Χρυσοφόρο χάος στις μισθώσεις παραλιών

Για πολύ κόσμο ο συν­δυα­σμός «ξαπλώστρα-ομπρέλα-καντίνα» είναι επαρκής αιτία… να απο­φύ­γουν μια παραλία. Για τους δήμους, όμως, και το κράτος, η μίσθωση των παρα­λιών οδηγεί κάθε χρόνο στα ταμεία πολύ­τιμα έσοδα. Το πρό­βλημα είναι ότι, όπως όλα στη χώρα μας, η «αγορά» αυτή οργα­νώ­νε­ται κάθε χρονιά στο παρά πέντε ή ακόμα κι αφότου ξεκι­νή­σει η του­ρι­στική σεζόν. Επι­πλέον ελέγ­χε­ται σπανίως, συνήθως μετά μια καταγ­γε­λία ή ένα ατύχημα. Η φετινή χρονιά δεν ξεφεύ­γει από τον κανόνα, καθώς τα αρμόδια υπουρ­γεία έχουν καθυ­στε­ρή­σει δρα­μα­τικά την έκδοση της απα­ραί­τη­της από­φα­σης. Η υπόθεση όμως περιε­πλάκη έτι περαι­τέρω, από την απόφαση του Ε΄ τμή­μα­τος του ΣτΕ να κηρύξει αντι­συ­νταγ­μα­τική τη δια­δι­κα­σία παρα­χώ­ρη­σης του δικαιώ­μα­τος μίσθω­σης από το Δημόσιο στους δήμους.

Η ιστορία έχει ως εξής: Οι παρα­λίες και οι αιγια­λοί όλης της χώρας ανήκουν στο Δημόσιο, το οποίο απο­φα­σί­ζει κατά περί­πτωση για τα έργα που πραγ­μα­το­ποιού­νται σε αυτές (λ.χ. λιμε­νικά) ή τη μακρο­χρό­νια παρα­χώ­ρηση της χρήσης τους (λ.χ. σε ένα ξενο­δο­χείο). Εξαί­ρεση απο­τε­λεί η μίσθωση αιγια­λών και παρα­λιών για «απλή χρήση», δηλαδή για λόγους ανα­ψυ­χής με ομπρέ­λες, ξαπλώ­στρες και άλλες υπο­χρε­ω­τικά προ­σω­ρι­νές κατα­σκευές. Η παρα­χώ­ρηση από το Δημόσιο προς τους δήμους πραγ­μα­το­ποιεί­ται ετησίως με βάση κάποιους κανόνες (δια­φύ­λαξη κοι­νό­χρη­στου χαρα­κτήρα, ελά­χι­στες απο­στά­σεις κ.λπ.). Οι δήμοι με τη σειρά τους τις μισθώ­νουν σε ιδιώτες, απο­δί­δο­ντας το 20% στο κράτος.

Το πρώτο φετινό πρό­βλημα είναι ότι η έκδοση της από­φα­σης έχει καθυ­στε­ρή­σει. «Θα έπρεπε να έχει βγει από τον Φεβρουά­ριο!» λέει ο δήμαρ­χος Λευ­κά­δας, Κώστας Δρα­κο­ντα­ει­δής. «Ηδη έχουν γίνει δεκάδες αιτή­σεις από ξενο­δο­χεία, καφε­τέ­ριες και άλλους ιδιώτες. Οι συμ­βά­σεις όμως απαι­τούν μια δια­δι­κα­σία, η οποία χρειά­ζε­ται χρόνο. Εχουν υπάρξει χρονιές που οι μισθω­τές άρχισαν άτυπα να εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται μια παραλία από τον Ιούνιο και η σύμβαση υπε­γράφη τον Αύγου­στο – και φυσικά δεν μπορεί να ζητηθεί μίσθωμα για την περίοδο πριν από την υπο­γραφή της σύμ­βα­σης. Αρα χάνο­νται έσοδα και για το Δημόσιο και για τους δήμους. Επι­πλέον, η καθυ­στέ­ρηση συχνά οδηγεί σε “κανι­βα­λι­σμό”. Δηλαδή διά­φο­ροι “καου­μπό­η­δες” κατα­πα­τούν τις παρα­λίες και… άντε να τους βγάλεις».

