Αγαθονήσι: Η αδιαμφισβήτητη ελληνική κυριαρχία-Τι αναφέρουν τα διπλωματικά έγγραφα

Η ιστο­ρία του νη­σιού από την αρ­χαιό­τη­τα έως σή­με­ρα – Οι γει­το­νι­κές νη­σί­δες – Το πα­ντε­λώς, αστή­ρι­κτο, τουρ­κι­κό εν­δια­φέ­ρον για τα Δω­δε­κά­νη­σα – Χάρ­τες και επί­ση­μα στοι­χεία

Τις τε­λευ­ταί­ες μέρες ήρθε στην επι­και­ρό­τη­τα, μετά τις αλ­λε­πάλ­λη­λες προ­κλη­τι­κές τουρ­κι­κές δη­λώ­σεις και τις απα­ντή­σεις της ελ­λη­νι­κής πλευ­ράς, το πα­νέ­μορ­φο Αγα­θο­νή­σι, το βο­ρειό­τε­ρο από τα Δω­δε­κά­νη­σα. Θα γρά­ψου­με με­ρι­κά στοι­χεία, όχι ιδιαί­τε­ρα γνω­στά γι’ αυτό και θα ανα­φερ­θού­με στις Συν­θή­κες από τις οποί­ες απο­δει­κνύ­ε­ται η αναμ­φι­σβή­τη­τη ελ­λη­νι­κή κυ­ριαρ­χία.

Γε­ω­γρα­φι­κά – πλη­θυ­σμια­κά στοι­χεία

Το Αγα­θο­νή­σι, το βο­ρειό­τε­ρο νησί των Δω­δε­κα­νή­σων βρί­σκε­ται πολύ κοντά στη Σάμο, από την οποία απέ­χει 10 ναυ­τι­κά μίλια. Έχει έκτα­ση 13,41 τ.χλμ. και 185 κα­τοί­κους, σύμ­φω­να με την απο­γρα­φή του 2011.

Τα τε­λευ­ταία χρό­νια, πα­ρα­τη­ρεί­ται μια πλη­θυ­σμια­κή ανά­καμ­ψη του νη­σιού. Ας δούμε την πο­ρεία του πλη­θυ­σμού του νη­σιού από το 1951 ως και το 2011.

1951: 196 κά­τοι­κοι, 1961: 189 κά­τοι­κοι, 1971: 160 κά­τοι­κοι, 1981: 133 κά­τοι­κοι, 1991: 112 κά­τοι­κοι, 2001: 158 κά­τοι­κοι και 2011, όπως εί­πα­με, 185 κά­τοι­κοι.

Μετά από μία πε­ρί­ο­δο μεί­ω­σης του πλη­θυ­σμού, πα­ρα­τη­ρεί­ται όπως βλέ­που­με, μία μικρή αλλά αξιο­ση­μεί­ω­τη αύ­ξη­ση του, τα τε­λευ­ταία χρό­νια, κυ­ρί­ως λόγω της αυ­ξη­μέ­νης του­ρι­στι­κής κί­νη­σης. Οι ακτές του Αγα­θο­νη­σί­ου είναι αλί­με­νες στη βό­ρεια πλευ­ρά και έχουν βα­θιές κολ­πώ­σεις στις άλλες. Το μέ­γι­στο ύψος του είναι 209 μέτρα (Δέν­δρα). Στο νησί υπάρ­χουν τρεις οι­κι­σμοί, το Με­γά­λο Χωριό, το Μικρό Χωριό και ο Άγιος Γε­ώρ­γιος.

Κοντά στο Αγα­θο­νή­σι, βρί­σκο­νται η Βρα­χο­νη­σί­δα Πιάτο (γνω­στή και ως Ψα­θο­νή­σι ή Ψαθώ), η νη­σί­δα Νε­ρο­νή­σι ή Νερό (ετυμ. < Nero= μαύ­ρος), η νη­σί­δα Κου­νε­λο­νή­σι ή Κου­νέ­λι, η βρα­χο­νη­σί­δα Στρογ­γυ­λή ή Στρογ­γυ­λό κ.ά.

