Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών σε έκδοση για τη Ρόδο του Κωνσταντίνου Καρανάσου

Κατά την Πανη­γυ­ρική Συνε­δρία της (18.12.2025), η Ακα­δη­μία Αθηνών απέ­νειμε Βραβείο στον κ. Κων­στα­ντίνο Καρα­νάσο, διδά­κτορα της Αρχι­τε­κτο­νι­κής Σχολής του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου, για την πρό­σφατη έκδοση του Πολι­τι­στι­κού Ιδρύ­μα­τος Ομίλου Πει­ραιώς με τίτλο «Ρόδος 1912- 1947. Η πολι­τική για τον σχε­δια­σμό του χώρου και τη δια­χεί­ριση των μνη­μείων κατά την ιταλική κατοχή».

Γράφει ο Χρήστος Μυστι­λιά­δης

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι τα Βραβεία της Ακα­δη­μίας Αθηνών απο­νέ­μο­νται κάθε χρόνο σε φορείς και προ­σω­πι­κό­τη­τες, ως ένδειξη τιμής για τη συμβολή τους στην επι­στήμη, τον πολι­τι­σμό και την κοι­νω­νία.

Το βιβλίο είχε παρου­σια­στεί σε μια βραδιά υψηλού επι­στη­μο­νι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος, δοσμένη με τρόπο κατα­νοητό στο ευρύ κοινό. στο Νεστο­ρί­δειο Μέλαθρο της Ρόδου, στις 28.11.2025, παρου­σία πολυ­πλη­θούς ακρο­α­τη­ρίου, που είχε την ευκαι­ρία να γίνει κοι­νω­νός ενός πλού­σιου αρχεια­κού υλικού από ελλη­νικά και ιταλικά αρχεία, και να ακούσει ανα­λύ­σεις για τις απο­κα­τα­στά­σεις και τις πολε­ο­δο­μι­κές παρεμ­βά­σεις που καθό­ρι­σαν τη σημε­ρινή μορφή της Μεσαιω­νι­κής Πόλης της Ρόδου.

Για το έργο του συγ­γρα­φέα στην εκδή­λωση της Ρόδου μίλησαν με ειδική γνώση του θέματος:

Κατε­ρίνα Μανούσου-Ντέλλα: δρ αρχι­τέ­κτων, Προϊ­στα­μένη Τμή­μα­τος Μελετών & Έργων της ΥΝΜΤΕ Δωδε­κα­νή­σου ε.τ.

Πάνος Βενέρης: αρχι­τέ­κτων μηχα­νι­κός, πρώην Γενικός Διευ­θυ­ντής Ανά­πτυ­ξης Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και πρώην Πρό­ε­δρος ΤΕΕ Δωδε­κα­νή­σου.

Γιώτα Ψαρρή: αρχαιο­λό­γος, Τμήμα Βυζα­ντι­νών & Μετα­βυ­ζα­ντι­νών Αρχαιο­τή­των, Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου.

Ο συγ­γρα­φέας Κων­στα­ντί­νος Δ. Καρα­νά­σος, δρ αρχι­τέ­κτο­νας–μηχα­νι­κός.

Όπως ανέ­δει­ξαν οι ομι­λη­τές, στην ιταλική περίοδο (1912-1947), η πόλη της Ρόδου μετα­μορ­φώ­θηκε ριζικά. Η πολι­τική εξουσία χρη­σι­μο­ποί­ησε τον χώρο, τα μνημεία και την αρχι­τε­κτο­νική ως ισχυρά εργα­λεία προ­βο­λής, ιδε­ο­λο­γίας και ταυ­τό­τη­τας.

Γιατί το Βιβλίο Είναι Σημα­ντικό Σήμερα

Το βιβλίο του Κώστα Καρα­νά­σου δεν είναι απλώς μια ιστο­ρική κατα­γραφή. Είναι ένα πολύ­τιμο εργα­λείο για μελε­τη­τές ιστο­ρίας της αρχι­τε­κτο­νι­κής, πολε­ο­δο­μίας και ιστο­ρίας του Αιγαίου, καθώς συν­δυά­ζει την τεχνική/αρχι­τε­κτο­νική ανάλυση με την πολι­τική/θεσμική ανά­γνωση των επι­λο­γών της ιτα­λι­κής διοί­κη­σης.

Τα βασικά συμπε­ρά­σματα για τη σημε­ρινή Ρόδο:

Η δια­τή­ρηση των τειχών, του ιστού και των βασικών μνη­μείων της Μεσαιω­νι­κής Πόλης οφεί­λε­ται σε μεγάλο βαθμό στις επι­λο­γές που έγιναν κατά την ιταλική Κατοχή.

Η μελέτη απο­κα­λύ­πτει ότι η «προ­στα­σία» των μνη­μείων δεν ήταν ποτέ μόνο αρχαιο­λο­γικό ζήτημα, αλλά συν­δε­ό­ταν άμεσα με πολι­τι­κές, ιδε­ο­λο­γι­κές, κοι­νω­νι­κές και του­ρι­στι­κές επι­διώ­ξεις.

Ένα βιβλίο, μια ιστορία…

Η εκδή­λωση που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στη Ρόδο συν­δύ­ασε επι­στη­μο­νικό ενδια­φέ­ρον και προ­σβα­σι­μό­τητα, φωτί­ζο­ντας με τρόπο κατα­νοητό τις συν­θή­κες και τις επι­λο­γές της ιτα­λι­κής Κατοχής και το αρχι­τε­κτο­νικό–πολε­ο­δο­μικό τους απο­τύ­πωμα στο νησί.

Το πιο εντυ­πω­σιακό στοι­χείο της βραδιάς ήταν η συνει­δη­το­ποί­ηση ότι η σημε­ρινή εικόνα της Μεσαιω­νι­κής Πόλης — εκεί όπου περ­πα­τάμε καθη­με­ρινά, εκεί όπου ακού­γο­νται οι ομιλίες του καλο­και­ριού και το βουητό των επι­σκε­πτών — είναι απο­τέ­λε­σμα εκείνων των παρεμ­βά­σεων.Όλα όσα θεω­ρούμε «αυτο­νό­ητα»: τα τείχη, ο πολε­ο­δο­μι­κός ιστός, η αισθη­τική συνοχή, η αντι­με­τώ­πιση του ιστο­ρι­κού κέντρου ως μνη­μεια­κού συνόλου — όλα ξεκί­νη­σαν τότε.