N. Oικονόμου: «Η επιδημιολογική επιδείνωση στη Ρόδο οφείλεται πιθανόν στη μη τήρηση των μέτρων από μερίδες του πληθυσμού»

«Τώρα είναι το πιο κρί­σι­μο διά­στη­μα για να δώ­σου­με τη μάχη για τον πε­ριο­ρι­σμό του ιού – Το ση­μα­ντι­κό ζη­τού­με­νο είναι τα εμ­βό­λια να προ­φυ­λάσ­σουν από σο­βα­ρές εκ­δη­λώ­σεις της ασθέ­νειας και αυτό φαί­νε­ται ότι το επι­τυγ­χά­νουν και για τα με­ταλ­λαγ­μέ­να στε­λέ­χη» δη­λώ­νει στην «δ» ο κ. Νι­κό­λα­ος Οι­κο­νό­μου, MD, MSc, PhD είναι Γε­νι­κός-Οι­κο­γε­νεια­κός Ια­τρός, Κα­θη­γη­τής – ΣΕΠ ΜΠΣ ‘Διοί­κη­σης Μο­νά­δων Υγεί­ας’ Ελ­λη­νι­κού Ανοι­χτού Πα­νε­πι­στη­μί­ου – Δι­δά­κτωρ Ια­τρι­κής Σχο­λής Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών.

Ει­δι­κά για την κα­τά­στα­ση στη Ρόδο όπως εξε­λίσ­σε­ται, υπο­γραμ­μί­ζει πως «οφεί­λε­ται σε από­το­μη επι­δη­μιο­λο­γι­κή επι­δεί­νω­ση. Το γε­γο­νός αυτό οφεί­λε­ται πι­θα­νόν στην μη τή­ρη­ση των μέ­τρων από με­ρί­δες του πλη­θυ­σμού…»

• Κύριε Οι­κο­νό­μου, κο­ντεύ­ου­με να κλεί­σου­με ένα χρόνο από το ξέ­σπα­σμα της κρί­σης με την παν­δη­μία του κο­ρω­νοϊ­ού και δια­πι­στώ­νου­με ότι δια­νύ­ου­με το τρίτο κύμα. Θα ήθελα κατ’ αρχήν το σχό­λιό σας.

Κυρία Ντό­κου ένας χρό­νος είναι με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα και είναι λο­γι­κό να έχου­με κου­ρα­στεί από αυτή την κα­τά­στα­ση. Όλοι ζή­σα­με με­γά­λες αλ­λα­γές που επη­ρέ­α­σαν ση­μα­ντι­κά το τρόπο ζωής μας και σκέ­ψης μας. Φαί­νε­ται όντως ότι ένα τρίτο κύμα ή μια υπο­τρο­πή της προη­γού­με­νης επι­δη­μι­κής έξαρ­σης είναι σε εξέ­λι­ξη. Σε εθνι­κό επί­πε­δο, εκτός από την αύ­ξη­ση των κρου­σμά­των πα­ρα­τη­ρεί­ται στα δια­γράμ­μα­τα προ­ο­δευ­τι­κή αύ­ξη­ση του αριθ­μού των βα­ρέ­ων πε­ρι­πτώ­σε­ων και του αριθ­μού νο­ση­λευό­με­νων. Στον αντί­πο­δα, υπάρ­χει μια στα­θε­ρο­ποί­η­ση της θνη­τό­τη­τας. Στη Ρόδο, εκεί που μέχρι πρό­τι­νος εί­χα­με ημε­ρή­σια κρού­σμα­τα κοντά στο μηδέν, εί­δα­με μια ξαφ­νι­κή εκτί­να­ξη στον αριθ­μό τους.

Θεωρώ λοι­πόν ότι τώρα είναι το πιο κρί­σι­μο διά­στη­μα για να δώ­σου­με τη μάχη για τον πε­ριο­ρι­σμό του ιού και τον έλεγ­χο των υγειο­νο­μι­κών, κοι­νω­νι­κών και οι­κο­νο­μι­κών επι­πτώ­σε­ων του. Χρειά­ζε­ται όλοι να ενώ­σου­με τις προ­σπά­θειες μας και να κά­νου­με λί­γους μήνες υπο­μο­νή. Αν ξε­φύ­γει η κα­τά­στα­ση το φορ­τίο θα είναι βαρύ. Με­σο­πρό­θε­σμα πά­ντως, είμαι αι­σιό­δο­ξος ότι τα πράγ­μα­τα θα πάνε κα­λύ­τε­ρα. Υπάρ­χουν ση­μα­ντι­κές επι­στη­μο­νι­κές και τε­χνο­λο­γι­κές εξε­λί­ξεις, που ανα­μέ­νε­ται να βελ­τιώ­σουν την κα­τά­στα­ση σε το­πι­κό, εθνι­κό και διε­θνές επί­πε­δο. Και δεν πρέ­πει να ξε­χνά­με έναν βα­σι­κό σύμ­μα­χό μας που θα μας συν­δρά­μει σε το­πι­κό επί­πε­δο: τον καλό καιρό που συν­δέ­ε­ται με με­γα­λύ­τε­ρη χρήση υπαί­θριων και καλά αε­ρι­ζό­με­νων χώρων και πι­θα­νά με άμεση μεί­ω­ση της με­τα­δο­τι­κό­τη­τας και της νο­ση­ρό­τη­τας.

• Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία που έρ­χο­νται κα­θη­με­ρι­νά στην δη­μο­σιό­τη­τα, οι εμ­βο­λια­σμοί παρά τις κα­θυ­στε­ρή­σεις είναι σε εξέ­λι­ξη σε πολ­λές χώρες και υπάρ­χει αντα­πό­κρι­ση από τον κόσμο. Πόσο θα μας βοη­θή­σει τε­λι­κά, το εμ­βό­λιο;

Πράγ­μα­τι, παρά τα επι­μέ­ρους προ­βλή­μα­τα, οι εμ­βο­λια­σμοί προ­χω­ρά­νε και ανα­μέ­νε­ται οι ηλι­κιω­μέ­νοι και οι ευ­πα­θείς πο­λί­τες στις πε­ρισ­σό­τε­ρες Ευ­ρω­παϊ­κές χώρες να έχουν εμ­βο­λια­στεί μέχρι το Κα­λο­καί­ρι. Όλα τα δια­θέ­σι­μα εμ­βό­λια δια­θέ­τουν πολύ καλό προ­φίλ ασφά­λειας και έχουν ελεγ­χθεί σε με­γά­λες κλι­νι­κές με­λέ­τες. Σε σχέση με την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τά τους, τα στοι­χεία είναι επί­σης πολύ εν­θαρ­ρυ­ντι­κά, του­λά­χι­στον ως προς το σκέ­λος της πρό­λη­ψης της έντα­σης των σο­βα­ρών συμ­πτω­μά­των, της εξά­λει­ψης των σχε­τι­κών νο­ση­λειών και της μεί­ω­σης της θνη­τό­τη­τας. Με άλλα λόγια αν νο­σή­σου­με, θα το πε­ρά­σου­με ελα­φρά. Το εμ­βό­λιο της AstraZeneca μά­λι­στα, που τόσο έχει αμ­φι­σβη­τη­θεί, έδει­ξε σε πρό­σφα­τη με­λέ­τη τη με­γα­λύ­τε­ρη απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα στην απο­τρο­πή των ει­σα­γω­γών στα νο­σο­κο­μεία. Επί­σης, τα ανα­δυό­με­να στοι­χεία από τις κλι­νι­κές δο­κι­μές και τους μα­ζι­κούς εμ­βο­λια­σμούς δεί­χνουν ότι ο εμ­βο­λια­σμός κατά του COVID-19 μειώ­νει τις πι­θα­νό­τη­τες με­τά­δο­σης του ιού, αν και η ακρι­βής επί­δρα­σή του δεν έχει ακόμα αξιο­λο­γη­θεί. Ελ­πί­ζου­με ότι με την αντα­πό­κρι­ση του κό­σμου τα εμ­βό­λια θα δια­δρα­μα­τί­σουν σύ­ντο­μα πρω­τα­γω­νι­στι­κό ρόλο στη βελ­τί­ω­ση της επι­δη­μιο­λο­γι­κής ει­κό­νας. Αυτό που δεν γνω­ρί­ζου­με είναι πόσο διαρ­κεί η προ­στα­σία που πα­ρέ­χουν, αν και πι­στεύ­ε­ται πως ακόμη και αν δεν είναι μό­νι­μη (είτε λόγω εξα­σθε­νη­μέ­νης ανο­σί­ας, είτε λόγω νέων πα­ραλ­λα­γών του ιού) οι με­τα­γε­νέ­στε­ρες λοι­μώ­ξεις θα είναι λι­γό­τε­ρο σο­βα­ρές για όσους έχουν ανο­σο­ποι­η­θεί μέσω του εμ­βο­λια­σμού.