Η δια­δι­κα­σία παρα­χώ­ρη­σης του δικαιώ­μα­τος μίσθω­σης από το Δημόσιο στους δήμους έχει κάποια πλε­ο­νε­κτή­ματα, εάν προ­ω­θη­θεί έγκαιρα. Αλλά όπως έκρινε το Ε΄ τμήμα του ανώ­τα­του ακυ­ρω­τι­κού δικα­στη­ρίου (απ.646/2015) ύστερα από προ­σφυγή του Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου Αθηνών παρου­σιά­ζει σοβαρά προ­βλή­ματα. Οπως έκρινε το ΣτΕ, με τη συλ­λή­βδην παρα­χώ­ρηση όλων των παρα­λιών «δεν δια­σφα­λί­ζε­ται η προ­στα­σία των παρά­κτιων οικο­συ­στη­μά­των, που κιν­δυ­νεύ­ουν από την υπε­ρεκ­με­τάλ­λευση, ούτε δια­φυ­λάσ­σε­ται η κοι­νο­χρη­σία τους». Λόγω της σπου­δαιό­τη­τας του θέματος, η υπόθεση παρα­πέμ­φθηκε στην επτα­μελή σύνθεση του τμή­μα­τος με δικά­σιμο την 3η Ιουνίου 2015.

Η απόφαση του ΣτΕ απο­τυ­πώ­νει μια πραγ­μα­τι­κό­τητα: την απα­ρά­δε­κτη κατά­σταση που επι­κρα­τεί στις παρα­λίες ιδίως των του­ρι­στι­κών περιο­χών κάθε καλο­καίρι, ακόμη και μέσα σε υπο­τί­θε­ται αυστηρά προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές. Οι δε έλεγχοι είναι από ελά­χι­στοι έως ανύ­παρ­κτοι. «Αν ρωτή­σετε ποιος έχει την ευθύνη των ελέγχων –ο δήμος, η κτη­μα­τική υπη­ρε­σία, το λιμε­ναρ­χείο ή η αστυ­νο­μία– κανένας δεν θα γνω­ρί­ζει να σας πει», ανα­φέ­ρει ο δήμαρ­χος Λευ­κά­δας.

Το 2013 το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών απο­φά­σισε να ορίσει συνυ­πεύ­θυ­νες στις μισθώ­σεις τις κατά τόπους κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες. Αιτία, η βεβαιό­τητα ότι τα χρήματα που απέ­δι­δαν οι δήμοι στο Δημόσιο ήταν ελά­χι­στα σε σχέση με τα πραγ­μα­τικά τους έσοδα, μεγάλο μέρος των οποίων κινού­νταν «κάτω από το τραπέζι». Τα έσοδα όντως αυξή­θη­καν άμεσα, αλλά οι κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες παρέ­λυ­σαν. «Μία υπη­ρε­σία με 1 ή 2 μηχα­νι­κούς για 50 παρα­λίες ή 10 νησιά δεν είναι σε θέση να κάνει ελέγ­χους. Ας μην ξεχνάμε ότι οι κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες έχουν επι­πλέον την ευθύνη της χάραξης του αιγια­λού, των μισθώ­σεων των κτιρίων δημο­σίων υπη­ρε­σιών και πολλά άλλα, με ελά­χι­στο προ­σω­πικό», λέει στην «Κ» στέ­λε­χος της υπη­ρε­σίας στη νησιω­τική Ελλάδα, που επι­θυ­μεί να δια­τη­ρή­σει την ανω­νυ­μία του. «Καθό­μα­στε λοιπόν και κοιτάμε το χάλι. Αν υπήρχαν πέντε κλι­μά­κια μηχα­νι­κών να γυρί­ζουν το καλο­καίρι τα νησιά και να ελέγ­χουν τους μισθω­τές των παρα­λιών, το Δημόσιο θα είχε πολ­λα­πλά­σια έσοδα και η κατά­σταση των παρα­λιών θα ήταν σαφώς καλύ­τερη από το σημε­ρινό χάος».

Καθη­με­ρινή