Η αόρατη μεταναστευτική κρίση στο κατώφλι της Ευρώπης – Οι αριθμοί φθάνουν την κρίση του 2015

Δεν χρειά­ζε­ται να απο­μα­κρυν­θεί κα­νείς από τις τε­ρά­στιες κα­τα­σκευ­ές από μπε­τόν και γυαλί, που στε­γά­ζουν τα μο­νο­λι­θι­κά θε­σμι­κά όρ­γα­να της ΕΕ, για να έρθει αντι­μέ­τω­πος με το πιο δι­χα­στι­κό ζή­τη­μα του μπλοκ: τη με­τα­νά­στευ­ση, ση­μειώ­νει το Politico.

Με­ρι­κά χι­λιό­με­τρα από την έδρα της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής στις Βρυ­ξέλ­λες, δε­κά­δες άν­δρες κοι­μού­νται κάθε βράδυ στους δρό­μους, πε­ρι­μέ­νο­ντας την ευ­και­ρία να υπο­βά­λουν μία αί­τη­ση ασύ­λου και ελ­πί­ζο­ντας να βρουν κα­τα­φύ­γιο.

Πρό­σφα­τα, ακόμη και παι­διά ανα­γκά­στη­καν να πε­ρά­σουν τις νύ­χτες τους έξω. «Οι άν­θρω­ποι δεν με αφή­νουν να κοι­μη­θώ μπρο­στά από τις πόρ­τες ή τα κα­τα­στή­μα­τά τους, οπότε κάθε βράδυ το ση­μείο μου αλ­λά­ζει», δή­λω­σε ο Sabahoon, ένας 21χρο­νος Αφ­γα­νός πρό­σφυ­γας που έφτα­σε στο Βέλ­γιο πριν από πε­ρί­που ένα μήνα. «Δεν έχω κα­τα­φύ­γιο, ούτε για­τρό, ούτε φα­γη­τό».

Η απελ­πι­στι­κή κα­τά­στα­ση που αντι­με­τω­πί­ζει ο Sabahoon στους δρό­μους των Βρυ­ξελ­λών αντι­κα­το­πτρί­ζει μια ευ­ρύ­τε­ρη κρίση, που περνά σε με­γά­λο βαθμό απα­ρα­τή­ρη­τη σε ολό­κλη­ρη την πε­ριο­χή.

Οι αριθ­μοί φθά­νουν την κρίση του 2015

Σε όλη την ΕΕ, οι αριθ­μοί των αι­τού­ντων άσυλο αυ­ξά­νο­νται φέτος, φθά­νο­ντας σε μη­νιαί­ες κο­ρυ­φές που δεν είχαν πα­ρα­τη­ρη­θεί μετά την συ­γκλο­νι­στι­κή προ­σφυ­γι­κή κρίση του 2015.

Σε ολό­κλη­ρη τη Δυ­τι­κή Ευ­ρώ­πη, τα συ­στή­μα­τα επε­ξερ­γα­σί­ας αρ­χί­ζουν να δυ­σκο­λεύ­ο­νται από την πίεση. «Η πίεση κα­τα­νέ­με­ται σε λι­γό­τε­ρες χώρες από ό,τι το 2015», δή­λω­σε στο Politico η Βελ­γί­δα υφυ­πουρ­γός Ασύ­λου και Με­τα­νά­στευ­σης Nicole de Moor, η οποία πιέ­ζει για ευ­ρω­παϊ­κή δράση.

Εάν συ­νε­χι­στεί η τρέ­χου­σα τάση των αφί­ξε­ων, η Αυ­στρία θα λάβει φέτος τόσες αι­τή­σεις ασύ­λου όσες και στην κο­ρύ­φω­ση της κρί­σης του 2015. Η κυ­βέρ­νη­ση έχει αρ­χί­σει να φι­λο­ξε­νεί πρό­σφυ­γες σε σκη­νές, για να ανα­πλη­ρώ­σει την έλ­λει­ψη στέ­γα­σης. Το μέτρο αυτό κα­ταγ­γέλ­θη­κε από ΜΚΟ ως «απάν­θρω­πο» και «απο­λύ­τως απο­φευ­κτέο».

