Το σκεπτικό του ΣτΕ που κλείδωσε το εκλογικό αποτέλεσμα στον Δήμο Ρόδου

• Η ετυ­μη­γο­ρία των απο­φά­σεων που καθα­ρο­γρά­φη­καν

• Πώς αιτιο­λο­γή­θηκε το ορι­στικό «όχι» για την ανα­τροπή του εκλο­γι­κού απο­τε­λέ­σμα­τος στον Δήμο Ρόδου • Οι κρί­σι­μες απο­φά­σεις που επι­κύ­ρω­σαν το εκλο­γικό απο­τέ­λε­σμα

• Οι παρά­με­τροι που έλαβαν υπόψιν τους οι δικα­στές για να απορ­ρί­ψουν τις αναι­ρέ­σεις που άσκησαν οι κ.κ. Αντώνης Καμπου­ρά­κης και Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης

• Εις βάθος ανάλυση του νομικού σκε­πτι­κού, της σημα­σίας των απο­φά­σεων και των επι­πτώ­σεών τους στη νομο­λο­γία περί εκλο­γι­κών δια­φο­ρών

• Αντώνης Καμπου­ρά­κης: Ενω­μέ­νοι, περή­φα­νοι και απο­φα­σι­σμέ­νοι… συνε­χί­ζουμε

Στις 30 Δεκεμ­βρίου 2024, το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ), όπως απε­κά­λυψε η «δημο­κρα­τική», εξέδωσε δύο καθο­ρι­στι­κής σημα­σίας απο­φά­σεις, τις υπ’ αριθμόν 2170 και 2171/2024, οι οποίες απορ­ρί­πτουν τις αναι­ρέ­σεις των κ.κ. Αντώνη Καμπου­ράκη και Αλέ­ξαν­δρου Κολιάδη.

Οι απο­φά­σεις αυτές, που καθα­ρο­γρά­φη­καν χθες, αφορούν στην εκλο­γική διαμάχη για τις δημο­τι­κές εκλογές του 2023 στον Δήμο Ρόδου, θέτο­ντας ένα ορι­στικό τέλος σε μία μακρά δια­δι­κα­σία ενστά­σεων και αντεν­στά­σεων.

Το Ανώτατο Δικα­στή­ριο κατέ­στησε σαφές ότι η ερμη­νεία των εκλο­γι­κών δια­τά­ξεων πρέπει να στη­ρί­ζε­ται σε αυστηρά νομικά και πραγ­μα­τικά κρι­τή­ρια, ενώ παράλ­ληλα επι­κύ­ρωσε τη συνταγ­μα­τι­κό­τητα του ισχύ­ο­ντος εκλο­γι­κού πλαι­σίου. Η απόρ­ριψη των αναι­ρέ­σεων ενι­σχύει τη θέση του κ. Κολιάδη ως δημάρ­χου Ρόδου, παρέ­χο­ντας στην δημο­τική αρχή θεσμική και πολι­τική νομι­μο­ποί­ηση.

Το παρόν άρθρο επι­χει­ρεί μία εις βάθος ανάλυση του νομικού σκε­πτι­κού, της σημα­σίας των απο­φά­σεων και των επι­πτώ­σεών τους στη νομο­λο­γία περί εκλο­γι­κών δια­φο­ρών.

Το ιστο­ρικό της υπό­θε­σης

Οι δημο­τι­κές εκλογές του Οκτω­βρίου 2023 στον Δήμο Ρόδου χαρα­κτη­ρί­στη­καν από έντονη αντι­πα­ρά­θεση μεταξύ των δύο κυριό­τε­ρων υπο­ψη­φίων, του κ. Αντώνη Καμπου­ράκη («Με Δύναμη για τη Ρόδο») και του κ. Αλέ­ξαν­δρου Κολιάδη («ΕΝΑ – Ενω­μέ­νοι Αλλά­ζουμε – Μαζί για τη Ρόδο»).

Κατά τον πρώτο γύρο των εκλογών στις 8 Οκτω­βρίου, ο συν­δυα­σμός του κ. Καμπου­ράκη συγκέ­ντρωσε 42,81% των ψήφων, ενώ ο συν­δυα­σμός του κ. Κολιάδη έλαβε 28,93%. Επειδή κανένας από τους δύο δεν συγκέ­ντρωσε το απαι­τού­μενο 43% συν μία ψήφο για εκλογή από τον πρώτο γύρο, διε­νερ­γή­θηκε επα­να­λη­πτική ψηφο­φο­ρία στις 15 Οκτω­βρίου, στην οποία ο συν­δυα­σμός του κ. Κολιάδη επι­κρά­τησε με 57,96%, έναντι 42,04% του κ. Καμπου­ράκη.

