Η Thomas Cook δεν άντεξε στην εποχή του Internet

Ενας ιστο­ρι­κός όμι­λος, εμ­βλη­μα­τι­κός για την πα­γκό­σμια του­ρι­στι­κή βιο­μη­χα­νία, συ­νε­θλί­βη όταν προ­σέ­κρου­σε στο πα­γό­βου­νο της ψη­φια­κής επο­χής, ένα πα­γό­βου­νο που ίσως στο μέλ­λον να συ­ντρί­ψει ολο­κλη­ρω­τι­κά τη βιο­μη­χα­νία του μα­ζι­κού του­ρι­σμού και των ορ­γα­νω­μέ­νων πα­κέ­των δια­κο­πών. Οσο αδό­κι­μο κι αν θε­ω­ρεί κα­νείς οποιον­δή­πο­τε πα­ραλ­λη­λι­σμό ανά­με­σα στη δαρ­βι­νι­κή θε­ω­ρία της φυ­σι­κής επι­λο­γής και στην οι­κο­νο­μία, είναι σαφές πως δει­νό­σαυ­ροι του δια­με­τρή­μα­τος της Thomas Cook μοιά­ζουν με απο­λί­θω­μα της επο­χής του 1960, του 1970 και του 1980. Τότε, ο προ­γραμ­μα­τι­σμός ενός τα­ξι­διού στο εξω­τε­ρι­κό προ­ϋ­πέ­θε­τε απα­ραι­τή­τως μια επί­σκε­ψη σε ένα πρα­κτο­ρείο του­ρι­σμού και μια διά ζώσης επι­κοι­νω­νία με το προ­σω­πι­κό του. Οι επο­χές έχουν αλ­λά­ξει και το επι­χει­ρη­μα­τι­κό τοπίο είναι πα­ντού ψη­φια­κό.

Ο όμι­λος Thomas Cook, που κα­τέ­στη­σε προ­σι­τές στο ευρύ κοινό τις δια­κο­πές στο εξω­τε­ρι­κό, κα­τέρ­ρευ­σε γιατί δεν μπό­ρε­σε να προ­σαρ­μο­στεί στα νέα δε­δο­μέ­να της επο­χής του Ιντερ­νετ. Ισως στην κα­τάρ­ρευ­σή του να συ­νέ­δρα­μαν και άλλοι πα­ρά­γο­ντες, η υπερ­χρέ­ω­σή του, η ανα­σφά­λεια των Βρε­τα­νών για το Brexit, ακόμη και ο καύ­σω­νας του 2018, που τους κρά­τη­σε στο εσω­τε­ρι­κό της Βρε­τα­νί­ας. Το καί­ριο πλήγ­μα ήταν, όμως, οι προ­σω­πο­ποι­η­μέ­νες δια­κο­πές του εί­δους «φτιάξ’ το μόνος σου», οι δια­κο­πές που είναι «κομ­μέ­νες και ραμ­μέ­νες» στα μέτρα των τα­ξι­διω­τών και κυ­ρί­ως των νε­ό­τε­ρων ηλι­κιών, καθώς αυτές πε­ριο­ρί­ζουν στα­δια­κά τη ζή­τη­ση για ορ­γα­νω­μέ­να πα­κέ­τα δια­κο­πών.