Ωστό­σο, το θέμα έχει μόλις και μετά βίας κα­τα­γρα­φεί στην κε­ντρι­κή πο­λι­τι­κή συ­ζή­τη­ση του 2022. Οι κυ­βερ­νή­σεις, αντί­θε­τα, είναι απα­σχο­λη­μέ­νες με τις οι­κο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις από την παν­δη­μία και τον πό­λε­μο στην Ου­κρα­νία. «Βρι­σκό­μα­στε σε μια προ­σφυ­γι­κή κρίση, αλλά δί­νε­ται λι­γό­τε­ρη προ­σο­χή σε αυτήν, επει­δή συμ­βαί­νουν ταυ­τό­χρο­να δύο με τρεις άλλες κρί­σεις», δή­λω­σε ο πρω­θυ­πουρ­γός του Βελ­γί­ου, Αλε­ξά­ντερ Ντε Κρου.

Η επι­κρά­τη­ση της Δε­ξιάς στην ΕΕ έκανε πιο δύ­σκο­λα τα πράγ­μα­τα

Μπο­ρεί να υπάρ­χει και άλλος λόγος για την έλ­λει­ψη προ­σο­χής. Από το 2015, το πο­λι­τι­κό τοπίο έχει αλ­λά­ξει. Οι νόμοι σε ορι­σμέ­νες χώρες έχουν γίνει πιο πε­ριο­ρι­στι­κοί, υπό την πίεση των δε­ξιών αντι­με­τα­να­στευ­τι­κών κομ­μά­των.

Ως εκ τού­του, οι αι­τού­ντες άσυλο συ­γκε­ντρώ­νο­νται όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο σε μι­κρό­τε­ρο αριθ­μό χωρών στη Δυ­τι­κή Ευ­ρώ­πη, εν μέρει επει­δή χώρες όπως η Δανία προ­σπα­θούν ενερ­γά να τους απο­τρέ­ψουν.

Η Κο­πεγ­χά­γη, πα­ρα­δο­σια­κά δη­μο­φι­λής προ­ο­ρι­σμός για τους αι­τού­ντες άσυλο, έχει αυ­το­α­να­κη­ρυ­χθεί σε πε­ριο­χή με πο­λι­τι­κή μη­δε­νι­κού ασύ­λου. Πέ­ρυ­σι, μόνο 2.099 άτομα ζή­τη­σαν άσυλο στη Δανία, σε σύ­γκρι­ση με 21.315 το 2015.

Η νέα σου­η­δι­κή κυ­βέρ­νη­ση, η οποία χρειά­ζε­ται την κοι­νο­βου­λευ­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη των ακρο­δε­ξιών Σου­η­δών Δη­μο­κρα­τών, σχε­διά­ζει επί­σης να μειώ­σει τον αριθ­μό των αι­τού­ντων άσυλο που επι­τρέ­πε­ται να ει­σέλ­θουν.

Αυτές οι αυ­στη­ρό­τε­ρες πο­λι­τι­κές ασκούν πρό­σθε­τη πίεση στα συ­στή­μα­τα κα­τα­γρα­φής και φι­λο­ξε­νί­ας των υπό­λοι­πων δυ­τι­κών χωρών, ορι­σμέ­να από τα οποία κα­ταρ­γή­θη­καν στα­δια­κά κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μί­ας.

«Πριν από πέντε χρό­νια, εί­χα­με τό­σους πολ­λούς αν­θρώ­πους και μπο­ρού­σα­με να τους αντι­με­τω­πί­σου­με», δή­λω­σε ο David Vogel από τη ΜΚΟ «Για­τροί Χωρίς Σύ­νο­ρα» (MSF). Υπο­στή­ρι­ξε ότι το πρό­βλη­μα στους δρό­μους των Βρυ­ξελ­λών δεν είναι ο αυ­ξα­νό­με­νος αριθ­μός των αι­τού­ντων άσυλο, αλλά ο τρό­πος με τον οποίο η βελ­γι­κή κυ­βέρ­νη­ση χει­ρί­ζε­ται την κρίση.

