Το AegeanGuard καλεί δύτες, αλιείς και κατοίκους των νησιών να καταγράψουν όσα βλέπουν στη θάλασσα

Κάθε μέρα, στις ακτές και στα ανοιχτά του Αιγαίου, δύτες, ψαράδες και ιστιοπλόοι βλέπουν πράγματα που σπάνια φτάνουν σε κάποια επιστημονική βάση δεδομένων. Ένα ψάρι που δεν είχαν ξανασυναντήσει, μια αλλαγή στον βυθό, ένας οργανισμός που μοιάζει να μην ανήκει εκεί. Τέτοιες παρατηρήσεις συνήθως μένουν σε μια φωτογραφία στο κινητό ή σε μια κουβέντα στο λιμάνι.
Αυτό το κενό επιχειρεί να καλύψει το AegeanGuard. Πρόκειται για ανεξάρτητο και μη εμπορικό πιλοτικό εγχείρημα επιστήμης των πολιτών με έδρα τη Ρόδο. Στόχος του είναι να μετατρέψει τις πραγματικές θαλάσσιες παρατηρήσεις σε καταγραφές με καλύτερη δομή και τεκμηρίωση.
Από το πρωτότυπο στον εξωτερικό έλεγχο
Σύμφωνα με τον κ. Παναγιώτη Τσιμπλή, που βρίσκεται πίσω από την πρωτοβουλία, η πλατφόρμα έχει πλέον αφήσει πίσω το στάδιο του απλού πρωτοτύπου. Μπαίνει σε φάση εξωτερικού ελέγχου και επικύρωσης στο πεδίο, με τις πρώτες επαφές με ομάδες και φορείς να έχουν ήδη αποδώσει συγκεκριμένες κατευθύνσεις.
Η Φοιτητική Καταδυτική Ομάδα «Νικόλαος Τζανόπουλος» του Πανεπιστημίου Αιγαίου έχει εκφράσει ενδιαφέρον να συμμετάσχει σε πιλοτική εφαρμογή στη Λέσβο. Πρόκειται, όπως επισημαίνεται, για την πρώτη ουσιαστική σύνδεση του εγχειρήματος με ομάδα που δραστηριοποιείται στο πεδίο.
Παράλληλα, η CIESM έδωσε κατεύθυνση προς τα πρωτόκολλα παρακολούθησης Tropical Signals και MPA-Engage. Επιπλέον παρέπεμψε το εγχείρημα σε ειδικούς για τους δείκτες που αφορούν τα ψάρια και τους βενθικούς οργανισμούς.
Από την πλευρά του HCMR και του MedOBIS, ο υπεύθυνος διαχείρισης δεδομένων έδωσε συγκεκριμένες οδηγίες ώστε η εξαγωγή των στοιχείων να οργανωθεί γύρω από τις απαιτήσεις των OBIS, Darwin Core και IPT. Με απλά λόγια, οι καταγραφές θα πρέπει να είναι συμβατές με τα πρότυπα που χρησιμοποιεί η διεθνής επιστημονική κοινότητα για τα δεδομένα της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.
Το επιστημονικό τμήμα του MedPAN ζήτησε πρόσβαση στην πιλοτική εφαρμογή και σημείωμα με την περιγραφή του εγχειρήματος. Ενδιαφέρον να μάθει περισσότερα εξέφρασε και η iSea, η οποία εξετάζει πιθανή σύνδεση με τη δική της δραστηριότητα στον χώρο της επιστήμης των πολιτών.
Ο κ. Τσιμπλής ξεκαθαρίζει ότι καμία από αυτές τις επαφές δεν παρουσιάζεται ως επίσημη θεσμική συνεργασία ή ως έγκριση του εγχειρήματος από τους συγκεκριμένους φορείς.
Η αβεβαιότητα ως μέρος  της μεθόδου
Το στοιχείο που, κατά τους δημιουργούς του, διαφοροποιεί το AegeanGuard είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει τις αναγνωρίσεις των πολιτών. Η πλατφόρμα δεν παρουσιάζει καμία τέτοια αναγνώριση ως επιστημονικά επιβεβαιωμένη. Η διαδικασία ξεκινά από τη φωτογραφία και τα στοιχεία του πεδίου. Ακολουθεί η σαφής δήλωση της αβεβαιότητας, στη συνέχεια ο έλεγχος από ειδικούς και τελικά η διαφανής αποτύπωση του βαθμού επικύρωσης κάθε καταγραφής.
Η λογική αυτή απαντά σε ένα από τα πιο συχνά προβλήματα των προγραμμάτων επιστήμης των πολιτών, την αξιοπιστία των δεδομένων. Αντί να αποκλείει τις ερασιτεχνικές παρατηρήσεις, το σύστημα τις καταγράφει με σαφή ένδειξη του πόσο βέβαιες είναι, αφήνοντας την τελική κρίση στους ειδικούς.
Ανοιχτή πρόσκληση στους ανθρώπους  της θάλασσας
Οι δημιουργοί του εγχειρήματος δεν αναζητούν απλώς προβολή. Αυτό που ζητούν είναι συμμετοχή. Απευθύνουν ανοιχτή πρόσκληση σε δύτες, αλιείς, ψαροντουφεκάδες, ιστιοπλόους και κατοίκους των νησιών να δοκιμάσουν την πλατφόρμα με πραγματικές παρατηρήσεις και να καταθέσουν τη γνώμη τους για όσα λείπουν ή δεν λειτουργούν στην πράξη.
Η πιλοτική εφαρμογή είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση https://aegeanguard-web-production.up.railway.app/
Για το εγχείρημα έχει ήδη υπάρξει αναφορά από το Kalymnos News. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο κ. Τσιμπλής, το πιο ενδιαφέρον στάδιο είναι το τρέχον, καθώς η πλατφόρμα αρχίζει να συνδέεται με ομάδες που δουλεύουν στο πεδίο και με ελληνικά και διεθνή πρότυπα επιστημονικών δεδομένων.
Όσοι ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν ή να μάθουν περισσότερα μπορούν να επικοινωνήσουν με τον κ. Τσιμπλή στη διεύθυνση tsimplispanagiotis@gmail.com. Σύμφωνα με τον ίδιο, είναι διαθέσιμα σύντομο ενημερωτικό σημείωμα, στιγμιότυπα της πλατφόρμας, το πρωτόκολλο της πιλοτικής εφαρμογής και τα ορόσημα του εξωτερικού ελέγχου. Παράλληλα, ο ίδιος απαντά σε ερωτήσεις για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να συμμετάσχει κάποιος από κάθε νησί.