Ο κρό­τος που προ­κά­λε­σε η κα­τάρ­ρευ­ση του εμ­βλη­μα­τι­κού του­ρι­στι­κού ομί­λου μοιά­ζει σαν να είναι το άθροι­σμα των δι­σε­κα­τομ­μυ­ρί­ων «κλικ» με τα οποία οι χρή­στες του Ιντερ­νετ ανά τον κόσμο δια­σφα­λί­ζουν προ­σι­τή και ικα­νο­ποι­η­τι­κή στέγη στο εξω­τε­ρι­κό, φθηνά αε­ρο­πο­ρι­κά ει­σι­τή­ρια στις ημε­ρο­μη­νί­ες που ήθε­λαν, ακόμη και ιδιω­τι­κή ξε­νά­γη­ση. «Η αγορά πα­κέ­των δια­κο­πών έχει συ­μπιε­στεί επει­δή είναι πολύ πιο εύ­κο­λο πλέον να δια­λέ­ξουν οι εν­δια­φε­ρό­με­νοι τις δια­κο­πές που επι­θυ­μούν και σε καλή τιμή», υπο­γράμ­μι­σε μι­λώ­ντας στους New York Times ο Τιμ Ντέι­βις, διευ­θυ­ντι­κό στέ­λε­χος της Pace Dimension, που πα­ρέ­χει συμ­βου­λευ­τι­κές υπη­ρε­σί­ες σε τα­ξι­διω­τι­κούς ομί­λους για το πώς μπο­ρούν να προ­σαρ­μο­στούν στον ψη­φια­κό κόσμο. Σχο­λιά­ζο­ντας την κα­τάρ­ρευ­ση της Thomas Cook, τό­νι­σε πως την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία κυ­ριαρ­χούν στην αγορά πλατ­φόρ­μες ανα­ζή­τη­σης ξε­νο­δο­χεί­ων Expedia και Booking Holdings.

Τη θέση της Thomas Cook έχουν προ πολ­λού κα­τα­λά­βει τα με­γά­λα ψη­φια­κά και ει­κο­νι­κά σού­περ μάρ­κετ του του­ρι­σμού, όπως οι Airbnb, Booking, Expedia, Ryanair, Uber, Tripadvisor, και πολ­λές άλλες ψη­φια­κές πλατ­φόρ­μες. Δί­νουν στους χρή­στες του Δια­δι­κτύ­ου την επι­λο­γή να σχε­διά­σουν τις δια­κο­πές τους στα μέτρα τους χωρίς να υπο­στούν τους πε­ριο­ρι­σμούς ενός ορ­γα­νω­μέ­νου ομα­δι­κού τα­ξι­διού, και μά­λι­στα με χα­μη­λό­τε­ρο κό­στος. Δια­δρα­μα­τί­ζει, άλ­λω­στε, τον δικό της ρόλο και η Google maps, που δίνει στους χρή­στες τη δυ­να­τό­τη­τα να δια­πι­στώ­σουν στη στιγ­μή ποια εστια­τό­ρια βρί­σκο­νται σε ακτί­να ολί­γων μέ­τρων από το ξε­νο­δο­χείο τους ή ακόμη και να εξα­κρι­βώ­σουν ανά πάσα στιγ­μή πού ακρι­βώς βρί­σκο­νται, καθώς η εφαρ­μο­γή βρί­σκε­ται στο κι­νη­τό τους.    Οπως συ­νή­θως συμ­βαί­νει, οι αριθ­μοί λένε την αλή­θεια: ο αριθ­μός των 600.000 τα­ξι­διω­τών πε­λα­τών της Thomas Cook που βρέ­θη­καν με­τέ­ω­ροι τις ημέ­ρες μετά την κα­τάρ­ρευ­σή της ωχριά μπρο­στά στα ιλιγ­γιώ­δη νού­με­ρα των ψη­φια­κών μέσων: οι πλατ­φόρ­μες Expedia και Booking πω­λούν σή­με­ρα 170 εκα­τομ­μύ­ρια υπη­ρε­σί­ες κρά­τη­σης δω­μα­τί­ου τον χρόνο, και ο τε­ρά­στιος αυτός αριθ­μός αυ­ξά­νε­ται με δια­στη­μι­κούς ρυθ­μούς. Σε ό,τι αφορά, άλ­λω­στε, τον μεί­ζο­να απο­στα­θε­ρο­ποι­η­τι­κό πα­ρά­γο­ντα για την του­ρι­στι­κή βιο­μη­χα­νία, την πλατ­φόρ­μα βρα­χυ­χρό­νιας ενοι­κί­α­σης κα­τοι­κιών Airbnb, δια­σφα­λί­ζει δια­μο­νή σε 1 εκα­τομ­μύ­ριο άτομα την ημέρα, νού­με­ρο αδια­νό­η­το ακόμη και για τη με­γα­λύ­τε­ρη αλυ­σί­δα με­γά­λων ξε­νο­δο­χεί­ων.

