Το πολύνεκρο ναυάγιο στο Ψαλίδι της Κω και τα σωσίβια του θανάτου

Δεν τους έβλεπε, μπο­ρούσε όμως να ακούσει τις κραυγές τους. Οι ναυαγοί είχαν φτάσει μια ανάσα από τη στεριά όταν ο φύλακας του ξενο­δο­χείου «Ωκεανίς» στην Κω αντι­λή­φθηκε τις εκκλή­σεις τους για βοήθεια. Πρώτο έσπευσε στη θαλάσ­σια περιοχή Ψαλίδι το σκάφος PV281 της φιν­λαν­δι­κής ακτο­φυ­λα­κής, που περι­πο­λούσε στο πλαίσιο της μεικτής ευρω­παϊ­κής επι­χεί­ρη­σης «Ποσει­δών 2015». Μέσω θερ­μι­κής κάμερας εντό­πισε το ημι­βυ­θι­σμένο πολυ­ε­στε­ρικό σκαρί τους. Επτά άνθρω­ποι πάλευαν με τη φουρ­του­νια­σμένη θάλασσα, κάποιος έπρεπε να βου­τή­ξει για να τους σώσει.

Ενας Φιν­λαν­δός λιμε­νι­κός πήρε το σωσίβιο ενός ηλι­κιω­μέ­νου άνδρα που είχαν μόλις περι­συλ­λέ­ξει, αλλά δεν μπόρεσε να το ασφα­λί­σει στο σώμα του γιατί έλειπαν τα απα­ραί­τητα πλα­στικά κομ­μά­τια. Το έδεσε στη μέση του με κόμπους. Κολύ­μπησε μέχρι το ανα­πο­δο­γυ­ρι­σμένο σκάφος τρεις φορές σώζο­ντας σε κάθε από­πειρα ισά­ριθ­μους ανθρώ­πους. «Δύο αγόρια περίπου δέκα ετών μου είπαν ότι οι γονείς τους είχαν πνιγεί και γι’ αυτό έφται­γαν τα χαλα­σμένα σωσίβια που τους είχε δώσει ο χει­ρι­στής του σκάφους να φορέ­σουν», κατέ­θεσε αργό­τερα.

Εντεκα πρό­σφυ­γες έχασαν τη ζωή τους σε εκείνο το ναυάγιο, τα ξημε­ρώ­ματα της 17ης Νοεμ­βρίου 2015. Από τις 2.25 έως και τις 4.45 είχαν εντο­πι­στεί εννέα σοροί στη θάλασσα, στην παραλία και μέσα στην καμπίνα του σκάφους. Δύο ανή­λι­κοι παρέ­με­ναν αγνο­ού­με­νοι.

Η τραγική ιστορία του ναυα­γίου στο Ψαλίδι της Κω ανα­βί­ωσε πρό­σφατα για τέταρτη φορά δικα­στικά. Πρω­το­δί­κως, ο Σύρος Α.Ζ., ο μονα­δι­κός κατη­γο­ρού­με­νος ως χει­ρι­στής του σκάφους, κατα­δι­κά­στηκε σε κάθειρξη 105 ετών και τριών μηνών. Σε δεύτερο βαθμό η ποινή του μειώ­θηκε στα 63 έτη. Το 2020 το Ε΄ Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου έκανε εν μέρει δεκτή την αίτηση αναί­ρε­σης που είχε κατα­θέ­σει και η δίκη επα­να­λή­φθηκε σε δευ­τε­ρο­βάθ­μιο δικα­στή­ριο. Ωσπου στις 6 Δεκεμ­βρίου 2021 κρίθηκε ξανά ένοχος και του επι­βλή­θηκε ποινή κάθειρ­ξης 43 ετών εκ των οποίων τα 20 είναι εκτιτέα.

Τα ελατ­τω­μα­τικά σωσίβια απο­δεί­χθη­καν βαρίδια για τους πρό­σφυ­γες, που πάλεψαν με τα κύματα.