• Όλοι ανη­συ­χού­με για τις με­ταλ­λά­ξεις του κο­ρω­νοϊ­ού. Θα τις κα­λύ­ψουν τα εμ­βό­λια; Τι λέει η επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα;

Κά­ποιες με­ταλ­λά­ξεις μπο­ρούν να κά­νουν τον ιό πιο με­τα­δο­τι­κό ή / και πιο σο­βα­ρό. Τα δια­θέ­σι­μα στοι­χεία μι­λούν για προ­στα­σία και απέ­να­ντι στις με­ταλ­λά­ξεις. Όχι στον ίδιο βαθμό ίσως όσο απέ­να­ντι στα αρ­χι­κά στε­λέ­χη, αλλά πά­ντως προ­στα­σία. Το ση­μα­ντι­κό ζη­τού­με­νο είναι τα εμ­βό­λια να προ­φυ­λάσ­σουν από σο­βα­ρές εκ­δη­λώ­σεις της ασθέ­νειας και αυτό φαί­νε­ται ότι το επι­τυγ­χά­νουν και για τα με­ταλ­λαγ­μέ­να στε­λέ­χη. Η κα­τά­στα­ση βέ­βαια είναι δυ­να­μι­κή: Οι κα­τα­σκευα­στές των εμ­βο­λί­ων πα­ρα­κο­λου­θούν τις υπάρ­χου­σες με­ταλ­λά­ξεις για να κα­τα­λή­ξουν σε ορι­στι­κά συ­μπε­ρά­σμα­τα, ενώ εν­διά­με­σα μπο­ρεί να προ­κύ­ψουν νέα στε­λέ­χη. Πά­ντως η τε­χνο­λο­γία των mRNA εμ­βο­λί­ων επι­τρέ­πει την γρή­γο­ρη προ­σαρ­μο­γή τους, αν χρεια­στεί, για να κα­λυ­φθούν τα μελ­λο­ντι­κά με­ταλ­λαγ­μέ­να στε­λέ­χη, γε­γο­νός που μας κάνει αι­σιό­δο­ξους.

• Τα μέτρα προ­στα­σί­ας, η χρήση μά­σκας, η τή­ρη­ση απο­στά­σε­ων κ.λπ. πρέ­πει να συ­νε­χί­ζου­με να τα εφαρ­μό­ζου­με -ακόμη και όταν μειω­θούν τα κρού­σμα­τα και οι θά­να­τοι κι έχει εμ­βο­λια­στεί με­γά­λο μέρος του πλη­θυ­σμού;

Κα­ταρ­χήν, είναι βέ­βαιο ότι μέχρι να φτά­σου­με ως εκεί θα πρέ­πει να τη­ρού­με πιστά τις οδη­γί­ες δη­μό­σιας υγεί­ας. Τα εμ­βό­λια -όπως έχου­με πει- δεν είναι 100% απο­τε­λε­σμα­τι­κά, άρα κά­ποιοι- σχε­τι­κά λίγοι- μπο­ρεί να κολ­λή­σουν και να εμ­φα­νί­σουν συμ­πτώ­μα­τα από τον ιό, πα­ρό­τι έχουν εμ­βο­λια­στεί. Επι­πλέ­ον, υπάρ­χει πάντα ο κίν­δυ­νος -έστω και μι­κρό­τε­ρος- να με­τα­φέ­ρου­με τον ιό όντας ασυμ­πτω­μα­τι­κοί και να τον με­τα­δώ­σου­με στους άλ­λους.

Το διά­στη­μα για το οποίο θα πρέ­πει να συ­νε­χί­σου­με να εφαρ­μό­ζου­με τα μέσα και μέτρα ατο­μι­κής προ­στα­σί­ας και πρό­λη­ψης της με­τά­δο­σης, θα εξαρ­τη­θεί από πα­ρά­γο­ντες όπως η ακρι­βής απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα των εμ­βο­λί­ων απέ­να­ντι στις νέες με­ταλ­λά­ξεις και η με­τα­δο­τι­κό­τη­τα των εμ­βο­λια­σμέ­νων. Τα μέτρα φυ­σι­κά δεν είναι φετίχ και ο στό­χος είναι σε κά­ποια στιγ­μή να αρ­θούν. Όσο πε­ρισ­σό­τε­ροι άν­θρω­ποι εμ­βο­λιά­ζο­νται, τόσο οι οι­κο­γέ­νειες και οι κοι­νό­τη­τες θα επι­στρέ­φουν προ­ο­δευ­τι­κά σε μια πιο ‘κα­νο­νι­κή’ κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα. Όταν πε­τύ­χου­με με­γά­λο πο­σο­στό συλ­λο­γι­κής ανο­σί­ας θεωρώ ότι θα μπο­ρού­με να επι­στρέ­ψου­με σε με­γά­λο βαθμό στην ‘κα­νο­νι­κό­τη­τα’. Για αυτό το λόγο είναι βα­σι­κό να πεί­σου­με όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρους αν­θρώ­πους να εμ­βο­λια­στούν.