Μετά την ολο­κλή­ρωση της εκλο­γι­κής δια­δι­κα­σίας, ο κ. Καμπου­ρά­κης υπέβαλε ένσταση στο Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι ορι­σμένα ψηφο­δέλ­τια υπέρ του κ. Κολιάδη ήταν άκυρα λόγω δια­κρι­τι­κών γνω­ρι­σμά­των, τα οποία παρα­βί­α­ζαν τη μυστι­κό­τητα της ψήφου.

Από την πλευρά του, ο κ. Κολιά­δης υπέβαλε αντέν­σταση, ζητώ­ντας την απόρ­ριψη της ένστα­σης και επι­κυ­ρώ­νο­ντας το απο­τέ­λε­σμα.

Το Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου (απόφαση Α41/2024) απέρ­ριψε και τις δύο αιτιά­σεις, επι­κυ­ρώ­νο­ντας το εκλο­γικό απο­τέ­λε­σμα.

Οι δύο υπο­ψή­φιοι προ­σέ­φυ­γαν στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας.

Απόφαση 2170/2024 – Η αναί­ρεση του κ. Καμπου­ράκη

Η πρώτη απόφαση αφορά στην αίτηση αναί­ρε­σης του κ. Καμπου­ράκη, η οποία βασί­στηκε στην επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία ότι το Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο εσφαλ­μένα έκρινε έγκυρα ψηφο­δέλ­τια που φέρουν δια­κρι­τικά γνω­ρί­σματα.

Σημεία-κλειδιά του σκε­πτι­κού:

Νομο­θε­τικό πλαίσιο: Το ΣτΕ εξέτασε τη νομο­θε­σία περί εκλο­γι­κών δια­φο­ρών, συγκε­κρι­μένα τις δια­τά­ξεις του ν. 4804/2021, που ορίζουν ρητά και περιο­ρι­στικά τους λόγους ακυ­ρό­τη­τας ψηφο­δελ­τίων. Σύμφωνα με το άρθρο 23, ψηφο­δέλ­τια ακυ­ρώ­νο­νται μόνο όταν φέρουν δια­κρι­τικά γνω­ρί­σματα που παρα­βιά­ζουν το απόρ­ρητο της ψήφου με τρόπο προφανή.

Σύμφωνα με το άρθρο 22 του ίδιου νόμου, ο εκλο­γέας μπορεί να εκφρά­σει την προ­τί­μησή του σημειώ­νο­ντας σταυρό δίπλα στο όνομα του υπο­ψη­φίου. Ψηφο­δέλ­τια με υπερ­βο­λικό αριθμό σταυρών προ­τί­μη­σης ή με εμφανή δια­κρι­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά μπορούν να θεω­ρη­θούν άκυρα μόνο όταν πλη­ρού­νται αυστη­ρές προ­ϋ­πο­θέ­σεις, δια­σφα­λί­ζο­ντας την αρχή της λαϊκής κυριαρ­χίας και της μυστι­κό­τη­τας της ψήφου.

Ερμη­νεία των δια­κρι­τι­κών γνω­ρι­σμά­των: Το Δικα­στή­ριο ανέλυσε λεπτο­με­ρώς τα χαρα­κτη­ρι­στικά των επί­μα­χων ψηφο­δελ­τίων. Οι μικρές γραμμές, οι κου­κί­δες ή οι ατελείς σταυροί που επι­κα­λέ­στηκε ο κ. Καμπου­ρά­κης θεω­ρή­θη­καν είτε τυχαία σημάδια είτε τόσο ανε­παί­σθητα, ώστε να μην παρα­βιά­ζουν τη μυστι­κό­τητα της ψήφου. Ο νομο­θέ­της ορίζει ότι η κρίση περί δια­κρι­τι­κού γνω­ρί­σμα­τος πρέπει να βασί­ζε­ται σε λογικά κρι­τή­ρια και να είναι προ­φα­νής η πρόθεση παρα­βί­α­σης της μυστι­κό­τη­τας.

