Εuro2day.gr: Πρωταθλήτρια η Ελλάδα στην… αρνητική αποταμίευση

Τα νοι­κο­κυ­ριά ανα­γκά­ζο­νται να χρη­σι­μο­ποιούν απο­τα­μιεύ­σεις ή να δα­νεί­ζο­νται για να κα­λύ­ψουν τις τρέ­χου­σες δα­πά­νες. Το «πα­ρά­δο­ξο» της πα­ράλ­λη­λης αύ­ξη­σης των συ­νο­λι­κών κα­τα­θέ­σε­ων.

Σε μια οξύ­μω­ρη πραγ­μα­τι­κό­τη­τα εξε­λίσ­σε­ται η οι­κο­νο­μι­κή κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των ελ­λη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών. Ενώ τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος δεί­χνουν συ­νε­χή άνοδο του συ­νο­λι­κού υπο­λοί­που των κα­τα­θέ­σε­ων, η Ελ­λά­δα κα­τα­τάσ­σε­ται για άλλη μια φορά στην τε­λευ­ταία θέση με­τα­ξύ των χωρών του ΟΟΣΑ στον ρυθμό απο­τα­μί­ευ­σης.

Αυτή η δια­πί­στω­ση ανα­δει­κνύ­ει μια βαθιά, δο­μι­κή αδυ­να­μία: οι Έλ­λη­νες, ως σύ­νο­λο, ανα­γκά­ζο­νται να «τρώνε από τα έτοι­μα», καθώς το πραγ­μα­τι­κό δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μά τους δεν επαρ­κεί για να κα­λύ­ψει τις τρέ­χου­σες, κα­θα­ρές δα­πά­νες τους. Η αντί­θε­τη πο­ρεία με­τα­ξύ κα­τα­θέ­σε­ων και απο­τα­μί­ευ­σης κρύ­βει έντο­νη ανι­σο­κα­τα­νο­μή του πλού­του.

Αλλο απο­τα­μί­ευ­ση και άλλο κα­τα­θέ­σεις

Είναι κρί­σι­μο να κα­τα­νο­ή­σου­με ότι η απο­τα­μί­ευ­ση δεν ταυ­τί­ζε­ται με τις κα­τα­θέ­σεις. Η απο­τα­μί­ευ­ση αντι­προ­σω­πεύ­ει τη ροή: το μέρος του τρέ­χο­ντος ει­σο­δή­μα­τος που δεν κα­τα­να­λώ­νε­ται σε μια δε­δο­μέ­νη πε­ρί­ο­δο, αλλά μπαί­νει «στην άκρη». Οι κα­τα­θέ­σεις είναι το στοκ: το συσ­σω­ρευ­μέ­νο ποσό χρη­μά­των που βρί­σκε­ται στους τρα­πε­ζι­κούς λο­γα­ρια­σμούς.

Το γε­γο­νός ότι η απο­τα­μί­ευ­ση στην Ελ­λά­δα είναι αρ­νη­τι­κή ση­μαί­νει ότι το κα­θα­ρό ει­σό­δη­μα του τομέα των νοι­κο­κυ­ριών υπο­λεί­πε­ται των συ­νο­λι­κών δα­πα­νών του. Για να κα­λυ­φθεί αυτό το έλ­λειμ­μα, τα νοι­κο­κυ­ριά ανα­γκά­ζο­νται είτε να ρευ­στο­ποι­ή­σουν υπάρ­χο­ντα πε­ριου­σια­κά στοι­χεία (όπως να κά­νουν ανα­λή­ψεις από πα­λαιό­τε­ρες απο­τα­μιεύ­σεις), είτε να δα­νει­στούν.

Αύ­ξη­ση κα­τα­θέ­σε­ων

Τα στοι­χεία του Τα­μεί­ου Εγ­γύ­η­σης Κα­τα­θέ­σε­ων και Επεν­δύ­σε­ων (ΤΕΚΕ) απο­κα­λύ­πτουν μια ακραία συ­γκέ­ντρω­ση: η συ­ντρι­πτι­κή πλειο­νό­τη­τα των κα­τα­θε­τών, το 71%, δια­θέ­τει στους λο­γα­ρια­σμούς του ποσά κάτω των 1.000 ευρώ. Αυτό ση­μαί­νει ότι το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος του πλη­θυ­σμού δεν έχει ου­σια­στι­κά «μα­ξι­λά­ρι» ασφα­λεί­ας.

