«Παρέχεται η δυνατότητα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να διευθετήσουν όλες τις οφειλές τους»

Κύριε Κουρ­μούση, να ξεκι­νή­σουμε από το νόμο για τη «δεύτερη ευκαι­ρία» (Ρύθμιση Οφειλών και Παροχή Δεύ­τε­ρης Ευκαι­ρίας» του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών). Πότε τέθηκε σε ισχύ, ποιες επι­χει­ρή­σεις αφορά και πώς μπορεί να αξιο­ποι­η­θεί;

Ο νέος Νόμος 4738/2020 «Ρύθμιση Οφειλών και Παροχή 2ης Ευκαι­ρίας» ο οποίος εφαρ­μό­ζε­ται σε εναρ­μό­νιση με την Ευρω­παϊκή Οδηγία 1023/2019, παρέχει τη δυνα­τό­τητα σε νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις να διευ­θε­τή­σουν όλες τις οφειλές τους προς τρά­πε­ζες, δια­χει­ρι­στές δανείων (funds – servicers), δημόσιο, ασφα­λι­στικά ταμεία και λοιπούς ιδιώτες πιστω­τές.

Ο νέος νόμος ρύθ­μι­σης οφειλών και παροχής 2ης ευκαι­ρίας έχει τρεις κύριους άξονες:

1ος Άξονας: Έγκαιρη προει­δο­ποί­ηση

Εστιά­ζει στην πρόληψη της υπερ­χρέ­ω­σης και την έγκαιρη ενη­μέ­ρωση των πολιτών και των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων. Οι οφει­λέ­τες έχουν τη δυνα­τό­τητα να απευ­θυν­θούν σε ένα από τα 50 Κέντρα και Γραφεία Ενη­μέ­ρω­σης και Υπο­στή­ρι­ξης Δανειο­λη­πτών (http://www.keyd.gov.gr/kgeyd/) της Ειδικής Γραμ­μα­τείας Δια­χεί­ρι­σης Ιδιω­τι­κού Χρέους (ΕΓΔΙΧ) του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών ή σε θεσμι­κούς φορείς, όπως τα Επι­με­λη­τή­ρια. Έτσι, μπορούν να λάβουν την κατάλ­ληλη δωρεάν ενη­μέ­ρωση ή/και εξα­το­μι­κευ­μέ­νες συμ­βου­λές. Λόγω της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού, η ενη­μέ­ρωση από την ΕΓΔΙΧ πραγ­μα­το­ποιεί­ται μέσω προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νης τηλε­διά­σκε­ψης, που διορ­γα­νώ­νε­ται μέσω τηλε­φώ­νου (213.212.57.30).

2ος Άξονας: Ρύθμιση Οφειλών

Απο­σκο­πεί στην αντι­με­τώ­πιση και δια­χεί­ριση της υπερ­χρέ­ω­σης. Παρέ­χο­νται τρία εναλ­λα­κτικά εργα­λεία:

• Εξω­δι­κα­στι­κός Μηχα­νι­σμός: οι οφει­λέ­τες μπορούν να υπο­βάλ­λουν μια ενιαία ηλε­κτρο­νική αίτηση στην ψηφιακή πλατ­φόρμα της ΕΓΔΙΧ, μέσω της οποίας παρέ­χε­ται η δυνα­τό­τητα της ρύθ­μι­σης των χρεών των φυσικών και νομικών προ­σώ­πων προς τρά­πε­ζες, δια­χει­ρι­στές δανείων και δημόσιο (ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, ΟΤΑ κλπ). Ειδικά για το δημόσιο, η απο­πλη­ρωμή των οφειλών μπορεί να γίνει σε έως 240 δόσεις.

• Δια­με­σο­λά­βηση: οι οφει­λέ­τες μπορούν να απευ­θυν­θούν σε έναν πιστο­ποι­η­μένο δια­με­σο­λα­βητή, ο οποίος ανα­λαμ­βά­νει ως ανε­ξάρ­τη­τος ενδιά­με­σος να παρευ­ρί­σκε­ται σε όλες τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ανάμεσα στους ιδιώτες πιστω­τές και στον οφει­λέτη. Έτσι, συντε­λεί στην εύρεση μιας βιώ­σι­μης ρύθ­μι­σης οφειλών που είναι αμοι­βαία απο­δε­κτή.