Από τον δικα­στικό φάκελο της υπό­θε­σης και τις κατα­θέ­σεις δια­σω­στών και δια­σω­θέ­ντων που ανα­δει­κνύει η «Κ», φωτί­ζε­ται η δράση της «μαφίας των σωσι­βίων» που είχε στηθεί στα τουρ­κικά παράλια την περίοδο των μαζικών προ­σφυ­γι­κών αφίξεων στα νησιά του ανα­το­λι­κού Αιγαίου. Παρά­νομα εργα­στή­ρια που άλλοτε εξει­δι­κεύ­ο­νταν στις απο­μι­μή­σεις παπου­τσιών, τσαντών και ρούχων, είχαν ανα­προ­σαρ­μό­σει το 2015 και το 2016 τη γραμμή παρα­γω­γής τους στις ανάγκες μιας νέας αγοράς. Εφτια­χναν πλέον απο­μι­μή­σεις σωσι­βίων, από φθηνά και άκρως επι­κίν­δυνα υλικά που μετα­τρέ­πο­νταν σε βαρίδια με τη δια­βροχή τους στη θάλασσα, ή δεν μπο­ρού­σαν να κρα­τή­σουν έξω από το νερό το πρόσωπο όποιου τα φορούσε. Κόστι­ζαν περίπου 20 με 30 τουρ­κι­κές λίρες, έως και πέντε φορές φθη­νό­τερα από τα αυθε­ντικά. Εμφα­νί­ζο­νταν προς πώληση ακόμη και στις βιτρί­νες κατα­στη­μά­των ρούχων.

Εκείνη την περίοδο, εκπρό­σω­πος του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Εργα­σίας είχε δηλώσει στην «Κ» ότι από ελέγ­χους που είχαν πραγ­μα­το­ποι­ή­σει σε 98 κατα­σχε­μένα δείγ­ματα, δια­πί­στω­σαν πως κάποια σωσίβια είχαν κατα­σκευα­στεί από τεχνητό δέρμα παρό­μοιο με αυτό που χρη­σι­μο­ποιεί­ται στην παρα­σκευή τσαντών. Αλλα ακα­τάλ­ληλα σωσίβια είχαν στο εσω­τε­ρικό τους αερο­πλάστ, ρολό νάιλον με φυσα­λί­δες που χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως περι­τύ­λιγμα σε συσκευα­σίες. Μόνο στις 18 Ιανουα­ρίου εκείνου του έτους, λίγες εβδο­μά­δες μετά το ναυάγιο στο Ψαλίδι, είχε απο­τρα­πεί η πώληση 2.771 παρά­νο­μων σωσι­βίων στην Τουρκία.

«Σε δευ­τε­ρό­λε­πτα βρέθηκα μέσα στο νερό. Το σωσίβιο γέμισε νερό, ήρθε στον λαιμό μου και με γύρισε ανάποδα. Τότε είδα το σκάφος ανα­πο­δο­γυ­ρι­σμένο».

Στην πρό­σφατη επα­νά­ληψη της δίκης σε δεύτερο βαθμό δεν εμφα­νί­στηκε ως μάρ­τυ­ρας κάποιος από τους επι­βά­τες που είχαν δια­σω­θεί. Από τις κατα­θέ­σεις τους στον ανα­κριτή της Κω πάντως είχε παρου­σια­στεί όλη η πορεία του μοι­ραίου ταξι­διού τους από την Αλι­καρ­νασσό μέχρι τα ελλη­νικά παράλια. Ο Σύρος Samaan S. είχε περι­γρά­ψει πως οι δια­κι­νη­τές τούς στρί­μω­ξαν σε ένα μικρό σκάφος και τους απα­γό­ρευαν να κάνουν την οποια­δή­ποτε κίνηση μέσα σε αυτό. Τους είχαν υπο­σχε­θεί ότι θα τους μετέ­φε­ραν σε κάποιο μεγα­λύ­τερο σκάφος και ότι εκεί θα μπο­ρού­σαν να φορέ­σουν τα σωσίβιά τους. Δεν τήρησαν όμως τον λόγο τους.

