BBC: Υπό εξαφάνιση η ορθοδοξία στην Τουρκία

Ο χρι­στια­νι­κός πλη­θυ­σμός έπεσε από το 20% στο 0,2% σε 100 χρόνια

Ο πάπας Φρα­γκί­σκος που επι­σκέ­πτε­ται την Τουρκία την Παρα­σκευή, θα δει μια χώρα της οποίας ο χρι­στια­νι­κός πλη­θυ­σμός έπεσε από 20% πριν από 100 χρόνια στο 0,2% σήμερα.

«Καμία χώρα της περιο­χής, ούτε καν το Ιράν, δεν είναι τόσο ομοιο­γε­νής από άποψη ισλάμ όσο η Τουρκία», λέει στο BBC ο συγ­γρα­φέας Τσεν­γκίζ Ακτάρ. «Είναι μια μονο-χρωματική, μου­σουλ­μα­νική χώρα».

Μετά την ίδρυση της τουρ­κι­κής δημο­κρα­τίας το 1923, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε η «ανταλ­λαγή πλη­θυ­σμών» με την Ελλάδα κατά την οποία περισ­σό­τε­ροι από ένα εκα­τομ­μύ­ριο Έλληνες εγκα­τέ­λει­ψαν την Τουρκία και γύρω στους 300.000 μου­σουλ­μά­νους την Ελλάδα. Οι Έλληνες της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης αρχικά δια­σώ­θη­καν αλλά ύστερα από την εξο­ντω­τική φορο­λό­γηση, τα πογκρόμ του 1955 και τις μαζικές απε­λά­σεις του 1964, η ελλη­νορ­θό­δοξη κοι­νό­τητα συρ­ρι­κνώ­θηκε.

«Η εθνο­κά­θαρση των μη μου­σουλ­μα­νι­κών μειο­νο­τή­των απο­τέ­λεσε τερά­στια “διαρροή εγκε­φά­λων”. Σήμανε επίσης την εξα­φά­νιση της αστικής τάξης διότι όχι μόνο ήταν εύποροι αλλά ήταν και τεχνί­τες. Η Κων­στα­ντι­νού­πολη έχασε ολό­κληρη την χρι­στια­νική και την εβραϊκή της κλη­ρο­νο­μιά», προ­σθέ­τει ο κ. Ακτάρ.

Οι Αρμέ­νιοι ήταν η έτερη μεγάλη χρι­στια­νική μειο­νό­τητα της Τουρ­κίας. Εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες απε­λά­θη­καν, σκο­τώ­θη­καν ή πέθαναν από πείνα και ασθέ­νειες το 1915. Από έναν πλη­θυ­σμό δύο εκα­τομ­μυ­ρίων Αρμε­νίων, μόνο 50.000 απο­μέ­νουν σήμερα.

«Οι Αρμέ­νιοι φοβού­νται να εκφρά­σουν την θρη­σκευ­τική τους ταυ­τό­τητα», λέει ο Ρόμπερτ Κόπτας από την αρμε­νική εφη­με­ρίδα Agos της οποίας ο διευ­θυ­ντής, Χραντ Ντινκ, δολο­φο­νή­θηκε από τούρ­κους εθνι­κι­στές πριν από επτά χρόνια. «Οι περισ­σό­τε­ροι κρύβουν τον σταυρό μέσα από το που­κά­μισό τους» δια­φο­ρε­τικά «θα ξεση­κώ­σουν κάποια αντί­δραση στον δρόμο. Δεν θέλω να πω ότι όλοι οι Τούρκοι είναι κατά του χρι­στια­νι­σμού αλλά ο μου­σουλ­μα­νι­κός εθνι­κι­σμός είναι τόσο υψηλός που ο κόσμος φοβάται να εκφρα­στεί».

Η χρι­στια­νική μειο­νό­τητα ανη­συ­χεί επειδή ο μου­σουλ­μα­νι­κός εθνι­κι­σμός αυξή­θηκε στα 11 χρόνια της δια­κυ­βέρ­νη­σης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν. Ο τούρκος πρώην πρω­θυ­πουρ­γός και νυν πρό­ε­δρος έκανε ενέρ­γειες υπο­στή­ρι­ξης προς τους χρι­στια­νούς, όπως την ψήφιση νόμου για την επι­στροφή της περιου­σίας τους που είχε δημεύ­σει το κράτος και για να επι­τρα­πεί να διδά­σκο­νται χρι­στια­νικά θρη­σκευ­τικά στα σχολεία. Αλλά τονίζει συνεχώς την ισλα­μική ταυ­τό­τητα και η βάση του είναι συντη­ρη­τι­κοί μου­σουλ­μά­νοι.

Οι Καθο­λι­κοί, που απο­τε­λούν την μικρό­τερη χρι­στια­νική μειο­νό­τητα στην Τουρκία, σοκα­ρί­στη­καν από το κύμα δολο­φο­νιών καθο­λι­κών ιερα­πό­στο­λων και ιερέων πριν από μερικά χρόνια.

«Το να είσαι Τούρκος σήμερα σημαί­νει ότι οφεί­λεις να είσαι μου­σουλ­μά­νος», λέει ο πατέρας Ιου­λια­νός Πίστα. «Στο παρελ­θόν, περι­φρο­νού­σαν τους πιστούς μου­σουλ­μά­νους. Σήμερα ενθαρ­ρύ­νε­ται η προ­σευχή της Παρα­σκευής. Η κοι­νω­νία ισλα­μο­ποιεί­ται. Πρό­σφατα είδα νέους να αφο­δεύ­ουν και να ουρούν στην εκκλη­σία μου».

Το ισλάμ παρα­με­ρί­στηκε από την κοσμική τουρ­κική δημο­κρα­τία το 1923. Αλλά καθώς σχη­μα­τι­ζό­ταν το τουρ­κικό έθνος, η θρη­σκεία έγινε μέρος της τουρ­κι­κής εθνικής ταυ­τό­τη­τας το οποίο ενι­σχύ­θηκε σημα­ντικά επί Ερντο­γάν.

Ένας από τους ενα­πο­μεί­να­ντες Έλληνες της Τουρ­κίας, ο Φώτης Μπεν­λί­σος, λέει ότι η κοι­νό­τητα αισθά­νε­ται πιε­σμένη «για πολλούς λόγους: η γλώσσα και οι πολι­τι­κές της κυβέρ­νη­σης, το ότι ο πρό­ε­δρος και ο πρω­θυ­πουρ­γός χρη­σι­μο­ποιούν πιο συντη­ρη­τι­κές ανα­φο­ρές στη σου­νι­τική ταυ­τό­τητα, τα υπο­τι­μη­τικά σχόλια μελών της κυβέρ­νη­σης για τις μη μου­σουλ­μα­νι­κές κοι­νό­τη­τες, όσα λέγο­νται για τις σχέσεις της Τουρ­κίας με το ISIS – όλα αυτά μας κάνουν να σκε­πτό­μα­στε ότι ίσως χρεια­στούμε μια στρα­τη­γική εξόδου».

Στη φωτο­γρα­φία Ο πάπας Φρα­γκί­σκος κατα­θέ­τει στεφάνι στο μαυ­σω­λείο του Κεμάλ Ατα­τούρκ στην Άγκυρα την Παρα­σκευή

Το ΒΗΜΑ