Ο σχε­τι­κός κατά­λο­γος πιστο­ποι­η­μέ­νων δια­με­σο­λα­βη­τών είναι δια­θέ­σι­μος στην ιστο­σε­λίδα του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης: (http://www.diamesolavisi.gov.gr/mitrwo-diamesolavitwn).

• Εξυ­γί­ανση Μεσαίων και Μεγάλων Επι­χει­ρή­σεων: οι επι­χει­ρή­σεις μπορούν να ανα­θέ­σουν σε ειδικό εμπει­ρο­γνώ­μονα του Μητρώου της ΕΓΔΙΧ (www.keyd.gov.gr ή www.gov.gr) την εκπό­νηση μιας ειδικής έκθεσης, η οποία τεκ­μη­ριώ­νει τη βιω­σι­μό­τητά τους.

Η έκθεση αυτή αξιο­λο­γεί­ται από τους πιστω­τές και εφόσον η πλειο­ψη­φία τους συμ­φω­νεί, τότε κατα­τί­θε­ται συμ­φω­νία εξυ­γί­αν­σης στο δικα­στή­ριο προς επι­κύ­ρωση. Με την υποβολή της αίτησης στο δικα­στή­ριο παρέ­χε­ται ανα­στολή κατα­σχέ­σεων και πλει­στη­ρια­σμών από όλους τους πιστω­τές.

3ος Άξονας: Απαλ­λαγή Οφειλών – 2η Ευκαι­ρία

Ο τρίτος άξονας περι­λαμ­βά­νει την απαλ­λαγή οφειλών ενός φυσικού ή νομικού προ­σώ­που και την παροχή της 2ης ευκαι­ρίας. Κατά τη δια­δι­κα­σία αυτή ρευ­στο­ποιού­νται όλα τα περιου­σιακά στοι­χεία των οφει­λε­τών και ταυ­τό­χρονα παρέ­χε­ται δια­γραφή όλων των οφειλών. Έτσι, μπορούν να έχουν μια 2η ευκαι­ρία, για ένα νέο ξεκί­νημα, δίχως χρέη.

Ο νέος νόμος τίθεται σε ισχύ στα­διακά:

• Από την 1η Μαρτίου 2021, ξεκί­νησε η δια­δι­κα­σία της εξυ­γί­αν­σης οφειλών των επι­χει­ρή­σεων (http://www.keyd.gov.gr/ryumish_ofeilvn_ejygiansh/). Με την εν λόγω δια­δι­κα­σία, οι μεσαίες και μεγάλες επι­χει­ρή­σεις, καθώς και τα φυσικά πρόσωπα που ασκούν επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα (δηλαδή ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες – επι­τη­δευ­μα­τίες) με κύκλο εργα­σιών μεγα­λύ­τερο των 700 χιλ. ευρώ, έχουν τη δυνα­τό­τητα να ρυθ­μί­σουν τις οφειλές τους και να συνε­χί­σουν την επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητά τους.

• Την 1η Ιουνίου 2021 θα τεθεί σε ισχύ και για τα νοι­κο­κυ­ριά και τις μικρές επι­χει­ρή­σεις. Οι οφει­λέ­τες μπορούν να ρυθ­μί­σουν όλα τα χρέη τους προς τρά­πε­ζες, δια­χει­ρι­στές δανείων και δημόσιο (ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ και ΟΤΑ), μέσω μιας αίτησης προς την ηλε­κτρο­νική πλατ­φόρμα της ΕΓΔΙΧ.

Στο νέο θεσμικό πλαίσιο έχουν τεθεί ειδικές δικλεί­δες ασφα­λείας, έτσι ώστε να απο­τρα­πεί η κατά­χρηση των ευερ­γε­τη­μά­των του Νόμου και να μην ωφε­λού­νται οι στρα­τη­γι­κοί κακο­πλη­ρω­τές, δηλαδή αυτοί που έχουν την ικα­νό­τητα να πλη­ρώ­σουν, αλλά προ­σπα­θούν να το καθυ­στε­ρή­σουν ή απο­φύ­γουν.