Ο Samaan είχε πλη­ρώ­σει 10.000 δολάρια για τον ίδιο, τη σύζυγό του και τα τρία τους παιδιά. «Το κύμα ήταν πολύ δυνατό. Βλέπαμε στην ακτή του νησιού να κοντεύει. Κάποια στιγμή, ο καπε­τά­νιος άρχισε να γκα­ζώ­νει. Το νερό έσπασε το τζάμι, τα παιδιά άρχισαν να ουρ­λιά­ζουν και το σκάφος ανα­πο­δο­γύ­ρισε», κατέ­θεσε. «Η γυναίκα μου και ένα από τα παιδιά μου έφυγαν μπροστά στα μάτια μου. Η κόρη μου ήταν μπροστά στο σκάφος και μόλις ήρθε ένα μεγάλο κύμα έφυγε. Δεν έφτασε το χέρι μου να την πιάσω, ξέφυγε στη θάλασσα».

Ο Σύρος Yousef H., ένας ακόμη εκ των επι­βα­τών, έχασε στο ναυάγιο τη σύζυγό του και τα δύο του παιδιά. Δεν πρόλαβε να φορέσει ούτε τα ελατ­τω­μα­τικά σωσίβια που υπήρχαν στο σκάφος. «Υπήρχαν κάτι πλα­στι­κές σακού­λες μεγάλες στα πόδια μας, τράβηξα από εκεί ένα σωσίβιο και το έβαλα στον ώμο μου, αλλά δεν το έκλεισα, δεν υπήρχε χρόνος. Η κόρη μου έπιασε ένα αλλά δεν πρόλαβε να το βάλει. Σε δευ­τε­ρό­λε­πτα βρέθηκα μέσα στο νερό. Το σωσίβιο γέμισε νερό, ήρθε στον λαιμό μου και με γύρισε ανάποδα. Τότε είδα το σκάφος ανα­πο­δο­γυ­ρι­σμένο», κατέ­θεσε. Για μισή ώρα άκουγε τις φωνές των παιδιών και των γυναι­κών, μετά σιωπή. «Ηταν όλα σκο­τεινά, πρέπει να ήμασταν τρεις ώρες μέσα στη θάλασσα».

«Ημουν απλός επι­βά­της»

Ολα αυτά τα χρόνια, σε κάθε στάδιο της δικα­στι­κής δια­δι­κα­σίας, ο Α.Ζ. υπο­στη­ρί­ζει ότι είναι αθώος και ότι δεν ήταν αυτός κυβερ­νή­της του σκάφους. Εχει ισχυ­ρι­στεί ότι στη Συρία εργα­ζό­ταν ως μηχα­νι­κός αυτο­κι­νή­των, αλλά τα τελευ­ταία χρόνια είχε ανα­γκα­στεί να αφήσει αυτό το επάγ­γελμα καθώς έπασχε από προ­βλή­ματα νευ­ρο­λο­γι­κής φύσεως που τον καθι­στού­σαν μη λει­τουρ­γικό (όπως ανέφερε, του είχαν προ­κα­λέ­σει μυϊκή αδυ­να­μία, παρά­λυση και απώλεια αντα­να­κλα­στι­κών).

Ο ίδιος έχει υπο­στη­ρί­ξει ότι ο κυβερ­νή­της του σκάφους ήταν Τούρκος και ότι το εγκα­τέ­λειψε όταν αυτό ανα­πο­δο­γύ­ρισε. Εχει προ­σπα­θή­σει να απο­δο­μή­σει τις μαρ­τυ­ρίες των δια­σω­θέ­ντων οι οποίοι τον υπέ­δει­ξαν ως χει­ρι­στή του σκάφους, λέγο­ντας ότι τις προη­γού­με­νες ημέρες προτού ανα­χω­ρή­σουν για την Ελλάδα είχαν έρθει σε αντι­πα­ρά­θεση μαζί του στην Τουρκία. Επι­σή­μανε ακόμη ότι δεν έχει γνώσεις ναυ­σι­πλο­ΐας. «Ημουν απλός επι­βά­της, δεν γνωρίζω να οδηγώ σκάφος και αυτή ήταν η πρώτη φορά που έμπαινα σε σκάφος στη ζωή μου. Από το χωριό που είμαι δεν βλέπω καν τη θάλασσα, δεν γνωρίζω κολύμπι», έχει υπο­στη­ρί­ξει. «Εάν δεν με έσωζαν από το νερό θα ήμουν με τους νεκρούς».

Πηγή kathimerini.gr

Γιάννης Παπα­δό­που­λος