2 δισ. απώλειες τον χρόνο από τα παράνομα καταλύματα της “σκιώδους φιλοξενίας” τουριστών

Aπό βίλες και δια­με­ρί­σματα μέχρι… πατάρια και σκάφη, οι Ελληνες νοι­κιά­ζουν πλέον τα πάντα στους του­ρί­στες με ετήσιες απώ­λειες για την οικο­νο­μία ως 2 δισ. ευρώ.

Οι αριθμοί για τη «σκιώδη φιλο­ξε­νία» στην Ελλάδα -αλλά και σε όλο τον κόσμο- αυξά­νο­νται με ραγδαί­ους ρυθμούς, με τα πιο γνωστά sites όπου φιλο­ξε­νού­νται οι κατα­χω­ρή­σεις για τις ενοι­κιά­σεις να συγκε­ντρώ­νουν πλέον δεκάδες χιλιά­δες αναρ­τή­σεις από ιδιο­κτή­τες κατα­λυ­μά­των που ψάχνουν για ένα επι­πλέον εισό­δημα, χωρίς όμως, στη συντρι­πτική τους πλειο­νό­τητα, να το δηλώ­νουν στην Εφορία.

Η Airbnb, το πλέον δημο­φι­λές site παγκο­σμίως στη συγκε­κρι­μένη αγορά, είχε, με βάση τα στοι­χεία της ίδιας, αύξηση κατά 90% στη χώρα μας το 2014 ως προς τον αριθμό των κατα­χω­ρή­σεων από Ελληνες «οικο­δε­σπό­τες». Παράλ­ληλα, σύμφωνα με δηλώ­σεις του επι­τε­λείου της που βρέθηκε προ ημερών στη Γερ­μα­νία, στο πλαίσιο της διε­θνούς του­ρι­στι­κής έκθεσης της ΙΤΒ, το σύνολο των κατα­χω­ρή­σεων στη χώρα μας αγγίζει πλέον τις 18.000! Τα νούμερα είναι αυξη­τικά και για τις άλλες, δημο­φι­λείς πλατ­φόρ­μες στη χώρα μας: η HomeAway φιλο­ξε­νεί αυτή τη στιγμή 7.540 κατα­χω­ρή­σεις στην Ελλάδα, εκ των οποίων οι περισ­σό­τε­ρες αφορούν σπίτια στο Αιγαίο, ενώ 3.742 και 7.393 είναι αντί­στοιχα τα νούμερα για τα VacationRentals.com και VRBO.com, τα οποία όμως είναι παρα­κλά­δια της HomeAway. Στη HouseTrip οι ενδια­φε­ρό­με­νοι επι­σκέ­πτες για την Ελλάδα μπορούν να βρουν 2.770 κατα­λύ­ματα και στη FlipKey 3.713.

Εκτός από τις γνωστές πλατ­φόρ­μες, όπου μάλιστα ο αριθμός των κατα­χω­ρή­σεων αυξο­μειώ­νε­ται ανα­λό­γως της εποχής, προ­στί­θε­νται φυσικά και οι μεμο­νω­μέ­νες αγγε­λίες και τα sites που έχουν φτιάξει οι ίδιοι οι ιδιο­κτή­τες των κατα­λυ­μά­των.

«Το θέμα της σκιώ­δους φιλο­ξε­νίας, ή shadow economy όπως το απο­κα­λεί η HOTREC, η Πανευ­ρω­παϊκή Συνο­μο­σπον­δία Δια­μο­νής και Εστί­α­σης, είναι ουσια­στικά ένας παράλ­λη­λος τομέας της οικο­νο­μίας που λει­τουρ­γεί ερήμην κάθε κανο­νι­στι­κού πλαι­σίου -φορολογικού, πολε­ο­δο­μι­κού ή εργασιακού-, εκμε­ταλ­λευό­με­νος την τερά­στια ανά­πτυξη και εξέλιξη της τεχνο­λο­γίας στις δια­δι­κτυα­κές συναλ­λα­γές, προ­σφέ­ρο­ντας υπη­ρε­σίες φιλο­ξε­νίας, μετα­κί­νη­σης κ.λπ., χωρίς καμία συμ­με­τοχή ή έλεγχο του κράτους, με την οποια­δή­ποτε ωφέλεια να παρα­μέ­νει, καθαρή, στους παρέ­χο­ντες τις υπη­ρε­σίες», ανα­φέ­ρει στο «business stories» ο πρό­ε­δρος του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος (ΞΕΕ) Γιώργος Τσα­κί­ρης και συμπλη­ρώ­νει: «Αλλοθι της τερά­στιας ανά­πτυ­ξης αυτής της σκιώ­δους οικο­νο­μίας απο­τέ­λεσε η φιλο­σο­φία της οικο­νο­μίας του δια­μοι­ρα­σμού ή sharing economy, όπως είναι ο διεθνής όρος».