Τι γίνεται με την προ­στα­σία της πρώτης κατοι­κίας από πλει­στη­ρια­σμούς;

Έχει θεσπι­στεί πλήρης ανα­στολή όλων των δια­δι­κα­σιών ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης, όπως δια­τα­γές πλη­ρω­μής, κατα­σχέ­σεις, πλει­στη­ρια­σμοί και εξώσεις, για όλους τους οφει­λέ­τες, κατά το διά­στημα της καρα­ντί­νας του κορω­νοϊού. Όταν δεν υφί­στα­ται καρα­ντίνα, αλλά εν μέσω της παν­δη­μίας, εφαρ­μό­ζε­ται ανα­στολή πλει­στη­ρια­σμών και εξώσεων στην 1η κατοι­κία των ευά­λω­των και κορω­νό­πλη­κτων νοι­κο­κυ­ριών.

Επι­πρό­σθετα, έχει θεσπι­στεί από το Μάρτιο 2020 η ανα­στολή οφειλών προς το Δημόσιο, προ­κει­μέ­νου να υπο­στη­ρι­χθούν οι οφει­λέ­τες, οι οποίοι επλή­γη­σαν από την υγειο­νο­μική κρίση, καθώς και η ανα­στολή πλη­ρω­μών δόσεων δανείων προς τρά­πε­ζες και δια­χει­ρι­στές δανείων. Ως απο­τέ­λε­σμα, περισ­σό­τερα από 406 χιλ. δάνεια τέθηκαν σε καθε­στώς ανα­στο­λής πλη­ρω­μής.

Επίσης, τα νοι­κο­κυ­ριά που έχουν πληγεί οικο­νο­μικά από την παν­δη­μία του κορω­νοϊού λαμ­βά­νουν Κρατική επι­δό­τηση των δανείων 1ης κατοι­κίας, μέσω του προ­γράμ­μα­τος «ΓΕΦΥΡΑ». Η Κρατική επι­δό­τηση αυτή παρέ­χε­ται για διά­στημα 9 μηνών και θα διαρ­κέ­σει έως και το φθι­νό­πωρο του 2021. Μέχρι το τέλος Μαρτίου 2021 έχουν επι­δο­τη­θεί περισ­σό­τερα από 113 χιλ. δάνεια, ενώ το συνο­λικό ποσό της Κρα­τι­κής επι­δό­τη­σης που έχει κατα­βλη­θεί ανέρ­χε­ται σε 95,9 εκατ. ευρώ. Έτσι απο­φεύ­γο­νται τα μέτρα των πιστω­τών ενα­ντίον της 1ης κατοι­κίας.

Παράλ­ληλα, ο νέος Νόμος της 2ης ευκαι­ρίας παρέχει κοι­νω­νι­κές πρό­νοιες, με σκοπό να προ­στα­τεύ­σουν την 1η κατοι­κία των ευά­λω­των νοι­κο­κυ­ριών:

Α. Για τους οφει­λέ­τες που ρυθ­μί­σουν όλες τις οφειλές τους παρέ­χε­ται Κρατική επι­δό­τηση των δανείων 1ης κατοι­κίας σε ευάλωτα νοι­κο­κυ­ριά, για 5 έτη.

Β. Για οφει­λέ­τες που δεν θα μπο­ρέ­σουν να ρυθ­μί­σουν όλα τα χρέη τους και οδη­γού­νται σε ρευ­στο­ποί­ηση του συνόλου της περιου­σίας τους, η 1η κατοι­κία εξαι­ρεί­ται από τη ρευ­στο­ποί­ηση των πιστω­τών. Αντι­θέ­τως απο­κτά­ται από έναν ειδικό ιδιω­τικό Φορέα, ο οποίος υπο­χρε­ού­ται να μισθώ­σει την κατοι­κία στον πολίτη, για 12 έτη. Έτσι, απο­φεύ­γο­νται οι εξώσεις. Επι­πλέον παρέ­χε­ται κοι­νω­νικό επίδομα στέ­γα­σης ύψους έως 210 € μηνιαίως. Σημειώ­νε­ται ότι το νοι­κο­κυ­ριό έχει το δικαί­ωμα να επα­να­γο­ρά­σει το σπίτι στην εμπο­ρική αξία του ακι­νή­του, την οποία ορίζει ανε­ξάρ­τη­τος πιστο­ποι­η­μέ­νος εκτι­μη­τής.