Η ιστο­ρία του νη­σιού

Το Αγα­θο­νή­σι στην αρ­χαιό­τη­τα ονο­μα­ζό­ταν Υε­τού­σα. Με το όνομα αυτό ήταν γνω­στό ως τα τέλη του 19ου αιώνα πε­ρί­που. Το ση­με­ρι­νό όνομα του νη­σιού προ­έρ­χε­ται με πα­ρε­τυ­μο­λο­γία προς το αγα­θός, από το φυ­τω­νύ­μιο Αγκα­θο­νή­σι. Υπάρ­χουν κά­ποια αρ­χαία ευ­ρή­μα­τα τα οποία ίσως απο­τε­λούν έν­δει­ξη ότι το νησί ήταν κα­τοι­κη­μέ­νο από την αρ­χαιό­τη­τα.

Τα με­τα­γε­νέ­στε­ρα χρό­νια, ει­δι­κά λόγω της πει­ρα­τεί­ας, το Αγα­θο­νή­σι έμει­νε ακα­τοί­κη­το για με­γά­λα χρο­νι­κά δια­στή­μα­τα. Ο Οθω­μα­νός εξε­ρευ­νη­τής και χαρ­το­γρά­φος Piri Reis που επι­σκέ­φθη­κε το νησί τον 16ο αιώνα γρά­φει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά:

“Αυτό το νησί είναι ακα­τοί­κη­το, όμως οι κα­τσί­κες του είναι πο­λυά­ριθ­μες. Αυτά τα νησιά (ενν. και τα γει­το­νι­κά με το Αγα­θο­νή­σι) τα έλε­γαν μια εποχή Filimare. Ένας άπι­στος (προ­φα­νώς εν­νο­εί χρι­στια­νός) ο οποί­ος έκανε στη Με­σό­γειο πει­ρα­τεία με το πλοίο Quadyrga άφησε πάνω στα νησιά ελεύ­θε­ρες λίγες κα­τσί­κες. Γι’ αυτό τον λόγο υπάρ­χει σή­με­ρα στα νησιά Keci ολό­κλη­ρο πλή­θος”.

(Piri Reis, Bahriye, Κα­τα­κτη­τι­κή Ναυ­σι­πλο­ΐα στο Αι­γαίο, 1521).

Γι’ αυτό τον λόγο, ο Piri Reis ονο­μά­ζει το Αγα­θο­νή­σι και τα γύρω νησιά Keci Adalary, δη­λα­δή Κα­τσι­κο­νή­σια.

Ένα αιώνα αρ­γό­τε­ρα, ο Marco Boschini επι­σκέ­φθη­κε το Agatonisi, όπως γρά­φει, το οποίο ήταν ακα­τοί­κη­το. Πολ­λοί ξένοι πε­ρι­η­γη­τές ανα­φέ­ρουν λαν­θα­σμέ­να το αρ­χαίο όνομα του νη­σιού Yetussa ως Yelussa. Ο Emile Kolodny γρά­φει ότι το νησί εποι­κί­στη­κε μό­νι­μα τον 19ο αιώνα, από κα­τοί­κους της Πά­τμου και των Φούρ­νων.

Το νησί, λέ­γε­ται κυ­ρί­ως στη γλώσ­σα των ναυ­τι­κών και Γάι­δα­ρος ή Γαϊ­δου­ρο­νή­σι. Η ονο­μα­σία αυτή, που οφεί­λε­ται στο σχήμα του νη­σιού, θα μας απα­σχο­λή­σει εκτε­νώς στη συ­νέ­χεια.

Το ση­με­ρι­νό γλωσ­σι­κό ιδί­ω­μα των κα­τοί­κων του Αγα­θο­νη­σί­ου, μια κα­θα­ρά ελ­λη­νι­κή διά­λε­κτος, οφεί­λε­ται, κατά πάσα πι­θα­νό­τη­τα, στους βυ­ζα­ντι­νούς εξό­ρι­στους που εγκα­τα­στά­θη­καν στο νησί.

Ανα­δρο­μή στην ιστο­ρία των Δω­δε­κα­νή­σων τον 20ο αιώνα

Τα Δω­δε­κά­νη­σα το 1310 πέ­ρα­σαν στα χέρια των Ιω­αν­νι­τών Ιπ­πο­τών. Το 1522, τα κα­τέ­λα­βαν οι Οθω­μα­νοί του σουλ­τά­νου Σου­λεϊ­μάν Β’ (του απο­κα­λού­με­νου Με­γα­λο­πρε­πούς), ο οποί­ος χο­ρή­γη­σε ένα ει­δι­κό προ­νο­μια­κό κα­θε­στώς στα νησιά.

