ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Ερευνα: Για τις επιδόσεις των μαθητών φταίει το σύστημα

news room 7 λεπτά ανάγνωση
ΤΑΞΗ

Ο πρώτος δια­γω­νι­σμός PISA του ΟΟΣΑ οργα­νώ­θηκε το 2000. Ο δια­γω­νι­σμός αξιο­λο­γεί το επίπεδο των μαθητών στο τέλος του γυμνα­σίου στα μαθη­μα­τικά, στην κατα­νό­ηση κει­μέ­νου και στις φυσικές επι­στή­μες, δηλαδή σε τρία γνω­στικά αντι­κεί­μενα πολύ βασικά για έναν μαθητή που ολο­κλη­ρώ­νει τη βασική υπο­χρε­ω­τική εκπαί­δευση. Από το 2000 η Ελλάδα δεν έχει ξεκολ­λή­σει από το τέλμα της μετριό­τη­τας. Κάθε φορά που ανα­κοι­νώ­νο­νταν τα απο­τε­λέ­σματα –ο δια­γω­νι­σμός διε­ξά­γε­ται κάθε τρία έτη– οι εκά­στοτε υπουρ­γοί Παι­δείας δήλωναν θορυ­βη­μέ­νοι έως ότου κοπάσει ο επι­κοι­νω­νια­κός κουρ­νια­χτός. Τίποτε δεν γινόταν επί της ουσίας μέσα στο σχολείο.

Τεστ για τη στα­διο­δρο­μία των εφήβων

Μάλιστα, οι εκπαι­δευ­τι­κοί εμφα­νί­ζο­νταν κάθετα αρνη­τι­κοί. Μεγάλη πανελ­λα­δική μελέτη για λογα­ρια­σμό του Ινστι­τού­του Εκπαι­δευ­τι­κής Πολι­τι­κής (ΙΕΠ) σε εκπαι­δευ­τι­κούς, την οποία παρου­σιά­ζει η «Κ», απο­κα­λύ­πτει ένα σύνθετο τοπίο, που ανα­τρέ­πει όσα πιστεύ­αμε έως τώρα: οι εκπαι­δευ­τι­κοί δεν γνω­ρί­ζουν πολλά για τον δια­γω­νι­σμό PISA, θέλουν να μάθουν, αλλά δεν έχουν τα κατάλ­ληλα κανάλια πλη­ρο­φό­ρη­σης, ενώ φαί­νε­ται να κυριαρ­χούν ανάμεσά τους και αρκετές λαν­θα­σμέ­νες εντυ­πώ­σεις. Οσο για το ποιος φταίει για τα μέτρια απο­τε­λέ­σματα της Ελλάδας; Οι εκπαι­δευ­τι­κοί δεν ψέγουν τον εαυτό τους, αλλά τη δομή και την κουλ­τούρα του ελλη­νι­κού εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος, που δεν υιο­θε­τεί τη φιλο­σο­φία του PISA.

Το διεθνές Programme for International Student Assessment οργα­νώ­θηκε για πρώτη φορά το 2000. Οπως λέει ο ΟΟΣΑ, ο στόχος του δια­γω­νι­σμού PISA δεν είναι να συγκρί­νει και να αξιο­λο­γή­σει τα ανα­λυ­τικά προ­γράμ­ματα των χωρών, αλλά να αξιο­λο­γή­σει τις γνώσεις και τις δεξιό­τη­τες οι οποίες θεω­ρού­νται –από ειδι­κούς από τις συμ­με­τέ­χου­σες χώρες– οι πλέον σημα­ντι­κές για την επιτυχή ένταξη των μαθητών στη σύγ­χρονη κοι­νω­νία.