Να σας ρωτήσω σχετικά με το ιδιω­τικό χρέος στην Ελλάδα. Αν και βρι­σκό­μα­στε ακόμη εν μέσω της κρίσης που δημιούρ­γησε η παν­δη­μία του κορω­νοϊού, θα ήθελα να μας κάνετε μία εκτί­μηση για την πορεία του. Έχει βελ­τιω­θεί και πώς θα ρυθ­μι­στεί;

Το ιδιω­τικό χρέος στην Ελλάδα είναι υψηλό και απο­τε­λεί σημα­ντικό παρά­γο­ντα ανα­χαί­τι­σης της Ελλη­νι­κής Οικο­νο­μίας και της Επι­χει­ρη­μα­τι­κής Ανά­πτυ­ξης. Το συνο­λικό χρέος του ιδιω­τι­κού τομέα (νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις), ανερ­χό­ταν πριν την παν­δη­μία του κορω­νοϊού στα 234 δισεκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία της ΑΑΔΕ του ΕΦΚΑ και της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, εκ των οποίων:

• 91,7 δισεκατ. ευρώ (39,3%) αφορά σε μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα δάνεια που ανήκουν σε τρά­πε­ζες και δια­χει­ρι­στές δανείων

• 105,6 δισεκατ. ευρώ (45,2%) αφορά σε οφειλές προς τη φορο­λο­γική αρχή

• 36,3 δισεκατ. ευρώ (15,5%) αφορά σε οφειλές προς ασφα­λι­στικά ταμεία.

Οι επι­χει­ρή­σεις κατα­λαμ­βά­νουν περίπου τα 2/3 του χρέους, ενώ το υπό­λοιπο 1/3 αφορά σε ιδιώτες.

Το ιδιω­τικό χρέος διο­γκώ­νε­ται ως απο­τέ­λε­σμα της πολυ­ε­τούς οικο­νο­μι­κής ύφεσης στην Ελλάδα, η οποία επι­δει­νώ­νε­ται από την παν­δη­μία του κορω­νοϊού και τις δυσμε­νείς οικο­νο­μι­κές συνέ­πειές της. Σημα­ντι­κός αριθμός οφει­λε­τών έχει ανα­στεί­λει τις πλη­ρω­μές προς τρά­πε­ζες και δημόσιο, καθώς αδυ­να­τεί να αντα­πο­κρι­θεί στις υπο­χρε­ώ­σεις του, με απο­τέ­λε­σμα τη συσ­σώ­ρευση επι­πρό­σθε­των χρεών. Tο ιδιω­τικό χρέος στην Ελλάδα το 2020 συγκρι­τικά με το 2019, αυξή­θηκε κατά 2% στα νοι­κο­κυ­ριά και κατά 10% στις επι­χει­ρή­σεις. Η αύξηση αυτή ήταν μικρό­τερη από ότι σε άλλες χώρες της Ε.Ε., όπως η Γαλλία και η Ισπανία.

Μετά την παν­δη­μία, το ιδιω­τικό χρέος εκτι­μά­ται ότι θα αυξηθεί σε παγκό­σμιο επίπεδο.

Στην Ελλάδα, τα μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα δάνεια ανα­μέ­νε­ται να αυξη­θούν έως 10%, σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις.

Το ιδιω­τικό χρέος, θα ρυθ­μι­στεί με το νέο νόμο 4738/2020, με τον οποίο ενσω­μα­τώ­νο­νται στο εθνικό δίκαιο οι δια­τά­ξεις της Ευρω­παϊ­κής Οδηγίας 1023/2019 περί πλαι­σίου για την προ­λη­πτική ανα­διάρ­θρωση, την απαλ­λαγή από τα χρέη και τις ανι­κα­νό­τη­τες ή την έκπτωση οφει­λε­τών, καθώς και περί μέτρων βελ­τί­ω­σης των δια­δι­κα­σιών αυτών και για την τρο­πο­ποί­ηση της Οδηγίας 2017/1132 για την ανα­διάρ­θρωση και την αφε­ρεγ­γυό­τητα. Συνεπώς, το ιδιω­τικό χρέος ανα­μέ­νε­ται να αντι­με­τω­πι­στεί είτε μέσω της ρύθ­μι­σης και μακρο­χρό­νιας απο­πλη­ρω­μής όλων των οφειλών ή μέσω της δια­γρα­φής αυτών και την παροχή 2ης ευκαι­ρίας.