Σε ό,τι αφορά τις τιμές της, είναι κατά μέσον όρο από 15% ως 20% χα­μη­λό­τε­ρες από εκεί­νες των ξε­νο­δο­χεί­ων της ίδιας πε­ριο­χής ή αντί­στοι­χης ποιό­τη­τας. Και βέ­βαια η Airbnb συ­γκε­ντρώ­νει 103 εκατ. δο­λά­ρια μέσα σε 24 ώρες.

Ο Τιμ Τζινς, πρώην γε­νι­κός διευ­θυ­ντής του αε­ρο­με­τα­φο­ρέα χα­μη­λού κό­στους Monarch, που πρό­λα­βε να εγκα­τα­λεί­ψει την εται­ρεία του προ­τού αυτή κα­ταρ­ρεύ­σει, δή­λω­σε στο BBC πως οι προ­σπά­θειες της Thomas Cook για ανα­διάρ­θρω­ση και προ­σαρ­μο­γή στα νέα δε­δο­μέ­να «ήταν πολύ λίγες και έγι­ναν πολύ αργά, καθώς η εται­ρεία είχε ένα ανα­λο­γι­κό μο­ντέ­λο σε έναν ψη­φια­κό κόσμο». Η βιο­μη­χα­νία των δια­κο­πών έχει προ πολ­λού εγκα­τα­στα­θεί online, αλλά όχι και οι επι­χει­ρή­σεις της Thomas Cook, μο­λο­νό­τι ο όμι­λος ανα­κοί­νω­σε το 2017 τη συμ­μα­χία του με την Expedia. Εξα­κο­λού­θη­σε μέχρι την τε­λευ­ταία ημέρα να βα­σί­ζε­ται κατά κύ­ριον λόγο στα γρα­φεία του, που απαι­τού­σαν τη φυ­σι­κή πα­ρου­σία των πε­λα­τών του σε αυτά. Συ­νο­λι­κά δια­τη­ρού­σε πάνω από 600 γρα­φεία ανά τον κόσμο, εν ολί­γοις ένα δί­κτυο υψη­λού κό­στους. «Δεν ήσαν ποτέ αρ­κε­τά καλοί στα ψη­φια­κά μέσα», σχο­λί­α­σε για την Thomas Cook ο Ραφάτ Αλί, υψη­λό­βαθ­μο στέ­λε­χος της Skift, εται­ρεί­ας ΜΜΕ με έδρα στη Νέα Υόρκη που πα­ρέ­χει υπη­ρε­σί­ες έρευ­νας και μάρ­κε­τινγκ σχε­τι­κές με την του­ρι­στι­κή βιο­μη­χα­νία.

Δυ­σχέ­ρα­νε πε­ραι­τέ­ρω την κα­τά­στα­ση η εί­σο­δος των αε­ρο­με­τα­φο­ρέ­ων χα­μη­λού κό­στους, όπως οι easyJet, Ryanair και Jet2, στην αγορά των πα­κέ­των δια­κο­πών. Οι αε­ρο­με­τα­φο­ρείς αυτοί έχουν αλ­λά­ξει το τοπίο στον τομέα των αε­ρο­με­τα­φο­ρών, εξω­θώ­ντας ακόμη και τις πλέον φη­μι­σμέ­νες εται­ρεί­ες να μειώ­σουν τον ναύλο. Και οι κρα­τή­σεις γί­νο­νται πάντα online. Η πτώ­χευ­ση της Thomas Cook, που κά­ποιοι έσπευ­σαν να χα­ρα­κτη­ρί­σουν Lehman Brothers της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νί­ας και να προ­ε­ξο­φλή­σουν ντό­μι­νο στον κλάδο, είναι σί­γου­ρα ση­μείο των και­ρών. Οσο φθί­νει το πο­σο­στό των πα­λαιό­τε­ρων γε­νε­ών επί του συ­νό­λου του πλη­θυ­σμού και όσο ανα­βαθ­μί­ζε­ται το μορ­φω­τι­κό επί­πε­δο των αν­θρώ­πων, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της ψη­φια­κής τους κα­τάρ­τι­σης, η ζή­τη­ση για πα­κέ­τα δια­κο­πών μάλ­λον θα μειώ­νε­ται. Ισως ο κλά­δος να απο­τε­λεί στο μέλ­λον είδος νο­σταλ­γι­κού vintage για άτομα μιας κά­ποιας ηλι­κί­ας.

