Κίνητρα για χρήση πλαστικού χρήματος στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής

Λο­τα­ρί­ες για δώρα με τη συλ­λο­γή απο­δεί­ξε­ων που μπο­ρεί να φθά­νουν έως και τα με­τρη­τά για τους πο­λί­τες, αλλά και δω­ρε­άν ποτά ή ει­σι­τή­ρια για θε­ά­μα­τα και μου­σεία για τους του­ρί­στες που επι­σκέ­πτο­νται τη χώρα μας, προ­βλέ­πει η πρό­τα­ση της Γε­νι­κής Γραμ­μα­τεί­ας Δη­μο­σί­ων Εσό­δων για την πά­τα­ξη της φο­ρο­δια­φυ­γής μέσω της διεύ­ρυν­σης της χρή­σης του πλα­στι­κού χρή­μα­τος.

Οι προ­τά­σεις που δια­τυ­πώ­νο­νται στη­ρί­ζο­νται στα ευ­ρή­μα­τα με­λέ­της του ΚΕΠΕ, που επι­και­ρο­ποι­ή­θη­κε από ομάδα επι­στη­μό­νων με επι­κε­φα­λής τον δρα Νι­κό­λαο Γε­ωρ­γι­κό­που­λο και βρί­σκε­ται ήδη στα χέρια του αντι­προ­έ­δρου της κυ­βέρ­νη­σης κ. Γιάν­νη Δρα­γα­σά­κη, προ­κει­μέ­νου να απο­τε­λέ­σει από την πλευ­ρά της κυ­βέρ­νη­σης ερ­γα­λείο για τον πε­ριο­ρι­σμό της φο­ρο­δια­φυ­γής στη χώρα. Στα κί­νη­τρα που προ­τεί­νο­νται για τη διεύ­ρυν­ση των ηλε­κτρο­νι­κών συ­ναλ­λα­γών είναι το σύ­στη­μα της λο­τα­ρί­ας, όπου χρή­στες χρε­ω­στι­κών και πι­στω­τι­κών καρ­τών θα μπαί­νουν αυ­τό­μα­τα σε κλή­ρω­ση και θα κερ­δί­ζουν δώρα ή ακόμη και χρη­μα­τι­κό ποσό, η κα­τάρ­γη­ση της χρή­σης των με­τρη­τών σε όλες τις υπη­ρε­σί­ες του Δη­μο­σί­ου, αλλά και η χο­ρή­γη­ση bonus στους εμπό­ρους μέσω άμε­σης επι­στρο­φής ΦΠΑ, ώστε να εν­θαρ­ρυν­θούν στην απο­δο­χή του πλα­στι­κού χρή­μα­τος.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, το όφε­λος όχι μόνο για το Δη­μό­σιο, αλλά και για τους κα­τα­να­λω­τές με την επι­στρο­φή ΦΠΑ π.χ. 3% από τη χρήση του πλα­στι­κού χρή­μα­τος είναι ση­μα­ντι­κό και υπο­λο­γί­ζε­ται από 150 έως και 300 εκατ. ευρώ. Αντί­στοι­χα το όφε­λος για τα κρα­τι­κά τα­μεία μπο­ρεί να ξε­κι­νά­ει από τα 50 εκατ. ευρώ πε­ρί­που τον χρόνο, αλλά να φθά­νει έως και τα 700 εκατ. ευρώ, ανά­λο­γα με την επι­τυ­χία του μέ­τρου, δη­λα­δή το κατά πόσο θα συμ­βά­λει στον πε­ριο­ρι­σμό της φο­ρο­δια­φυ­γής.

