Μπορεί η αλλαγή ώρας να επιδεινώσει την ενεργειακή κρίση;

Τα ξημε­ρώ­ματα της Κυρια­κής 30 Οκτω­βρίου 2022, θα εφαρ­μο­στεί για μία ακόμα φορά η αλλαγή ώρας. Οι δείκτες των ρολο­γιών πρέπει να μετα­κι­νη­θούν μία ώρα πίσω, δηλαδή στις 4 την νύχτα, τα ρολόγια πρέπει να γυρί­σουν μία ώρα πίσω και να δεί­χνουν 03:00.

Η συζή­τηση για την κατάρ­γηση του μέτρου αλλαγής της ώρας είχε ξεκι­νή­σει το 2018, με την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή να υπο­βάλ­λει σχετική πρόταση στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο στις 12 Σεπτεμ­βρίου.

Δια­βά­στε επίσης: Αλλαγή ώρας: Πότε γυρί­ζουμε τα ρολόγια – Γιατί δια­τη­ρεί­ται

Και φέτος

Καθώς η θερινή ώρα τελειώ­νει στα τέλη του φθι­νο­πώ­ρου και η τυπική ώρα συνε­χί­ζει, μεγάλα τμήματα του βόρειου ημι­σφαι­ρίου βυθί­ζο­νται απότομα στο σκοτάδι νωρίς το βράδυ. Και εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι διε­ρω­τώ­νται εάν αυτή η απο­συ­ντο­νι­στική ετήσια αλλαγή ρολο­γιού είναι πραγ­μα­τικά απα­ραί­τητη.

Πώς ξεκί­νησε το μέτρο

Το μέτρο της αλλαγής της ώρας, ξεκί­νησε καθώς θεω­ρείτο ότι έτσι θα υπάρχει εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας.

Στη δεκα­ε­τία του ’70, μόλις δύο χρόνια μετά την ενερ­γειακή κρίση που ξέσπασε στην Ευρώπη το 1973, απο­φα­σί­στηκε η υιο­θέ­τηση του μέτρου της θερινής ώρας από μεγάλο μέρος των κρατών της, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και της Ελλάδας.

Από το 1996 ισχύει μία ενιαία, πανευ­ρω­παϊκή ρύθμιση, κατά την οποία την Άνοιξη γυρί­ζουμε τα ρολόγια μία ώρα μπροστά (ώστε να αξιο­ποιούμε το φως της ημέρας για μία ώρα επι­πλέον), ενώ το Φθι­νό­πωρο τα επα­να­φέ­ρουμε μία ώρα πίσω.

Η παρα­γω­γική δύναμη των αστικών «κέντρων δρα­στη­ριό­τη­τας»

Τώρα, ωστόσο, μια νέα, επί­καιρη επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία έχει προ­κύ­ψει στην Ευρώπη: Η απαλ­λαγή από την εποχική αλλαγή ώρας θα μπο­ρούσε να μετριά­σει την ενερ­γειακή κρίση της ηπείρου.

Όπως ανα­φέ­ρει το Bloomberg, με τον πόλεμο στην Ουκρα­νία να εκτο­ξεύει τις τιμές των καυ­σί­μων στα ύψη, ακτι­βι­στές και πολι­τι­κοί σε αρκετές χώρες έχουν παρα­τη­ρή­σει ότι η θερινή περί­ο­δος θα μπο­ρούσε να κάνει τη ζήτηση για καύσιμα πιο έντονη. Στην Ιταλία, η Ιταλική Εται­ρεία Περι­βαλ­λο­ντι­κής Ιατρι­κής ζήτησε να στα­μα­τή­σει η αλλαγή ώρας, σημειώ­νο­ντας ότι ακόμη και η απλή αναβολή της αλλαγής του ρολο­γιού από τα τέλη Οκτω­βρίου στα τέλη Νοεμ­βρίου θα εξοι­κο­νο­μή­σει στη χώρα 70 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ σε λογα­ρια­σμούς καυ­σί­μων. Στην Ιρλαν­δία, ένας γερου­σια­στής κάλεσε επίσης να καταρ­γη­θεί η αλλαγή για λόγους εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας — μια κίνηση που ο Υπουρ­γός Υγείας είπε ότι η κυβέρ­νηση θα μπο­ρούσε να εξε­τά­σει εάν η Ιρλαν­δία παρα­μεί­νει σε ευθυ­γράμ­μιση με την υπό­λοιπη ΕΕ και το Ηνωμένο Βασί­λειο.