«Τσου­νά­μι» στις με­σο­γεια­κές χώρες

Οι κρα­δα­σμοί από την κα­τάρ­ρευ­ση της Thomas Cook θα απο­τε­λέ­σουν ένα είδος με­τα­σει­σμών που θα πλήτ­τουν την του­ρι­στι­κή βιο­μη­χα­νία ανά τον κόσμο, με ιδιαί­τε­ρα έντο­νες επι­πτώ­σεις σε του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς σε Ευ­ρώ­πη και Αφρι­κή. Θα συ­νε­χι­στεί, άλ­λω­στε, για με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα, καθώς ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­ά­σει τα σχέ­δια των Ευ­ρω­παί­ων για τις μελ­λο­ντι­κές δια­κο­πές τους.

Στην Ισπα­νία, η Ενωση Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων υπο­λο­γί­ζει πως ανέρ­χο­νται σε 200 εκατ. ευρώ οι λο­γα­ρια­σμοί που έχει αφή­σει απλή­ρω­τους η Thomas Cook. Μι­λώ­ντας στη βρε­τα­νι­κή εφη­με­ρί­δα The Guardian, η Ισπα­νί­δα πο­λι­τι­κός και εκ­πρό­σω­πος της πε­ριο­χής της Τε­νε­ρί­φης, Με­λί­σα Ρο­ντρί­γκες, τό­νι­σε πως το πλήγ­μα μπο­ρεί να είναι ισχυ­ρό για την ισπα­νι­κή οι­κο­νο­μία και ει­δι­κό­τε­ρα για τα Κα­νά­ρια Νησιά. Μέσα στις επό­με­νες ημέ­ρες ανα­μέ­νο­νταν στα αε­ρο­δρό­μια της Ισπα­νί­ας 525 πτή­σεις της Thomas Cook, που θα με­τέ­φε­ραν στη χώρα κυ­ρί­ως του­ρί­στες. Το ισπα­νι­κό ερ­γα­τι­κό συν­δι­κά­το CGT προει­δο­ποιεί για απώ­λειες χι­λιά­δων θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας στον του­ρι­στι­κό τομέα. Στη χώρα της Ιβη­ρι­κής, η Thomas Cook δια­χει­ρί­ζε­ται 63 ξε­νο­δο­χεία που απα­σχο­λούν 2.500 ερ­γα­ζο­μέ­νους.