Σύμ­φω­να με τη σχε­τι­κή με­λέ­τη, ση­μείο-κλει­δί για τα έσοδα του Δη­μο­σί­ου ώστε το μέτρο να γίνει απο­δο­τι­κό, είναι το κατά πόσο το κό­στος που θα συ­νε­πά­γε­ται για τα κρα­τι­κά τα­μεία το κί­νη­τρο από την επι­στρο­φή μέ­ρους του ΦΠΑ, θα αντι­σταθ­μι­στεί από τη διεύ­ρυν­ση της χρή­σης των καρ­τών και των εσό­δων που θα προ­κύ­ψουν από την αύ­ξη­ση των ει­σπρά­ξε­ων όχι μόνο μέσω του ΦΠΑ, αλλά και του φόρου ει­σο­δή­μα­τος.

Σύμ­φω­να με την πρό­τα­ση, το κί­νη­τρο της μεί­ω­σης του ΦΠΑ κατά 3%, προ­τεί­νε­ται να δί­νε­ται ως επι­στρο­φή τη στιγ­μή της συ­ναλ­λα­γής. Ετσι για τους κα­τα­να­λω­τές το όφε­λος θα είναι άμεσο και θα προ­κύ­ψει ορι­ζό­ντια για όσους επι­λέ­ξουν να χρη­σι­μο­ποιούν είτε τη χρε­ω­στι­κή είτε την πι­στω­τι­κή τους κάρτα για μι­κρές ή με­γά­λες συ­ναλ­λα­γές. Τα σε­νά­ρια που ανα­λύ­ει το ΚΕΠΕ είναι τρία και πα­ρα­πέ­μπουν σε αύ­ξη­ση 5%, 10% ή 20% της κα­τα­νά­λω­σης. Με τον τρόπο αυτό γί­νο­νται υπο­λο­γι­σμοί όχι μόνο για το όφε­λος, αλλά και για το κό­στος που θα έχει το Δη­μό­σιο από τη μεί­ω­ση του ΦΠΑ που θα ει­σπράτ­τει. Στην πε­ρί­πτω­ση που το κί­νη­τρο δεν απο­δώ­σει θε­α­μα­τι­κά και οδη­γή­σει σε αύ­ξη­ση της κα­τα­νά­λω­σης μόλις κατά 5%, το όφε­λος για τον κα­τα­να­λω­τή -ή αντί­στρο­φα το κό­στος για το Δη­μό­σιο – είναι 150 εκατ. ευρώ.

Οπως προ­κύ­πτει από τη με­λέ­τη, το κί­νη­τρο πρέ­πει να συ­νο­δευ­θεί με την ενί­σχυ­ση της αξίας των συ­ναλ­λα­γών πάνω από 9% έτσι ώστε να απο­δώ­σει και να μη λει­τουρ­γή­σει αρ­νη­τι­κά στα έσοδα του Δη­μο­σί­ου. Στην πε­ρί­πτω­ση αυτή, το όφε­λος για το κρά­τος ξε­κι­νά­ει από τα 50 εκατ. ευρώ πε­ρί­που και μπο­ρεί να εκτι­να­χθεί ακόμη και στα 700 εκατ. ευρώ, εάν λει­τουρ­γή­σει συν­δυα­στι­κά, δη­λα­δή εάν εκτός από την αύ­ξη­ση της κα­τα­γε­γραμ­μέ­νης κα­τα­νά­λω­σης συμ­βά­λει και στη μεί­ω­ση της πα­ρα­οι­κο­νο­μί­ας. Να ση­μειω­θεί ότι το όφε­λος για το κρά­τος, θα είναι πολ­λα­πλά­σιο και θα προ­κύ­ψει από τον επι­πλέ­ον ΦΠΑ που θα ει­σπράτ­τει λόγω των πε­ρισ­σό­τε­ρων νό­μι­μων συ­ναλ­λα­γών που θα διε­νερ­γού­νται, αλλά και από την αύ­ξη­ση του φόρου ει­σο­δή­μα­τος που θα ει­σπράτ­τει από τις επι­χει­ρή­σεις, λόγω επί­σης της αύ­ξη­σης της κα­τα­γε­γραμ­μέ­νης κα­τα­νά­λω­σης.