Για να γίνει κα­τα­νοη­τό το πώς το σύ­νο­λο των κα­τα­θέ­σε­ων αυ­ξά­νε­ται παρά την αρ­νη­τι­κή απο­τα­μί­ευ­ση των πολ­λών, αρκεί ένα απλό πα­ρά­δειγ­μα: Εάν 7 μι­κρο­κα­τα­θέ­τες κά­νουν ανά­λη­ψη 1.000 ευρώ ο κα­θέ­νας, μειώ­νουν το σύ­νο­λο κατά 7.000 ευρώ. Εάν όμως, την ίδια στιγ­μή, μόλις 3 εύ­πο­ροι κα­τα­θέ­τες απο­τα­μιεύ­σουν από 3.000 ευρώ ο κα­θέ­νας, αυ­ξά­νουν το σύ­νο­λο κατά 9.000 ευρώ.

Το τε­λι­κό απο­τέ­λε­σμα είναι μια κα­θα­ρή αύ­ξη­ση των συ­νο­λι­κών κα­τα­θέ­σε­ων κατά 2.000 ευρώ, παρά το γε­γο­νός ότι η πλειο­νό­τη­τα των ατό­μων (οι 7 στους 10) μεί­ω­σε τις απο­τα­μιεύ­σεις της. Η αύ­ξη­ση του στοκ των κα­τα­θέ­σε­ων, επο­μέ­νως, τρο­φο­δο­τεί­ται από μια μειο­ψη­φία, ενώ η πλειο­νό­τη­τα πιέ­ζε­ται.

Η ανι­σό­τη­τα

Πρό­σφα­τη με­λέ­τη της Eurobank και του Οι­κο­νο­μι­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών ρί­χνει φως σε αυτές τις ανι­σό­τη­τες. Τα ευ­ρή­μα­τα είναι απο­κα­λυ­πτι­κά: το 40% του συ­νο­λι­κού όγκου των απο­τα­μιεύ­σε­ων προ­έρ­χε­ται από μόλις το 1% των νοι­κο­κυ­ριών με τα υψη­λό­τε­ρα ει­σο­δή­μα­τα.

Αντί­θε­τα, οι οι­κο­γέ­νειες με δύο παι­διά εμ­φα­νί­ζουν κατά μέσο όρο αρ­νη­τι­κή απο­τα­μί­ευ­ση, γε­γο­νός που ανα­δει­κνύ­ει το βαρύ κό­στος δια­βί­ω­σης και την πίεση που δέ­χο­νται τα με­σαία ει­σο­δή­μα­τα. Εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζει και το στοι­χείο ότι οι συ­ντα­ξιού­χοι εμ­φα­νί­ζουν δι­πλά­σιο ρυθμό απο­τα­μί­ευ­σης σε σύ­γκρι­ση με τους μι­σθω­τούς, αντα­να­κλώ­ντας ίσως δια­φο­ρε­τι­κά κα­τα­να­λω­τι­κά πρό­τυ­πα και την αβε­βαιό­τη­τα για το μέλ­λον.

Χρό­νια πα­θο­γέ­νεια

Η αρ­νη­τι­κή απο­τα­μί­ευ­ση δεν είναι ένα νέο φαι­νό­με­νο για την Ελ­λά­δα. Οι πα­ρά­γο­ντες που την τρο­φο­δο­τούν πα­ρα­τη­ρού­νται συ­στη­μα­τι­κά εδώ και 17 χρό­νια. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι αυτή η τάση δια­τη­ρή­θη­κε ακόμα και την πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας. Παρά το γε­γο­νός ότι τότε οι κα­τα­θέ­σεις εκτι­νά­χθη­καν – λόγω των ανα­γκα­στι­κών πε­ριο­ρι­σμών στην κα­τα­νά­λω­ση και των κρα­τι­κών ενι­σχύ­σε­ων – τα δο­μι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της χα­μη­λής/φθί­νου­σας απο­τα­μί­ευ­σης πα­ρέ­μει­ναν ενερ­γά.

Η συ­νε­χι­ζό­με­νη αυτή κα­τά­στα­ση υπο­σκά­πτει τις προ­ο­πτι­κές της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας, καθώς μειώ­νει τους εγ­χώ­ριους πό­ρους που είναι δια­θέ­σι­μοι για επεν­δύ­σεις και κα­θι­στά τα νοι­κο­κυ­ριά πιο ευά­λω­τα σε μελ­λο­ντι­κές οι­κο­νο­μι­κές κρί­σεις.

Πηγή: euro2day.gr – Λε­ω­νί­δας Στερ­γί­ου