Ολο το σχέδιο για τα καταπατημένα – Πώς θα γίνει το ξεπούλημα

Μετά τις αντι­κει­με­νι­κές αξίες των ακι­νή­των, το μα­γεί­ρε­μα των οποί­ων βρί­σκε­ται σε εξέ­λι­ξη, στην πο­λι­τι­κή κου­ζί­να μπαί­νουν και τα κα­τα­πα­τη­μέ­να ακί­νη­τα του Δη­μο­σί­ου. Η κυ­βέρ­νη­ση, έχο­ντας το βλέμ­μα στραμ­μέ­νο στις κάλ­πες, σχε­διά­ζει να βάλει πω­λη­τή­ριο με τιμές ευ­και­ρί­ας και πολ­λές δό­σεις σε χι­λιά­δες κα­τα­πα­τη­μέ­νες δη­μό­σιες εκτά­σεις.

Το σχέ­διο έχει αρ­χί­σει να κα­τα­στρώ­νε­ται στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών. Πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν ότι θα προ­βλέ­πει την πώ­λη­ση σε εύ­λο­γο τί­μη­μα των κα­τα­πα­τη­μέ­νων ακι­νή­των στους αυ­θαί­ρε­τους κα­τό­χους τους που θα συ­νο­δεύ­ε­ται από εκ­πτώ­σεις, οι οποί­ες μπο­ρεί να υπερ­βαί­νουν ακόμη και το 50%, αλλά και από πολ­λές μη­νιαί­ες ή δι­μη­νιαί­ες δό­σεις. Οι κα­τα­πα­τη­τές θα απο­κτή­σουν νό­μι­μους τί­τλους ιδιο­κτη­σί­ας.

Η κου­βέ­ντα που έχει ανοί­ξει για την εξα­γο­ρά κα­τα­πα­τη­μέ­νης δη­μό­σιας γης από τους αυ­θαί­ρε­τους κα­τό­χους επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο αμαρ­τω­λές ιστο­ρί­ες του πα­ρελ­θό­ντος. Στην Ατ­τι­κή 8 στα 10 ακί­νη­τα του Δη­μο­σί­ου βρί­σκο­νται στα χέρια των κα­τα­πα­τη­τών. Στη Θεσ­σα­λία και στη Στε­ρεά Ελ­λά­δα 7 στα 10 και στα νησιά του Αι­γαί­ου 6 στα 10. Εκτι­μά­ται ότι από το σύ­νο­λο της δη­μό­σιας πε­ριου­σί­ας έχει κα­τα­πα­τη­θεί το 47% των αστι­κών ακι­νή­των και το 64% των αγρο­τι­κών εκτά­σε­ων.

Το φαι­νό­με­νο της κα­τα­πά­τη­σης δη­μό­σιας πε­ριου­σί­ας είναι τόσο παλιό όσο η δη­μό­σια πε­ριου­σία. Οι κα­τα­πα­τη­τές των δη­μό­σιων ακι­νή­των εμ­φα­νί­ζο­νται στην Εφο­ρία και στα δι­κα­στή­ρια ως νό­μι­μοι ιδιο­κτή­τες των ακι­νή­των με τί­τλους ιδιο­κτη­σί­ας που είτε δη­μιούρ­γη­σαν οι ίδιοι ή δι­καιο­πά­ρο­χοί τους ή με τί­τλους που δη­μιούρ­γη­σαν απώ­τα­τοι κα­τα­πα­τη­τές μετά το 1884! Στα κα­τα­πα­τη­μέ­να δη­μό­σια κτή­μα­τα έχουν ανε­γερ­θεί κα­τοι­κί­ες, ακόμη και πο­λυ­κα­τοι­κί­ες, ερ­γο­στά­σια, απο­θή­κες, αγρο­τι­κά ακί­νη­τα, ερ­γα­στή­ρια και κτί­ρια για οποια­δή­πο­τε επαγ­γελ­μα­τι­κή χρήση που είτε ιδιο­κα­τοι­κού­νται είτε εκ­μι­σθώ­νο­νται σε τρί­τους και οι αυ­θαί­ρε­τοι κά­το­χοι ει­σπράτ­τουν τα ενοί­κια.

Στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών έχει συ­γκρο­τη­θεί ει­δι­κή ομάδα ερ­γα­σί­ας που έχει ανα­λά­βει να προσ­διο­ρί­σει «τους όρους και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις της δυ­να­τό­τη­τας εξα­γο­ράς από τους αυ­θαί­ρε­τους κα­τα­πα­τη­τές των αυ­θαι­ρέ­τως κα­τε­χό­με­νων ακι­νή­των του Δη­μο­σί­ου προ­κει­μέ­νου να εξα­σφα­λι­στεί η ορι­στι­κή επί­λυ­ση του σχε­τι­κού προ­βλή­μα­τος και να δια­σφα­λι­στεί το δη­μό­σιο συμ­φέ­ρον».

Σε πρώτη φάση θα γίνει η επι­και­ρο­ποί­η­ση των στοι­χεί­ων που έχει στη διά­θε­σή του το υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών με τις εκτά­σεις που έχουν κα­τα­πα­τη­θεί εδώ και δε­κα­ε­τί­ες.

Πα­ράλ­λη­λα σχε­διά­ζε­ται το πα­κέ­το των προ­τά­σε­ων για τους όρους και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις εξα­γο­ράς των κα­τα­πα­τη­μέ­νων εκτά­σε­ων του Δη­μο­σί­ου, το οποίο θα πα­τή­σει, σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, πάνω σε πα­λαιό­τε­ρα σχέ­δια του υπουρ­γεί­ου Οι­κο­νο­μι­κών. Το σχέ­διο της εξα­γο­ράς θα συ­νο­δεύ­ε­ται με κί­νη­τρα και διευ­κο­λύν­σεις που θα δο­θούν στους ιδιώ­τες αυ­θαί­ρε­τους κα­τό­χους των εκτά­σε­ων ώστε τα ποσά που θα πλη­ρώ­σουν για να απο­κτή­σουν νό­μι­μους τί­τλους κυ­ριό­τη­τας να είναι προ­σι­τά και να εξο­φλη­θούν σε πολ­λές μη­νιαί­ες ή δι­μη­νιαί­ες δό­σεις. Μά­λι­στα, κατά τις ίδιες πλη­ρο­φο­ρί­ες, θα προ­βλέ­πο­νται ση­μα­ντι­κές εκ­πτώ­σεις. Ει­δι­κά για όσους επι­λέ­ξουν την εφά­παξ πλη­ρω­μή η έκ­πτω­ση θα υπερ­βαί­νει το 50%.

Δεν είναι η πρώτη φορά που επι­χει­ρεί­ται να μπει μια τάξη στο χάος των κα­τα­πα­τη­μέ­νων εκτά­σε­ων του Δη­μο­σί­ου.

Από το 1995 και μετά, όλες οι κυ­βερ­νή­σεις ασχο­λή­θη­καν με το θέμα. Επι­τρο­πές συ­γκρο­τή­θη­καν, νο­μο­σχέ­δια συ­ντά­χθη­καν, αλλά κα­νέ­να δεν έφθα­σε στη Βουλή. Και όλως τυ­χαί­ως οι δια­τά­ξεις για τη νο­μι­μο­ποί­η­ση των κα­τα­πα­τη­μέ­νων δη­μό­σιων εκτά­σε­ων εμ­φα­νί­ζο­νταν λίγο πριν ανοί­ξει η προ­ε­κλο­γι­κή πε­ρί­ο­δος και πάντα σε συν­δυα­σμό με εξαγ­γε­λί­ες για φο­ρο­λο­γι­κές ελα­φρύν­σεις. Οι τε­λευ­ταί­ες εξαγ­γε­λί­ες έγι­ναν το 2014. Σχέ­δια που εξαγ­γέλ­θη­καν, συ­ζη­τή­θη­καν και κα­τέ­λη­ξαν ξανά στο συρ­τά­ρι κά­ποιου γρα­φεί­ου της Κα­ρα­γε­ώρ­γη Σερ­βί­ας.

Στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών εκτι­μούν ότι αν προ­χω­ρή­σει το σχέ­διο, τα έσοδα που θα ει­σπρα­χθούν εντός της διε­τί­ας 2018-2019 θα είναι ση­μα­ντι­κά. «Κά­ποια στιγ­μή πρέ­πει να μπει ένα τέλος στο θέμα των κα­τα­πα­τη­μέ­νων, έτσι ώστε και το ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο να γνω­ρί­ζει ποια είναι η ακί­νη­τη πε­ριου­σία που δια­θέ­τει».

Τα στοι­χεία που δια­θέ­τει το υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών δεί­χνουν ότι η κα­τά­στα­ση που επι­κρα­τεί με τα κα­τα­πα­τη­μέ­να είναι τρα­γι­κή. Απο­κα­λύ­πτουν ακόμη ότι το ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο όχι μόνο δεν γνω­ρί­ζει την ακί­νη­τη πε­ριου­σία του, αλλά δεν έχει κάνει σχε­δόν τί­πο­τα για να την προ­στα­τεύ­σει και να την αξιο­ποι­ή­σει. Είναι εν­δει­κτι­κό ότι οκτώ στα δέκα δη­μό­σια ακί­νη­τα στην Ατ­τι­κή και επτά στα δέκα στη Θεσ­σα­λία είναι κα­τα­πα­τη­μέ­να.

Τα στοι­χεία των Πε­ρι­φε­ρεια­κών Διευ­θύν­σε­ων Δη­μό­σιας Πε­ριου­σί­ας της χώρας είναι απο­κα­λυ­πτι­κά:

– Τα κα­τα­πα­τη­μέ­να ακί­νη­τα του Δη­μο­σί­ου έχουν ήδη κα­τα­γρα­φεί και ομα­δο­ποι­η­θεί ανά πε­ρι­φέ­ρεια και έχει δια­πι­στω­θεί ότι υπερ­βαί­νουν τις 25.000 σε όλη την Ελ­λά­δα.

– Η κα­τα­πά­τη­ση της ακί­νη­της πε­ριου­σί­ας που ανή­κει στο Δη­μό­σιο είναι τε­ρά­στια και ανε­ξέ­λεγ­κτη. Στην Ατ­τι­κή το πο­σο­στό των κα­τα­πα­τη­μέ­νων δη­μό­σιων εκτά­σε­ων προ­σεγ­γί­ζει το 80% του συ­νό­λου των ακι­νή­των, ενώ σε άλλες πε­ριο­χές της χώρας τα πο­σο­στά κα­τα­πά­τη­σης των δη­μό­σιων κτη­μά­των κυ­μαί­νο­νται από 47% έως και 70%.

– Τα δη­μό­σια κτή­μα­τα στις πε­ριο­χές της Θεσ­σα­λί­ας και της Στε­ρε­άς Ελ­λά­δας σε ένα με­γά­λο πο­σο­στό, που φθά­νει και το 70%, είναι κα­τα­πα­τη­μέ­να. Ενα τμήμα πε­ρί­που 10% δεν μπο­ρεί να εντο­πι­στεί λόγω ελ­λι­πών στοι­χεί­ων προσ­διο­ρι­σμού εντός των φα­κέ­λων των υπη­ρε­σιών. Ενα με­γά­λο μέρος είναι κα­τα­πα­τη­μέ­νο από τους δή­μους με τη μορφή των κοι­νό­χρη­στων χώρων.

– Σε Ηπει­ρο και Δυ­τι­κή Μα­κε­δο­νία κα­τέ­χο­νται αυ­θαί­ρε­τα 498 δη­μό­σια κτή­μα­τα.

– Στα νησιά του Αι­γαί­ου, τα πο­σο­στά της αυ­θαί­ρε­της κα­το­χής της δη­μό­σιας αστι­κής και αγρο­τι­κής γης είναι, αντί­στοι­χα, 47% και 64%.

