«Μαύρη» επέτειος: Δυο χρόνια στη μέγκενη των capital controls η αγορά

του Αργύρη Παπα­στάθη

«Θα κλεί­σουν οι τρά­πε­ζες Υπουργέ;» ρωτού­σαν οι δημο­σιο­γρά­φοι τον Γιάνη Βαρου­φάκη ο οποίος έμπαινε βια­στι­κός στη συνά­ντηση με τους εκπρο­σώ­πους των πιστω­τι­κών ιδρυ­μά­των. Η απά­ντηση ήταν μονο­λε­κτική και συνο­δευό­ταν από ένα μει­δί­αμα: «μπορεί»… Λίγο μετά η είδηση έκανε το γύρο του κόσμου. Ήταν το βράδυ της Κυρια­κής 28 Ιουνίου του 2015, ούτε 48 ώρες μετά την ανα­κοί­νωση του δημο­ψη­φί­σμα­τος από τον Αλέξη Τσίπρα. Η σημε­ρινή μέρα είναι η επέ­τειος των δύο ετών από την επιβολή των capital controls που κρατούν ακόμη στο «γύψο» την ελλη­νική οικο­νο­μία και τις ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις.

Παρά τις «θετικές όψεις» που επι­χει­ρούν να ανα­δεί­ξουν κυβερ­νη­τι­κές πηγές, όπως η εξά­πλωση της χρήσης του πλα­στι­κού χρή­μα­τος και των ηλε­κτρο­νι­κών συναλ­λα­γών που ενί­σχυ­σαν τα έσοδα, η ζημιά για την οικο­νο­μία, τις τρά­πε­ζες και την εικόνα της χώρας στο εσω­τε­ρικό παρα­μέ­νει ανυ­πο­λό­γι­στη και συνε­χί­ζε­ται ακόμη.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΣΕΕ, κ. Βασίλη Κορκίδη, «η έλευση των κεφα­λαια­κών περιο­ρι­σμών πριν δύο χρόνια απο­τέ­λεσε σημα­ντικό πισω­γύ­ρι­σμα για την πλειο­ψη­φία των εγχώ­ριων επι­χει­ρή­σεων, προ­κα­λώ­ντας τους μεγάλο πρό­βλημα ρευ­στό­τη­τας, πλήτ­το­ντας ανε­πα­νόρ­θωτα και χωρίς οι ίδιες να ευθύ­νο­νται, τη φερεγ­γυό­τητά τους στο εξω­τε­ρικό».

Συνο­πτικά οι βασικές πληγές που άφησαν τα capital controls είναι οι ακό­λου­θες:

-Η απα­ξί­ωση των τρα­πε­ζών οδήγησε σε νέα ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση με 6 δισ. ευρώ που επι­βά­ρυ­ναν το χρέος. Χάθηκαν σχεδόν 40 δισ. ευρώ από τη μετο­χική τους αξία ενώ από αυτά ένα ποσό κοντά στα 25 δισ. ευρώ ήταν δημόσιο χρήμα καθώς απο­τε­λού­σαν τη συμ­με­τοχή του Ταμείου Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας.

-Xάθηκαν δύο χρόνια ανά­πτυ­ξης. Το σοκ για την οικο­νο­μία και η έλλειψη ρευ­στό­τη­τας, είχαν ως απο­τέ­λε­σμα την ανακοπή των θετικών ρυθμών ανά­πτυ­ξης που είχαν ήδη φανεί για κάποια τρίμηνα. Ενώ η Κομι­σιόν ανέμενε ανά­πτυξη 2,9% το 2015 και στο 3,7% το 2016  το κατα­στρο­φικό πρώτο εξάμηνο του 2015 και το κλεί­σιμο των τρα­πε­ζών δια­μόρ­φω­σαν ένα εντελώς δια­φο­ρε­τικό σκηνικό: ύφεση 0,2% το 2015 και στα­σι­μό­τητα το 2016. Χάθηκε δηλαδή ανά­πτυξη 2,9% + 3,7% του ΑΕΠ ή σχεδόν 14 δισ. ευρώ από την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία.

-Οι εξα­γω­γές μειώ­θη­καν κατά 9,3% τον πρώτο χρόνο μετά τα capital controls, στο διά­στημα από τον Ιούλιο του 2015 ως τον Ιούνιο του 2016. Η μείωση συνε­χί­στηκε κατά 8,1% και στους 10 μήνες από τον Ιούλιο του 2016 ως τον Απρίλιο του 2017.

-Οι εισπρά­ξεις από τον του­ρι­σμό ήταν μειω­μέ­νες κατά 6,5% σε ετήσια βάση το 2016 παρά την αύξηση των αφίξεων, ενώ το ίδιο συνέβη και με τις εισπρά­ξεις από τη ναυ­τι­λία το 2015.