Και δεν έχουν υπο­λο­γί­σει ακόμη τους Ου­κρα­νούς πρό­σφυ­γες

Το Βέλ­γιο δεν απο­τε­λεί μο­να­δι­κή πε­ρί­πτω­ση. Με­μο­νω­μέ­νες ιστο­ρί­ες φρί­κης μπο­ρεί κα­νείς να βρει και αλλού στην πε­ριο­χή.

Στην Ολ­λαν­δία, ο θά­να­τος ενός μωρού τριών μηνών σε κέ­ντρο κα­τα­γρα­φής αι­τού­ντων άσυλο συ­γκλό­νι­σε τη χώρα. Κατά τη διάρ­κεια του κα­λο­και­ριού, η κυ­βέρ­νη­ση συμ­φώ­νη­σε να κα­τα­νεί­μει πε­ρισ­σό­τε­ρο τη στέ­γα­ση των με­τα­να­στών σε όλη τη χώρα, αλλά αρ­κε­τές το­πι­κές κοι­νό­τη­τες αρ­νή­θη­καν να ανα­λά­βουν το με­ρί­διό τους.

Αφού η ύφεση στις αφί­ξεις απο­μά­κρυ­νε την έντα­ση του ζη­τή­μα­τος κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μί­ας, το αντι­με­τα­να­στευ­τι­κό συ­ναί­σθη­μα αυ­ξά­νε­ται και πάλι μαζί με τους αριθ­μούς.

Στην Αυ­στρία, η κυ­βέρ­νη­ση δέ­χε­ται πιέ­σεις από τους πο­λι­τι­κούς τής αντι­πο­λί­τευ­σης κατά των με­τα­να­στών, καθώς τα κράτη αγω­νί­ζο­νται να πα­ρά­σχουν κα­τα­λύ­μα­τα για τον αυ­ξα­νό­με­νο αριθ­μό των αι­τού­ντων προ­στα­σία.

Τα πιο πρό­σφα­τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι τον Ιού­λιο οι αι­τή­σεις ασύ­λου στην ΕΕ ξε­πέ­ρα­σαν τις 70.000 για τρίτο δια­δο­χι­κό μήνα, πα­ρό­μοια με την προ­σφυ­γι­κή κρίση του 2015, σύμ­φω­να με τον Ορ­γα­νι­σμό Ασύ­λου της ΕΕ.

Έκτο­τε, αρ­κε­τές με­μο­νω­μέ­νες χώρες της ΕΕ ανέ­φε­ραν ακόμη με­γα­λύ­τε­ρους αριθ­μούς. Αυτά έρ­χο­νται να προ­στε­θούν στα 4,31 εκα­τομ­μύ­ρια Ου­κρα­νούς πρό­σφυ­γες που έχουν κα­τα­γρα­φεί στην ΕΕ από το ξέ­σπα­σμα του πο­λέ­μου και οι οποί­οι δεν χρειά­ζε­ται να πε­ρά­σουν από την ίδια δια­δι­κα­σία ασύ­λου.

Πε­ρισ­σό­τε­ροι Ου­κρα­νοί είναι επί­σης πι­θα­νό να ανα­ζη­τή­σουν κα­τα­φύ­γιο στην ΕΕ αυτό τον χει­μώ­να, καθώς οι συν­θή­κες επι­δει­νώ­νο­νται, σύμ­φω­να με έγ­γρα­φο που συ­νέ­τα­ξε η Τσε­χι­κή Δη­μο­κρα­τία, η οποία ασκεί την εκ πε­ρι­τρο­πής προ­ε­δρία του Συμ­βου­λί­ου της ΕΕ.

