει, είναι η μετε­ξέ­λιξη των μεθόδων των ίδιων των δου­λε­μπό­ρων.

Σε αντί­θεση λοιπόν με ό,τι ισχύει στα παράλια της εμπό­λε­μης Λιβύης, στα ανοιχτά της Μερ­σί­νας μπορούν να «πιάσουν» ανε­ξαρ­τή­τως καιρού μεγάλα πλοία, παρα­μέ­νο­ντας αγκυ­ρο­βο­λη­μένα σχεδόν ανε­νό­χλητα στα διεθνή ύδατα και περι­μέ­νο­ντας την «πρα­μά­τεια» τους, σε από­σταση 12-15 ναυ­τι­κών μιλίων από τις τουρ­κι­κές ακτές, το πολύ για πέντε ημέρες.

Πρό­κει­ται για «γέρικα» φορτηγά πλοία-«φαντά­σματα», που ανήκουν σε εταιρείες-«βιτρί­νες», με δυνα­τό­τητα μετα­φο­ράς άνω των 800 ατόμων και συνεπώς «χρυσής» κεδρο­φο­ρίας, καθώς η χρέωση για τους από­κλη­ρους της ζωής φτάνει τα 2.000-8.000 το «κεφάλι»! Συνήθως, δε, εγκα­τα­λεί­πο­νται από το πλήρωμα τα μεν πλοία ακυ­βέρ­νητα, οι δε πρό­σφυ­γες στην τύχη τους όταν τα σαπιο­κά­ραβα φτάσουν σε διεθνή ύδατα, στα ανοιχτά της Ιταλίας.

Παρά το τερά­στιο ρίσκο, αυτή φαντά­ζει η μονα­δική επιλογή για χιλιά­δες από τους πρό­σφυ­γες που συνω­στί­ζο­νται στη Μερσίνα. «Περι­μέ­νουν εβδο­μά­δες ή και μήνες μέχρι να πάρουν το πράσινο φως από τον δου­λέ­μπορο που θα τους βάλει στο καράβι», υπο­γραμ­μί­ζει στη Hürriyet ο Κενάν αλ-Νατζαρί, ένας Σύρος επι­χει­ρη­μα­τίας από το Χαλέπι. Ενας από αυτούς είναι και o 27χρονος «Σέρκο» από τη Συρία. Το ταξίδι του μέχρι τη Μερσίνα και την αγωνία του εκεί κατέ­γραψε τον περα­σμένο Ιανουά­ριο το γερ­μα­νικό περιο­δικό Der Spiegel.

Από­φοι­τος της Νομικής, ο «Σέρκο» έφτασε στη Μερσίνα μαζί με 13 φίλους του από την ίδια γει­το­νιά της Δαμα­σκού: έναν οπτικό, έναν προ­γραμ­μα­τι­στή, φοι­τη­τές κι έναν υπάλ­ληλο σε εται­ρεία ενοι­κιά­σεων αυτο­κι­νή­των. Ο νεα­ρό­τε­ρος είναι 18 ετών και ο μεγα­λύ­τε­ρος 45. Ολοι τους πήραν τον δρόμο της προ­σφυ­γιάς για να γλι­τώ­σουν από τον αιμα­τηρό εμφύλιο. «Θέλουμε να πάμε στη Γερ­μα­νία να δου­λέ­ψουμε», λέει στο Spiegel…

Ενας μήνας ανα­μο­νής

Στις αρχές Ιανουα­ρίου, ο νεαρός Σύρος είχε ήδη κλείσει έναν μήνα βασα­νι­στι­κής ανα­μο­νής στη Μερσίνα. Κάθε 24ωρο ήταν σε κατά­σταση επι­φυ­λα­κής, κλει­σμέ­νος μαζί με συμπα­τριώ­τες του σε ένα δωμάτιο ξενο­δο­χείου, περι­μέ­νο­ντας το «σήμα εκκί­νη­σης» για το μεγάλο ταξίδι προς την Ευρώπη. Στο πλευρό του είχε διαρκώς δίπλα του το σακίδιό του με τα απα­ραί­τητα: το smartphone του -φορτωμένο με χρή­σι­μες εφαρ­μο­γές, όπως το SeaConditions-, 10 μπάρες δημη­τρια­κών και κον­σέρ­βες τόνου, καθώς κι ένα καθα­ρι­στικό πανάκι για τα παπού­τσια του, μία ξυρι­στική μηχανή, άρωμα κι οδο­ντικό νήμα για όταν με το καλό θα έφτανε στον τελικό προ­ο­ρι­σμό του…

Ευκαι­ρία 2.000 δολα­ρίων

Για το ταξίδι από τη Δαμασκό μέχρι και τα ιταλικά παράλια, ο «Σέρκο» πλήρωσε 2.000 δολάρια: τιμή-«ευκαι­ρίας» όπως τον δια­βε­βαί­ωσε ο μεσά­ζο­ντας, στην περί­πτωσή του ένας Σύρος δου­λέ­μπο­ρος, τον οποίο βρήκε μέσω Facebook και τον απο­κα­λεί «ο κοντός», αφού κανείς δεν γνω­ρί­ζει το όνομά του. Τα χρήματα του τα έδωσε ο πατέρας του, που πούλησε για τον λόγο αυτό το πατρικό τους.