Ο του­ρι­σμός αντι­προ­σω­πεύ­ει το 40% της απα­σχό­λη­σης στο ισπα­νι­κό αρ­χι­πέ­λα­γος και το 35% της οι­κο­νο­μί­ας του, που ανέρ­χε­ται σε 46 δισ. ευρώ. Ει­δι­κό­τε­ρα η οι­κο­νο­μία των Κα­να­ρί­ων Νήσων εν­δέ­χε­ται να πλη­γεί δυ­σα­νά­λο­γα. Οπως, άλ­λω­στε, τό­νι­σε στο Bloomberg ο Χοσέ Μαρία Μα­να­ρί­κουα, πρό­ε­δρος της Ενω­σης Ξε­νο­δό­χων και Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων στη Λας Πάλ­μας, η Thomas Cook έφερ­νε πε­ρί­που το 25% των του­ρι­στών που κα­τέ­φθα­ναν κάθε χρόνο στα Κα­νά­ρια Νησιά. Ως εκ τού­του, υπάρ­χει κίν­δυ­νος μα­ζι­κών ακυ­ρώ­σε­ων των κρα­τή­σε­ων σε πολλά από τα ξε­νο­δο­χεία της πε­ριο­χής. Η πτώ­χευ­ση του βρε­τα­νι­κού του­ρι­στι­κού ομί­λου κυ­ριο­λε­κτι­κά απει­λεί να συ­μπα­ρα­σύ­ρει σε εξα­φά­νι­ση ολό­κλη­ρα τμή­μα­τα της ισπα­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας που εξαρ­τώ­νται άμεσα από τα πα­κέ­τα δια­κο­πών της Thomas Cook. Σύμ­φω­να με την κ. Ρο­ντρί­γκες, πε­ρί­που 4 εκατ. άτομα κα­τέ­φθα­ναν έως τώρα κάθε χρόνο στα Κα­νά­ρια Νησιά με την Thomas Cook και εκα­το­ντά­δες ξε­νο­δο­χεία κιν­δυ­νεύ­ουν να πτω­χεύ­σουν αν δεν πλη­ρω­θούν μετά την πτώ­χευ­σή της.

Στην Τουρ­κία, άλ­λω­στε, η Thomas Cook έφερε 700.000 του­ρί­στες από τη Βρε­τα­νία από τον Ια­νουά­ριο έως τον Ιού­λιο. Στα του­ρι­στι­κά πα­ρά­λια της Τουρ­κί­ας, οι ζη­μί­ες από την πτώ­χευ­ση της εται­ρεί­ας ανα­μέ­νε­ται να φτά­σουν πε­ρί­που στα 113 εκατ. ευρώ. «Ηταν ο ση­μα­ντι­κό­τε­ρος προ­μη­θευ­τής του­ρι­στών για την πε­ριο­χή μας», δή­λω­σε στο Bloomberg o Μπου­λέντ Μπουλ­μπού­λο­γλου, επι­κε­φα­λής της ένω­σης ξε­νο­δό­χων στα τουρ­κι­κά πα­ρά­λια στο Αι­γαίο. Ο ίδιος εκτι­μά πως οι ζη­μί­ες θα γί­νουν αι­σθη­τές στο μέλ­λον, μέσα στα επό­με­να τέσ­σε­ρα με πέντε χρό­νια. Οι τουρ­κι­κές αρχές εκτι­μούν, άλ­λω­στε, πως μπο­ρεί να κιν­δυ­νεύ­ουν χι­λιά­δες θέ­σεις ερ­γα­σί­ας στα τουρ­κι­κά ξε­νο­δο­χεία. Μι­λώ­ντας στον Guardian ο Οσμάν Αγιίκ, πρό­ε­δρος της Ενω­σης Τουρ­κι­κών Ξε­νο­δο­χεια­κών Επι­χει­ρή­σε­ων, υπο­γράμ­μι­σε πως πολλά ξε­νο­δο­χεία θα υπο­στούν ση­μα­ντι­κές ζη­μί­ες. Ο ίδιος το­νί­ζει πως ορι­σμέ­να ξε­νο­δο­χεία της Τουρ­κί­ας ερ­γά­ζο­νταν απο­κλει­στι­κά με την Thomas Cook, ενώ πολλά δεν έχουν ακόμη πλη­ρω­θεί από τα­ξι­διω­τι­κά γρα­φεία που έκλει­σαν στο πα­ρελ­θόν.