– Στην Κρήτη, από τα κα­τα­γε­γραμ­μέ­να δη­μό­σια κτή­μα­τα χω­ρι­κής αρ­μο­διό­τη­τας Νομού Ηρα­κλεί­ου, 24 είναι κα­τα­πα­τη­μέ­να, άλλα εξ ολο­κλή­ρου και άλλα σε τμή­μα­τα αυτών. Από τα κα­τα­γε­γραμ­μέ­να δη­μό­σια κτή­μα­τα χω­ρι­κής αρ­μο­διό­τη­τας Νομού Χα­νί­ων έχουν κα­τα­πα­τη­θεί τμη­μα­τι­κά 18 πα­λαιοί αι­για­λοί, τρία στρα­τιω­τι­κά δη­μό­σια κτή­μα­τα και ένα αρ­χαιο­λο­γι­κό δη­μό­σιο κτήμα. Από τα κα­τα­γε­γραμ­μέ­να δη­μό­σια κτή­μα­τα χω­ρι­κής αρ­μο­διό­τη­τας Νομού Ρε­θύ­μνου έχουν κα­τα­πα­τη­θεί 61 δη­μό­σια κτή­μα­τα, με­ρι­κά εξ αυτών (πα­λαιοί αι­για­λοί) εν μέρει. Από τα κα­τα­γε­γραμ­μέ­να δη­μό­σια κτή­μα­τα χω­ρι­κής αρ­μο­διό­τη­τας Νομού Λα­σι­θί­ου έχει κα­τα­πα­τη­θεί ένα δη­μό­σιο κτήμα.

– Στη Μα­κε­δο­νία και τη Θράκη, τα κα­τα­πα­τη­μέ­να δη­μό­σια ακί­νη­τα ανέρ­χο­νται σε 1.281.

– Τα κα­τα­γε­γραμ­μέ­να ακί­νη­τα του ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου στον Νομό Αχα­ΐ­ας είναι 1.706 και το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος αυτών είναι κα­τα­πα­τη­μέ­νο.

Οι κο­μπί­νες με τα δη­μό­σια κτή­μα­τα άρ­χι­σαν δε­κα­ε­τί­ες πριν. Με τα πε­ρί­φη­μα «ανταλ­λά­ξι­μα», δη­λα­δή πε­ριου­σία που έπρε­πε να πά­ρουν οι πρό­σφυ­γες από τη Μικρά Ασία. Το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος αυτών των «ανταλ­λά­ξι­μων» πέ­ρα­σε στα χέρια άσχε­των. Στην Ατ­τι­κή το 80% της δη­μό­σιας γης είναι κα­τα­πα­τη­μέ­νο, με τις με­γα­λύ­τε­ρες εκτά­σεις να εντο­πί­ζο­νται στις πε­ριο­χές της Νέας Ερυ­θραί­ας, του Μα­ρα­θώ­να, της Ρο­δό­πο­λης, της Στα­μά­τας, του Αγίου Στε­φά­νου, της Ανοι­ξης, του Διο­νύ­σου, του Κρυο­νε­ρί­ου. Το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος των κα­τα­πα­τη­μέ­νων σή­με­ρα εκτά­σε­ων ήταν δάσος στο πα­ρελ­θόν.
Η επα­νά­κτη­σή τους από το Δη­μό­σιο δεν είναι εύ­κο­λη υπό­θε­ση. Και η δι­κα­στι­κή οδός που συ­νή­θως ακο­λου­θεί­ται δεν εξα­σφα­λί­ζει, πάντα, απο­φά­σεις υπέρ του Δη­μο­σί­ου.
Η δράση των κα­τα­πα­τη­τών εντά­θη­κε τις τε­λευ­ταί­ες δε­κα­ε­τί­ες, μετά την απο­γεί­ω­ση των εμπο­ρι­κών τιμών των ακι­νή­των. Η έκρη­ξη των τιμών οδή­γη­σε σε μια βιο­μη­χα­νία «πα­ρα­γω­γής οι­κο­πέ­δων». Τα κα­τα­πα­τη­μέ­να βγή­καν στην αγορά. Ανα­κα­λύ­φθη­καν τί­τλοι, επι­στρα­τεύ­τη­καν συμ­φω­νη­τι­κά και εφευ­ρέ­θη­καν απο­φά­σεις που ενέ­δυ­σαν με τον μαν­δύα της νο­μι­μο­φά­νειας τα κα­τα­πα­τη­μέ­να.