Παρά τις προσ­δο­κί­ες των κα­τοί­κων τους, τα Δω­δε­κά­νη­σα έμει­ναν έξω από τα όρια του ελ­λη­νι­κού κρά­τους, μετά την Επα­νά­στα­ση του 1821. Το 1909, οι Νε­ό­τουρ­κοι κα­τάρ­γη­σαν και τα προ­νό­μια που απο­λάμ­βα­ναν οι Δω­δε­κα­νή­σιοι.

Το 1912, η Ιτα­λία που πο­λε­μού­σε με την Τουρ­κία για την Κυ­ρη­ναϊ­κή, κα­τέ­λα­βε τα νησιά για να πιέ­σει τους Τούρ­κους να υπο­χω­ρή­σουν. Οι Ιτα­λοί έκα­ναν λόγο αρ­χι­κά για αυ­το­νο­μία και αυ­το­διοί­κη­ση, δη­μιουρ­γώ­ντας την ψευ­δαί­σθη­ση της άμε­σης απε­λευ­θέ­ρω­σης στους Έλ­λη­νες κα­τοί­κους τους (131.332 σε σύ­νο­λο 143.482, το 1912). Όμως κάτι τέ­τοιο δεν έγινε και η Ιτα­λία κρά­τη­σε τα νησιά. Με τη συμ­φω­νία Βε­νι­ζέ­λου-Tittoni (29/7/1919), ανά­με­σα στα άλλα, η Ιτα­λία πα­ρα­χω­ρού­σε τα Δω­δε­κά­νη­σα στην Ελ­λά­δα, εκτός από τη Ρόδο, οι κά­τοι­κοι της οποί­ας θα απο­φά­σι­ζαν με δη­μο­ψή­φι­σμα για το μέλ­λον του νη­σιού.

Τον Ιού­λιο του 1920 όμως, η κυ­βέρ­νη­ση Giolitti κα­τήγ­γει­λε τη συμ­φω­νία αυτή. Μετά τις αντι­δρά­σεις όμως, η Ιτα­λία στις 10/8/1920, υπό­γρα­ψε τη Συν­θή­κη των Σε­βρών με ανά­λο­γο πε­ριε­χό­με­νο, με την αί­ρε­ση ότι η Συν­θή­κη θα ισχύ­σει μόνο με την επι­κύ­ρω­σή της από την Τουρ­κία, κάτι που δεν έγινε όπως ξέ­ρου­με.

Με τη Συν­θή­κη της Λω­ζά­νης, η Τουρ­κία πα­ραι­τή­θη­κε επί­ση­μα από τα δι­καιώ­μα­τά της στα Δω­δε­κά­νη­σα (άρθρο 15), “της τύχης των εδα­φών και των νήσων τού­της κα­νο­νι­σθεί­σης ή κα­νο­νι­σθη­σο­μέ­νης με­τα­ξύ των εν­δια­φε­ρο­μέ­νων”.  Η δια­τύ­πω­ση αυτή δέ­χε­ται πολ­λές ερ­μη­νεί­ες…

Πά­ντως σε όλη τη διάρ­κεια των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων και με την υπο­γρα­φή της Συν­θή­κης της Λω­ζά­νης, η Τουρ­κία και κα­νέ­να άλλο από τα εν­δια­φε­ρό­με­να μέρη, δεν πρό­βα­λε θέμα ασφά­λειας των μι­κρα­σια­τι­κών ακτών.

Η Τουρ­κία όμως, παρά την πα­ραί­τη­σή της, δεν στα­μά­τη­σε ποτέ να έχει βλέ­ψεις στα Δω­δε­κά­νη­σα. Η στρα­τη­γι­κή θέση των νη­σιών και η εγ­γύ­τη­τά τους με τα μι­κρα­σια­τι­κά πα­ρά­λια, απο­τε­λού­σαν τις βα­σι­κές αι­τί­ες για τις βλέ­ψεις αυτές. Άρ­χι­σε λοι­πόν να δια­τυ­πώ­νει αμ­φι­σβη­τή­σεις για τα ακρι­βή όρια, ανά­με­σα στα ιτα­λο­κρα­τού­με­να Δω­δε­κά­νη­σα και την τουρ­κι­κή επι­κρά­τεια. Στις 4/1/1932, υπο­γρά­φτη­κε στην Άγκυ­ρα ιτα­λο­τουρ­κι­κή σύμ­βα­ση που οριο­θε­τού­σε κά­ποια ση­μεία.