Στην Κύπρο, ο κλά­δος των ξε­νο­δο­χεί­ων προ­βλέ­πει ζη­μί­ες ύψους 175 εκατ. ευρώ. Η Thomas Cook έφερ­νε κάθε χρόνο στη Με­γα­λό­νη­σο 230.000 του­ρί­στες, που δα­πα­νού­σαν περί τα 700 ευρώ ο κα­θέ­νας κατά μέσον όρο. Στην Τυ­νη­σία, άλ­λω­στε, ο υπουρ­γός Του­ρι­σμού, Ρενέ Τρα­μπέλ­σι, ανα­φέ­ρει πως το χρέος της Thomas Cook στα ξε­νο­δο­χεία της χώρας ανέρ­χε­ται σε 60 εκατ. ευρώ για τη δια­μο­νή πε­λα­τών της στη διάρ­κεια του Ιου­λί­ου και του Αυ­γού­στου. Την ίδια στιγ­μή, όμως, η Βρε­τα­νία ετοι­μά­ζε­ται να κα­τα­βά­λει απο­ζη­μιώ­σεις σε ιδιώ­τες και ξε­νο­δο­χεία για τις κρα­τή­σεις που έχουν γίνει μέσω της Thomas Cook. Υπο­λο­γί­ζει πως θα της κο­στί­σουν 472 εκατ. ευρώ μόνον οι απο­ζη­μιώ­σεις αλλά και οι πλη­ρω­μές ποσών που οφεί­λει η Thomas Cook σε ξε­νο­δο­χεία. Εκτι­μά, άλ­λω­στε, πως ο επα­να­πα­τρι­σμός των πε­λα­τών της Thomas Cook θα της κο­στί­σει 100 εκατ. στερ­λί­νες, ποσό αντί­στοι­χο των 112,5 εκατ. ευρώ πε­ρί­που.

Είχε ανά­λο­γη πο­ρεία με την ιστο­ρι­κή Kodak, που πτώ­χευ­σε το 2012

Οι πα­λαιό­τε­ροι, ίσως με μια δόση νο­σταλ­γί­ας, θα θυ­μού­νται κά­ποια άλλα ονό­μα­τα της πα­γκό­σμιας βιο­μη­χα­νί­ας εξί­σου εμ­βλη­μα­τι­κά με την Thomas Cook, που ηγή­θη­καν στον κλάδο τους για πάρα πολλά χρό­νια, αλλά τώρα ανή­κουν στην Ιστο­ρία. Σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις, χά­θη­καν στην ίδια πα­λίρ­ροια στην οποία βυ­θί­στη­κε και η Thomas Cook, καθώς η αδυ­να­μία προ­σαρ­μο­γής στα νέα δε­δο­μέ­να είναι ίσως η συ­νη­θέ­στε­ρη αιτία που προ­κα­λεί τε­κτο­νι­κές αλ­λα­γές στη βιο­μη­χα­νία, οδη­γώ­ντας κο­λοσ­σούς στον αφα­νι­σμό και το και­νούρ­γιο στα ύψη. Μια εμ­βλη­μα­τι­κή βιο­μη­χα­νία, αντί­στοι­χη σε πα­λαιό­τη­τα αλλά και σε κυ­ριαρ­χία με την Thomas Cook, υπήρ­ξε η Kodak, που οδη­γή­θη­κε στην πτώ­χευ­ση το 2012 ύστε­ρα από 131 χρό­νια κυ­ριαρ­χί­ας στην αγορά φω­το­γρα­φι­κών φιλμ και φω­το­γρα­φι­κών μη­χα­νών.

Ο πάλαι ποτέ κο­λοσ­σός της φω­το­γρα­φί­ας ανή­κει, όπως και η Thomas Cook, στην ατυχή κα­τη­γο­ρία εται­ρειών που αντε­λή­φθη­σαν μεν τη με­τά­βα­ση της αγο­ράς σε μια νέα εποχή και τις αλ­λα­γές που αυτή η νέα εποχή έφερ­νε στον κλάδο τους, κα­τέ­βα­λαν προ­σπά­θειες και επέν­δυ­σαν για να προ­σαρ­μο­στούν, αλλά απέ­τυ­χαν. Η απο­τυ­χία τους συχνά οφεί­λε­ται στην αδυ­να­μία τους να αλ­λά­ξουν επι­χει­ρη­μα­τι­κό μο­ντέ­λο. Η Thomas Cook επέ­μει­νε σε ένα δα­πα­νη­ρό και δυ­σλει­τουρ­γι­κό για τις νε­ό­τε­ρες γε­νιές δί­κτυο κα­τα­στη­μά­των που βα­σι­ζό­ταν στη φυ­σι­κή επαφή και στην τη­λε­φω­νι­κή επι­κοι­νω­νία με την πε­λα­τεία. Η Kodak δη­μιούρ­γη­σε πρώτη μια ψη­φια­κή φω­το­γρα­φι­κή μη­χα­νή και επέν­δυ­σε στην τε­χνο­λο­γία, καθώς αντε­λή­φθη ότι το μέλ­λον της φω­το­γρα­φί­ας ήταν ηλε­κτρο­νι­κό. Δεν απο­δέ­χθη­κε, όμως, ότι το μέλ­λον θα ήταν οι online φω­το­γρα­φί­ες και όχι η εκτύ­πω­ση των ψη­φια­κών φω­το­γρα­φιών.

