Πώς αποφασίζουν οι Έλληνες πού θα ταξιδέψουν

Λελο­γι­σμένα αισιό­δο­ξοι, άρα ρεα­λι­στές, εμφα­νί­ζο­νται οι εμπει­ρο­γνώ­μο­νες του του­ρι­σμού σχετικά με τις περι­βαλ­λο­ντι­κές ανη­συ­χίες των ταξι­διω­τών και την ευαι­σθη­το­ποί­ησή τους για την κλι­μα­τική κρίση και τη βιω­σι­μό­τητα, όπως εκείνες επι­βε­βαιώ­νο­νται έτι μία φορά από νέα έρευνα που δημο­σιεύ­θηκε τις προη­γού­με­νες ημέρες.

Η ταυ­τό­τητα της έρευνας

Η έρευνα διε­ξή­χθη το διά­στημα 13-26 Σεπτεμ­βρίου 2024, σε αντι­προ­σω­πευ­τικό δείγμα 1.000 ατόμων, ηλικίας 17-70 ετών, από όλη την Ελλάδα, που έχουν ταξι­δέ­ψει τα τελευ­ταία τρία χρόνια.

Η Ελλη­νική Εται­ρεία Προ­στα­σίας της Φύσης (ΕΕΠΦ), σε συνερ­γα­σία με τη Metron Analysis, παρου­σί­ασε τα ευρή­ματα των ερω­τη­θέ­ντων πολιτών που έχουν ταξι­δέ­ψει τα τελευ­ταία τρία χρόνια, ενώ ταυ­τό­χρονα ανέ­δειξε, όπως λέγεται, την επί­δραση οικο­νο­μι­κών παρα­γό­ντων στις ταξι­διω­τι­κές μας απο­φά­σεις.

Σχο­λιά­ζο­ντας τα δεδο­μένα που προ­έ­κυ­ψαν, ο Πάρις Τσάρτας, ομό­τι­μος καθη­γη­τής Του­ρι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης του Χαρο­κο­πείου Πανε­πι­στη­μίου, σημειώ­νει, μιλώ­ντας στην «Κ», ότι τα αξιο­λο­γεί προς μία «ιδιαί­τερα θετική κατεύ­θυνση», ανα­φο­ρικά με τις επι­λο­γές προ­ο­ρι­σμών και κατα­λυ­μά­των με γνώμονα τη βιω­σι­μό­τητα και την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος.

«Βιω­σι­μό­τητα και προ­στα­σία περι­βάλ­λο­ντος είναι, ωστόσο, δύο δια­φο­ρε­τικά πράγ­ματα. Στη βιω­σι­μό­τητα συνυ­πο­λο­γί­ζο­νται η τιμή, οι αξιο­λο­γή­σεις στις ταξι­διω­τι­κές πλατ­φόρ­μες, οι ευρύ­τε­ρες συμπε­ρι­φο­ρές των ταξι­διω­τών, η βελ­τί­ωση των υπο­δο­μών», διευ­κρι­νί­ζει ο ίδιος.

«Ποιο­τικά, βιώσιμα και φθηνά ταξίδια»

Ο Πάρις Τσάρτας θεωρεί ότι διερ­χό­μα­στε ενδια­φέ­ρο­ντες καιρούς, γεμά­τους προ­κλή­σεις. «Παρα­τη­ρεί­ται τερά­στια αύξηση ταξι­διών, ωστόσο τα χρήματα, δηλαδή οι τιμές, παρα­μέ­νουν καθο­ρι­στι­κός παρά­γο­ντας», σημειώ­νει, επι­βε­βαιώ­νο­ντας, εξάλλου, και τα ευρή­ματα της έρευνας των ΕΕΠΦ-Metron Analysis. «Επι­λέ­γουμε πλέον ποιο­τικά, βιώσιμα αλλά και φθηνά ταξίδια», συμπλη­ρώ­νει.

Ο δεύ­τε­ρος λόγος που καθιστά την εποχή μας ταξι­διω­τι­κώς ενδια­φέ­ρουσα, σύμφωνα με τον συνο­μι­λητή μας, είναι ότι «η βιω­σι­μό­τητα όλο και περισ­σό­τερο θεσμο­θε­τεί­ται, παρέ­χο­ντάς μας ένα ευρύ φάσμα κατα­λυ­μά­των και προ­ο­ρι­σμών με βιώσιμα προϊ­ο­ντικά χαρα­κτη­ρι­στικά», εξηγεί ο Πάρις Τσάρτας. «Σημειώ­νε­ται, και δεν είναι και­νούρ­γιο αυτό, μία παγκό­σμια τάση βιώ­σι­μων επεν­δύ­σεων, που προ­ω­θού­νται θεσμικά, νομικά και πολι­τικά», όπως τονίζει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Εξάλλου, παρά τα στοι­χεία της έρευνας που ομο­λο­γούν το χαμηλό ποσοστό επι­λο­γής κατα­λύ­μα­τος με βάση τα περι­βαλ­λο­ντικά κρι­τή­ρια, οι περισ­σό­τε­ροι ερω­τη­θέ­ντες δήλωσαν ότι εφαρ­μό­ζουν βιώ­σι­μες πρα­κτι­κές κατά τη διάρ­κεια των δια­κο­πών τους, με τις γυναί­κες να δια­τη­ρούν εν προ­κει­μένω τα ηνία. Οπως σημειώ­νε­ται στα απο­τε­λέ­σματα, «όσοι ανη­συ­χούν έντονα για την κλι­μα­τική αλλαγή είναι περισ­σό­τερο πιθανό να εφαρ­μό­ζουν τέτοιες πρα­κτι­κές, γεγονός που υπο­δη­λώ­νει έναν ενσυ­νεί­δητο, ατομικό τρόπο συμ­με­το­χής στη μείωση της περι­βαλ­λο­ντι­κής επι­βά­ρυν­σης».