Τα δύο μέρη αντάλ­λα­ξαν επι­στο­λές με τις οποί­ες υπο­χρε­ώ­νο­νταν να κα­θο­ρί­σουν και το υπό­λοι­πο τμήμα των ιτα­λο­τουρ­κι­κών θα­λάσ­σιων συ­νό­ρων. Ο κα­θο­ρι­σμός επι­ση­μο­ποι­ή­θη­κε με το πρα­κτι­κό που υπο­γρά­φτη­κε στην Άγκυ­ρα στις 28/12/1932. Έτσι, προσ­διο­ρί­στη­κε πού ανή­κουν οι νη­σί­δες της πε­ριο­χής οι οποί­ες “ου­δε­μί­ας αμ­φι­σβη­τή­σε­ως απο­τε­λούν αντι­κεί­με­νον”.

Η Τουρ­κία, κατά την πάγια πρα­κτι­κή της, ισχυ­ρί­ζε­ται ότι αυτό το πρω­τό­κολ­λο δεν ισχύ­ει εφό­σον δεν απο­τε­λεί συμ­φω­νία-συν­θή­κη και δεν συ­ζη­τή­θη­κε στην τουρ­κι­κή εθνο­συ­νέ­λευ­ση και για “πρα­κτι­κά” τα οποία νο­μι­κά δεν δε­σμεύ­ουν την Τουρ­κία. Βέ­βαια, όσον αφορά το σκέ­λος της πα­ρα­χώ­ρη­σης κά­ποιων νη­σί­δων στην Τουρ­κία, με τα “πρα­κτι­κά” αυτά, οι γεί­το­νες δεν θέ­τουν κα­νέ­να θέμα για την ισχύ ή όχι του πρω­το­κόλ­λου!

Έτσι, η νήσος Αρ­κό­νη­σος (Καρά Αντά) απο­δό­θη­κε από την Ιτα­λία στην Τουρ­κία στις 4 Ια­νουα­ρί­ου 1932, όπως γρά­φει ο ακα­δη­μαϊ­κός Κων­στα­ντί­νος  Σβο­λό­που­λος(“Το Κα­θε­στώς των Νη­σί­δων στο Νο­τιο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο – Η Μαρ­τυ­ρία των Πηγών, Βι­βλιο­πω­λεί­ον της Εστί­ας, 2002).

Στο ίδιο βι­βλίο του ο Κ. Σβο­λό­που­λος γρά­φει: “Η άρ­νη­ση της Άγκυ­ρας να ανα­γνω­ρί­σει την ισχύ του πρω­το­κόλ­λου της 28ης Δε­κεμ­βρί­ου 1932, ως μη επι­κυ­ρω­μέ­νου από την τουρ­κι­κή Εθνο­συ­νέ­λευ­ση και μη κα­τα­τε­θει­μέ­νου στη Γραμ­μα­τεία της Κοι­νω­νί­ας των Εθνών, δεν αίρει το γε­γο­νός ότι τόσο με τη συ­νο­μο­λό­γη­ση του πρω­το­κόλ­λου από επί­ση­μους αντι­προ­σώ­πους των δύο κρα­τών όσο και, στη συ­νέ­χεια, μέσω της αλ­λη­λο­γρα­φί­ας με­τα­ξύ των δύο υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών, το συ­γκε­κρι­μέ­νο κα­θε­στώς της ιτα­λι­κής κυ­ριαρ­χί­ας, όχι μόνο δεν αμ­φι­σβη­τή­θη­κε, αλλά και έγινε ρητά απο­δε­κτό από την τουρ­κι­κή πλευ­ρά”.

Ο De Vecchi, ο δεύ­τε­ρος Ιτα­λός κυ­βερ­νή­της των Δω­δε­κα­νή­σων, ο οποί­ος δια­δέ­χτη­κε τον M. Lago,  χρη­σι­μο­ποί­η­σε πολύ σκλη­ρές με­θό­δους. Επί των ημε­ρών του, η ιτα­λι­κή γλώσ­σα επι­βλή­θη­κε βίαια στα Δω­δε­κά­νη­σα και τα ελ­λη­νι­κά ονό­μα­τα των νη­σιών απα­γο­ρεύ­τη­καν. Η Κάρ­πα­θος έγινε Scarpanto, η Τήλος Piscopi και οι Λει­ψοί Lisso. O De Vecchi έγρα­φε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά στον Μου­σο­λί­νι: “Η άποψη πως ο λαός αυτός θα αντι­στέ­κε­ται διαρ­κώς και επι­μό­νως είναι επι­πό­λαιη. Σε κάθε λαό μπο­ρείς να αφή­σεις τη σφρα­γί­δα σου αρκεί να είσαι απο­φα­σι­σμέ­νος”.