Σε ατο­μι­κό επί­πε­δο πα­ρα­μέ­νει λοι­πόν επι­βε­βλη­μέ­νη η τή­ρη­ση επαρ­κών απο­στά­σε­ων (>1.5 μέτρο), η σωστή χρήση της μά­σκας και το τα­κτι­κό πλύ­σι­μο των χε­ριών. Τα μέτρα σε συλ­λο­γι­κό επί­πε­δο πρέ­πει να προ­σαρ­μό­ζο­νται στην αυ­ξα­νό­με­νη επι­στη­μο­νι­κή γνώση, και τα πε­ρισ­σό­τε­ρα δια­θέ­σι­μα ερ­γα­λεία. Η βε­βαιό­τη­τα μας πλέον ότι η με­τά­δο­ση του ιού είναι κυ­ρί­ως ανα­πνευ­στι­κή και σε πολύ μι­κρό­τε­ρο βαθμό μέσω επι­φα­νειών, θα πρέ­πει να προ­σα­να­το­λί­σει τις προ­σπά­θειες μας στη με­γα­λύ­τε­ρη δυ­να­τή χρήση υπαί­θριων χώρων εστί­α­σης και ψυ­χα­γω­γί­ας, στον με­γα­λύ­τε­ρο χρο­νι­κό και το­πι­κό δια­χω­ρι­σμό των επι­σκε­πτών σε χώ­ρους όπως πι­σί­νες, εστια­τό­ρια κλπ., στον καλό αε­ρι­σμό των χώρων, στην αυ­στη­ρή χρήση μα­σκών σε κλει­στούς χώ­ρους όπως τα ασαν­σέρ, στη χρήση δι­πλής μά­σκας σε ταξί και μέσα μα­ζι­κής με­τα­φο­ράς. Αντί­θε­τα, με βάση και πρό­σφα­τη δη­μο­σί­ευ­ση στο Nature, φαί­νε­ται ότι χρειά­ζε­ται λι­γό­τε­ρη έμ­φα­ση σε πρα­κτι­κές όπως η απο­λύ­μαν­ση, χωρίς όμως να αμε­λού­νται μέτρα όπως ο κα­θα­ρι­σμός επι­φα­νειών που αγ­γί­ζο­νται συχνά.

• Το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα στη Ρόδο πα­ρα­τη­ρεί­ται από­το­μη αύ­ξη­ση των κρου­σμά­των και ανη­συ­χί­ες για νέα μέτρα. Τι πι­στεύ­ε­τε ότι φταί­ει και τι πρέ­πει να γίνει για να ελέγ­ξου­με την κα­τά­στα­ση;

Στη Ρόδο έχου­με το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα μια από­το­μη επι­δη­μιο­λο­γι­κή επι­δεί­νω­ση. Το γε­γο­νός αυτό οφεί­λε­ται πι­θα­νόν στην μη τή­ρη­ση των μέ­τρων από με­ρί­δες του πλη­θυ­σμού. Χρειά­ζε­ται να πα­ρα­κο­λου­θού­με στενά την κα­τά­στα­ση και αν χρεια­στούν πρό­σθε­τα μέτρα, να τα λά­βου­με άμεσα. Είμαι υπέρ των δρα­στι­κών λύ­σε­ων, ακόμα και με άμεσο κοι­νω­νι­κό και οι­κο­νο­μι­κό κό­στος- παρά της διαιώ­νι­σης και της επι­δεί­νω­σης μιας κα­τά­στα­σης που μπο­ρεί να έχει δυ­σμε­νέ­στα­τες επι­πτώ­σεις τόσο για την υγεία του ντό­πιου πλη­θυ­σμού, όσο και για την το­πι­κή οι­κο­νο­μία μα­κρο­πρό­θε­σμα. Πρέ­πει άλ­λω­στε να γνω­ρί­ζου­με ότι η επι­δη­μιο­λο­γι­κή κα­τά­στα­ση κάθε πε­ριο­χής της Ευ­ρώ­πης, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται μέσα από τους χρω­μα­τι­στούς εβδο­μα­διαί­ους χάρ­τες, είναι δια­θέ­σι­μη σε κάθε πο­λί­τη του κό­σμου μέσα από την πλατ­φόρ­μα Re-open EU και το τε­λευ­ταίο που θέ­λου­με να έχου­με σε ένα του­ρι­στι­κό μέρος όπως η Ρόδος είναι μια ‘κόκ­κι­νη ει­κό­να’ σε λίγες εβδο­μά­δες από τώρα.