Πατριάρχης και Πάπας στη Νίκαια 1700 χρόνια μετά την Α’ Οικουμενική Σύνοδο

• Η συ­νά­ντη­ση Βαρ­θο­λο­μαί­ου και Λέ­ο­ντος ΙΔ΄ στη βυ­θι­σμέ­νη βα­σι­λι­κή του Αγίου Νε­ο­φύ­του απο­τε­λεί ορό­ση­μο για τη Χρι­στια­νο­σύ­νη, ως συ­νέ­χεια των ιστο­ρι­κών Πα­νορ­θό­ξων Συ­νό­δων που φι­λο­ξέ­νη­σε η Ρόδος επί Αθη­να­γό­ρα

Μία από τις πιο συμ­βο­λι­κές στιγ­μές των σύγ­χρο­νων σχέ­σε­ων Ανα­το­λής και Δύσης θα γρα­φεί αύριο στη Νί­καια της Βι­θυ­νί­ας, όπου ο Οι­κου­με­νι­κός Πα­τριάρ­χης Βαρ­θο­λο­μαί­ος και ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ συ­να­ντώ­νται στον χώρο της βυ­θι­σμέ­νης βα­σι­λι­κής του Αγίου Νε­ο­φύ­του, στις όχθες της λί­μνης Ιζνίκ, τι­μώ­ντας την 1700ή επέ­τειο της Α΄ Οι­κου­με­νι­κής Συ­νό­δου (325 μ.Χ.). Πρό­κει­ται για το πρώτο τα­ξί­δι του νέου Πάπα εκτός Ιτα­λί­ας, με ση­μείο εκ­κί­νη­σης έναν τόπο-σύμ­βο­λο της χρι­στια­νι­κής ενό­τη­τας, όπου θε­με­λιώ­θη­κε το Σύμ­βο­λο της Πί­στε­ως. Η κοινή πα­ρου­σία των δύο Προ­κα­θη­μέ­νων ση­μα­το­δο­τεί ανα­νέ­ω­ση του δια­λό­γου με­τα­ξύ Ορ­θο­δο­ξί­ας και Κα­θο­λι­κής Εκ­κλη­σί­ας σε μια ιστο­ρι­κή συ­γκυ­ρία που απαι­τεί συ­νέ­νω­ση δυ­νά­με­ων και κοινή μαρ­τυ­ρία πί­στης.

Για τα Δω­δε­κά­νη­σα, που εκ­κλη­σια­στι­κά υπά­γο­νται απευ­θεί­ας στο Οι­κου­με­νι­κό Πα­τριαρ­χείο, η αυ­ρια­νή συ­νά­ντη­ση δεν απο­τε­λεί απλώς διε­θνές εκ­κλη­σια­στι­κό γε­γο­νός· έχει βαθύ θρη­σκευ­τι­κό, πνευ­μα­τι­κό και ταυ­τό­χρο­να ιστο­ρι­κό φορ­τίο. Οι νη­σιώ­τες της πε­ριο­χής, με στα­θε­ρούς δε­σμούς με το Φα­νά­ρι εδώ και αιώ­νες, πα­ρα­κο­λου­θούν με ιδιαί­τε­ρη συ­γκί­νη­ση την κοινή πα­ρου­σία Πα­τριάρ­χη και Πάπα σε έναν τόπο όπου δια­μορ­φώ­θη­καν τα θε­μέ­λια της κοι­νής χρι­στια­νι­κής πί­στης. Η Νί­καια απο­τε­λεί ανα­φο­ρά όχι μόνο της Οι­κου­με­νι­κής Ορ­θο­δο­ξί­ας, αλλά και της το­πι­κής ταυ­τό­τη­τας των Δω­δε­κα­νη­σί­ων, οι οποί­οι στη­ρί­ζο­νται πνευ­μα­τι­κά στο Πα­τριαρ­χείο και σε αυτό ανα­ζη­τούν τη συ­νέ­χεια της πα­ρά­δο­σής τους.

Η Ρόδος ως ιστο­ρι­κός τόπος δια­λό­γου Ανα­το­λής και Δύσης

Η αυ­ρια­νή ιστο­ρι­κή συ­νά­ντη­ση υπεν­θυ­μί­ζει και τον ιδιαί­τε­ρο ρόλο της Ρόδου στην πο­ρεία σύ­γκλι­σης των δύο Εκ­κλη­σιών. Η Ρόδος έχει φι­λο­ξε­νή­σει, ιδίως κατά τον 20ό αιώνα, ση­μα­ντι­κές Πα­νορ­θό­δο­ξες Συ­νό­δους υπό τον Πα­τριάρ­χη Αθη­να­γό­ρα, στις οποί­ες συμ­με­τεί­χαν εκ­πρό­σω­ποι και πα­ρα­τη­ρη­τές από διά­φο­ρες Ορ­θό­δο­ξες Εκ­κλη­σί­ες αλλά και της Ρω­μαιο­κα­θο­λι­κής Εκ­κλη­σί­ας. Τα συ­νέ­δρια αυτά απο­τέ­λε­σαν πρό­δρο­μους του θε­ο­λο­γι­κού δια­λό­γου που σή­με­ρα συ­νε­χί­ζε­ται και επί ποι­μα­ντο­ρί­ας του Μη­τρο­πο­λί­τη Ρόδου κ. Κυ­ρίλ­λου, θέ­το­ντας τη Ρόδο στο κέ­ντρο της εκ­κλη­σια­στι­κής δι­πλω­μα­τί­ας της επο­χής. Η μνήμη αυτών των ιστο­ρι­κών συ­νά­ξε­ων, σε συν­δυα­σμό με τη πα­ρου­σία Πα­τριάρ­χη και Πάπα στη Νί­καια, υπο­γραμ­μί­ζει τη συμ­βο­λή της Δω­δε­κα­νη­σια­κής Εκ­κλη­σί­ας και ει­δι­κό­τε­ρα της Ρόδου ως γέ­φυ­ρας επι­κοι­νω­νί­ας με­τα­ξύ Ανα­το­λι­κής και Δυ­τι­κής Χρι­στια­νο­σύ­νης. Οι ει­κό­νες του Πα­τριάρ­χη Βαρ­θο­λο­μαί­ου και του Πάπα Λέ­ο­ντος ΙΔ΄ μπρο­στά από τα λεί­ψα­να της πα­λαιο­χρι­στια­νι­κής βα­σι­λι­κής ανα­μέ­νε­ται να κά­νουν τον γύρο του κό­σμου. Το κοινό μή­νυ­μα ενό­τη­τας, συγ­χώ­ρε­σης και ει­ρή­νης φω­τί­ζει την επέ­τειο μιας Συ­νό­δου που έθεσε τις βά­σεις της κοι­νής πί­στης, αλλά και μιας επο­χής που ζητά πε­ρισ­σό­τε­ρη συ­νεν­νό­η­ση, πε­ρισ­σό­τε­ρη συ­νερ­γα­σία και λι­γό­τε­ρα τείχη. Η αυ­ρια­νή ημέρα στη Νί­καια δεν ανή­κει μόνο στην ιστο­ρία της Εκ­κλη­σί­ας. Ανή­κει και στους λαούς της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου που γνώ­ρι­σαν την πα­ρά­δο­ση της Οι­κου­με­νι­κό­τη­τας και ιδιαί­τε­ρα στα Δω­δε­κά­νη­σα, που εξα­κο­λου­θούν να αντλούν πνευ­μα­τι­κή δύ­να­μη από το Φα­νά­ρι.