Στη μέση και κάτω

Οι Ελληνες μαθητές από την αρχή του δια­γω­νι­σμού είχαν χαμηλές επι­δό­σεις. Το 2000, σε 31 χώρες, η Ελλάδα κατε­τάγη 25η στην κατα­νό­ηση κει­μέ­νου, 25η στις φυσικές επι­στή­μες και 28η στα μαθη­μα­τικά. Στον δια­γω­νι­σμό του 2003, σε 41 χώρες, αξιο­λο­γή­θηκε 30ή στην κατα­νό­ηση κει­μέ­νου, 30ή στις φυσικές επι­στή­μες, 32η στα μαθη­μα­τικά. Και πάει λέγο­ντας… Στον προ­τε­λευ­ταίο δια­γω­νι­σμό, του 2022 με συμ­με­τοχή 81 χωρών, η χώρα μας κατε­τάγη 41η στην κατα­νό­ηση κει­μέ­νου, 44η στις φυσικές επι­στή­μες και επίσης 44η στα μαθη­μα­τικά. Τα απο­τε­λέ­σματα του τελευ­ταίου δια­γω­νι­σμού, το 2025, θα ανα­κοι­νω­θούν τον προσεχή Σεπτέμ­βριο.

Στην πανελ­λα­δική έρευνα (πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος PiSA4U από το Πανε­πι­στή­μιο Ιωαν­νί­νων με επι­στη­μο­νικό υπεύ­θυνο τον Ανα­στά­σιο Εμβα­λωτή, καθη­γητή στο Παι­δα­γω­γικό Τμήμα Δημο­τι­κής Εκπαί­δευ­σης του ιδρύ­μα­τος) μετεί­χαν 1.621 εκπαι­δευ­τι­κοί και 100 σύμ­βου­λοι Παι­δα­γω­γι­κής Ευθύνης. Η έρευνα απο­κα­λύ­πτει το εξής παρά­δοξο: έξι στους δέκα εκπαι­δευ­τι­κούς ενδια­φέ­ρο­νται για την αξιο­ποί­ηση του PISA, αλλά μόνο ένας στους τέσ­σε­ρις νιώθει επαρκώς ενη­με­ρω­μέ­νος.

Συγκε­κρι­μένα το 48,3% των εκπαι­δευ­τι­κών δηλώνει ότι ενδια­φέ­ρε­ται «πολύ» ή «πάρα πολύ» για να μάθει περισ­σό­τερα για τον PISA, αριθμός που εκτο­ξεύ­ε­ται στο 82% για τους συμ­βού­λους εκπαί­δευ­σης. Εντού­τοις, μόλις ένας στους τέσ­σε­ρις αισθά­νε­ται ότι γνω­ρί­ζει καλά την έρευνα. Η κύρια πηγή ενη­μέ­ρω­σης για σχεδόν τους μισούς εκπαι­δευ­τι­κούς (44%) είναι τα Μέσα Μαζικής Ενη­μέ­ρω­σης. Οι σύμ­βου­λοι εκπαί­δευ­σης, οι οποίοι θα μπο­ρού­σαν να είναι ο κατε­ξο­χήν θεσμι­κός αγωγός ενη­μέ­ρω­σης, ανα­φέ­ρο­νται ως πρω­τεύ­ουσα πηγή μόλις από το 3,6% των εκπαι­δευ­τι­κών.

Σε ό,τι αφορά τις γνώσεις τους, μεγάλο κενό εντο­πί­ζε­ται στη μεθο­δο­λο­γία της έρευνας: για παρά­δειγμα, μόνο το 30,2% γνω­ρί­ζει ότι ο ΟΟΣΑ (και όχι η κάθε χώρα) επι­λέ­γει το δείγμα των σχο­λείων.