«Η κοινή ευ­ρω­παϊ­κή εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή στα σύ­νο­ρα είναι οι απω­θή­σεις»

Μπο­ρεί να γίνει κάτι προ­τού να είναι πολύ αργά, ή οι Βρυ­ξέλ­λες θα δώ­σουν προ­σο­χή μόνο όταν η ΕΕ βρε­θεί και πάλι σε κα­τά­στα­ση έκτα­κτης ανά­γκης;

Οι προ­σπά­θειες σχε­δια­σμού μιας ενιαί­ας απά­ντη­σης της ΕΕ έχουν σε με­γά­λο βαθμό απο­τύ­χει. Οι βό­ρειες και δυ­τι­κές χώρες ανη­συ­χούν για τη με­τα­κί­νη­ση των με­τα­να­στών από τα πα­ρά­κτια κράτη όπου φθά­νουν, ενώ αυτές οι με­σο­γεια­κές χώρες επι­μέ­νουν σε ένα υπο­χρε­ω­τι­κό σύ­στη­μα ανα­κα­τα­νο­μής των αι­τού­ντων άσυλο που απο­βι­βά­ζο­νται στις ακτές τους, ση­μειώ­νει το Politico.

Η Ουγ­γα­ρία, η Πο­λω­νία και η Αυ­στρία, εν τω με­τα­ξύ, αντι­τί­θε­νται σθε­να­ρά σε κάθε εί­δους υπο­χρε­ω­τι­κή με­τε­γκα­τά­στα­ση.

Όταν η υπο­στη­ρι­ζό­με­νη από τη δεξιά σου­η­δι­κή κυ­βέρ­νη­ση ανα­λά­βει την εκ πε­ρι­τρο­πής προ­ε­δρία του Συμ­βου­λί­ου από τους Τσέ­χους στις αρχές του επό­με­νου έτους, είναι απί­θα­νο να προ­ω­θή­σει μέτρα που θα δια­σφα­λί­ζουν ότι όλες οι χώρες θα λά­βουν το με­ρί­διο που τους ανα­λο­γεί.

Το Βέλ­γιο δεν θα κα­τα­φέ­ρει να βάλει το με­τα­να­στευ­τι­κό στην ατζέ­ντα της ΕΕ, «επει­δή πολ­λές χώρες θέ­λουν να το κρα­τή­σουν μα­κριά», δή­λω­σε ο Theo Francken, πρώην υφυ­πουρ­γός Ασύ­λου και Με­τα­νά­στευ­σης του Βελ­γί­ου, ο οποί­ος είναι τώρα μέλος της αντι­πο­λί­τευ­σης. «Ο μόνος τρό­πος για να αλ­λά­ξει αυτό είναι όταν η Γερ­μα­νία θα βρε­θεί ξανά αντι­μέ­τω­πη με σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα».

Η αρ­μό­δια υπουρ­γός του Βελ­γί­ου, De Moor, ωστό­σο, υπο­στή­ρι­ξε ότι υπάρ­χει μια αυ­ξα­νό­με­νη αί­σθη­ση επεί­γο­ντος για το με­τα­να­στευ­τι­κό σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο και είναι απο­φα­σι­σμέ­νη να πιέ­σει για αλ­λα­γή.

«Ορι­σμέ­νες χώρες ήδη ενι­σχύ­ουν τους ελέγ­χους στα εσω­τε­ρι­κά σύ­νο­ρα», δή­λω­σε. «Αυτό γί­νε­ται από κα­θα­ρή απελ­πι­σία. Εν τω με­τα­ξύ, τρα­γω­δί­ες δια­δρα­μα­τί­ζο­νται στα εξω­τε­ρι­κά σύ­νο­ρα της Ευ­ρώ­πης. Αν δεν πε­τύ­χου­με τη με­ταρ­ρύθ­μι­ση της με­τα­νά­στευ­σης, είμαι πολύ απαι­σιό­δο­ξη για το μέλ­λον».

Άλλοι συμ­με­ρί­ζο­νται αυτή την απαι­σιο­δο­ξία. Ο Gerald Knaus, Αυ­στρια­κός εμπει­ρο­γνώ­μο­νας σε θέ­μα­τα με­τα­νά­στευ­σης, ο οποί­ος συ­νέ­βα­λε κα­θο­ρι­στι­κά στην κα­τάρ­τι­ση της συμ­φω­νί­ας ΕΕ-Τουρ­κί­ας για τους πρό­σφυ­γες, που υπο­γρά­φη­κε το 2016, δή­λω­σε: «Η κοινή ευ­ρω­παϊ­κή εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή στα σύ­νο­ρα είναι οι απω­θή­σεις».