Με την Συν­θή­κη της αμοι­βαί­ας βο­ή­θειας που υπό­γρα­ψαν Αγ­γλία, Γαλ­λία και Τουρ­κία στις 19/10/1939 (άρθρο 3), προ­βλε­πό­ταν ότι “σε εν­δε­χό­με­νη επι­χεί­ρη­ση κα­τά­λη­ψης της Δω­δε­κα­νή­σου θα χρη­σι­μο­ποιού­νταν τουρ­κι­κές δυ­νά­μεις σε συ­νερ­γα­σία με όσες βρε­τα­νι­κές θα ήταν δια­θέ­σι­μες εκεί­νη τη στιγ­μή.

Τον Δε­κέμ­βριο του 1941, ο Βρε­τα­νός Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Ίντεν πήγε κρυφά στη Μόσχα και συ­νο­μί­λη­σε με τον Στά­λιν. Ο Στά­λιν πρό­τει­νε στον Ίντεν να δε­λε­ά­σουν τους Τούρ­κους προ­σφέ­ρο­ντάς τους τα Δω­δε­κά­νη­σα και τη νότια Βουλ­γα­ρία! (Αρ­χεία Foreign Office 371/33183, R 458).

Ο Ίντεν υπεν­θύ­μι­σε στον τότε ηγέτη της (τέως) ΕΣΣΔ. το ελ­λη­νι­κό εν­δια­φέ­ρον για τα Δω­δε­κά­νη­σα καθώς και τα προ­βλή­μα­τα που θα δη­μιουρ­γού­σε στους Συμ­μά­χους μια τέ­τοια από­φα­ση.

Όταν όμως ο Τσόρ­τσιλ επι­σκέ­φτη­κε τα Άδανα στις αρχές του 1943 με σκοπό να πιέ­σει την Τουρ­κία να βοη­θή­σει τους Βρε­τα­νούς στο βαλ­κα­νι­κό μέ­τω­πο, η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση (εξό­ρι­στη τότε, με επι­κε­φα­λής τον Εμ­μα­νου­ήλ Τσου­δε­ρό) θο­ρυ­βή­θη­κε και αντέ­δρα­σε.

Μά­λι­στα, ο Τούρ­κος πρε­σβευ­τής στο Λον­δί­νο, είπε στον Τσου­δε­ρό ανε­πί­ση­μα, ότι “η χώρα του εξε­τά­ζει την πι­θα­νό­τη­τα να ανα­κτή­σει κά­ποια με­σο­γεια­κά νησιά” (σχε­τι­κό άρθρο στο Balkan Studies, vol. 23.1, 1982, γραμ­μέ­νο από τον A. Alexandris).

Ο Π. Κα­νελ­λό­που­λος ση­μεί­ω­νε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά στο ημε­ρο­λό­γιό του στις 2/2/1943: “Σή­με­ρα οι Times γρά­φουν ότι συ­ζη­τή­θη­καν στα Άδανα ζη­τή­μα­τα που αφο­ρούν την Ελ­λά­δα και ει­δι­κό­τε­ρα τα ελ­λη­νι­κά νησιά. Είναι ηθικά ασύλ­λη­πτο ότι συ­ζη­τιού­νται τέ­τοια ζη­τή­μα­τα χωρίς να μας ει­δο­ποιούν”.

Είχε προη­γη­θεί (1/2/1943) συ­ζή­τη­ση του Έλ­λη­να πρε­σβευ­τή στο Λον­δί­νο, Α. Αγνί­δη με τους Βρε­τα­νούς οι οποί­οι του υπο­σχέ­θη­καν απλά (και κυ­νι­κά θα λέ­γα­με…) ότι δεν θα θι­γούν τα ήδη ανή­κο­ντα στην Ελ­λά­δα νησιά (!).

(Αρ­χεία Foreign Office 371/37224, R 942).