Αλυ­σι­τέ­λεια της αναί­ρε­σης: Το ΣτΕ υπο­γράμ­μισε ότι ακόμα και αν γίνο­νταν δεκτοί οι ισχυ­ρι­σμοί του αναι­ρε­σεί­ο­ντος, οι πρό­σθε­τες ψήφοι δεν θα επαρ­κού­σαν για να ανα­τρέ­ψουν το εκλο­γικό απο­τέ­λε­σμα. Ειδι­κό­τερα, η διαφορά των ψήφων ήταν τέτοια που οι όποιες ακυ­ρώ­σεις ψηφο­δελ­τίων δεν θα οδη­γού­σαν στην αλλαγή του εκλο­γι­κού νικητή. Πιο συγκε­κρι­μένα τονί­ζε­ται ότι με τους ισχυ­ρι­σμούς του αναι­ρε­σεί­ο­ντος αμφι­σβη­τού­νται οι κρίσεις της αναι­ρε­σι­βαλ­λό­με­νης από­φα­σης, κατά το μέρος που αφορούν σε είκοσι έξι (26) ψηφο­δέλ­τια. Όπως, όμως, προ­βάλ­λει ο αναι­ρε­σείων με το από 28.6.2024 υπό­μνημά του και δεν αμφι­σβη­τεί­ται, οι πρό­σθε­τες ψήφοι που απαι­τού­νταν για την εκλογή του κατά την εκλο­γική ανα­μέ­τρηση της 8ης Οκτω­βρίου 2023 ανέρ­χο­νται σε σαράντα οκτώ (48). Συνεπώς, οπως έκρινε το ΣτΕ οι ισχυ­ρι­σμοί του που αφορούν στις πλημ­μέ­λειες της αναι­ρε­σι­βαλ­λο­μέ­νης τις σχε­τι­κές με τα είκοσι έξι ψηφο­δέλ­τια πρέπει να απορ­ρι­φθούν ως αλυ­σι­τε­λώς προ­βαλ­λό­με­νοι, δεδο­μέ­νου ότι και αν ακόμη γίνο­νταν δεκτοί και τα αντί­στοιχα ψηφο­δέλ­τια ανα­γνω­ρί­ζο­νταν ως έγκυρα, δεν θα επαρ­κού­σαν για να καλυ­φθεί η διαφορά μεταξύ των συν­δυα­σμών του αναι­ρε­σεί­ο­ντος και του αναι­ρε­σί­βλη­του, ώστε να ανα­τρα­πεί το εκλο­γικό απο­τέ­λε­σμα υπέρ του αναι­ρε­σεί­ο­ντος (βλ. ΣτΕ 3624/2015 σκ. 21).

Αναφορά στη νομο­λο­γία: Το ΣτΕ βασί­στηκε σε προη­γού­με­νες απο­φά­σεις που υπο­στη­ρί­ζουν ότι η μυστι­κό­τητα της ψήφου πρέπει να παρα­βιά­ζε­ται με σαφή και αναμ­φι­σβή­τητο τρόπο για να κριθεί άκυρο ένα ψηφο­δέλ­τιο (π.χ., ΣτΕ 2266/2020). Επι­πλέον, η νομο­λο­γία απο­σα­φη­νί­ζει ότι η ανα­γνώ­ριση δια­κρι­τι­κών γνω­ρι­σμά­των απαιτεί ενδε­λεχή ανάλυση των συν­θη­κών υπό τις οποίες τέθηκαν τα επίμαχα σημάδια.

Η απόφαση 2170/2024 απέρ­ριψε την αίτηση αναί­ρε­σης του κ. Καμπου­ράκη, κρί­νο­ντας ότι δεν υπήρχαν επαρ­κείς νομικοί και πραγ­μα­τι­κοί λόγοι για την ακύρωση των επί­μα­χων ψηφο­δελ­τίων.

Απόφαση 2171/2024 – Η αναί­ρεση του κ. Κολιάδη

Η δεύτερη απόφαση αφορά στην αίτηση αναί­ρε­σης του κ. Κολιάδη, ο οποίος υπο­στή­ριξε ότι η εκλο­γική δια­δι­κα­σία και οι δια­τά­ξεις του ν. 4804/2021 ήταν αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές.

Σημεία-κλειδιά του σκε­πτι­κού:

Αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τητα του εκλο­γι­κού νόμου: Ο κ. Κολιά­δης υπο­στή­ριξε ότι η διάταξη που απαιτεί 43% συν μία ψήφο για την εκλογή από τον πρώτο γύρο είναι αντί­θετη με την αρχή της ισό­τη­τας του εκλο­γι­κού δικαιώ­μα­τος. Το ΣτΕ απέρ­ριψε τον ισχυ­ρι­σμό, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η διάταξη αυτή έχει κριθεί συνταγ­μα­τική σε προη­γού­με­νες απο­φά­σεις (π.χ., ΣτΕ 3684-7/2009) και ότι ενι­σχύει τη δημο­κρα­τική νομι­μο­ποί­ηση.