Μετε­ξε­τα­στέο το ελλη­νικό σχολείο στα μαθη­μα­τικά

Ενα ιδιαί­τερα ενδια­φέ­ρον εύρημα είναι η διά­σταση ανάμεσα στο τι πιστεύ­ουν για τον δια­γω­νι­σμό οι εκπαι­δευ­τι­κοί που συμ­με­τεί­χαν στην έρευνα και στο τι νομί­ζουν ότι πιστεύ­ουν οι συνά­δελ­φοί τους. Οι ερω­τη­θέ­ντες εκφρά­ζουν κατά κύριο λόγο θετική ή ήπια επι­φυ­λα­κτική στάση απέ­να­ντι στον PISA. Το 55,1% συμ­φω­νεί ότι αξιο­λο­γεί κρί­σι­μες δεξιό­τη­τες, το 61,3% τον θεωρεί αξιό­πι­στο εργα­λείο ανά­δει­ξης παθο­γε­νειών, ενώ η πλειο­νό­τητα (58,8%) δια­φω­νεί με την άποψη ότι χρη­σι­μο­ποιεί­ται για να απα­ξιω­θεί η εργασία των εκπαι­δευ­τι­κών. Οταν, όμως, τους ζητή­θηκε να αξιο­λο­γή­σουν τι νομί­ζουν ότι πιστεύει η πλειο­ψη­φία των συνα­δέλ­φων τους, τα ποσοστά αντι­στρά­φη­καν: η αρνη­τική εκτί­μηση περίπου διπλα­σιά­στηκε. Οι ερω­τη­θέ­ντες απο­δί­δουν στους συνα­δέλ­φους τους μια πολύ πιο δύσπι­στη, αμυ­ντική στάση από αυτήν που εκφρά­ζουν οι ίδιοι.

Εμφαση στις δεξιό­τη­τες – «Ηδη η νέα Τράπεζα Θεμάτων στο λύκειο θα εμπλου­τι­σθεί με θέματα στη λογική PISA, που επι­κε­ντρώ­νο­νται στην αξιο­λό­γηση των δεξιο­τή­των και όχι στην απο­στή­θιση γνώσεων», επι­ση­μαί­νει ο Κώστας Δημό­που­λος, εθνικός συντο­νι­στής του προ­γράμ­μα­τος PISA του ΟΟΣΑ.

Ηχηρές μειο­ψη­φίες

«Η έρευνα έγινε για να κατα­νο­ή­σουμε τις απόψεις των εκπαι­δευ­τι­κών πέρα από μία παγιω­μένη, και όπως απο­δεί­χθηκε στρεβλή, εκτί­μηση ότι είναι αρνη­τι­κοί. Να σημειω­θεί ότι οι απα­ντή­σεις ήταν ανώ­νυ­μες και ότι δεν δια­κι­νή­σαμε την έρευνα μέσω των κανα­λιών του υπουρ­γείου Παι­δείας. Αρα νομίζω ότι δεν ισχύει πως οι εκπαι­δευ­τι­κοί υπο­κρί­νο­νται διότι συν­δέ­ουν την έρευνα με το υπουρ­γείο Παι­δείας. Η δια­φο­ρο­ποί­ηση που παρα­τη­ρεί­ται στα παρα­πάνω ποσοστά απο­δί­δε­ται στο φαι­νό­μενο του φαντα­σια­κού αρνη­τι­σμού», παρα­τη­ρεί μιλώ­ντας στην «Κ» ο Κώστας Δημό­που­λος, καθη­γη­τής Κοι­νω­νι­κής και Εκπαι­δευ­τι­κής Πολι­τι­κής στο Πανε­πι­στή­μιο Πελο­πον­νή­σου και εθνικός συντο­νι­στής του προ­γράμ­μα­τος PISA του ΟΟΣΑ. «Οι ηχηρές μειο­ψη­φίες στον δημόσιο διάλογο δημιουρ­γούν εσφαλ­μένη εντύ­πωση γενι­κευ­μέ­νης απόρ­ρι­ψης. Αντι­θέ­τως, οι σύμ­βου­λοι εκπαί­δευ­σης, που έχουν πιο άμεση επαφή με την επαγ­γελ­μα­τική πραγ­μα­τι­κό­τητα των σχο­λείων, αξιο­λο­γούν τις αντι­λή­ψεις των εκπαι­δευ­τι­κών σχεδόν ταυ­τό­σημα με τα πραγ­μα­τικά ευρή­ματα της έρευνας», τονίζει.