Τε­λι­κά, τον Σε­πτέμ­βριο του 1946, μετά και τη θε­α­μα­τι­κή στρο­φή στην πο­λι­τι­κή της (τέως) ΕΣΣΔ απο­φα­σί­στη­κε τα Δω­δε­κά­νη­σα να δο­θούν στην Ελ­λά­δα. Για την ιστο­ρία, οι Βρε­τα­νοί, στους οποί­ους είχαν πα­ρα­δο­θεί τα Δω­δε­κά­νη­σα από τους Γερ­μα­νούς (8/5/1945), σκό­πευαν να πα­ρα­χω­ρή­σουν το Κα­στε­λό­ρι­ζο στην Τουρ­κία.

Οι αντι­δρά­σεις όμως των άλλων Συμ­μά­χων, κυ­ρί­ως των Αμε­ρι­κα­νών, τους έκα­ναν να ανα­θε­ω­ρή­σουν τη στάση τους και το Κα­στε­λό­ρι­ζο εν­σω­μα­τώ­θη­κε στη χώρα μας.

Στη Συν­διά­σκε­ψη της Ει­ρή­νης στο Πα­ρί­σι, η εν­σω­μά­τω­ση των Δω­δε­κα­νή­σων στην Ελ­λά­δα εγκρί­θη­κε ομό­φω­να.

Υπήρ­χε όμως με­γά­λη ασά­φεια στη δια­τύ­πω­ση της πρώ­της πα­ρα­γρά­φου του άρ­θρου 12, που είχε σαν απο­τέ­λε­σμα τα όρια της εκ­χω­ρού­με­νης πε­ριο­χής να είναι ασαφή.

“Η Ιτα­λία εκ­χω­ρεί στην Ελ­λά­δα κατά πλήρη κυ­ριαρ­χί­αν τας νή­σους της Δω­δε­κα­νή­σου”, χωρίς να τις κα­το­νο­μά­ζει!

Τε­λι­κά, μετά από πα­ρέμ­βα­ση του Ι. Πο­λί­τη, εν­σω­μα­τώ­θη­κε στο κεί­με­νο της Συν­θή­κης απα­ρίθ­μη­ση των 14 με­γα­λύ­τε­ρων νη­σιών και μνεία ότι πα­ρα­χω­ρού­νται επί­σης και οι πα­ρα­κεί­με­νες στα νησιά νη­σί­δες. Όταν πα­ρα­χω­ρή­θη­καν τα Δω­δε­κά­νη­σα στην Ιτα­λία με τη Συν­θή­κη της Λω­ζά­νης, όλα τα νησιά είχαν απα­ριθ­μη­θεί και προ­σαρ­τή­θη­κε και σχε­τι­κός χάρ­της. Τη μέρα υπο­γρα­φής της Συν­θή­κης (10/2/1947), η Ελ­λά­δα διευ­κρί­νι­σε τις πα­ρα­τη­ρή­σεις της ότι οι μνη­μο­νευό­με­νες πα­ρα­κεί­με­νες των νη­σιών νη­σί­δες, είναι αυτές που βρί­σκο­νταν υπό ιτα­λι­κή κυ­ριαρ­χία, όταν η Ιτα­λία ει­σήλ­θε στον πό­λε­μο.

Το Αγα­θο­νή­σι (Gaidaro) στη Συν­θή­κη της Λω­ζά­νης – Η αδιά­λει­πτη και απρό­σκο­πτη ιτα­λι­κή,αρ­χι­κά,και στη συ­νέ­χεια ελ­λη­νι­κή κυ­ριαρ­χία

Σύμ­φω­να με το άρθρο 15 της Συν­θή­κης της Λω­ζά­νης, η Τουρ­κία πα­ραι­τή­θη­κε υπέρ της Ιτα­λί­ας κάθε δι­καιώ­μα­τος και τί­τλου επί των νήσων Αστυ­πά­λαια, Ρόδου, Χάλ­κης, Καρ­πά­θου, Κάσου, Τήλου, Νι­σύ­ρου, Κα­λύ­μνου, Λέρου, Πά­τμου, Λει­ψών, Σύμης, Κω και “των νη­σί­δων των εξ αυτών εξαρ­τώ­με­νων”, καθώς και επί του Κα­στε­λό­ρι­ζου. Σε εφαρ­μο­γή αυτής της διά­τα­ξης, όπως δια­βά­ζου­με στο βι­βλίο του Κ. Σβο­λό­που­λου “Το Κα­θε­στώς των Νη­σί­δων στο Νο­τιο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο. Η Μαρ­τυ­ρία των Πηγών”, ανά­με­σα στις νη­σί­δες αυτές είναι και το “Αγα­θο­νή­σι” (Gaidaro). Όπως ανα­φέ­ρα­με, το όνομα Αγα­θο­νή­σι άρ­χι­σε να χρη­σι­μο­ποιεί­ται τον 20ο αιώνα και επι­κρά­τη­σε μετά τον Β’ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο.