Πολ­λές χώρες της ΕΕ το κά­νουν χωρίς κα­νείς να δια­μαρ­τύ­ρε­ται, υπο­στή­ρι­ξε, και η συ­νο­λι­κή ει­κό­να είναι πι­θα­νό να χει­ρο­τε­ρέ­ψει με τη νέα εισ­ροή προ­σφύ­γων από την Ου­κρα­νία. «Κα­νείς στην Ευ­ρώ­πη δεν προ­ε­τοι­μά­ζε­ται γι’ αυτό».

Η ΕΕ κα­ταρ­τί­ζει σχέ­διο για εθε­λο­ντι­κή κα­τα­νο­μή των με­τα­να­στευ­τι­κών ροών

Προς το παρόν, η ΕΕ συ­ζη­τά μια πρό­τα­ση με τις χώρες – μέλη, που προ­βλέ­πει να με­τε­γκα­θι­στούν εθε­λο­ντι­κά του­λά­χι­στον 5.000 ή 10.000 με­τα­νά­στες ετη­σί­ως, σύμ­φω­να με σχέ­διο εγ­γρά­φου που ήρθε σε γνώση του Politico.

Η πρό­τα­ση επε­ξερ­γά­ζε­ται από την Τσε­χία, η οποία ασκεί επί του πα­ρό­ντος την εκ πε­ρι­τρο­πής προ­ε­δρία της ΕΕ.

Με ημε­ρο­μη­νία 20 Οκτω­βρί­ου, το λε­γό­με­νο «έγ­γρα­φο συ­ζή­τη­σης» έχει ως στόχο να βο­λι­δο­σκο­πή­σει τη θέση των χωρών – μελών της ΕΕ, αλλά δεν έχει φθά­σει ακόμη στους πρε­σβευ­τές στις Βρυ­ξέλ­λες. Μπο­ρεί όμως να απο­τε­λεί μια πι­θα­νή συμ­βι­βα­στι­κή προ­σέγ­γι­ση σε ένα θέμα που τα­λαι­πω­ρεί εδώ και καιρό τα μέλη της ΕΕ.

Πράγ­μα­τι, η με­ταρ­ρύθ­μι­ση των κα­νό­νων της ΕΕ για το άσυλο απο­τε­λεί ένα από τα πιο αμ­φι­λε­γό­με­να ζη­τή­μα­τα του μπλοκ, μετά το με­τα­να­στευ­τι­κό κύμα του 2015. Και μια ση­μα­ντι­κή πηγή τρι­βής ήταν ο τρό­πος με­τε­γκα­τά­στα­σης των αι­τού­ντων άσυλο που φτά­νουν στα σύ­νο­ρα της ΕΕ.

Προη­γού­με­νες προ­σπά­θειες για τη δη­μιουρ­γία ενός συ­στή­μα­τος υπο­χρε­ω­τι­κής κα­τα­νο­μής δεν προ­χώ­ρη­σαν ποτέ, κυ­ρί­ως λόγω της αντί­θε­σης χωρών της Κε­ντρι­κής Ευ­ρώ­πης, όπως η Ουγ­γα­ρία και η Πο­λω­νία.

Στο έγ­γρα­φο με τίτλο «Πο­ρεία προ­ό­δου σχε­τι­κά με την αλ­λη­λεγ­γύη της ΕΕ στον τομέα της με­τα­νά­στευ­σης και τον μη­χα­νι­σμό αντι­με­τώ­πι­σης κρί­σε­ων», η τσε­χι­κή προ­ε­δρία γρά­φει ότι τα κράτη – μέλη «κα­λού­νται να εξε­τά­σουν» ένα ελά­χι­στο ετή­σιο όριο για τις εθε­λο­ντι­κές με­τε­γκα­τα­στά­σεις.

Και προ­τεί­νει 5.000 ή 10.000 ως πι­θα­νές επι­λο­γές – αλλά αφή­νει ανοι­χτό το εν­δε­χό­με­νο η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή να ανε­βά­σει τον αριθ­μό ακόμη υψη­λό­τε­ρα.