Η εμπει­ρία αντλεί­ται από τις χώρες που έχουν υιο­θε­τή­σει ανά­λο­γα συ­στή­μα­τα κι­νή­τρων, με­τα­ξύ των οποί­ων η Ν. Κορέα και το Με­ξι­κό, αλλά και πιο ώρι­μων αγο­ρών στις ηλε­κτρο­νι­κές πλη­ρω­μές όπως η Με­γά­λη Βρε­τα­νία και η Ολ­λαν­δία. Η Ν. Κορέα φι­γου­ρά­ρει -όχι τυ­χαία- στις πρώ­τες θέ­σεις των χωρών, η εμπει­ρία της οποί­ας θε­ω­ρεί­ται υπό­δειγ­μα για τον απο­τε­λε­σμα­τι­κό πε­ριο­ρι­σμό της φο­ρο­δια­φυ­γής. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι κα­τα­τάσ­σε­ται στη δεύ­τε­ρη θέση με­τα­ξύ των χωρών του ΟΑΣΑ με την υψη­λό­τε­ρη απο­δο­τι­κό­τη­τα του ΦΠΑ, με δεί­κτη 0,84, ενώ πρώτη είναι η Ια­πω­νία με δεί­κτη 0,89. Στον αντί­πο­δα είναι φυ­σι­κά η Ελ­λά­δα που κα­τα­γρά­φει τη χα­μη­λό­τε­ρη βαθ­μο­λο­γία με φο­ρο­δο­τι­κή απο­δο­τι­κό­τη­τα μόλις 0,42, ενώ με από­στα­ση ακο­λου­θούν η Ιτα­λία με δεί­κτη 0,51, η Ουγ­γα­ρία και η Ιρ­λαν­δία με 0,60 κ.ο.κ.

Φο­ρο­δια­φυ­γή

Την ει­κό­να της γε­νι­κευ­μέ­νης φο­ρο­δια­φυ­γής που υπάρ­χει στη χώρα επι­βε­βαιώ­νουν και τα στοι­χεία του ΟΟΣΑ, που δεί­χνουν ότι η Ελ­λά­δα ει­σπράτ­τει πε­ρί­που το 30% του οφει­λό­με­νου ΦΠΑ, όταν ο μέσος όρος της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης είναι πε­ρί­που 12%. Σύμ­φω­να μά­λι­στα με την ίδια με­λέ­τη, αν η χώρα μας διέ­θε­τε την ίδια ει­σπρα­κτι­κή ικα­νό­τη­τα με τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ θα οδη­γού­σε σε αύ­ξη­ση των φο­ρο­λο­γι­κών εσό­δων της κατά 6 πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες.

Η χρήση των με­τρη­τών συ­γκα­τα­λέ­γε­ται με­τα­ξύ των πιο βα­σι­κών πα­ρα­γό­ντων που διευ­κο­λύ­νουν το φαι­νό­με­νο της φο­ρο­δια­φυ­γής. Αντί­θε­τα, όπως πα­ρα­τη­ρούν οι ανα­λυ­τές του ΚΕΠΕ, η χρήση των ηλε­κτρο­νι­κών συ­ναλ­λα­γών, μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει έναν δυ­να­μι­κό απο­τρε­πτι­κό πα­ρά­γο­ντα στη μη κα­τα­γρα­φή των συ­ναλ­λα­γών και το γε­γο­νός ότι οι χώρες με υψηλά πο­σο­στά χρή­σης καρ­τών, πα­ρου­σιά­ζουν χα­μη­λό­τε­ρο πο­σο­στό πα­ρα­οι­κο­νο­μί­ας από άλλες, επι­βε­βαιώ­νει αυτή την εκτί­μη­ση. Η Ελ­λά­δα είναι με­τα­ξύ των χωρών με τα χα­μη­λό­τε­ρα πο­σο­στά διείσ­δυ­σης του πλα­στι­κού χρή­μα­τος και η υιο­θέ­τη­ση κι­νή­τρων, θα μπο­ρού­σε να ενι­σχύ­σει τη χρήση τους, πε­ριο­ρί­ζο­ντας το κό­στος με­τρη­τών.