Μεταρ­ρυθ­μί­σεις και προ­κλή­σεις: Η ακτι­νο­γρα­φία της ελλη­νι­κής εκπαί­δευ­σης από τον ΟΟΣΑ

Ποιοι οι λόγοι για τις δια­χρο­νικά χαμηλές επι­δό­σεις των Ελλήνων μαθητών στον PISA; Οι εκπαι­δευ­τι­κοί τοπο­θε­τούν στην κορυφή των αιτίων τη δομή και την κουλ­τούρα του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος (81,3% «πολύ»/«πάρα πολύ» σημα­ντικό) και τις εκπαι­δευ­τι­κές πολι­τι­κές (80,6%), ακο­λου­θού­με­νες από τη χρη­μα­το­δό­τηση (75,8%) και τις υπο­δο­μές (71,6%). Αντι­θέ­τως, η «ποιό­τητα του εκπαι­δευ­τι­κού προ­σω­πι­κού» βρί­σκε­ται στο τέλος της λίστας, με μόλις το 20,8% των εκπαι­δευ­τι­κών να τη χαρα­κτη­ρί­ζει «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημα­ντικό παρά­γο­ντα.

Οι εκπαι­δευ­τι­κοί τείνουν να ανα­ζη­τούν τα αίτια σε παρά­γο­ντες εκτός του δικού τους πεδίου ευθύνης. Από την πλευρά τους, οι σύμ­βου­λοι δια­φο­ρο­ποιού­νται: απο­δί­δουν σημα­ντικά μεγα­λύ­τερη βαρύ­τητα στον τρόπο διδα­σκα­λίας (74% έναντι 46,7% των εκπαι­δευ­τι­κών) και στην ποιό­τητα του εκπαι­δευ­τι­κού προ­σω­πι­κού (34% έναντι 20,8%). «Αυτή η διαφορά πιθανόν αντα­να­κλά το γεγονός ότι οι σύμ­βου­λοι παρα­τη­ρούν από κοντά τη διδα­κτική πράξη και αντι­λαμ­βά­νο­νται και εσω­τε­ρι­κές παι­δα­γω­γι­κές παρα­μέ­τρους, που πιθανώς συμ­βάλ­λουν στα απο­τε­λέ­σματα», παρα­τη­ρεί ο κ. Δημό­που­λος, συμπλη­ρώ­νο­ντας ότι «οι εκπαι­δευ­τι­κοί κατα­λα­βαί­νουν πως, με βάση τα απο­τε­λέ­σματα, κάτι πρέπει να αλλάξει στο ελλη­νικό σχολείο, αλλά δεν φαί­νε­ται να έχουν πρό­σβαση στα κατάλ­ληλα εργα­λεία».

«Για να συμβεί αυτό πρέπει και το υπουρ­γείο Παι­δείας να προ­χω­ρή­σει σε αλλαγές στα προ­γράμ­ματα σπουδών, οι οποίες θα υιο­θε­τούν τη φιλο­σο­φία του PISA. Αρα έχουν δίκαιο οι συνά­δελ­φοι. Την ευθύνη για την αλλαγή στη δομή και την κουλ­τούρα του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος έχει η ηγεσία του υπουρ­γείου Παι­δείας. Από το 2000 έως σήμερα, τι έχει αλλάξει προς αυτήν την κατεύ­θυνση; Μόνο τα τελευ­ταία προ­γράμ­ματα σπουδών έχουν κάνει ένα βήμα προς τη λογική PISA», σχο­λιά­ζει στην «Κ» ο Λουκάς Μωρα­ΐ­της, φυσικός, διευ­θυ­ντής του Λυκείου της Σχολής Μωραΐτη.

Πολι­τική απόφαση – «Μια αλλαγή (στη φιλο­σο­φία των προ­γραμ­μά­των σπουδών) θα επη­ρε­ά­σει στεγανά και συμ­φέ­ρο­ντα, όπως π.χ. τα φρο­ντι­στή­ρια και τις εκδό­σεις βοη­θη­μά­των. Είναι, λοιπόν, ζήτημα μόνο πολι­τι­κής από­φα­σης», λέει ο Αντώνης Μαγου­λάς, διευ­θυ­ντής στο 1ο Πει­ρα­μα­τικό Λύκειο Αμα­ρου­σίου.

