Κάνουμε δίαιτα στα παιδιά; Αν ναι, πότε;

Την πρώτη θέση στην πα­χυ­σαρ­κία ενη­λί­κων στην Ευ­ρώ­πη και τη δεύ­τε­ρη θέση στην παι­δι­κή πα­χυ­σαρ­κία κα­τέ­χει η Ελ­λά­δα.

Τα πο­σο­στά των πα­χύ­σαρ­κων και υπέρ­βα­ρων παι­διών πα­ρα­μέ­νουν ιδιαι­τέ­ρως αυ­ξη­μέ­να στο 41,3%, με τα αγό­ρια να κα­τέ­χουν λίγο υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά στο υπερ­βάλ­λον βάρος και στην πα­χυ­σαρ­κία σε σχέση με τα κο­ρί­τσια. Η πα­χυ­σαρ­κία απο­τε­λεί πλέον μία από τις βα­σι­κό­τε­ρες αι­τί­ες θα­νά­του πα­γκο­σμί­ως αλλά και ένα από τα σπου­δαιό­τε­ρα και πο­λυ­πα­ρα­γο­ντι­κά δια­τρο­φι­κά προ­βλή­μα­τα για τις σύγ­χρο­νες κοι­νω­νί­ες.

Τα αίτια της πα­χυ­σαρ­κί­ας πέρα των λαν­θα­σμέ­νων δια­τρο­φι­κών συ­νή­θειών οφεί­λο­νται και σε γε­νε­τι­κούς, ψυ­χο­λο­γι­κούς, ορ­μο­νι­κούς, πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς, δη­μο­γρα­φι­κούς, κοι­νω­νι­κό-οι­κο­νο­μι­κούς πα­ρά­γο­ντες, καθώς επί­σης και στη μειω­μέ­νη φυ­σι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα ως και πλήρη έλ­λει­ψή της αλλά και στη λήψη σχη­μά­των φαρ­μά­κων.

Είναι όμως εν­δε­δειγ­μέ­νο να κά­νου­με δί­αι­τα στα παι­διά; Αν ναι, πότε;

Το 70% των υπέρ­βα­ρων και πα­χύ­σαρ­κων παι­διών και εφή­βων θα γί­νουν υπέρ­βα­ροι ή πα­χύ­σαρ­κοι ενή­λι­κες, με το πο­σο­στό αυτό να αυ­ξά­νε­ται στο 80% αν ένας εκ των δύο γο­νέ­ων είναι υπέρ­βα­ρος ή πα­χύ­σαρ­κος.

Τα προ­βλή­μα­τα της κακής δια­τρο­φής σε αυτές τις ανα­πτυ­ξια­κές ηλι­κί­ες μπο­ρεί να οδη­γή­σουν πέρα από την πα­χυ­σαρ­κία, σε αναι­μία ή ανε­πάρ­κεια θρε­πτι­κών συ­στα­τι­κών, με απο­τέ­λε­σμα να αυ­ξά­νο­νται οι κίν­δυ­νοι εμ­φά­νι­σης κά­ποιων χρό­νιων πα­θή­σε­ων, όπως σακ­χα­ρώ­δης δια­βή­της τύπου 2, δυ­σλι­πι­δαι­μία, ορ­μο­νι­κές δια­τα­ρα­χές και προ­βλή­μα­τα στην ανά­πτυ­ξη του παι­διού.