Με το βλέμμα στη βιω­σι­μό­τητα και τα όρια

Και το μέλλον, όπως ξεκα­θα­ρί­ζει ο Πάρις Τσάρτας, είναι «σαφώς υπέρ των επι­λο­γών με άξονα τη βιω­σι­μό­τητα και των επεν­δύ­σεων με όρια, ρυθ­μί­σεις και απα­γο­ρεύ­σεις (όπως το πρό­σφατο χωρο­τα­ξικό για τον του­ρι­σμό) που θα ελα­χι­στο­ποιούν το απο­τύ­πωμα στο περι­βάλ­λον και το τοπίο. Ούτε αυτό, όμως, είναι και­νούρ­για τάση. Tο συζη­τούμε τα τελευ­ταία 30 χρόνια και στα καθ’ ημάς ξανα­πιά­σαμε το ζήτημα την τελευ­ταία τριετία».

Σημειώ­νε­ται μία δυνα­μική υπέρ νεό­τε­ρων προ­ο­ρι­σμών, οι οποίοι είναι λιγό­τερο ανε­πτυγ­μέ­νοι ή, ακόμα ακόμα, και λιγό­τερο νησιω­τι­κοί.

Η του­ρι­στική ταυ­τό­τητα της Ελλάδας

Σε κάθε περί­πτωση, όπως προ­κύ­πτει από την κου­βέ­ντα με τον πολύ­πειρο καθη­γητή, η του­ρι­στική ταυ­τό­τητα της χώρας μας σήμερα είναι πολυ­σύν­θετη. «Εχουμε ξεπε­ρά­σει το λεγό­μενο ηλιο­τρο­πικό μοντέλο (ήλιος και θάλασσα) προ­σέλ­κυ­σης ταξι­διω­τών, έχει ανα­δει­χθεί ο πολι­τι­σμι­κός του­ρι­σμός (πέρα από τις αρχαιό­τη­τες, στο παι­χνίδι έχει μπει η γαστρο­νο­μία, το κρασί κ.λπ.) και έχουν αρχίσει να απο­κτούν ιδιαί­τερη δυνα­μική τα ειδικά και εναλ­λα­κτικά προ­ϊ­ό­ντα».

Αυτό που ξανα­συ­ζη­τούμε στην Ελλάδα, όπως προ­κύ­πτει από τη συνο­μι­λία μας, είναι το «απόλυτο trend της εποχής μας, που λαμ­βά­νει όλο και μεγα­λύ­τε­ρες δια­στά­σεις. Σημειώ­νε­ται, δηλαδή, μία δυνα­μική υπέρ νεό­τε­ρων προ­ο­ρι­σμών, οι οποίοι είναι λιγό­τερο ανε­πτυγ­μέ­νοι ή, ακόμα ακόμα, και λιγό­τερο νησιω­τι­κοί», σύμφωνα με τον Πάρι Τσάρτα.

Ο «νέος» ταξι­διώ­της

Η παρα­τή­ρηση αυτού του φαι­νο­μέ­νου προ­έρ­χε­ται από τη νέα, κοι­νω­νι­κώς υπεύ­θυνη συμπε­ρι­φορά του ταξι­διώτη, όπως, άλλωστε, μαρτυρά και η έρευνα των ΕΕΠΦ-Metron Analysis. «Ο σύγ­χρο­νος ταξι­διώ­της είναι πολύ καλά ενη­με­ρω­μέ­νος για τον προ­ο­ρι­σμό του, σκέ­φτε­ται τον ντόπιο, αντι­λαμ­βά­νε­ται τι είναι σωστό και χρήσιμο για την κλι­μα­τική κρίση και εκτιμά τις επι­πτώ­σεις που μπορεί να προ­κα­λέ­σει στον τόπο», λέει ο Πάρις Τσάρτας.