Πάλι θα ση­κώ­νουν το βάρος οι με­σο­γεια­κές χώρες

Ση­μειώ­νει, ωστό­σο, ότι οι δε­σμεύ­σεις θα είναι εθε­λο­ντι­κές (σ.σ. κάτι που δεν θα ει­σφέ­ρει και πολλά, αφού οι χώρες της Κε­ντρι­κής και Βό­ρειας Ευ­ρώ­πης θα πα­ρα­μεί­νουν στη λο­γι­κή των κλει­στών συ­νό­ρων και όλο το βάρος θα συ­νε­χί­σουν να ση­κώ­νουν οι χώρες του Νότου, όπως η Ελ­λά­δα και η Ιτα­λία. Πα­ρε­μπι­πτό­ντως, η Ιτα­λία προ… Τζόρ­τζιας Με­λό­νι!).

Η πρό­τα­ση, ση­μειώ­νει το Politico, εντάσ­σε­ται στο πλαί­σιο της «ευ­έ­λι­κτης αλ­λη­λεγ­γύ­ης», επι­τρέ­πο­ντας σε κάθε χώρα να απο­φα­σί­σει αν θα υπο­δε­χθεί αι­τού­ντες άσυλο ή θα προ­σφέ­ρει οι­κο­νο­μι­κή βο­ή­θεια σε χώρες που αντι­με­τω­πί­ζουν με­τα­να­στευ­τι­κές ροές.

Σύμ­φω­να με την ισχύ­ου­σα νο­μο­θε­σία, οι αι­τού­ντες άσυλο υπο­χρε­ού­νται να υπο­βά­λουν την αί­τη­σή τους στην πρώτη χώρα της ΕΕ στην οποία πα­τούν το πόδι τους. Εάν στη συ­νέ­χεια με­τα­κι­νη­θούν εντός της ΕΕ, οι με­τα­νά­στες αυτοί μπο­ρούν να στα­λούν πίσω στην πρώτη χώρα υπο­δο­χής.

Εξε­τά­ζο­νται εξαι­ρέ­σεις για την επι­στρο­φή στην πρώτη χώρα υπο­δο­χής

Ωστό­σο, ήδη εξε­τά­ζο­νται εξαι­ρέ­σεις για χώρες που αντι­με­τω­πί­ζουν με­γά­λο με­τα­να­στευ­τι­κό κύμα. Και το έγ­γρα­φο δια­τη­ρεί ανοι­χτό το εν­δε­χό­με­νο να ει­σα­χθούν αυτές οι εξαι­ρέ­σεις, εάν η Κο­μι­σιόν δεν μπο­ρεί να βρει αρ­κε­τούς εθε­λο­ντές για να δε­χτεί το επι­θυ­μη­τό επί­πε­δο αι­τού­ντων άσυλο.

Μέχρι στιγ­μής, οι με­σο­γεια­κές χώρες, το κύριο ση­μείο πρό­σβα­σης στην ΕΕ για τους με­τα­νά­στες που φθά­νουν από την Αφρι­κή και τη Μέση Ανα­το­λή, έχουν χαι­ρε­τί­σει την τσε­χι­κή πρό­τα­ση, σύμ­φω­να με αξιω­μα­τού­χο της ΕΕ.

Αλλά χώρες όπως το Βέλ­γιο ή η Ολ­λαν­δία – που απο­τε­λούν επι­θυ­μη­τά ση­μεία για να με­τα­κι­νη­θούν οι με­τα­νά­στες, μόλις βρε­θούν εντός της ΕΕ – είναι λι­γό­τε­ρο θε­τι­κές.

Οι τε­χνι­κές συ­ζη­τή­σεις επί του εγ­γρά­φου θα συ­νε­χι­στούν μέχρι το τέλος Νο­εμ­βρί­ου, όταν οι αξιω­μα­τού­χοι θα απο­φα­σί­σουν αν θα ανα­βαθ­μί­σουν την πρό­τα­ση.

Πηγή tanea.gr