Οι κακές δια­τρο­φι­κές συ­νή­θειες και η έλ­λει­ψη σω­μα­τι­κής άσκη­σης συν­δέ­ο­νται με το υπερ­βάλ­λον αρ­ρύθ­μι­στο βάρος των παι­διών. Τα ερω­τή­μα­τα και η αγω­νία των γο­νέ­ων είναι πολύ συχνή τα τε­λευ­ταία χρό­νια και πολ­λές φορές από μόνοι τους βά­ζουν σε πολύ αυ­στη­ρό πρό­γραμ­μα δί­αι­τας τα παι­διά τους ώστε να χά­σουν βάρος. Τέ­τοιες στρα­τη­γι­κές δυ­στυ­χώς δεν απο­δί­δουν καρ­πούς καθώς το παιδί κιν­δυ­νεύ­ει να εμ­φα­νί­σει ση­μα­ντι­κές δια­τρο­φι­κές ελ­λεί­ψεις, υπο­θρε­ψία, κα­θυ­στέ­ρη­ση στην ανά­πτυ­ξη και στο ανά­στη­μά του, δια­τα­ρα­χές στη δια­τρο­φι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά, όπως βου­λι­μία και ανο­ρε­ξία, καθώς και πι­θα­νές δια­τα­ρα­χές στο ορ­μο­νι­κό του προ­φίλ.

Ο ρόλος του δια­τρο­φο­λό­γου-διαι­το­λό­γου

Πότε κά­νου­με δί­αι­τα

στα παι­διά;

Το ζη­τού­με­νο είναι τι πραγ­μα­τι­κά μπο­ρούν να κά­νουν οι γο­νείς που αντι­με­τω­πί­ζουν πα­ρό­μοιες κα­τα­στά­σεις για να προ­ά­γουν την κα­λύ­τε­ρη υγεία στα παι­διά τους. Το βα­σι­κό ερώ­τη­μα είναι αν τε­λι­κά κά­νου­με δί­αι­τα στα παι­διά. Με τη βο­ή­θεια ενός επαγ­γελ­μα­τία υγεί­ας, όπως ενός δια­τρο­φο­λό­γου – διαι­το­λό­γου, χρή­ζει άκρως απα­ραί­τη­τη διότι είναι ο μόνος που θα μπο­ρέ­σει να συμ­βάλ­λει ορθώς στη δια­τρο­φι­κή πα­ρέμ­βα­ση και εκ­παί­δευ­ση σε αυτή την ευαί­σθη­τη παι­δι­κή ηλι­κία.

Η δια­τρο­φι­κή πα­ρέμ­βα­ση είναι πά­ντο­τε εξα­το­μι­κευ­μέ­νη στο κάθε παιδί και εξαρ­τά­ται άμεσα από το βάρος, την ηλι­κία και το πόσο πρό­θυ­μο είναι το παιδί για αυτή τη συ­νερ­γα­σία. Σε ηλι­κί­ες κάτω των 3 ετών δεν ακο­λου­θεί­ται καμία πα­ρέμ­βα­ση, στη νη­πια­κή ηλι­κία 3-5 ετών στο­χεύ­ε­ται η δια­τή­ρη­ση του σω­μα­τι­κού βά­ρους, ενώ στην παι­δι­κή ηλι­κία 6-12 ετών στα πα­χύ­σαρ­κα παι­διά μπο­ρεί να εφαρ­μο­στεί δια­τρο­φή με σκοπό τη μεί­ω­ση σω­μα­τι­κού βά­ρους. Δια­τρο­φή με σκοπό τη μεί­ω­ση σω­μα­τι­κού βά­ρους εφαρ­μό­ζε­ται και στην εφη­βι­κή ηλι­κία 13-18 ετών. Συ­νή­θως, η δια­τρο­φι­κή αντι­με­τώ­πι­ση στο­χεύ­ει στην εκ­μά­θη­ση και υιο­θέ­τη­ση νέων δια­τρο­φι­κών συ­νη­θειών στα πλαί­σια μιας υγιει­νής και ισορ­ρο­πη­μέ­νης δια­τρο­φής.