«Από την άλλη, υπάρχει ένα συμπλη­ρω­μα­τικό πρό­γραμμα, το PISA for Schools, που δίνει τη δυνα­τό­τητα στα σχολεία να αξιο­λο­γή­σουν το εκπαι­δευ­τικό τους έργο με βάση τα κρι­τή­ρια του PISA και να προ­σαρ­μό­σουν ανάλογα το πρό­γραμμά τους. Βεβαίως αυτό απαιτεί αυτο­νο­μία στις σχο­λι­κές μονάδες, η οποία δεν προ­σφέ­ρε­ται όπως λει­τουρ­γούν τα σχολεία σήμερα στην Ελλάδα. Χρειά­ζε­ται, επίσης, εκπαι­δευ­τι­κούς με ανοι­χτές κεραίες. Αλλά όπως είναι οι εργα­σια­κές συν­θή­κες και οι απο­λα­βές τους, δεν μπορεί να περι­μέ­νεις ότι όλοι θα δώσουν το κάτι παρα­πάνω. Πρέπει να χτιστεί αυτό», προ­σθέ­τει ο κ. Μωρα­ΐ­της, που έχει μελε­τή­σει τον PISA από την έναρξή του.

Ανα­φο­ρικά με τις προ­τά­σεις του τι θα μπο­ρούσε να γίνει ώστε να βελ­τιω­θεί η κατά­σταση, το 56,3% των εκπαι­δευ­τι­κών (77% των συμ­βού­λων) χαρα­κτη­ρί­ζει πολύ/πάρα πολύ σημα­ντική την επι­μόρ­φωση στη λογική PISA. Ακο­λου­θούν η πρό­σβαση σε πλατ­φόρ­μες με θέματα τύπου PISA (55,7%) και ο εμπλου­τι­σμός με σχετικά παρα­δείγ­ματα των σχο­λι­κών βιβλίων (59,3%). Ηδη, όπως ανα­φέ­ρει στην «Κ» ο κ. Δημό­που­λος, «η νέα Τράπεζα Θεμάτων στο λύκειο θα εμπλου­τι­σθεί με θέματα στη λογική PISA, που επι­κε­ντρώ­νο­νται στην αξιο­λό­γηση των δεξιο­τή­των και όχι στην απο­στή­θιση γνώσεων».

«Ασκη­σιο­λο­γία» και «παπα­γα­λία»

«Ολα κρί­νο­νται στο λύκειο, και εκεί όλα κινού­νται με βάση τις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις. Σήμερα έχουμε μικρή εξε­τα­στέα ύλη και έτσι έχουμε κατα­λή­ξει στην “ασκη­σιο­λο­γία”, με στόχο ακόμη και την “παπα­γα­λία” των ασκή­σεων. Πρέπει να περά­σουμε σε θέματα που θα εξε­τά­ζουν εάν ο μαθητής μπορεί να εφαρ­μό­σει τη σχολική γνώση σε κατα­στά­σεις της πραγ­μα­τι­κής ζωής», παρα­τη­ρεί στην «Κ» ο Αντώνης Μαγου­λάς, μαθη­μα­τι­κός, διευ­θυ­ντής στο 1ο Πει­ρα­μα­τικό Λύκειο Αμα­ρου­σίου, το οποίο μετείχε στον τελευ­ταίο δια­γω­νι­σμό PISA. Και τονίζει κατα­λή­γο­ντας: «Οι εκπαι­δευ­τι­κοί, όπως προ­κύ­πτει από την έρευνα, δεν είναι αντί­θε­τοι στην αλλαγή της φιλο­σο­φίας των προ­γραμ­μά­των σπουδών· θα την εφαρ­μό­σουν. Ομως, μια τέτοια αλλαγή θα επη­ρε­ά­σει στεγανά και συμ­φέ­ρο­ντα, όπως π.χ. τα φρο­ντι­στή­ρια και τις εκδό­σεις βοη­θη­μά­των. Είναι, λοιπόν, ζήτημα μόνο πολι­τι­κής από­φα­σης».

Πηγή: kathimerini.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.