-Το Χρη­μα­τι­στή­ριο έμεινε κλειστό επί ένα μήνα και στη συνέ­χεια κατέρ­ρευσε χάνο­ντας το 45% της αξίας του ως το Φεβρουά­ριο του 2016 που στα­μά­τησε η πτώση.

-Τα επίσημα κατα­γε­γραμ­μένα λουκέτα των επι­χει­ρή­σεων πλη­σιά­ζουν τις 37.000 σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία του Γενικού Εμπο­ρι­κού Μητρώου (ΓΕΜΗ). Επι­πλέον, μόνο τους πρώτους 12 μήνες έκλει­σαν 31.287 επι­χει­ρή­σεις.

-Κόκκινα Δάνεια. Σύμφωνα με την ΕΣΕΕ, η εκτό­ξευση των «μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων πιστω­τι­κών ανοιγ­μά­των» (NPE’s) σε περίπου 105 δισ. ευρώ, προήλθε σε μεγάλο βαθμό και από την τρα­πε­ζική αργία στη διάρ­κεια του Ιουλίου 2015 και της συνε­πα­γό­με­νης ανα­στά­τω­σης που προ­κά­λεσε η επιβολή των Κεφα­λαια­κών Περιο­ρι­σμών. Η αβε­βαιό­τητα που επι­κρα­τούσε τη δεδο­μένη περίοδο στην ουσία συνε­τέ­λεσε στην επι­κρά­τηση μίας άτυπης στάσης πλη­ρω­μών, εκ μέρους των δανειο­λη­πτών.

Οι υπο­σχέ­σεις

Η επιβολή των περιο­ρι­σμών ήρθε μετά από ένα εξάμηνο ακραίας αβε­βαιό­τη­τας στη διάρ­κεια του οποίου οι κατα­θέ­τες απέ­συ­ραν από τις τρά­πε­ζες 40 δισ. ευρώ. Το αρχικό όριο ανα­λή­ψεων ήταν 60 ευρώ ημε­ρη­σίως (ή 420 ευρώ την εβδο­μάδα) και οι ουρές που σχη­μά­τι­ζαν έξω από τις τρά­πε­ζες κυρίως οι συντα­ξιού­χοι έκαναν το γύρο του κόσμου.

Από το καλο­καίρι του 2015 οι προ­βλέ­ψεις των στε­λε­χών της κυβέρ­νη­σης για την άρση των κεφα­λαια­κών ελέγχων είναι συνε­χείς αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουν επι­βε­βαιω­θεί. Η πρώτη έγινε από τον Γιώργο Σταθάκη τον Ιούλιο του 2015 και παρέ­πε­μπε στον Σεπτέμ­βριο εκείνης της χρονιάς και η τελευ­ταία από τον Ευκλείδη Τσα­κα­λώτο o οποίος δήλωσε φέτος τον Μάιο ότι τα capital controls θα αρθούν ως το τέλος του έτους βοη­θού­ντος και του QE το οποίο όμως τελικά δεν ήρθε.

Kι ενώ η Κύπρος κατά­φερε μέσα σε δύο χρόνια να απαλ­λα­γεί από τους κεφα­λαια­κούς ελέγ­χους η κυβέρ­νηση μελετά διστα­κτικά μια νέα απε­λευ­θέ­ρωση η οποία όμως φαί­νε­ται ότι δεν θα αφορά σε πρώτη φάση τη διεύ­ρυνση του ορίου ανα­λή­ψεων των 840 ευρώ σε διάρ­κεια δύο εβδο­μά­δων.

Η ολο­κλή­ρωση της αξιο­λό­γη­σης ανα­κί­νησε εκ νέου το θέμα αλλά μια πραγ­μα­τική αλλαγή σκη­νι­κού εξαρ­τά­ται από τις μακρο­οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες, τη βελ­τί­ωση του κλί­μα­τος στις αγορές, την εδραί­ωση της εμπι­στο­σύ­νης των κατα­θε­τών και τη ρευ­στό­τητα των τρα­πε­ζών.

Στο άμεσο μέλλον το μόνο που θα πρέπει να περι­μέ­νουμε είναι κινή­σεις όπως η στα­διακή άρση της απα­γό­ρευ­σης του ανοίγ­μα­τος λογα­ρια­σμών από φυσικά πρόσωπα και επι­χει­ρή­σεις και η χαλά­ρωση των προ­ϋ­πο­θέ­σεων για τη δημιουρ­γία νέου κωδικού πελάτη (customer ID). Αντι­θέ­τως, η μετα­φορά κεφα­λαίων στο εξω­τε­ρικό θα είναι το τελευ­ταίο σκέλος των περιο­ρι­σμών που θα αρθεί.

newmoney.gr