Πολύ σοφά, ο πρώ­τος Έλ­λη­νας στρα­τιω­τι­κός διοι­κη­τής Δω­δε­κα­νή­σου αντι­ναύ­αρ­χος Πε­ρι­κλής Ιω­αν­νί­δης, στις 11 Ιου­νί­ου 1947, ανα­φέ­ρει μία προς μία τις “πα­ρα­κεί­με­νες” στα 14 με­γα­λύ­τε­ρα νησιά, νη­σί­δες.

Ανά­με­σά τους, υπάρ­χει και το Αγ(κ)αθο­νή­σι που “εξαρ­τά­ται” από την Πάτμο.

Η ελ­λη­νι­κή κυ­ριαρ­χία στο Αγα­θο­νή­σι προ­κύ­πτει από τις Συν­θή­κες και τους σχε­τι­κούς χάρ­τες που πα­ρα­θέ­του­με. Προ­φα­νώς, η ανα­φο­ρά του ως Gaidaro στη Συν­θή­κη της Λω­ζά­νης έκανε τους Τούρ­κους, όψιμα, να εκ­δη­λώ­σουν τις ανα­θε­ω­ρη­τι­κές τους από­ψεις, κι­νού­με­νοι είτε από άγνοια είτε με τη, γνω­στή, ανα­το­λί­τι­κη (κουτο)πο­νη­ριά τους.

Θε­ω­ρού­με ότι με το συ­γκε­κρι­μέ­νο άρθρο οι ανα­γνώ­στες του protothema.gr δια­φω­τί­στη­καν αρ­κε­τά και ότι οι αρ­μό­διοι των υπουρ­γεί­ων μας, θα πλη­ρο­φο­ρη­θούν, αν δεν τις γνω­ρί­ζουν ήδη, κά­ποιες κρί­σι­μες και εν­δια­φέ­ρου­σες λε­πτο­μέ­ρειες για το κα­θε­στώς των Δω­δε­κα­νή­σων.

ΠΗΓΕΣ: Κ. ΣΒΟ­ΛΟ­ΠΟΥ­ΛΟΣ, “ΤΟ ΚΑ­ΘΕ­ΣΤΩΣ ΤΩΝ ΝΗ­ΣΙ­ΔΩΝ ΣΤΟ ΝΟ­ΤΙΟ­Α­ΝΑ­ΤΟ­ΛΙ­ΚΟ ΑΙ­ΓΑΙΟ. Η ΜΑΡ­ΤΥ­ΡΙΑ ΤΩΝ ΠΗΓΩΝ”, ΒΙ­ΒΛΙΟ­ΠΩ­ΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ, ΑΘΗΝΑ 2002

“ΔΩ­ΔΕ­ΚΑ­ΝΗ­ΣΟΣ, Η ΜΑΚΡΑ ΠΟ­ΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝ­ΣΩ­ΜΑ­ΤΩ­ΣΗ”, ΕΡΕΥ­ΝΑ-ΕΠΙ­ΣΤΗ­ΜΟ­ΝΙ­ΚΗ ΕΠΙ­ΜΕ­ΛΕΙΑ ΛΕΝΑ ΔΙ­ΒΑ­ΝΗ-ΦΩ­ΤΕΙ­ΝΗ ΚΩΝ­ΣΤΑ­ΝΤΟ­ΠΟΥ­ΛΟΥ, ΕΚ­ΔΟ­ΣΕΙΣ ΚΑ­ΣΤΑ­ΝΙΩ­ΤΗ, 1996

ΜΙ­ΧΑ­ΛΗΣ ΣΚΑΝ­ΔΑ­ΛΙ­ΔΗΣ,¨ΟΝΟ­ΜΑ­ΤΟ­ΛΟ­ΓΙ­ΚΗ ΝΑΥ­ΣΙ­ΠΛΟΪΑ ΣΤΟ ΕΛ­ΛΗ­ΝΙ­ΚΟ ΑΙ­ΓΑΙΟ¨.

protothema.gr