«Ειδικά στο κομμάτι του του­ρι­σμού -δυστυχώς- στην πράξη, όπως ανα­κοι­νώ­θηκε και πρό­σφατα στη διεθνή του­ρι­στική έκθεση ITB του Βερο­λί­νου, η οικο­νο­μία του δια­μοι­ρα­σμού έχει μετα­τρα­πεί σε επαγ­γελ­μα­τική εκμε­τάλ­λευση, σε ποσοστό διεθνώς άνω του 75%», ανα­φέ­ρει.

«Το αντί­στοιχο ποσοστό στη χώρα μας εκτι­μάμε ότι ξεπερ­νάει το 90%, συνε­πι­κου­ρού­μενο από την απόλυτη έλλειψη οποιου­δή­ποτε κρα­τι­κού ελεγ­κτι­κού μηχα­νι­σμού. Ο αριθμός των κατα­χω­ρή­σεων, δια­δι­κτυα­κών ή μη, κάθε μορφής δια­μο­νής και φιλο­ξε­νίας, για χώρους ή, δωμάτια ή, κατοι­κίες ή ακόμη και σκάφη ανα­ψυ­χής, ξεπερ­νάει τους καλο­και­ρι­νούς μήνες τις 80.000. Το νούμερο αυτό, μετα­τρε­πό­μενο σε κλίνες, πλη­σιά­ζει το νόμιμο αδειο­δο­τη­μένο δυνα­μικό της χώρας!».

Οι επι­πτώ­σεις

«Ο τζίρος των παρά­νο­μων κατα­λυ­μά­των που δεν κατα­γρά­φε­ται επι­σή­μως ως νόμιμο έσοδο, σύμφωνα με εκτι­μή­σεις μας, ξεπερ­νάει σε ετήσια βάση τα 2 δισ. ευρώ κι έχει την τάση να αυξά­νε­ται, παράλ­ληλα με τα νόμιμα έσοδα, σε χρονιές-ρεκόρ όπως η περσινή. Η δρα­στη­ριό­τητα, ως σκιώδης οικο­νο­μία και φιλο­ξε­νία, δεν συνει­σφέ­ρει καθόλου στη σύννομη απα­σχό­ληση, ενώ, αντι­θέ­τως, η μαύρη εργασία απο­τε­λεί δομικό χαρα­κτη­ρι­στικό της δρα­στη­ριό­τη­τας. Μεγάλα ποσά που αφορούν φόρους εισο­δή­μα­τος, ΦΠΑ, δημο­τι­κούς φόρους δια­φεύ­γουν συστη­μα­τικά. Συγ­χρό­νως, μέσω της δρα­στη­ριό­τη­τας αυτής, έσοδα τα οποία σε άλλη περί­πτωση θα κινού­νταν μέσω των αδειο­δο­τη­μέ­νων νόμιμων κατα­λυ­μά­των, ξενο­δο­χείων και επι­χει­ρή­σεων ενοι­κια­ζό­με­νων δωμα­τίων κατευ­θύ­νο­νται στην παρά­νομη οικο­νο­μία, απο­μειώ­νο­ντας κατ’ αυτόν τον τρόπο και την απο­δο­τι­κό­τητα του νόμιμου τομέα».

Η ανά­πτυξη της οικο­νο­μίας του δια­μοι­ρα­σμού διευ­κο­λύν­θηκε και συμ­βα­δί­ζει με την παγκό­σμια ανά­πτυξη του ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρίου και την και­νο­το­μία στις συναλ­λα­γές που αυτό εισάγει. Στην Αμερική εμφα­νί­ζε­ται εδώ και πέντε χρόνια, αλλά στην Ευρώπη είναι σχετικά πρό­σφατο.