Οι έρευνες

Το ενδια­φέ­ρον για τον τερ­μα­τι­σμό των αλλαγών του ρολο­γιού στην Ιρλαν­δία φαί­νε­ται να έχει πυρο­δο­τη­θεί από την καθη­γή­τρια Aoife Foley, εμπει­ρο­γνώ­μονα ενερ­γεια­κών συστη­μά­των στο Πανε­πι­στή­μιο Queens του Μπέλ­φαστ, η οποία πρό­σφατα μοι­ρά­στηκε τα ευρή­ματα μιας ακόμη αδη­μο­σί­ευ­της έρευνας σχετικά με τις αλλαγές του ρολο­γιού και την κατα­νά­λωση ενέρ­γειας. Δου­λεύ­ο­ντας με μια ομάδα μετα­πτυ­χια­κών φοι­τη­τών και εξε­τά­ζο­ντας το τυπικό μέγεθος του νοι­κο­κυ­ριού και τα πρότυπα κατα­νά­λω­σης, η Foley υπο­λό­γισε ότι η κατάρ­γηση της αλλαγής της ώρας θα μπο­ρούσε να εξοι­κο­νο­μή­σει στα νοι­κο­κυ­ριά στην Αγγλία, τη Σκωτία και την Ουαλία μεταξύ 1,2 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων λιρών και 2,3 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων λιρών ετησίως ανάλογα με τιμο­λό­γιο που πλη­ρώ­νουν.

Αυτή η εξοι­κο­νό­μηση θα ήταν επίσης μια νίκη για το περι­βάλ­λον. Η Foley υπο­λο­γί­ζει ότι η Δημο­κρα­τία της Ιρλαν­δίας θα μπο­ρούσε να μειώσει τις εκπο­μπές άνθρακα κατά 3,48% μόνο από τη μείωση της κατα­νά­λω­σης ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας σε κατοι­κίες.

Ο λόγος,  σύμφωνα με τη Foley, είναι εντυ­πω­σιακά απλός. Όταν βρα­διά­ζει αργό­τερα, οι άνθρω­ποι ανάβουν τα φώτα τους αργό­τερα. Στο Ηνωμένο Βασί­λειο και την Ιρλαν­δία, η ημε­ρή­σια ζήτηση ενέρ­γειας κορυ­φώ­νε­ται μεταξύ 5 μ.μ. και 7 μ.μ., με τη χει­με­ρινή ζήτηση να αρχίζει να αυξά­νε­ται απότομα λίγο πριν τις 4 μ.μ. – μια περί­ο­δος κατά την οποία (του­λά­χι­στον τις συν­νε­φια­σμέ­νες μέρες του βαθύ χειμώνα) το φως του ήλιου εξα­φα­νί­ζε­ται.

Η άλλη άποψη

Το αντε­πι­χεί­ρημα είναι ότι αυτό απλώς θα μετα­το­πί­σει την κατα­νά­λωση ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας στις πιο σκο­τει­νές πλέον πρωινές ώρες, χωρίς στην πραγ­μα­τι­κό­τητα να επι­φέ­ρει συνο­λική μείωση. Αλλά τα νοι­κο­κυ­ριά στη Βρε­τα­νία και την Ιρλαν­δία τείνουν να ανάβουν τα φώτα τους τα χει­μω­νιά­τικα πρωινά ούτως ή άλλως. Επι­πλέον, πολλοί εργα­ζό­με­νοι έχουν ήδη φύγει από το σπίτι για δουλειά πριν ξημε­ρώ­σει. Με άλλα λόγια, τα πιο σκο­τεινά πρωινά δεν θα σήμαι­ναν απα­ραί­τητα σημα­ντικά περισ­σό­τερη χρήση φωτι­σμού – στα περισ­σό­τερα βρε­τα­νικά και ιρλαν­δικά νοι­κο­κυ­ριά,  καθώς τα φώτα είναι ήδη αναμ­μένα.

Το καθε­στώς θερινής εξοι­κο­νό­μη­σης εξα­κο­λου­θεί να ισχύει, παρά το γεγονός ότι επι­βα­ρύ­νει άσκοπα τα ενερ­γειακά μας απο­θέ­ματα, λέει η Foley, επειδή ήταν μια απά­ντηση στις συν­θή­κες στις αρχές του 20ου αιώνα που ήταν πολύ δια­φο­ρε­τι­κές από τις σημε­ρι­νές.

Πηγή ΟΤ