Συ­νε­πώς, μέσα από τη σωστή κα­θο­δή­γη­ση και ανα­τρο­φο­δό­τη­ση, καθώς και τη ση­μα­ντι­κή συμ­βο­λή των γο­νέ­ων, το παιδί ή ο έφη­βος αρ­χί­ζει να υιο­θε­τεί υγιέ­στε­ρες δια­τρο­φι­κές συ­νή­θειες, με απο­τέ­λε­σμα να στα­θε­ρο­ποι­η­θεί το σω­μα­τι­κό του βάρος και στη συ­νέ­χεια να επέλ­θει σε μια στα­θε­ρή και υγιή μεί­ω­ση σω­μα­τι­κού βά­ρους και λί­πους.

Ο ρόλος των γο­νέ­ων στη δια­μόρ­φω­ση των δια­τρο­φι­κών συ­νη­θειών

των παι­διών

H οι­κο­γέ­νεια μπο­ρεί να επη­ρε­ά­σει ποι­κι­λο­τρό­πως τη διαι­τη­τι­κή πρό­σλη­ψη και συ­μπε­ρι­φο­ρά του παι­διού, αλ­λη­λε­πι­δρώ­ντας με το πε­ρι­βάλ­λον στο οποίο ανή­κει. Οι γο­νείς δη­λώ­νουν συχνά τη διά­θε­σή τους να βελ­τιώ­σουν τις δια­τρο­φι­κές συ­νή­θειες του παι­διού τους, προ­σπα­θώ­ντας να ενι­σχύ­σουν την κα­τα­νά­λω­ση τρο­φί­μων που θε­ω­ρού­νται υγιει­νές επι­λο­γές και ταυ­τό­χρο­να, να απο­δυ­να­μώ­σουν την κα­τα­νά­λω­ση εκεί­νων που πρέ­πει να κα­τα­να­λώ­νο­νται λι­γό­τε­ρο συχνά. Οι πρα­κτι­κές, όμως, που συ­νή­θως χρη­σι­μο­ποιούν και συ­γκε­κρι­μέ­να ο πε­ριο­ρι­σμός, η επι­βρά­βευ­ση ή η πίεση για κα­τα­νά­λω­ση, μπο­ρεί να οδη­γή­σουν σε αντί­θε­τα από τα αρ­χι­κώς επι­διω­κό­με­να απο­τε­λέ­σμα­τα. Αντί­θε­τα, η εξοι­κεί­ω­ση με τα «νέα» τρό­φι­μα, καθώς και ο ρόλος των γο­νέ­ων ως προ­τύ­πων με σκοπό τα παι­διά να μι­μη­θούν τη συ­μπε­ρι­φο­ρά τους φαί­νε­ται να είναι πιο απο­δο­τι­κές μέ­θο­δοι. Επο­μέ­νως:

1. Μην ξε­χνά­τε πως εσείς είστε τα πρό­τυ­πα των παι­διών σας, συ­νε­πώς φρο­ντί­στε και στο κομ­μά­τι της δια­τρο­φής να έχετε συ­νή­θειες και συ­μπε­ρι­φο­ρές άξιες προς μί­μη­ση.

2. Πε­ριο­ρί­στε τις συ­χνές εξό­δους και την κα­τα­νά­λω­ση γρή­γο­ρου φα­γη­τού (fast food) όπως και ανα­ψυ­κτι­κών.

3. Φρο­ντί­στε να επεν­δύ­ε­τε πε­ρισ­σό­τε­ρο χρόνο στα οι­κο­γε­νεια­κά γεύ­μα­τα. Όσα πε­ρισ­σό­τε­ρα γεύ­μα­τα κα­τα­να­λώ­νει η οι­κο­γέ­νεια μαζί, τόσο πε­ρισ­σό­τε­ρο αυτό βοη­θά­ει στον κα­λύ­τε­ρο έλεγ­χο λήψης τρο­φής του παι­διού, όπως και στο ισχυ­ρό­τε­ρο δέ­σι­μο της οι­κο­γέ­νειας.

4. Εν­θαρ­ρύ­νε­τε τα παι­διά σας να εντά­ξουν το πρω­ι­νό γεύμα στην κα­θη­με­ρι­νή τους δια­τρο­φή.