«Εμείς στην Ελλάδα το δια­γνώ­σαμε ως φαι­νό­μενο και ως πρό­βλημα πριν από πέντε χρόνια», ανα­φέ­ρει ο κ. Τσα­κί­ρης. «Οταν -τότε- το πρω­το­θέ­σαμε ως θέμα στην ατζέντα της HOTREC, αρχικά η αντί­δραση των άλλων χωρών ήταν χλιαρή ως αδιά­φορη, όμως εδώ και δύο χρόνια έχει αναχθεί στο κυριό­τερο θέμα και πρό­βλημα της ευρω­παϊ­κής φιλο­ξε­νίας».

Παρ’ όλα αυτά, οι αντι­δρά­σεις σε επίπεδο θεσμι­κής κρα­τι­κής παρέμ­βα­σης χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ακόμη είτε χαλαρές είτε απο­σπα­σμα­τι­κές. Η μονα­δική μελέτη για το θέμα υλο­ποι­ή­θηκε για λογα­ρια­σμό του ΞΕΕ και παρα­δό­θηκε στο Επι­με­λη­τή­ριο φέτος τον Ιανουά­ριο, και είναι η πρώτη του είδους της στην Ευρώπη.

Παρα­δείγ­ματα θεσμι­κής αντι­με­τώ­πι­σης του προ­βλή­μα­τος έρχο­νται βασικά από τις ΗΠΑ. «Στη Νέα Υόρκη, με παρέμ­βαση των εισαγ­γε­λι­κών αρχών, έχουν ζητηθεί από τους ηλε­κτρο­νι­κούς παρό­χους (Airbnb, FlipKey, HomeAway, 9plan κ.λπ.) τα στοι­χεία των ιδιο­κτη­τών κατα­λυ­μά­των για να τους επι­βλη­θούν οι ανα­λο­γού­ντες φόροι. Στο Σαν Φραν­σί­σκο οι Αρχές ζήτησαν από τους ηλε­κτρο­νι­κούς παρό­χους να κατα­βά­λουν οι ίδιες τους δημο­τι­κούς και πολι­τεια­κούς φόρους των τελευ­ταίων ετών, που ανέρ­χο­νται βεβαίως σε πολλά εκατ. δολάρια. Στο Πόρ­τλαντ δόθηκε διορία να δηλω­θούν όλα τα κατα­λύ­ματα και να κατα­βά­λουν τους φόρους», ανα­φέ­ρει ο κ. Τσα­κί­ρης.

Στην Ελλάδα, με τον του­ρι­στικό νόμο του 2013, δόθηκε η δυνα­τό­τητα έκδοσης άδειας

λει­τουρ­γίας για κατα­λύ­ματα, ενώ επι­βάλ­λε­ται διοι­κη­τικό πρό­στιμο 50.000 ευρώ κατά περί­πτωση για την παρά­νομη ενοι­κί­αση κατοι­κιών. «Ωστόσο», σχο­λιά­ζει ο πρό­ε­δρος του ΞΕΕ, «μόνο 4.500 κατα­λύ­ματα νομι­μο­ποι­ή­θη­καν. Και στις δύο περι­πτώ­σεις δεν υπάρχει κανένας έλεγχος».

Aπό την πλευρά τους, οι ξενο­δό­χοι θεωρούν καταρ­χάς απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για να αντι­με­τω­πι­στεί συνο­λικά το θέμα τη δημιουρ­γία των ελεγ­κτι­κών μηχα­νι­σμών που θα επο­πτεύ­ουν συστη­μα­τικά την αγορά τόσο των νόμιμων όσο και των παρά­νο­μων κατα­λυ­μά­των. «Αν και εφόσον δημιουρ­γη­θεί αυτός ο μηχα­νι­σμός, θα μπο­ρέ­σουμε να ανοί­ξουμε τη συζή­τηση, να δια­βου­λευ­τούμε για τα μέτρα που πρέπει να πάρουμε και να θεσμο­θε­τή­σουμε τους όρους και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις λει­τουρ­γίας αυτών των κατα­λυ­μά­των, τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ασφά­λειας που θα πρέπει να πληρούν, τις ποσο­στώ­σεις αδειών ανά περιοχή, τους κανόνες δια­φά­νειας των ηλε­κτρο­νι­κών παρόχων, τη θεσμική αρμο­διό­τητα αδειο­δό­τη­σης των κατα­λυ­μά­των, τις ασφα­λι­στι­κές υπο­χρε­ώ­σεις τους κλπ.», κατα­λή­γει ο κ. Τσα­κί­ρης.

newmoney.gr