Ανησυχητική άνοδος της θερμοκρασίας στη θάλασσα του Αιγαίου

• Το καλο­καίρι του 2024 κατα­γρά­φηκε ως το πιο ζεστό των τελευ­ταίων 40 ετών για τις ελλη­νι­κές θάλασ­σες • Οι επι­στή­μο­νες τονί­ζουν την ανάγκη λήψης μέτρων για τη δια­χεί­ριση της κατά­στα­σης

Ανη­συ­χη­τική άνοδος της θερ­μο­κρα­σίας των ελλη­νι­κών θαλασ­σών κατα­γρά­φε­ται στα τελευ­ταία χρόνια, με το Αιγαίο και ιδιαί­τερα την περιοχή της Δωδε­κα­νή­σου να κατα­γρά­φουν ιστο­ρικά υψηλές θερ­μο­κρα­σίες.

Σύμφωνα με έρευνα της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών, η μέση επι­φα­νειακή θερ­μο­κρα­σία των ελλη­νι­κών θαλασ­σών έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,5°C στα τελευ­ταία 30 χρόνια. Οι μεγα­λύ­τε­ρες αυξή­σεις σημειώ­νο­νται στο Θρακικό Πέλαγος και στο νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο.

Το καλο­καίρι του 2024 κατα­γρά­φηκε ως το πιο ζεστό των τελευ­ταίων 40 ετών για τις ελλη­νι­κές θάλασ­σες. Στο Βόρειο Αιγαίο και τα Δωδε­κά­νησα παρα­τη­ρή­θη­καν παρα­τε­τα­μέ­νοι θαλάσ­σιοι καύ­σω­νες, με τη θερ­μο­κρα­σία να αυξά­νε­ται σε βάθη έως και 50 μέτρα.

Τον Ιούνιο του 2024, οι επι­φα­νεια­κές θερ­μο­κρα­σίες στο Αιγαίο ξεπέ­ρα­σαν τους 25-26°C, με απο­κλί­σεις 2-3°C πάνω από τα κανο­νικά επίπεδα για την εποχή. Η απουσία των μελ­τε­μιών, που συνήθως βοηθούν στη μείωση της θερ­μο­κρα­σίας μέσω του φαι­νο­μέ­νου της άντλη­σης (upwelling), φαί­νε­ται να συνέ­βαλε σημα­ντικά σε αυτή την αύξηση.

Η συνεχής αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας είναι πιθανόν να επι­φέ­ρει σοβαρές επι­πτώ­σεις στο θαλάσ­σιο οικο­σύ­στημα. Οι επι­στή­μο­νες προει­δο­ποιούν για την αύξηση των ξενικών ειδών από την Ερυθρά Θάλασσα, τα οποία προ­σαρ­μό­ζο­νται ευκο­λό­τερα στα θερ­μό­τερα νερά.

Επι­πλέον, οι υψηλές θερ­μο­κρα­σίες ευνοούν την εμφά­νιση μεδου­σών, όπως δια­πι­στώ­θηκε το 2024 στη Ρόδο, όταν οι θερ­μο­κρα­σίες του Φεβρουαρίου-Μαρτίου αυξή­θη­καν κατά 3°C, φτά­νο­ντας τους 19°C. Οι μέδου­σες εμφα­νί­ζο­νται συνήθως παρο­δικά, αλλά η άνοδος της θερ­μο­κρα­σίας και η μείωση των θαλάσ­σιων χελωνών – φυσικών θηρευ­τών τους – μπορεί να οδη­γή­σει σε συχνό­τε­ρες εξάρ­σεις του φαι­νο­μέ­νου.

Η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας της θάλασ­σας δεν φέρνει μόνο προ­κλή­σεις αλλά και ορι­σμέ­νες ευκαι­ρίες. Η Ρόδος και τα Δωδε­κά­νησα, που ήδη κατα­γρά­φουν τις υψη­λό­τε­ρες θαλάσ­σιες θερ­μο­κρα­σίες στο Αιγαίο, θα μπο­ρού­σαν να επε­κτεί­νουν την του­ρι­στική τους περίοδο, καθι­στώ­ντας τις θάλασ­σές τους ιδα­νι­κές για κολύμ­βηση περισ­σό­τε­ρους μήνες τον χρόνο.

Ωστόσο, η κλι­μα­τική αλλαγή επη­ρε­ά­ζει και τον του­ρι­στικό κλάδο. Σύμφωνα με έρευνα της διαΝΕΟσις, περιο­χές όπως η Ρόδος, η Κρήτη και η Χαλ­κι­δική ανα­μέ­νε­ται να βιώσουν περισ­σό­τε­ρους καύ­σω­νες, γεγονός που μπορεί να επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά την του­ρι­στική εμπει­ρία. Οι επι­χει­ρή­σεις του κλάδου θα χρεια­στούν στρα­τη­γι­κές προ­σαρ­μο­γής, όπως επεν­δύ­σεις σε ενερ­γειακά απο­δο­τι­κές υπο­δο­μές και προ­στα­σία από ακραία καιρικά φαι­νό­μενα.

Οι προ­βλέ­ψεις για το 2025 δεί­χνουν συνέ­χιση της ανόδου της θερ­μο­κρα­σίας, τόσο στα επι­φα­νειακά όσο και στα βαθύ­τερα στρώ­ματα των ελλη­νι­κών θαλασ­σών. Το 2024, οι θερ­μο­κρα­σίες σε βάθος έως 200 μέτρα αυξή­θη­καν έως και 2°C σε σχέση με τον μέσο όρο της περιό­δου 1987-2024, με τις μεγα­λύ­τε­ρες απο­κλί­σεις να εντο­πί­ζο­νται στο βόρειο Αιγαίο και νότια της Κρήτης. Οι επι­στή­μο­νες τονί­ζουν την ανάγκη λήψης μέτρων για τη δια­χεί­ριση της κατά­στα­σης, όπως η αυξη­μένη παρα­κο­λού­θηση των θαλάσ­σιων οικο­συ­στη­μά­των και η υιο­θέ­τηση περι­βαλ­λο­ντι­κών πολι­τι­κών για τη μείωση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής.

Παράλ­ληλα, η Ρόδος μπορεί να αξιο­ποι­ή­σει τις ιδιαί­τερα θερμές θάλασ­σές της για να προ­σελ­κύ­σει ειδικές κατη­γο­ρίες του­ρι­σμού, όπως ο χει­με­ρι­νός θαλάσ­σιος του­ρι­σμός και η διορ­γά­νωση κολυμ­βη­τι­κών αγώνων. Με σωστή δια­χεί­ριση, το νησί θα μπο­ρούσε να μετα­τρα­πεί σε κέντρο θαλάσ­σιου αθλη­τι­σμού, ενι­σχύ­ο­ντας έτσι την τοπική οικο­νο­μία.

Η αυξα­νό­μενη θερ­μο­κρα­σία της θάλασ­σας απο­τε­λεί μία πραγ­μα­τι­κό­τητα που απαιτεί προ­σαρ­μογή και δια­χεί­ριση, προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τευ­θεί το φυσικό περι­βάλ­λον και να δια­τη­ρη­θεί η ελκυ­στι­κό­τητα των Δωδε­κα­νή­σων ως του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός. Η επόμενη δεκα­ε­τία θα είναι καθο­ρι­στική για την εξέλιξη αυτών των φαι­νο­μέ­νων και τις συνέ­πειές τους στο θαλάσ­σιο και του­ρι­στικό τοπίο της Ελλάδας.