Η συνεισφορά του τουρισμού στην ελληνική οικονομία

Η συμβολή της του­ρι­στι­κής οικο­νο­μίας στο ΑΕΠ της χώρας είναι σημα­ντική, ωστόσο εμφα­νί­ζει κάμψη κατά την τριετία 2007-2009. Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι, μετά το 2009 και για δύο έτη, το ποσοστό της συμ­βο­λής του του­ρι­σμού στο ΑΕΠ δεν παρου­σιά­ζει σημα­ντι­κές μετα­βο­λές, ενώ το 2012 αρχίζει να ανα­κάμ­πτει, με ποσοστό 16,4%, στα προ κρίσης επίπεδα.

Σε σχέση με την απα­σχό­ληση στην του­ρι­στική οικο­νο­μία ως ποσοστό του συνο­λι­κού αριθμού των απα­σχο­λου­μέ­νων στην Ελλάδα, παρα­τη­ρούμε ότι από το 2006 έως και το 2009 η συνο­λική απα­σχό­ληση στον του­ρι­σμό παρου­σιά­ζει πτώση, με τα χει­ρό­τερα έτη της δεκα­ε­τίας να είναι το 2009 και το 2011 με ποσοστά 17,7% και 17,6% αντί­στοιχα. Από το 2012, ωστόσο, ο αριθμός των απα­σχο­λου­μέ­νων στον του­ρι­στικό κλάδο αυξά­νε­ται σε ποσοστό 18,3% επί του συνο­λι­κού αριθμού των απα­σχο­λου­μέ­νων, χωρίς όμως να κατα­φέ­ρει έως σήμερα να φτάσει στα επίπεδα προ κρίσης (π.χ.: στο 19,8%, το έτος 2006 που εμφα­νί­ζει την καλύ­τερη τιμή).

Σημα­ντικό, επίσης, είναι το γεγονός ότι, μετά το 2012, η συμβολή του του­ρι­σμού στο ΑΕΠ της χώρας αλλά και στην απα­σχό­ληση παρου­σιά­ζει αύξηση. Αυτή απο­κρυ­πτο­γρα­φεί­ται ως ένα μήνυμα αισιο­δο­ξίας για την περαι­τέρω ανά­πτυξη του του­ρι­σμού στη χώρα, αλλά και για σημα­ντική ενί­σχυση στην κατα­πο­λέ­μηση της ανερ­γίας, έστω και σε εποχικό επίπεδο.

Σε σχέση με τα έσοδα, είναι εμφανές ότι αυτά κινού­νται σε αυξη­τική πορεία από το 2004 ώς και το 2008 που ανέρ­χο­νται στα 11,6 δισ. ευρώ, ενώ το 2009 σημειώ­νε­ται κάθετη πτώση τους στα 10,4 δισ. ευρώ. Αυτή η καθο­δική πορεία συνε­χί­ζε­ται και για το 2010, κυρίως λόγω της εμβά­θυν­σης της κρίσης στην οικο­νο­μία, με τις διε­θνείς ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις να φτάνουν στη χαμη­λό­τερη τιμή της δεκα­ε­τίας, μόλις στα 9,6 δισ. ευρώ. Αξιο­ση­μεί­ωτη είναι ακο­λού­θως, όμως, η σταθερή άνοδός τους, με απο­κο­ρύ­φωμα το έτος 2013, όπου τα έσοδα αγγί­ζουν την υψη­λό­τερη τιμή όλης της δεκα­ε­τίας 2004-2013, τα 11,7 δισ. ευρώ.

Στο πεδίο των αφίξεων οι μετα­βο­λές εμφα­νί­ζουν ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον, σε όλη τη διάρ­κεια της δεκα­ε­τίας 2004-2013, με το 2004 να απο­τε­λεί το έτος με τη χαμη­λό­τερη τιμή, στα 11,7 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες. Αυτός ο αριθμός αυξά­νε­ται δια­χρο­νικά και το 2009 οι αφίξεις ανέρ­χο­νται περί τα 14,9 εκα­τομ­μύ­ρια, όσες περίπου και οι αφίξεις το 2010 (15 εκα­τομ­μύ­ρια). Το 2011 οι αφίξεις αυξά­νο­νται κατά 1,4 εκα­τομ­μύ­ριο ενώ το 2012 μειώ­νο­νται ξανά, για να λάβουν την καλύ­τερη τιμή τους το 2013 με 17,9 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες.

Επι­πλέον, η συμ­με­τοχή του του­ρι­σμού είναι πολύ σημα­ντική στη μείωση του ελλείμ­μα­τος του εμπο­ρι­κού ισο­ζυ­γίου της χώρας. Το 2010, η κάλυψη ελλείμ­μα­τος του εμπο­ρι­κού ισο­ζυ­γίου ανήλθε σε ποσοστό της τάξεως του 46,8%.