Υπο­χρε­ω­τι­κή χρήση καρ­τών

Με­τα­ξύ των χωρών που υιο­θέ­τη­σαν συ­ντο­νι­σμέ­να μέτρα για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της φο­ρο­δια­φυ­γής είναι η Ν. Κορέα, στην οποία έγινε υπο­χρε­ω­τι­κή η χρήση καρ­τών για ένα ελά­χι­στο πο­σο­στό συ­ναλ­λα­γών με­τα­ξύ των επι­χει­ρή­σε­ων για ποσά άνω των 35 ευρώ, οι κρα­τι­κές δα­πά­νες εκτε­λού­νται πλέον μόνο μέσω καρ­τών και δό­θη­καν ση­μα­ντι­κές φο­ρο­α­παλ­λα­γές, μέσω έκ­πτω­σης στον ΦΠΑ για κα­τα­να­λω­τές και εμπό­ρους. Απο­τέ­λε­σμα υπήρ­ξε η αύ­ξη­ση κατά 65% των φο­ρο­λο­γι­κών εσό­δων την πε­ντα­ε­τία 1998-2002. Αντί­στοι­χα στο Με­ξι­κό πα­ρα­τη­ρή­θη­κε αύ­ξη­ση εσό­δων κατά 570 εκατ. ευρώ από τα μέτρα για την αύ­ξη­ση καρ­τών, που δεν συν­δέ­ο­νταν κατά ανά­γκη με τον ΦΠΑ, ενώ στην Ιτα­λία πα­ρα­τη­ρή­θη­κε αύ­ξη­ση φο­ρο­λο­γι­κών εσό­δων 9 δισ. ευρώ, μετά την υιο­θέ­τη­ση κι­νή­τρων για την αύ­ξη­ση της χρή­σης καρ­τών.

Η χώρα μας έχει κάθε λόγο να ενι­σχύ­σει τη διά­δο­ση του πλα­στι­κού χρή­μα­τος, στον βαθμό που η πα­ρα­οι­κο­νο­μία στην Ελ­λά­δα δια­μορ­φώ­νε­ται στο 24% πε­ρί­που και βρί­σκε­ται πολύ πιο πάνω από τον μέσο όρο της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης των 27, που δια­μορ­φώ­νε­ται στο 14% πε­ρί­που. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται στην ένατη θέση σε επί­πε­δα πα­ρα­οι­κο­νο­μί­ας, μετά τη Βουλ­γα­ρία, τη Ρου­μα­νία την Εσθο­νία, τη Λετ­το­νία, την Κύπρο, τη Μάλτα και την Πο­λω­νία. Η μη από­δο­ση του ΦΠΑ απο­τε­λεί βα­σι­κό στοι­χείο της πα­ρα­οι­κο­νο­μί­ας και δεν είναι τυ­χαίο ότι παρά τις δια­δο­χι­κές αυ­ξή­σεις στους συ­ντε­λε­στές ΦΠΑ, που έγι­ναν από τον Μάρ­τιο του 2010 και μετά, η εί­σπρα­ξη ΦΠΑ ακο­λου­θεί πτω­τι­κή πο­ρεία ως πο­σο­στό των έμ­με­σων φόρων. Eξαί­ρε­ση ήταν το 2014, όπου παρά τη μεί­ω­ση του ΦΠΑ στην εστί­α­ση, τα έσοδα αυ­ξή­θη­καν λόγω της αυ­ξη­μέ­νης του­ρι­στι­κής κί­νη­σης.

Κα­θη­με­ρι­νή