Η Κodak ήταν όντως η εται­ρεία που το 1975 δη­μιούρ­γη­σε την πρώτη ψη­φια­κή φω­το­γρα­φι­κή μη­χα­νή, έστω κι αν ήταν με­γά­λη, βαριά και δυ­σκί­νη­τη. Στη συ­νέ­χεια, επέν­δυ­σε δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια στον τομέα της ψη­φια­κής φω­το­γρα­φί­ας. Αυτό συ­νέ­χι­σε να κάνει και τη δε­κα­ε­τία του 1990, και στις αρχές της νέας χι­λιε­τί­ας η διοί­κη­ση της εται­ρεί­ας δε­σμεύ­θη­κε να επεν­δύ­σει τα 2/3 του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της έρευ­νας σε ψη­φια­κά προ­γράμ­μα­τα. Μέχρι το 2005 ήταν η κο­ρυ­φαία μάρκα ψη­φια­κών φω­το­γρα­φι­κών μη­χα­νών στις ΗΠΑ. Προ­σπα­θού­σε, όμως, να ανα­πα­ρα­γά­γει το επι­τυ­χη­μέ­νο της μο­ντέ­λο και να το προ­σαρ­μό­σει στην ψη­φια­κή εποχή. Οπως ανα­φέ­ρουν πρώην στε­λέ­χη της στα τέλη της δε­κα­ε­τί­ας του 1990, η Kodak εγκα­τέ­στη­σε 10.000 ψη­φια­κά πε­ρί­πτε­ρα εκτύ­πω­σης σε κα­τα­στή­μα­τα συ­νερ­γα­τών της, προ­κει­μέ­νου να προ­ω­θή­σει την ψη­φια­κή εκτύ­πω­ση φω­το­γρα­φιών. Την ίδια στιγ­μή, οι αντα­γω­νι­στές της δη­μιουρ­γού­σαν προ­ϊ­ό­ντα που οδη­γού­σαν στην ανά­πτυ­ξη της ψη­φια­κής φω­το­γρα­φί­ας.

Και βέ­βαια, όπως ακρι­βώς έκανε η Thomas Cook με την εξα­γο­ρά της Expedia, έτσι και η Kodak κα­τέ­βα­λε προ­σπά­θεια να μπει στην online αγορά. Προ­τού ακόμη ανα­πτυ­χθούν τα δί­κτυα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης, εξα­γό­ρα­σε την online photo sharing υπη­ρε­σία Ofoto. Προ­σπά­θη­σε, όμως, να τη χρη­σι­μο­ποι­ή­σει για να εν­θαρ­ρύ­νει τους χρή­στες της Ofoto να εκτυ­πώ­νουν πε­ρισ­σό­τε­ρες φω­το­γρα­φί­ες και τε­λι­κά ανα­γκά­στη­κε να την που­λή­σει το 2012 ένα­ντι 25 εκα­τομ­μυ­ρί­ων δο­λα­ρί­ων. Τότε το Facebook εξα­γό­ρα­ζε το Instagram ένα­ντι 1 δι­σε­κα­τομ­μυ­ρί­ου δο­λα­ρί­ων. Οι και­ροί είχαν αλ­λά­ξει.