Παράλ­ληλα, και οι ταξι­διω­τι­κοί πρά­κτο­ρες υιο­θε­τούν επι­λο­γές που βασί­ζο­νται σε καλές πρα­κτι­κές βιω­σι­μό­τη­τας. «Και αυτό δεν το επι­λέ­γουν επειδή ξαφνικά έχουν ευαι­σθη­το­ποι­η­θεί περι­βαλ­λο­ντικά, αλλά διότι παρα­τη­ρούν την αλλαγή του μοτίβου των κατα­να­λω­τών. Οι ταξι­διώ­τες, από την εμφά­νιση του ίντερ­νετ, του e-tourism και των πλατ­φορ­μών αξιο­λό­γη­σης κι εντεύ­θεν, έχουν κατα­στεί συν­δια­μορ­φω­τές και συν­διορ­γα­νω­τές του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος. Σήμερα, ο ταξι­διώ­της οδηγεί εκείνος, πολύ περισ­σό­τερο απ’ ό,τι στο παρελ­θόν, την του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία. Είναι τμήμα της ταξι­διω­τι­κής εμπει­ρίας και συνυ­πεύ­θυ­νος για τις απο­φά­σεις των άλλων ταξι­διω­τών», σύμφωνα με τον Πάρι Τσάρτα.

Σήμερα, ο ταξι­διώ­της οδηγεί εκείνος, πολύ περισ­σό­τερο απ’ ό,τι στο παρελ­θόν, την του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία. Είναι τμήμα της ταξι­διω­τι­κής εμπει­ρίας και συνυ­πεύ­θυ­νος για τις απο­φά­σεις των άλλων ταξι­διω­τών.

Ο ίδιος, βέβαια, θεωρεί ότι πρέπει να ενταθεί η κινη­τρο­δό­τηση εκ μέρους του κράτους προ­κει­μέ­νου να επι­λέ­γουμε του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις ποιο­τι­κό­τε­ρες, αλλά κατά γενική ομο­λο­γία δυσκο­λό­τε­ρες. «Η πολι­τεία οφείλει να προωθεί με κάθε τρόπο τις επεν­δύ­σεις με μεσο­πρό­θε­σμη από­σβεση αλλά βιώ­σι­μες, παρά τις εύκολες λύσεις που είχαμε ανα­πτύ­ξει από τη δεκα­ε­τία του ’60 έως εκείνη του ’90. Θα έπρεπε, κοντο­λο­γίς, να κρί­νε­ται ως βιω­σι­μό­τερη και να κινη­τρο­δο­τεί­ται μία του­ρι­στική επέν­δυση που θα απο­σβε­στεί σε τρία ή τέσσερα χρόνια σε σχέση με μία άλλη σε έναν “σίγουρο” προ­ο­ρι­σμό που θα φέρει τα χρήματά της πίσω σε ένα ή δύο χρόνια, ώστε οι μικρο­ε­πεν­δυ­τές να προ­βαί­νουν σε βιω­σι­μό­τε­ρες επι­λο­γές».

Η «νέα» σεζόν

Για ποιον λόγο, όμως, παρα­τη­ρεί­ται αυτή η δυνα­μική που περιέ­γραψε ο Πάρις Τσάρτας αμέσως παρα­πάνω; «Η έννοια της σεζόν έχει μετα­το­πι­στεί παγκο­σμίως· δεν περιο­ρί­ζε­ται στην αιχμή του καλο­και­ριού και του χειμώνα, ενώ γίνο­νται προ­ο­ρι­σμοί μέρη που στο παρελ­θόν δεν είχαν τέτοια επιλογή. Η επιρροή αυτή προ­φα­νώς πηγάζει από τους κατα­να­λω­τές, από τους ταξι­διώ­τες. Ωστόσο, οφεί­λουν πολι­τεία και βιο­μη­χα­νία να συμ­βά­λουν προς αυτή την κατεύ­θυνση. Οι “κόκ­κι­νες γραμμές” για την αποφυγή του υπερ­του­ρι­σμού είναι απα­ραί­τη­τες, με απλού­στερο παρά­δειγμα τη διάχυση των ταξι­διω­τών κορε­σμέ­νων προ­ο­ρι­σμών σε δια­φο­ρε­τι­κές χρο­νι­κές περιό­δους εντός του έτους ή την ανα­στολή αδειών δόμησης και την προ­ώ­θηση βιώ­σι­μων κατα­λυ­μά­των», μας εξηγεί.

Η σεζόν πλέον δεν περιο­ρί­ζε­ται στην αιχμή του καλο­και­ριού και του χειμώνα, ενώ γίνο­νται προ­ο­ρι­σμοί μέρη που στο παρελ­θόν δεν είχαν τέτοια επιλογή.

«Πάντοτε, όμως, θα έχουμε προ­βλή­ματα στον του­ρι­σμό, δεν θα εκλεί­ψουν ποτέ», διευ­κρι­νί­ζει ο Πάρις Τσάρτας. «Πάντα θα υπάρ­χουν παρα­δείγ­ματα αδια­φο­ρίας και εύκολου κέρδους, πάντα θα δημιουρ­γού­νται νέοι προ­ο­ρι­σμοί με απο­κλει­στικό γνώμονα το κέρδος».

Πηγή: kathimerini.gr