Σημα­ντικό ρόλο στη συγκρά­τηση διό­γκω­σης του ιδιω­τι­κού χρέους έχουν τα έκτακτα προ­γράμ­ματα στή­ρι­ξης που παρέχει η πολι­τεία, λόγω κορω­νοϊού, όπως:

• το πρό­γραμμα ΓΕΦΥΡΑ για την επι­δό­τηση δανείων 1ης κατοι­κίας

• το πρό­γραμμα ΓΕΦΥΡΑ 2 για την επι­δό­τηση επι­χει­ρη­μα­τι­κών δανείων

• τα προ­γράμ­ματα οικο­νο­μι­κής ενί­σχυ­σης (π.χ. επι­στρε­πτέα προ­κα­τα­βολή)

• τα χρηματο-οικονομικά προ­ϊ­ό­ντα της Ελλη­νι­κής Ανα­πτυ­ξια­κής Τρά­πε­ζας κλπ.

Σχετικά με την εξω­δι­κα­στική επίλυση δια­φο­ρών, ήταν ένα μέτρο που είχε ξεκι­νή­σει από την προη­γού­μενη κυβέρ­νηση και το έχετε δια­χει­ρι­στεί εσείς. Μιλήστε μας γι αυτό.

Η εξω­δι­κα­στική επίλυση δια­φο­ρών, είναι μία εναλ­λα­κτική δια­δι­κα­σία διευ­θέ­τη­σης των οφειλών, η οποία δεν περι­λαμ­βά­νει τη χρο­νο­βόρα δια­δι­κα­σία των δικα­στη­ρίων, δεδο­μέ­νου ότι ακόμη και σήμερα εκκρε­μούν προς εκδί­καση δεκάδες χιλιά­δες υπο­θέ­σεις οφει­λε­τών.

Ο Εξω­δι­κα­στι­κός Μηχα­νι­σμός Ρύθ­μι­σης Οφειλών είχε τεθεί πρώτη φορά σε εφαρ­μογή με τον Νόμο 4469/2017 και μπο­ρού­σαν να υπα­χθούν σε αυτόν νομικά πρόσωπα, καθώς και φυσικά πρόσωπα, τα οποία ασκού­σαν εμπο­ρική δρα­στη­ριό­τητα και διέ­θε­ταν πτω­χευ­τική ικα­νό­τητα.

Το νέο νομο­θε­τικό πλαίσιο «Ρύθμιση Οφειλών και Παροχή 2ης Ευκαι­ρίας» περι­λαμ­βά­νει το νέο εξω­δι­κα­στικό μηχα­νι­σμό ρύθ­μι­σης οφειλών, ο οποίος απο­τε­λεί ένα από τα βασι­κό­τερα εργα­λεία για την επί­τευξη του πρω­ταρ­χι­κού σκοπού του, δηλαδή τη ρύθμιση οφειλών όλων των φυσικών και νομικών προ­σώ­πων, με σκοπό την απο­τροπή πτώ­χευ­σης και ρευ­στο­ποί­η­σης περιου­σίας από τους πιστω­τές.

Σημα­ντικό κομμάτι των εξω­δι­κα­στι­κών μηχα­νι­σμών είναι ότι αξιο­ποιεί­ται η τεχνο­λο­γία και ψηφιο­ποιού­νται οι δια­δι­κα­σίες, γεγονός που παρέχει ομοιο­μορ­φία, ταχύ­τητα και δια­φά­νεια. Ομοίως και η δια­με­σο­λά­βηση συμ­βάλ­λει στην εξω­δι­κα­στική επίλυση δια­φο­ρών για τα χρέη, βοη­θώ­ντας οφει­λέ­τες και πιστω­τές να κατα­λή­ξουν σε μια αμοι­βαία επωφελή λύση ρύθ­μι­σης οφειλών που είναι συνάμα και βιώσιμη.