Η οδύσ­σειά του άρχισε τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο με την ανα­χώ­ρηση από τη Δαμασκό με ένα μικρό λεω­φο­ρείο, ενδιά­μεσο σταθμό τη Βηρυτό και καθ’ οδόν πολύ «λάδωμα» σε τοπι­κούς αξιω­μα­τού­χους. Από τη λιβα­νέ­ζικη πρω­τεύ­ουσα το προ­σφυ­γικό καρα­βάνι μετα­φέρ­θηκε αερο­πο­ρι­κώς στα Αδανα της νότιας Τουρ­κίας κι από εκεί στη Μερσίνα, όπου τους υπο­δέ­χτηκε ένας… βοηθός του «κοντού».

Ο ίδιος τους περί­μενε στο λόμπι του ξενο­δο­χείου. Δεν είπαν πολλά. «Δεν ήταν άλλωστε παρά ένας μικρός κρίκος σε μία μεγάλη αλυσίδα στο δίκτυο των δου­λε­μπό­ρων που», όπως ανα­φέ­ρει το Spiegel, «απαρ­τί­ζε­ται από Σύρους κι από Τούρ­κους». Η συνήθης τακτική τους είναι να μετα­φέ­ρουν με φορτηγά τους πρό­σφυ­γες από το κέντρο της Μερ­σί­νας στις ακτές, όπου τους περι­μέ­νουν ψαρό­βαρ­κες για να τους μετα­φέ­ρουν -καιρού θέλο­ντος και τουρ­κι­κού Λιμε­νι­κού… επιτρέποντος- στα αγκυ­ρο­βο­λη­μένα φορτηγά πλοία.

Το πρώτο καρα­βάνι στο οποίο συγκα­τα­λέ­χθηκε ο «Σέρκο» μετα­φέρ­θηκε στο Καρα­ντου­βάρ, ένα ψαρο­χώρι δίπλα στο λιμάνι. Εκεί τους περί­μενε ο επό­με­νος «κρίκος» της «αλυ­σί­δας»: ένας 45χρονος Τούρκος πρώην λαθρέ­μπο­ρος καυ­σί­μων και τσι­γά­ρων, με κατα­γωγή από τα βάθη της Ανα­το­λίας, που τους συστή­θηκε με το παρα­τσού­κλι «Μέρντοκ» (κλεμ­μένο από μία αμε­ρι­κα­νική τηλε­ο­πτική σειρά περι­πέ­τειας της δεκα­ε­τίας του ’80). «Χάρη κάνω στους Σύρους», κομπά­ζει…

Δέκα υπάλ­λη­λοι τη φορά

Στη δούλεψή του έχει του­λά­χι­στον δέκα χωρι­κούς, που προ­ε­τοι­μά­ζουν το έδαφος για το εκά­στοτε «μπάρκο» ψυχών από την περιοχή που ελέγχει ο «Μέρντοκ». Επί μία εβδο­μάδα επι­θε­ω­ρούν τα σημεία ανα­χώ­ρη­σης, ξενυ­χτώ­ντας σε οχήματα και πίνο­ντας καφάσια μπίρες. Οσο για την κρίσιμη βραδιά; Εάν εμφα­νι­στεί απροει­δο­ποί­ητα η αστυ­νο­μία, απο­στολή τους είναι να κάνουν σαματά για αντι­πε­ρι­σπα­σμό. Εάν είναι όλα ήσυχα, τηλε­φω­νούν στον «Μέρντοκ».

Τότε αυτός επι­κοι­νω­νεί με τον καπε­τά­νιο του αγκυ­ρο­βο­λη­μέ­νου σαπιο­κά­ρα­βου. Στο «παι­χνίδι» μπαίνει τότε ένας ακόμη μεσά­ζο­ντας, με τον κωδικό «Τούτου», που περι­μέ­νει στην ακτή την ολο­κλή­ρωση της επι­χεί­ρη­σης, έχοντας ήδη τις τσέπες του γεμάτες με τα μισά από τα κόμι­στρα των προ­σφύ­γων. Μόνον όταν ειδο­ποι­η­θεί ότι το «εμπό­ρευμα» φορ­τώ­θηκε στο καράβι πλη­ρώ­νει τον «Μέρντοκ» και τη μικρή συμ­μο­ρία του, συνήθως έναντι 1.000-1.500 δολάρια το «κεφάλι».

Η πρώτη από­πειρα φυγής του «Σέρκο» ακυ­ρώ­θηκε, χωρίς αιτιο­λο­γία. Εκτοτε -γράφει το Spiegel- ο 27χρονος Σύρος «περί­μενε κάθε ημέρα ένα τηλε­φώ­νημα από τον “κοντό”, που με τη σειρά του περί­μενε τηλε­φώ­νημα από μεσά­ζο­ντες σαν τον “Μέρντοκ”, που με τη σειρά τους περί­με­ναν τηλε­φώ­νημα από τον καπε­τά­νιο του φορ­τη­γού πλοίου». Παρα­μέ­νει άγνωστο εάν το ταξίδι τελικά έγινε, πώς και με ποιον προ­ο­ρι­σμό. Ούτως ή άλλως, διε­ρω­τά­ται το γερ­μα­νικό περιο­δικό, «ποια άλλη επιλογή είχε πραγ­μα­τικά ο “Σέρκο” εκτός από τους δου­λε­μπό­ρους;»

efsyn.gr