5. Μην πιέ­ζε­τε τα παι­διά σας να τρώνε όλο τους το φα­γη­τό αν τα ίδια δε θέ­λουν.

6. Το­νί­στε πόσο ση­μα­ντι­κός είναι ο αργός τρό­πος μα­σή­μα­τος της τρο­φής, καθώς επί­σης και το πόσο ση­μα­ντι­κό είναι, μόλις νιώ­θουν το αί­σθη­μα πλη­ρό­τη­τας να δια­κό­πτουν το φα­γη­τό.

7. Φρο­ντί­στε ώστε να υπάρ­χουν πάντα φρέ­σκα φρού­τα στο ψυ­γείο. Πάρτε την πρω­το­βου­λία να κό­ψε­τε φρού­τα σε ένα μπολ και να τα μοι­ρα­στεί­τε μαζί με το παιδί σας το από­γευ­μα. Θα το λα­τρέ­ψουν!

8. Δια­βά­στε προ­σε­κτι­κά τις ετι­κέ­τες των τρο­φί­μων πριν αγο­ρά­σε­τε ένα προ­ϊ­όν για τα παι­διά το οποίο πολ­λές φορές μπο­ρεί να θε­ω­ρεί­ται αρ­κε­τά υγιει­νό αλλά στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα να μην είναι.

9. Τρό­φι­μα με κενές θερ­μί­δες και πλού­σια σε κο­ρε­σμέ­να λι­πα­ρά και ζά­χα­ρη θα πρέ­πει να μην αγο­ρά­ζο­νται συχνά από εσάς ή τους συγ­γε­νείς.

10. Απο­φύ­γε­τε να κά­νε­τε μόνοι σας δί­αι­τα στο παιδί σας, καθώς και να του στε­ρεί­τε τρο­φές που όλα τα παι­διά συ­νη­θί­ζουν να τρώνε. Καλό θα ήταν να συμ­βου­λευ­τεί­τε ένα δια­τρο­φο­λό­γο – διαι­το­λό­γο για την έναρ­ξη μιας ισορ­ρο­πη­μέ­νης δια­τρο­φής στο παιδί σας.

Συ­μπε­ρα­σμα­τι­κά

Για να μπο­ρέ­σουν οι γο­νείς να ενι­σχύ­σουν την υιο­θέ­τη­ση υγιει­νών δια­τρο­φι­κών συ­νη­θειών και συ­μπε­ρι­φο­ράς στα παι­διά τους, προ­τεί­νε­ται να φρο­ντί­ζουν για τη δια­θε­σι­μό­τη­τα και την προ­σβα­σι­μό­τη­τα των τρο­φί­μων, να λει­τουρ­γούν ως πρό­τυ­πα συ­μπε­ρι­φο­ράς και να προ­ά­γουν τη δη­μιουρ­γία μιας σχέ­σης αμοι­βαί­ας εμπι­στο­σύ­νης με τα παι­διά τους.

ΜΗΝ ΞΕ­ΧΝΑ­ΤΕ το ση­μα­ντι­κό ρόλο του δια­τρο­φο­λό­γου-διαι­το­λό­γου, ένας επι­στή­μο­νας υγεί­ας που μπο­ρεί να βοη­θή­σει μέσω της δια­τρο­φι­κής πα­ρέμ­βα­σης και εκ­παί­δευ­σης τους γο­νείς και τα παι­διά να προ­λά­βουν και να αντι­με­τω­πί­σουν την παι­δι­κή πα­χυ­σαρ­κία.

Για πε­ρισ­σό­τε­ρες δια­τρο­φι­κές συμ­βου­λές μπο­ρεί­τε να επι­κοι­νω­νή­σε­τε με τον Μο­ρά­ρη Κ. Εμ­μα­νου­ήλ, Msc αθλη­τι­κό διαι­το­λό­γο – δια­τρο­φο­λό­γο.