Σε σχέση με την αλλη­λε­ξάρ­τηση την οποία έχει ο του­ρι­σμός με άλλους κλάδους της παρα­γω­γής, έχει υπο­λο­γι­στεί ότι η του­ρι­στική κατα­νά­λωση ασκεί επιρροή στο 60% των κλάδων της οικο­νο­μίας και η τιμή του του­ρι­στι­κού πολ­λα­πλα­σια­στή ανέρ­χε­ται σε 2,18. Αυτό συνε­πά­γε­ται ότι για κάθε ευρώ του­ρι­στι­κής κατα­νά­λω­σης έχουμε υπερ­δι­πλά­σια δευ­τε­ρο­γενή κατα­νά­λωση στους υπό­λοι­πους κλάδους της οικο­νο­μίας.

Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τα οικο­νο­μικά στοι­χεία, η ύφεση το 2009 επη­ρέ­ασε αρνη­τικά τον του­ρι­σμό στην χώρα. Ομως, από το 2010 και έπειτα οι αφίξεις αυξά­νο­νται, γεγονός το οποίο οφεί­λε­ται κατά κύριο λόγο στους περισ­σό­τε­ρους επι­σκέ­πτες προ­ερ­χό­με­νους από τη Ρωσία και το Ισραήλ, αυξά­νο­ντας παράλ­ληλα και το συνο­λικά έσοδα. Οι μετα­βο­λές των διεθνών του­ρι­στι­κών εισπρά­ξεων είναι δυσα­νά­λο­γες με αυτές του αριθμού των αφίξεων, στοι­χείο που φανε­ρώ­νει ότι η μέση κατά κεφαλήν δαπάνη μειώ­νε­ται. Ενδει­κτικά, το 2004 η μέση κατά κεφαλήν δαπάνη ανήλθε στα 882 ευρώ, το 2009 στα 697 ευρώ, το 2011 στα 639 ευρώ, η οποία είναι και η χαμη­λό­τερη της δεκα­ε­τίας και το 2013 ανέβηκε ελαφρώς στα 653 ευρώ.

Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός πρέπει να ακο­λου­θή­σει τροχιά ανόδου, παρά την κρίσιμη οικο­νο­μική συγκυ­ρία της χώρας. Μερικές προ­τά­σεις που μπορούν να βοη­θή­σουν προς αυτή την κατεύ­θυνση είναι:

Ανά­πτυξη του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος μέσω ενί­σχυ­σης των επεν­δύ­σεων και προ­ώ­θηση στις μεγα­λύ­τε­ρες ξενο­δο­χεια­κές μονάδες.

Μεγα­λύ­τερη αξιο­ποί­ηση της πολι­τι­σμι­κής κλη­ρο­νο­μιάς του τόπου.

Περαι­τέρω ανά­πτυξη χει­με­ρι­νού και κοι­νω­νι­κού του­ρι­σμού.

Μείωση της παρα­οι­κο­νο­μίας.

Ενί­σχυση στην εκπαί­δευση προ­σω­πι­κού υπο­δο­χής του­ρι­στών και προ­ώ­θηση της νέας τεχνο­λο­γίας σε ακόμη μεγα­λύ­τερο εύρος παροχής υπη­ρε­σιών του του­ρι­στι­κού τομέα.

Ολα τα παρα­πάνω, σε συνάρ­τηση με τον φυσικό πλούτο της χώρας, θα απο­τε­λέ­σουν αναμ­φι­σβή­τητα πόλο έλξης για του­ρι­σμό υψη­λό­τε­ρου εισο­δη­μα­τι­κού επι­πέ­δου. Ωστόσο, το ζητού­μενο είναι να μπο­ρέ­σει η χώρα να επα­νέλ­θει σε καθε­στώς ομα­λό­τη­τας στη βασική καθη­με­ρι­νό­τητα και να ξεκα­θα­ρί­σει το τοπίο σε σχέση με την πολι­τική παρά­με­τρο που επη­ρε­ά­ζει σε σημα­ντικό βαθμό το παρα­γό­μενο του­ρι­στικό προϊόν.

*ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΖΟΠΟΥΝΙΔΗΣ Ακα­δη­μαϊ­κός, καθη­γη­τής στο Πολυ­τε­χνείο Κρήτης

*ΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΑΡΕΦΑΛΑΚΗΣ Υπο­ψή­φιος διδά­κτο­ρας, επι­στη­μο­νι­κός συνερ­γά­της στο Τμήμα Λογι­στι­κής και Χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κής ΤΕΙ Κρήτης

*XΡΗΣΤΟΣ Μ. ΛΕΜΟΝΑΚΗΣΕπιστημονικός συνερ­γά­της στο Τμήμα Λογι­στι­κής και Χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κής ΤΕΙ Κρήτης