Ερμη­νεία του εκλο­γι­κού συστή­μα­τος: Το Δικα­στή­ριο ανέφερε ότι το εκλο­γικό σύστημα που εφαρ­μό­στηκε είναι σύμφωνο με τη συνταγ­μα­τική αρχή της λαϊκής κυριαρ­χίας. Η αύξηση του ορίου εκλογής από το 42% στο 43% θεω­ρή­θηκε επι­τρε­πτή τρο­πο­ποί­ηση για την ενί­σχυση της στα­θε­ρό­τη­τας της διοί­κη­σης.

Αλυ­σι­τέ­λεια της αναί­ρε­σης: Το ΣτΕ υπο­γράμ­μισε ότι η αποδοχή της αναί­ρε­σης του κ. Κολιάδη θα έβλαπτε τον ίδιο, καθώς θα οδη­γούσε στην ακύρωση της εκλογής του και στην εφαρ­μογή ενός προ­γε­νέ­στε­ρου εκλο­γι­κού συστή­μα­τος. Το σκε­πτικό του Δικα­στη­ρίου επι­κε­ντρώ­θηκε στο γεγονός ότι η επίμαχη διάταξη είχε ήδη εφαρ­μο­στεί χωρίς προ­βλή­ματα σε προη­γού­με­νες εκλο­γι­κές δια­δι­κα­σίες.

Η απόφαση 2171/2024 απέρ­ριψε την αίτηση αναί­ρε­σης του κ. Κολιάδη, επι­κυ­ρώ­νο­ντας τη συνταγ­μα­τι­κό­τητα των εκλο­γι­κών δια­τά­ξεων και τη νομι­μό­τητα του εκλο­γι­κού απο­τε­λέ­σμα­τος.

Νομικές και πολι­τι­κές επι­πτώ­σεις

Οι δύο απο­φά­σεις του ΣτΕ έχουν πολ­λα­πλές επι­πτώ­σεις τόσο στη νομο­λο­γία περί εκλο­γι­κών δια­φο­ρών όσο και στο πολι­τικό σκηνικό:

Εκλο­γικό δίκαιο: Οι απο­φά­σεις αυτές επι­χει­ρούν να επι­βε­βαιώ­σουν τη σαφή­νεια και τη στα­θε­ρό­τητα του εκλο­γι­κού πλαι­σίου, απο­τρέ­πο­ντας περι­πτώ­σεις αμφι­σβή­τη­σης απο­τε­λε­σμά­των χωρίς ουσια­στική βάση.

Καθο­ρι­σμός ορίων για την ερμη­νεία δια­κρι­τι­κών γνω­ρι­σμά­των: Το ΣτΕ έθεσε αυστηρά κρι­τή­ρια για την ερμη­νεία των δια­κρι­τι­κών γνω­ρι­σμά­των, προ­στα­τεύ­ο­ντας τη μυστι­κό­τητα της ψήφου χωρίς να ακυ­ρώ­νει ψηφο­δέλ­τια για ασή­μα­ντες ατέ­λειες.

Συνταγ­μα­τι­κό­τητα του 43%: Η επι­κύ­ρωση του 43% ως ορίου εκλογής από τον πρώτο γύρο δημιουρ­γεί νομο­λο­γιακό προη­γού­μενο για την αποδοχή παρό­μοιων εκλο­γι­κών ρυθ­μί­σεων στο μέλλον.

Αντώνης Καμπου­ρά­κης: Ενω­μέ­νοι, περή­φα­νοι και απο­φα­σι­σμέ­νοι… συνε­χί­ζουμε

Μετά την καθα­ρο­γραφή των απο­φά­σεων του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας με τις οποίες απορ­ρί­φθη­καν οι αναι­ρέ­σεις για την ακύρωση της από­φα­σης του Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Ρόδου που απέρ­ριψε τις ενστά­σεις κατά του κύρους του εκλο­γι­κού απο­τε­λέ­σμα­τος στον Δήμο Ρόδου ο πρώην δήμαρ­χος Ρόδου κ. Αντωνης Καμπου­ρά­κης και επι­κε­φα­λής της παρα­τά­ξεως “Με Δύναμη για τη Ρόδο” εξέδωσε την ακό­λουθη ανα­κοί­νωση:

“Με τη σημε­ρινή απόφαση το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας ανα­γνω­ρί­ζει ότι δεν προ­σμε­τρή­θη­καν 117 ψήφοι στο εκλο­γικό μας απο­τέ­λε­σμα, δεν κρίνει επί της ουσίας δια­δι­κα­στικά νομικά ζητή­ματα και την εγκυ­ρό­τητα δεκάδων ψηφο­δελ­τίων και επι­βε­βαιώ­νει τη συνταγ­μα­τι­κό­τητα του ορίου του 43% για την εκλογή της δημο­τι­κής αρχής. Οι απο­φά­σεις αυτές δικαιώ­νουν σε νομικό, ηθικό και πολι­τικό επίπεδο την προ­σφυγή μας που ακόμα και σε αυτή τη περί­πτωση ανα­δει­κνύει τον οριακό χαρα­κτήρα της ανα­μέ­τρη­σης.

Ακόμα και με αυτό το σκε­πτικό η παρά­ταξή μας απέχει μόνο 48 ψήφους συν μία επί συνόλου πλέον των 55.000 έγκυρων ψηφο­δελ­τίων για την εκλογή της από την πρώτη Κυριακή και διεκ­δι­κεί την κατα­κύ­ρωση υπέρ της δεκάδων ψηφο­δελ­τίων, καθώς και την ακύρωση εκα­το­ντά­δων ψηφο­δελ­τίων των άλλων παρα­τά­ξεων.

Επι­πλέον, σύμφωνα με απο­φά­σεις των δικα­στη­ρίων κηρύ­χθηκε έκπτω­τος από το δημο­τικό αξίωμα ο κ. Βάιος Καλο­πή­τας πρώτος δημο­τι­κός σύμ­βου­λος του συν­δυα­σμού του κ. Κολιάδη, με 1.951 ψήφους, καθώς και ο επίσης δημο­τι­κός σύμ­βου­λος του συν­δυα­σμού του  κ. Κολιάδη, κ. Ανδρέας Κόγκος που είχε λάβει 626 ψήφους.

Αυτό το οριακό απο­τέ­λε­σμα σε συν­δυα­σμό με την μη κρίση δεκάδων ψηφο­δελ­τίων και την έκπτωση από το δημο­τικό αξίωμα δύο συμ­βού­λων που έλαβαν πλέον των 2.500 ψήφων καθιστά μονό­δρομο τη συνέ­χιση των νομικών ενερ­γειών και την προ­σφυγή μας στο Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο των Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που για να επέλθει ορι­στική δικαί­ωση της πραγ­μα­τι­κής βού­λη­σης της τοπικής μας κοι­νω­νίας.

Η τοπική αυτο­διοί­κηση απο­τε­λεί τον πλέον κοντινό θεσμό προς τον πολίτη και δια­μορ­φώ­νει με τις απο­φά­σεις της την ποιό­τητα της ζωής του σε καθη­με­ρινό επίπεδο.

Εμείς σεβό­μα­στε και υπη­ρε­τούμε τον θεσμό, και πάνω απ’ όλα τους συμπο­λί­τες μας σε κάθε δημο­τική ενότητα, σε κάθε χωριό και οικισμό.

Απο­στρε­φό­μα­στε την οξύτητα, τη αντι­θε­σμική συμπε­ρι­φορά και την παρα­βί­αση ηθικών και δεο­ντο­λο­γι­κών κανόνων καθαρά και μόνο για την εκπλή­ρωση του στενού ατο­μι­κού συμ­φέ­ρο­ντος.

Λει­τουρ­γούμε με σεβασμό, με αξιο­πρέ­πεια, με συνα­δελ­φι­κό­τητα και με εντι­μό­τητα.

Και τη νέα χρονιά θα είμαστε παρό­ντες για να προ­τεί­νουμε και να διεκ­δι­κή­σουμε λύσεις, για να στη­ρί­ξουμε κάθε θετική προ­σπά­θεια της σημε­ρι­νής δημο­τι­κής αρχής, για να ανα­δεί­ξουμε τα πραγ­μα­τικά προ­βλή­ματα και να στα­θούμε έμπρα­κτα στο πλευρό των συμπο­λι­τών μας.

Να στη­ρί­ξουμε την πρόοδο, την ανά­πτυξη και την ευη­με­ρία του τόπου μας.

Ενω­μέ­νοι, περή­φα­νοι και απο­φα­σι­σμέ­νοι … συνε­χί­ζουμε!”.

Oι δύο απο­φά­σεις του ΣτΕ